Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, kamuoyunda “Çingene Kızı” olarak bilinen ünlü Çingene Kızı Mozaiği’nin kayıp parçalarından birinin daha Amerika Birleşik Devletleri’nden Türkiye’ye getirildiğini açıkladı.
Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yürütülen bilimsel incelemeler ve diplomatik girişimler sonucunda, daha önce iadesi sağlanan 12 panelin ardından büyük kompozisyonun 13’üncü parçası da yeniden Türkiye’ye kazandırıldı.
Yeniden ait olduğu topraklara döndü
Bakan Ersoy, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
“Gaziantep'imizin gözdesi Zeugma’nın simgesi ‘Çingene Kızı’ mozaiğinin kayıp parçalarından birini daha Amerika Birleşik Devletleri’nden ülkemize kazandırdık. Daha önce iadesini sağladığımız 12 panelin ardından, büyük kompozisyonun 13'üncü parçası da bilimsel çalışmalar ve diplomatik girişimler sonucunda yeniden ait olduğu topraklara döndü.”
Ersoy, panelin Zeugma Mozaik Müzesi’nde bulunan eserlerle stil ve kompozisyon açısından önemli benzerlikler taşıdığını belirterek, kültür varlıklarının dünyanın neresinde olursa olsun takip edilmeye devam edeceğini ifade etti.
Online platformlarda satışa çıkarılmış
1998 yılında Gaziantep’in Nizip ilçesindeki Zeugma Antik Kenti’nde gerçekleştirilen kurtarma kazılarında yaklaşık 9,25 x 13,50 metre ölçülerindeki büyük taban mozaiği ortaya çıkarılmıştı. Dionysos kültüyle ilişkilendirilen Maenad başı tasviri, kamuoyunda “Çingene Kızı” adıyla tanınmıştı.
Yeni iade edilen panelin büyük kompozisyona ait olabileceği değerlendirmesi, Grenoble Alpes Üniversitesi’nden Dr. Djamila Fellague tarafından yürütülen araştırmalar kapsamında gündeme geldi.
Eserin çevrim içi bir müzayede platformunda satışa çıkarıldığı bilgisinin, Zeugma Kazı Başkanı Kutalmış Görkay aracılığıyla Kültür ve Turizm Bakanlığına iletildiği belirtildi.
Büyük kompozisyonla benzerlikler taşıdığı tespit edildi
Bakanlık uzmanlarının yaptığı incelemelerde panelin tessera renkleri, geometrik bordür düzeni, kompozisyon özellikleri ile kesme ve sökülme izlerinin büyük kompozisyonla önemli benzerlikler taşıdığı tespit edildi.
Bu tespitlerin ardından Bakanlık yetkilileri, Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi ile temasa geçerek bilimsel verileri ve hukuki dayanakları sundu. İki ülke arasında yürürlükte bulunan kültürel varlıkların korunmasına ilişkin anlaşmalar kapsamında esere el konulması talep edildi.
Soruşturma sürecinin tamamlanmasının ardından mozaik panel, Türkiye Cumhuriyeti Chicago Başkonsolosluğu’na teslim edildi ve Türk Hava Yolları ile THY Kargo iş birliğiyle Türkiye’ye getirildi.
Kültür ve Turizm Bakanlığı, eserin iade sürecinin kamu kaynağı kullanılmadan uluslararası iş birliğiyle tamamlandığını açıkladı.
Türkiye’ye getirilen mozaik panel, ilk olarak Anadolu Medeniyetleri Müzesi’ne teslim edildi. Gerekli işlemlerin ardından eserin Gaziantep’teki Zeugma Mozaik Müzesi’nde sergilenen büyük kompozisyonla yeniden bir araya getirileceği bildirildi.