Air France-KLM grubuna bağlı Hollandalı havayolu KLM, artan jet yakıtı maliyetleri nedeniyle önümüzdeki bir ay içinde Avrupa’da 160 uçuşu iptal edeceğini açıkladı. Şirket, iptallerin toplam Avrupa operasyonlarının yüzde 1’inden azını kapsadığını vurgularken, doğrudan bir yakıt tedarik sıkıntısı yaşanmadığını belirtti.
Krizin merkezinde Hürmüz Boğazı var
Küresel havacılık sektörünü etkileyen gelişmelerin başında Orta Doğu’daki jeopolitik kriz geliyor. İran’ın, ABD ve İsrail saldırılarına karşılık olarak Hürmüz Boğazı’nı uzun süredir kapalı tutması, jet yakıtı fiyatlarında sert artışa yol açtı ve arz güvenliğine yönelik endişeleri artırdı.
Avrupa'nın 6 haftalık jet yakıtı kaldı
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Avrupa’nın mevcut koşullarda yaklaşık altı haftalık jet yakıtı stokuna sahip olduğunu belirterek, Orta Doğu’dan gelen arzın en az yarısının ikame edilememesi durumunda yaz aylarında ciddi sıkıntılar yaşanabileceği uyarısında bulundu.
Avrupa alternatif tedarik arayışında
Avrupa ülkeleri, kaybolan arzı telafi edebilmek için ABD ve Nijerya gibi alternatif pazarlardan jet yakıtı tedarikini artırmaya çalışıyor. Ancak mevcut veriler, bu kaynakların Orta Doğu’dan gelen arzın ancak yarısından biraz fazlasını karşılayabileceğine işaret ediyor.
Bu durum, özellikle yaz sezonu öncesinde bazı havalimanlarında fiziksel yakıt sıkıntısı ve buna bağlı uçuş iptalleri riskini gündeme getiriyor.
Havayolları için maliyet baskısı artıyor
Jet yakıtı, havayolu şirketlerinin operasyonel maliyetlerinin yüzde 20 ila 40’ını oluşturuyor. Avrupa’da jet yakıtı fiyatı nisan başında ton başına 1.838 dolarla tarihi zirveye ulaştı. Bu rakam, kriz öncesinde yaklaşık 831 dolar seviyesindeydi.
EasyJet, yalnızca mart ayında artan yakıt maliyetleri nedeniyle 25 milyon sterlin ek yük oluştuğunu açıklarken, birçok havayolu maliyetleri dengelemek için hedge (fiyat sabitleme) stratejilerine başvuruyor.
Sektörde “olağanüstü durum” tartışması
Avrupa havacılık sektörü temsilcileri, olası yakıt sıkıntısı veya hava sahası kapanmalarının “olağanüstü durum” kapsamında değerlendirilmesini talep ediyor. Bu düzenleme, iptal edilen uçuşlar için havayollarının yolculara tazminat ödeme yükümlülüğünü sınırlayabilir.
Yaz sezonu için kritik süreç
Uzmanlara göre, Orta Doğu’daki arzın kısa vadede normale dönmemesi halinde Avrupa’da yaz sezonu öncesinde daha fazla uçuş iptali gündeme gelebilir. Büyük havalimanlarının önceliklendirilmesi beklenirken, küçük ve orta ölçekli destinasyonların daha fazla etkilenmesi olası görünüyor.
