Avrupa’da çok sayıda küçük havayolu şirketi kış sezonunun başında faaliyetlerini durdururken, önümüzdeki ayların diğer havayolları için de zorlu bir finansal sınava dönüşmesi bekleniyor. Özellikle charter ve wet-lease modeliyle çalışan, uçaklarını mürettebatıyla birlikte başka havayollarına kiralayan şirketler, kış döneminde azalan talep, yükselen yakıt maliyetleri ve sınırlı finansal kaynaklar nedeniyle baskı altında.
Ekim ayında Romanya merkezli Dan Air ve Animawings iflas süreçlerine başvururken, İspanyol charter şirketi Alba Star iflas başvurusu hazırladığını açıkladı. Slovak wet-lease şirketi Air Explore faaliyetlerini durdurdu, İspanyol uzun mesafeli charter havayolu Plus Ultra ise konkordato ilan etti. İrlanda merkezli Fly 4 Airlines da geçici iflas süreci başlatmak için başvurdu. Enter Air ve TUI'nin arkasında bulunduğu şirketin, kış sezonu için büyük bir sözleşme elde edemediği bildirildi.
Kış sezonu charter ve wet-lease şirketlerini zorluyor
Uçaklarını mürettebatıyla birlikte başka havayollarına kiralayan şirketler, özellikle yaz sezonunda ve tatil dönemlerinde artan talep nedeniyle iş hacimlerini büyütüyor. Havayollarının kendi filolarının yetersiz kaldığı dönemlerde devreye giren charter ve wet-lease şirketleri, kış aylarında ise daha düşük talep nedeniyle iş kaybı yaşıyor.
Bazı şirketler kış döneminde uçaklarını talebin daha yüksek olduğu başka bölgelere yönlendirirken, bazıları bakım çalışmalarını bu dönemde gerçekleştiriyor. Ancak kış sezonunun düşük kârlı geçmesi, şirketlerin yaz ve sonbahar döneminde elde ettiği kazançları ortadan kaldıracak ölçüde zarara dönüşmemesi gerekiyor.
Yakıt maliyetleri ve jeopolitik riskler baskıyı artırıyor
Kış sezonundaki talep düşüşüne İran çevresindeki jeopolitik gerilimler de ekleniyor. Jet yakıtı fiyatının yıl başına göre iki katın üzerine çıktığı belirtiliyor. Artışta ham petrol fiyatlarının yanı sıra rafineri ürünlerinin fiyatıyla ham petrol arasındaki farkı ifade eden crack spread de etkili oluyor.
Emirates Başkanı Tim Clark, yakın zamanda yaptığı açıklamada asıl sorunun rafineri marjı olduğunu belirterek fiyatın varil başına 117 dolardan 180 dolara yükseldiğini söyledi. Büyük havayolları bu maliyet artışlarını karşılayabilecek finansal güce sahip olsa da onlar da tasarruf programları uyguluyor ve gelecek yıl bilet fiyatlarının artabileceği konusunda yolcuları uyarıyor.
Küçük havayolları ise daha sınırlı finansal rezervlere ve maliyetleri azaltabilecekleri daha az seçeneğe sahip. Yakıt alımını fiyat dalgalanmalarına karşı güvence altına alan hedging işlemleri de birçok şirket için finansal ve operasyonel açıdan zorlayıcı. Wet-lease şirketlerinin filolarında yakıt tüketimi daha yüksek, eski uçakların bulunması da maliyet baskısını artırıyor. Uçak bakım giderleri gibi sabit maliyetler ise kışın da devam ediyor.
2027 yaz sezonu için belirsizlik
Havayolları açısından bir diğer sorun, 2027 yaz sezonuna ilişkin talep ve operasyon planlamasının belirsizliği. Lufthansa Grubu, 2027 yazında Air Baltic’ten kiralayacağı Airbus A220-300 uçaklarını mürettebatıyla birlikte altı uçakla sınırlandıracak. Önceki yaz sezonlarında bu sayı zaman zaman 20’ye kadar çıkmıştı.
Buna rağmen sektörde iyimser beklentiler de bulunuyor. Kasım ayında kerosin fiyatlarının gerilemesi, Orta Doğu’da yeni bir tırmanış yaşanmaması ve ABD ara seçimlerinin Cumhuriyetçiler açısından olumsuz sonuçlanması piyasalardaki endişeleri bir ölçüde azalttı. Condor CEO’su Peter Gerber de yakın zamanda yaptığı açıklamada yakıt fiyatlarında en yüksek seviyenin geride kaldığı yönünde iyimser bir değerlendirmede bulundu.
Önümüzdeki kış sezonunun nasıl geçeceği, özellikle finansal rezervleri sınırlı küçük havayollarının faaliyetlerini sürdürebilmesi ve 2027 yazı için sözleşmeler alabilmesi açısından belirleyici olacak.






