ABD ile İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı saldırıların üzerinden iki hafta geçerken, enerji piyasalarında yaşanan sert dalgalanmalar küresel piyasalarda jeopolitik risk algısını artırarak yatırımcıların güvenli liman arayışını güçlendirdi ve altın piyasasını yeniden gündeme taşıdı.
Cumhuriyet’te yer alan habere göre, saldırılardan önce 72,48 dolar olan Brent türü ham petrolün vadeli varil fiyatı, iki haftada keskin yükseliş ve düşüşler gösterdi. İran lideri Ayetullah Ali Hamaney’in de hayatını kaybettiği saldırıların ardından 2 Mart’ta Brent petrol jeopolitik endişelerle 82,37 dolara kadar yükseldi ve günü 77,74 dolardan kapattı. Böylece petrol fiyatı önceki kapanışa göre yüzde 7,26 artarak 17 Mart 2022’den sonraki en yüksek günlük artışını kaydetti.
Arz kaygıları derinleşti
Hürmüz Boğazı’na yönelik tehditlerin tedarik kesintisi endişelerini artırmasıyla petrol fiyatları sonraki günlerde 78-86 dolar aralığında işlem gördü. İran’ın bölgedeki ABD üsleri ve enerji tesislerini hedef alan misillemeleri, sigorta şirketlerinin savaş poliçelerini askıya alması ve bazı üreticilerin güvenlik gerekçesiyle üretimlerini kısmaları piyasadaki arz kaygılarını derinleştirdi.
Brent petrolün varil fiyatı 6 Mart’ta 94,64 dolara kadar yükselirken haftayı 92,69 dolardan tamamladı. Böylece petrol fiyatları haftalık bazda yüzde 27,8 artarak Nisan 2020’den bu yana en hızlı yükselişini gerçekleştirdi.
İkinci haftada da dalgalanmalar sürdü. Brent petrol 9 Mart’ta yüzde 28,9 artışla 119,5 dolara kadar çıkarak 29 Haziran 2022’den sonraki en yüksek seviyesini gördü. Ancak G7 ülkelerinin acil petrol rezervlerini ortak kullanıma açabileceği beklentileri ve ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’la savaşın yakında sona erebileceğine dair açıklamalarıyla fiyatlar gerileyerek günü 98,96 dolardan kapattı.
10 Mart’ta ise satış baskısı arttı. Brent petrol gün içinde 81,16 dolara kadar gerilese de İran’ın Hürmüz Boğazı’na mayın döşediğine ilişkin haberlerle günü 87,8 dolardan tamamladı. Günlük bazda yaklaşık yüzde 11,3 düşen fiyatlar son dört yılın en güçlü gerilemesini kaydetti.
IEA’nın kararının etkisi kısa sürdü
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) üyesi ülkelerin stratejik petrol rezervlerini piyasaya sürme kararı yükselişi bir süre sınırlasa da Basra Körfezi’ndeki tanker saldırılarıyla Brent petrol 12 Mart’ta yeniden 100 doların üzerine çıktı. Saldırıların başlamasının ardından iki hafta sonunda Brent petrol saldırı öncesine göre yüzde 42,3 artışla haftayı 103,14 dolardan kapattı.
LNG ve doğalgaz fiyatları da arttı
Enerji piyasalarındaki gerilim LNG ve doğal gaz piyasalarını da etkiledi. Katar’ın Ras Laffan tesislerinde üretimi güvenlik riskleri nedeniyle durdurması küresel LNG arzının yaklaşık beşte birini etkileyebilecek bir risk oluşturdu. Avrupa’da Hollanda merkezli TTF’te işlem gören doğal gaz kontratları da sert yükseldi ve fiyatlar saldırı öncesine göre yüzde 57 artışla haftayı 50,1 avrodan tamamladı.