Nepal-Çin sınırında meydana gelen sel baskınında şu ana kadar 470 kişinin cansız bedenine ulaşıldı. 1.500 kişinin hala kayıp olduğunu açıklayan resmi otoriteler, arama kurtarma çalışmalarının sürdüğünü bildirdi. 3 bin kişi de güvenlik gerekçesiyle bulundukları yerlerden tahliye edildi. Öte yandan, olayın nasıl meydana geldiği de netleşti.
ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu (USGS), Trishuli Nehri (Bhotekoshi) havzasında meydana gelen ve bölgede büyük bir yıkıma neden olan buz ve kaya kaymasının bir buzul çökmesinden kaynaklandığını duyurdu. USGS verilerine göre, buzul çökmesi Nepal-Çin sınırında 5,2 büyüklüğünde bir sismik olay olarak kaydedildi.
Katmandu merkezli Entegre Dağ Gelişimi Uluslararası Merkezi (ICIMOD) uzmanları, Trishuli Nehri'nin bir kolu olan Lhende Khola Nehri’nin en fazla etkilenen bölge olduğunu ve Trishuli Nehri'ndeki su seviyesinin yarım saat içinde dokuz metreye kadar yükseldiğini bildirdi.
0,2 kilometre dikey buzul, 1.200 metre aşağıdaki vadi tabanına düştü
Kanada’daki Calgary Üniversitesi’nden Jeomorfolog Doç. Dr. Daniel Shugar, Planet Labs uydu görüntüleri üzerinden yaptığı ilk incelemelerde, 0,2 kilometrekarelik bir buz kütlesinin yaklaşık 1,2 kilometre dikey olarak çöktüğünü tespit etti. Shugar, deniz seviyesinden yaklaşık 5.200 metre yükseklikteki buzulun alt kısmının koparak 1.200 metre aşağıdaki vadi tabanına düştüğünü ifade etti. Olaydan önceki 24 saat içinde bölgede ciddi bir kar erimesinin yaşandığını belirten Shugar, karların eriyerek çıplak buza dönüştüğünü ve yüksek havaların yanı sıra bölgedeki inşaat faaliyetlerinin de süreçte rol oynayabileceğini vurguladı.
Avustralya’daki Monash Üniversitesi’nden Buzul Bilimci Prof. Andrew Mackintosh ise çökmenin yalnızca buzul ile mi sınırlı kaldığı yoksa buzulun bir parçası olduğu tüm dağ yamacının mı çöktüğü konusunun henüz netleşmediğini kaydetti. Mackintosh, bu ölçekteki bir buzul çökmesinin yüksek miktarda su ürettiğini, su ile tortunun birleşerek debiyi artırdığını ve zincirleme bir sel dizisi oluşturduğunu ifade etti.
Bölgedeki iklim verileri ve tarihsel riskler
Buzul çökmelerinin iklim değişikliğiyle doğrudan spesifik ilişkisine dair kısıtlı dokümante edilmiş veri bulunduğunu belirten Prof. Mackintosh; bununla birlikte buzul çekilmesi ile iklim değişikliği arasındaki ilişkinin son derece yüksek bir güvenilirliğe sahip olduğunu ifade etti. Isınan iklim koşullarında dik yamaçlardaki rock ve buzulları bir arada tutan dona dayanıklı toprak katmanının (permafrost) bozulduğunu kaydetti.
Himalayalar genelinde iklim ve buzul verileri şu şekilde:
• Isınma Hızı: Nepal, Hindistan, Çin, Butan ve Pakistan boyunca uzanan Himalayalar, küresel ortalamanın iki katı hızla ısınıyor.
• Buz Kaybı: Birleşmiş Milletler (BM) 2023 verilerine göre, Nepal dağları küresel ısınma nedeniyle son 30 yılda buzullarının yaklaşık üçte birini kaybetti.
• Erime Hızı: Hindu Kuş Himalaya buzullarının 2011-2020 yılları arasında kaybolma hızı, bir önceki on yıla göre %65 oranında hızlandı.
• Geçmiş Olaylar: 2021 yılında Hindistan’ın Uttarakhand eyaletinde bir Himalaya buzulunun kopması sonucu meydana gelen çamur ve moloz akıntısı 200 kişinin ölümüne veya kaybolmasına yol açtı.
• Nepal'de 21 tane riskli göl var: BM verilerine göre Nepal'de 2.000'den fazla buzul gölü bulunmakta ve bunlardan 21'i potansiyel olarak tehlikeli kategorisinde yer alıyor. Dünya genelinde bu tür buzul gölü taşkınlarına (GLOF) bağlı olarak 12.000'den fazla ölüm kaydedilmiştir.