Yemen’de Husiler ile Abdurabbu Mansur el-Hadi liderliğindeki Suudi destekli hükümet arasındaki iç savaşa 2015 yılında dahil olan Suudi Arabistan, 9 ülkeden oluşan uluslararası bir koalisyon ile Yemen’i yıllarca bombalamış, on binlerce sivilin ölümüne neden olmuştu. BM raporlarına göre aynı dönemde, 377 bin kişi de iç savaş ve uygulanan ablukanın ortaya çıkardığı gıda krizi ve kıtlık nedeniyle hayatını kaybetti.
Husiler, 2022 yılından bu yana devam eden ateşkesi 13 Temmuz’da Sana’a Uluslararası Havalimanı’na düzenlediği saldırı ile bozan Suudi Arabistan’a balistik füzelerle misilleme yapmış ve çatışmalar yeniden başlamıştı. Husiler Suudi Arabistan’ın derinliklerinde enerji tesislerini, stratejik noktaları ve havalimanları hedef alan saldırılar düzenledi. Saldırıların başlamasının ardından Suudi Arabistan; 7 Ağustos’ta Türkiye ve Pakistan ile beraber Mekke Ortak Savunma Anlaşması (Mekke İttifakı) isimli bir ittifak kurmuştu.
Hakan Fidan’dan açıklama
Mekke İttifakı’nın Husilere karşı Suudi Arabistan’a destek verip vermemesi tartışılırken, bu yönde ilk açıklama Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’dan geldi. Suudi Arabistan’ın toprak bütünlüğüne ve egemenliğine yönelik ciddi saldırılar düzenlendiğini ileri süren Hakan Fidan, Riyad’ın özellikle teknik konularda askeri ihtiyaçlarının olabileceğini ve Ankara’nın bu talepleri karşılamakta bir engel görmediğini anlattı.
Analistler Türkiye’nin olası rolüne ilişkin ne diyor?
Savunma analistleri ve akademisyenler, Türkiye’nin sunabileceği katkının hava savunma sistemleri, drone savar ve elektronik harp kabiliyetleri, radar, gözetleme ve deniz güvenliği gibi teknik alanlarda yoğunlaşabileceğini değerlendiriyor. Suudi Arabistan’ın Patriot ve THAAD sistemlerinden oluşan katmanlı hava savunma ağının yoğun Husi saldırıları nedeniyle baskı altında olduğu; Ankara’nın hava savunma çözümlerinin yanı sıra doğrudan asimetrik vuruş imkânı sağlayabilecek insansız hava araçları ve füze sistemleriyle de destek sunabileceği belirtiliyor.
Mekke Savunma Paktı’nın hukuki ve operasyonel durumu
Bununla birlikte uzmanlar, Türkiye’nin bölgedeki bir sıcak çatışmaya doğrudan muharip güç olarak katılmasını engelleyen unsurlar bulunduğuna ve ikili desteğin daha çok lojistik, teknik, istihbarat ve savunma sanayii tedariki boyutunda kalabileceğine dikkat çekiyor.
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında kurulan Mekke Savunma İttifakı (Mekke Savunma Paktı), üye ülkelerden birine yapılan silahlı saldırıyı tüm üyelere yapılmış sayan kolektif savunma ilkesine dayanıyor.
Ancak uzman değerlendirmelerine göre, Husi saldırıları teorik olarak bu maddeyi tetikleyecek nitelikte olsa da anlaşmanın henüz Türk ve Pakistan parlamentolarından geçerek onaylanmamış olması ve ittifakın sekretaryasının operasyonel protokollerinin henüz tamamlanmaması nedeniyle paktın kurumsal olarak tam anlamıyla devreye girmesi zaman alabilir.
Pakistan ve ABD’nin tutumu
İttifakın diğer üyesi Pakistan, Suudi Arabistan’a olan taahhütlerine bağlı olduğunu ve gerektiğinde fiziki destek de dahil olmak üzere her türlü adımı atacağını duyururken; Pakistan Dışişleri Bakanlığı henüz pakt kapsamında ortak bir askeri yanıtın görüşülmediğini bildirdi.
ABD tarafında ise Donald Trump yönetiminin Husilere yönelik doğrudan bir askeri operasyondan kaçındığı, buna karşın Riyad yönetimi ile istihbarat paylaşımı ve hedef belirleme desteği sağladığı aktarılıyor. ABD Dışişleri Bakanlığı ayrıca Suudi Arabistan’a 24,3 milyar dolar değerinde 48 adet F-35 savaş uçağı satışına onay verdi.
Sahadaki son durum ve enerji güvenliği
Koalisyon güçleri, Riyad’a fırlatılan bir balistik füze ile Bişa, Taif, Farasan ve Yanbu bölgelerini hedef alan İHA saldırılarının hava savunma sistemlerince imha edildiğini duyurdu. Yemen sahasında ise Husi güçlerinin petrol zengini Marib bölgesine ve stratejik Babülmendep Boğazı hattına doğru ilerleyişi sürerken, Kızıldeniz’deki nakliyat hatlarının ve küresel enerji arz güvenliğinin üzerindeki baskı artmaya devam ediyor.
Husilerden Türkiye ve Pakistan’a uyarı
Yemen’deki Husiler, Suudi Arabistan’a askeri destek amacıyla Yemen savaşına doğrudan katılmaları halinde Türkiye ve Pakistan’a askeri karşılık verecekleri uyarısında bulundu. Husi yetkili Mohammed Al-Bukhaiti, Ankara ve İslamabad’ın çatışmaya asker veya askeri sistemlerle dahil olmasının “sert ve derhal” misillemeye yol açacağını söyledi. Açıklama, Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan arasında Ağustos 2026’da imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın gündeme geldiği bir dönemde geldi. Pakistan bir yandan Suudi Arabistan’la güvenlik ilişkilerini güçlendirirken İran’la diplomatik temaslarını sürdürürken, Türkiye açısından da anlaşmanın Yemen savaşında ne ölçüde askeri destek gerektireceği tartışma konusu oluyor.
