Yunanistan Turizm Bakanlığı ile Çevre ve Enerji Bakanlığı, 7 Ağustos’ta yürürlüğe giren Yeni Turizm Özel Mekânsal Çerçevesine ilişkin öne çıkan sorulara yanıt verdi. Yeni çerçeve, ülkede turizm yatırımlarının nerede ve hangi kurallar kapsamında geliştirilebileceğini ulusal düzeyde belirliyor.
Ortak Bakanlık Kararı ile yürürlüğe giren düzenleme, turizmin mekânsal gelişimi için ekonomik, çevresel ve sosyal sürdürülebilirlik temelinde orta ve uzun vadeli hedefler belirliyor. Çerçeve; yeni turizm yatırımları için kurallar oluştururken oteller ve diğer turizm altyapılarının gelişimini düzenliyor, turizm baskısının yüksek olduğu destinasyonları ve çevresel açıdan hassas alanları korumaya yönelik hükümler getiriyor.
Turizm bölgeleri beş kategoriye ayrıldı
Yeni sistemde bölgeler, turizm faaliyetlerinin yoğunluğu esas alınarak A’dan E’ye beş kategoriye ayrılıyor. Sınıflandırmada, özellikle belediye birimlerindeki turist yatağı sayısının daimi nüfusa oranı dikkate alınıyor.
• Kategori A: Kontrollü Gelişme Alanları
• Kategori B: Gelişmiş Alanlar
• Kategori C: Gelişmekte Olan Alanlar
• Kategori D: Erken Gelişme Alanları
• Kategori E: Özel Gelişme Destek Alanları
Girit ve Eğriboz dışındaki adalar ise büyüklüklerine göre ayrıca üç gruba ayrılıyor. 250 kilometrekareden büyük adalar Grup I kapsamında değerlendirilirken daha küçük adalar Grup II ve III olarak sınıflandırılıyor.
Bu kategoriler, turizm yatırımlarında izin verilen yatırım türlerini, yeni oteller için asgari parsel büyüklüklerini, konaklama kapasitesini ve çevrenin korunmasına ilişkin kuralları belirliyor.
Yeni oteller için arsa şartları değişti
Mevcut yerleşim planlarının dışında yapılacak yeni oteller için kategori bazında asgari parsel büyüklükleri yeniden belirlendi.
Kategori A için asgari parsel büyüklüğü 1,6 hektar (16 bin metrekare) olarak belirlendi. Önceki düzenlemede bu büyüklük 0,8 hektardı ve istisna yoluyla 0,4 hektara kadar inebiliyordu.
Kategori B için asgari büyüklük 1,2 hektar (12 bin metrekare) oldu. Önceki düzenlemede 0,8 hektar olan bu sınır, istisna kapsamında 0,4 hektara kadar düşebiliyordu.
Kategori C ve D için asgari büyüklük 0,8 hektar (8 bin metrekare) olarak belirlendi. Önceki sistemde istisna yoluyla 0,4 hektarlık parseller mümkün olabiliyordu.
Kategori E için ise 0,8 hektarlık asgari büyüklük korunurken, belirli şehircilik, enerji ve çevre koşullarının sağlanması halinde istisna yoluyla 0,4 hektara kadar izin verilebiliyor.
Yeni çerçeve ayrıca bölgelerde geliştirilebilecek konaklama türlerini de düzenliyor. A, B ve C kategorilerinde yeni konaklama tesisleri 3, 4 ve 5 yıldızlı otellerle sınırlandırılıyor.
A kategorisinde yeni yatırımlara daha sıkı şartlar
Turizm faaliyetlerinin yoğun olduğu Kategori A Kontrollü Gelişme Alanlarında öncelik mevcut konaklama tesislerinin yenilenmesi ve modernizasyonuna veriliyor. Mevcut yerleşim planlarının dışında yeni oteller için 1,6 hektarlık asgari parsel şartı uygulanıyor.
Bu kategoriye giren adalarda, ilk 1,6 hektarlık bölüm için yeni turizm konaklamasında 100 yatağa kadar izin veriliyor. 1,6 hektarın üzerindeki alanlarda ise hektar başına değil, dönüm başına altı yatak sınırı uygulanıyor ve toplam kapasite Kategori B için izin verilen üst sınıra kadar çıkabiliyor.
Kategori B’de ise yeni oteller için 1,2 hektarlık asgari parsel şartı bulunuyor. Bu kategorideki adalarda otellerin kapasitesi 350 yatağa kadar çıkabiliyor.
Kategori C yeni turizm faaliyetleri ve konaklama yatırımları için daha geniş alan bırakırken, Kategori D gelişmekte olan destinasyonlarda daha düşük etkili turizm yatırımlarını öne çıkarıyor. Kategori E ise dağ, termal, deniz ve dalış turizmi gibi uzmanlaşmış turizm türlerini desteklemek üzere tasarlanıyor.
Küçük adalarda ise peyzajın korunmasına yönelik daha sıkı kurallar uygulanıyor. Grup II ve III kapsamındaki adalarda yeni konaklama tesislerinin kapasitesi 100 yatakla sınırlandırılabiliyor. Aynı bölgede birden fazla kural veya planlama yönünün çakışması halinde çevre açısından daha koruyucu hükümler geçerli oluyor.
Kıyıdan 25 metre içinde yeni yapılaşmaya yasak
Yeni Turizm Özel Mekânsal Çerçevesi kıyı alanlarına ilişkin de doğrudan uygulanacak kurallar getiriyor.
Buna göre kıyı çizgisinin 25 metre içinde yeni yapılaşma veya alan değişikliği yapılamayacak. İstisnalar arasında engellilerin erişimini sağlayan çalışmalar, ambulans erişimi ve Yunanistan’ın kıyı ve sahil alanlarına ilişkin mevzuatı kapsamında izin verilen bazı müdahaleler bulunuyor.
Düzenleme, kıyı ve ada destinasyonlarında peyzajın korunması, taşıma kapasitesinin dikkate alınması ve turizm faaliyetlerinin daha düzenli geliştirilmesine de ağırlık veriyor.
Korunan alanlarda turizm yatırımlarına ek koruma
Yunanistan’ın Ulusal Korunan Alanlar Sistemi içerisinde bulunan bölgelerde de ilave koruma tedbirleri uygulanacak. Bu alanlarda düşük etkili ve sürdürülebilir turizm gelişimi esas alınırken daha sıkı yapılaşma kuralları ve turizm faaliyetlerinin yoğunluğuna ilişkin sınırlamalar getiriliyor.
Gerekli durumlarda daha kapsamlı çevresel değerlendirmeler ile taşıma kapasitesi araştırmaları yapılabilecek.
Kısa süreli kiralamalara yeni düzenleme zemini
Yeni mekânsal çerçeve, kısa süreli kiralama faaliyetlerinin düzenlenmesine yönelik temel kuralları da içeriyor.
Buna göre kısa süreli kiralamaya sunulan konutlar için, özellikle birincil konut olarak kullanılan taşınmazlar bakımından şartlar ve gereklilikler belirlenebilecek. Taşınmazların yıl içinde kısa süreli kiralamaya sunulabileceği süre düzenlenebilecek.
Ayrıca kısa süreli kiralamaların sınırlandırılabileceği veya tamamen yasaklanabileceği coğrafi bölgeler oluşturulabilecek. Turizm baskısının yüksek olduğu veya belirli coğrafi özelliklere sahip alanlarda, yeni kısa süreli kiralama arzının ve özellikle yeni inşa edilen konutların bu amaçla kullanılmasının sınırlandırılması da düzenleme kapsamında yer alıyor.
Mevcut projeler için geçiş koruması
Yeni çerçeve yayımlandığında Organize Turizm Gelişim Alanları veya Özel Şehir Planları kapsamındaki ruhsat ve onay süreçleri devam eden bazı projeler için geçiş hükümleri uygulanıyor.
İlgili makam tarafından belirli bir onayın daha önce verilmiş olması veya eksiksiz başvuru dosyasının sunulmuş bulunması halinde yeni hükümler uygulanmıyor. Bu koruma; çevresel onaylar, çevresel etki değerlendirmesi dosyaları, Özel Şehir Planı ön onayları, yapı ruhsatları ve bazı yatırım ve finansman programları kapsamındaki onay süreçlerini içeriyor.
Yerel ve Özel Şehir Planları ile Bölgesel Mekânsal Planlar ise revize edildiklerinde veya değiştirildiklerinde yeni Turizm Özel Mekânsal Çerçevesi ile uyumlu hale getirilecek.
Enerji ve diğer faaliyetler de planlama kapsamına alındı
Çerçeve yalnızca turizm yatırımlarını değil, turizmle birlikte yürütülen sanayi, madencilik, yenilenebilir enerji ve su ürünleri yetiştiriciliği gibi faaliyetleri de kapsıyor.
Rüzgâr enerjisi tesisleri açısından Kategori A ve B bölgelerinde ve Grup II adalarda öz tüketim amaçlı gelişmelere izin veriliyor.
2024 taslağına göre değişiklikler yapıldı
Nihai Turizm Özel Mekânsal Çerçevesi, Temmuz 2024'te kamuoyu görüşüne sunulan taslağın temel stratejik yönünü korurken, danışma süreci, Stratejik Çevresel Değerlendirme, Uygunluk Değerlendirmesi, ilgili kurumların tavsiyeleri ve çevresel onay sürecinin ardından çeşitli değişiklikler içeriyor.
Nihai metinde özellikle adaların, kıyı alanlarının, Natura 2000 bölgelerinin ve diğer korunan alanların korunmasına yönelik daha ayrıntılı hükümler getirildi. Taşıma kapasitesi, konaklama tesislerinin çevresel performansı, neoklasik yapıların turizmle ilişkili düzenlemelere dahil edilmesi ve Kategori E bölgelerindeki turizm gelişiminin desteklenmesine daha fazla ağırlık verildi.
Ayrıca mevcut yerleşim planlarının dışında dağınık yapılaşmanın sınırlandırılması ve turizm gelişiminin özel bir izleme sistemiyle ilişkilendirilmesine yönelik hükümler de nihai çerçevede yer aldı.
