Artan maliyetler paket tur fiyatlarını yukarı çekiyor

Sektör temsilcilerine göre, son dönemde artan operasyonel maliyetler, turistlerin otel dışı harcamalarını doğrudan etkiliyor. Özellikle enerji fiyatlarındaki yükselişin ulaşım maliyetlerine yansıması ve ören yeri giriş ücretlerindeki artışlar, kültür turu paketlerinin fiyatlarını ciddi şekilde yukarı çekmiş durumda.

Pamukkale turlarında talep geriliyor

Bu gelişmelerden en fazla etkilenen ürünlerin başında, ise Türkiye’nin en önemli kültürel destinasyonlarından biri olan Pamukkale’nin geldiği ifade ediliyor. Günübirlik ve 1 gece konaklamalı Pamukkale turları, yıllardır Rus turistler arasında en popüler programlardan biri olarak öne çıkarken, artan maliyetler nedeniyle bu ürünlerde satışların belirgin şekilde yavaşladığı ifade ediliyor.

Tur operatörleri, özellikle ulaşım, rehberlik ve giriş ücretlerinin birleşmesiyle oluşan toplam paket fiyatının, turistlerin “değer algısını” zorladığını ve bu nedenle rezervasyon kararlarının ertelendiğini belirtiyor.

Antalya–İstanbul günübirlik turlarında da daralma

Benzer bir daralma eğilimi, son yıllarda oldukça popüler hale gelen Antalya çıkışlı günübirlik İstanbul turlarında da gözlemleniyor.

İstanbul’a yapılan bu kısa süreli kültür turlarında, özellikle uçak bilet fiyatlarının yükselmesi ve müze giriş ücretlerindeki artışlar, paket maliyetlerini ciddi şekilde yukarı çekmiş durumda.

Sektör kaynaklarına göre, bu durum hem tur operatörlerinin satışlarını sınırlıyor hem de turistlerin şehir deneyimlerini kısıtlıyor.

“Turist otelden çıkamaz hale geliyor”

Rusya ve BDT pazarları uzmanı, deneyimli turizmci Orhan Sancar, artan maliyetlerin Türkiye turizmi açısından stratejik bir risk oluşturduğuna dikkat çekiyor. Sancar “Turistleri sadece otel içinde tutan bir yapı, uzun vadede destinasyonun değerini düşürür. Türkiye’nin en büyük avantajı deniz, kum, güneşin yanında güçlü bir kültürel mirasa sahip olmasıdır. Ancak mevcut maliyet yapısıyla turistin otel dışına çıkması giderek zorlaşıyor.” diyor.

Geçici fiyat düzenlemesi önerisi

Özellikle sezon başında oluşan bu talep hassasiyetini dengelemek adına kısa vadeli önlemler alınması gerektiğini vurgulayan Sancar “TGA ve ilgili kurumlar, Pamukkale gibi yüksek potansiyele sahip destinasyonlarda 01 Mayıs – 15 Temmuz 2026 tarihleri arasında giriş ücretlerini geçici olarak maksimum 500 TL seviyesinde sabitleyerek talebin canlı kalmasını sağlayabilir.” önerisinde bulundu.

Sadece tur değil, toplam harcama düşüyor

Sancar’a göre konu yalnızca tur satışlarıyla sınırlı değil. Kültür turlarının azalması rehberlik hizmetlerinden ulaşıma, yerel esnaftan müze gelirlerine kadar geniş bir ekonomik zinciri etkiliyor ve bu da turist başına elde edilen toplam gelirin düşmesine neden oluyor.

Sezonun kırılma noktası mayıs–temmuz dönemi

Turizmde özellikle Mayıs–Temmuz arasındaki dönemin kritik olduğuna dikkat çeken Orhan Sancar “Bu dönemde alınacak aksiyonlar erken sezon performansını, sezon geneline yayılacak talep dengesini ve Türkiye’nin rekabet gücünü doğrudan etkileyecek faktörler.” değerlendirmesini yapıyor.

“Kültür ve turizmini destekleyecek fiyat politikaları gerekiyor”

Alternatif destinasyonların (Mısır, Vietnam, Tayland ve Körfez ülkeleri) fiyat avantajı ile öne çıktığı bir dönemde, Türkiye’nin sadece otel ürününe değil, destinasyon deneyimine dayalı rekabet gücünü koruması gerektiği vurgulayan Sancar “Kültür turizmini destekleyecek fiyat politikalarının, Türkiye’nin toplam turizm gelirini artıracak stratejik bir yatırım olarak değerlendirilmesi gerekir.” diyor.

"Savaşın gölgesi Antalya'nın sahillerine düşmüştür"

Bugün geldiğimiz noktada mesele artık turizm iyi mi gidiyor, kötü mü gidiyor tartışması değildir. Mesele, küresel risklerin doğrudan Türkiye’nin turizm omurgasına temas ettiği bir yapısal baskı dönemidir. Orta Doğu’da büyüyen çatışmalar ve Rusya–Ukrayna savaşı, yalnızca jeopolitik başlıklar değildir.

Bu savaşın gölgesi artık Antalya’nın sahillerine düşmüştür, Ege'nin otellerine düşmüştür, Bodrum’un restoranlarına düşmüştür, İstanbul’un çarşılarına yansımıştır ve Van’dan Mardin’e kadar ülkenin dört bir yanına kadar uzanmıştır.

"Zincirin tamamı ciddi risk altında"

Turizm, ekonomimizin yaklaşık %10–12’sini oluşturan güçlü ancak aynı zamanda kırılgan bir sektördür. Bu nedenle turizm, sadece ekonomik bir faaliyet değil, aynı zamanda bir güven yönetimidir. Turizm yalnızca otellerden ibaret değildir. Bu sektör; çiftçinin ürününü, esnafın kazancını, çalışanın gelirini ve 50’den fazla yan sektörü doğrudan etkileyen geniş bir ekonomik yapıyı kapsar. Bu nedenle bugün, bu zincirin tamamı ciddi bir risk altında bulunmaktadır.

2026 yılında yaşanan olumsuz gelişmeler, sezonun en kritik başlangıç dönemi olan Nevruz ve Paskalya takvimine denk gelmiş; ülkemize olan talebi daraltmıştır.

Rezervasyonlarda yüzde 25'e varan yavaşlama

İran ve çevre ülkelerden gelen turist sayısında ciddi düşüş var! Bu durum; Van’ı etkiliyor, Ağrı’yı etkiliyor, Hakkari’yi etkiliyor, Mardin’i etkiliyor, Gaziantep’i etkiliyor. Yani sadece sahil değil, Anadolu’nun ekonomisi etkileniyor! Bugün sahadan gelen tablo nettir: Rezervasyon hızında %20–25’e varan yavaşlama, artan iptaller ve değişen turist davranışı… Talep tamamen kaybolmamış, ancak ertelenmiştir.

Artık erken rezervasyon değil, son dakika kararları belirleyicidir.Bu durum sektörün önünü görmesine mani olmaktadır. Bakınız çok açık söylüyorum:

Bu daha başlangıçtır! Eğer bu kriz derinleşirse; Yaz sezonunda kayıp büyüyecek, Sonbaharda pazar kaybı kalıcı hale gelecek ve Türkiye, sadece bir sezon değil, yıllar sürecek bir rekabet kaybı yaşayacaktır!

Diğerleri fiyat artırıyor, Türkiye indirim yapıyor

Aynı anda rakiplerimizde ne oluyor? İspanya doluyor, Yunanistan fiyat artırıyor, İtalya talebi yönetiyor. Peki Türkiye ne yapıyor? İndirim yapıyor, Fiyat kırıyor, Kârından vazgeçiyor. Yani; Türkiye ucuzlayarak ayakta kalmaya çalışıyor, Rakipleri pahalılaşarak büyüyor! Bu tablo sürdürülebilir değildir! Bu sadece bir fiyat farkı değildir. Bu, iki farklı turizm modelidir: Biri değer odaklı büyür, diğeri sadece sayılarla ayakta kalmaya çalışır.

Ve değer üretmeyen model, uzun vadede pazar kaybetmeye mahkûmdur. Aynı anda İran merkezli kriz sadece talebi düşürmüyor, maliyet baskısını da oldukça arttırıyor. Petrol fiyatlarını artırıyor, Jet yakıtını yükseltiyor, Uçuş maliyetlerini katlıyor, belirsizlik nedeniyle uygulanan ücretsiz izinlerle kalifiye personel açığı yaşanıyor.

ÖTV ve vergi yüklerinin hafifletilmesi talebi

Bugün sektör, azalan talep ile artan maliyetlerin kıskacı altındadır ve bu sürdürülebilir değildir. Bu tabloyu doğru okumak zorundayız. Çözüm açıktır: Konaklama vergisinin yarıya indirilmesi veya kaldırılması, ÖTV ve vergi yüklerinin hafifletilmesi, enerji ve ulaşım maliyetlerinde destek sağlanması, SGK prim desteği verilmesi, havacılık ve tur operatörlerine finansal destek sunulması.

Bunlar teşvik değil, ülke ekonomisine yapılan yatırımlardır. Tanıtım politikaları güven algısını güçlendirecek şekilde yeniden kurgulanmalıdır. TGA bu dönemde önemli rol üstlenmesi gerekir. İç turizm ise bu yapının sigortasıdır; güçlü bir iç pazar, kriz dönemlerinde en büyük dayanaktır.

"Parçalı yönetim ve siyasi ayrışma turizmde kayıp üretir"

Tatil kredisi gibi iç turizmi destekleyici önlemler alınmalıdır. Ekonomi Koordinasyon Kurulu, Bakanlıklar, TOBB, TGA, Bankalar Birliği (Covid döneminde Başkan ve kamu bankalarının desteği önemliydi) havayolu şirketleri, Turizm STK'ları ve sektör temsilcileri aynı masada olmalıdır. Parçalı yönetim ve siyasi ayrışma turizmde kayıp üretir. Ve son olarak şunu ifade etmek isterim: Turizm sektörü zayıf olduğu için değil, doğru yönetilmediğinde kırılgan hale gelir.

Unutmayalım: Turizmde pazarı kaybetmek ve fiyat düşüşü hızlıdır, pazarı yeniden kazanmak ve fiyat artışı ise uzun zaman alır."

Söz konusu tahsisler yatırıma dönüştüğünde, Türkiye’nin otel yatağı stoğuna 3 bin 500 civarında yatak daha eklenmiş olacak.

Son başvuru tarihi 20 Mayıs 2026 olarak açıklanan tahsislere ilişkin detaylar şöyle:

Kültür ve turizm bölgeleri içindeki tahsisler

1. Afyonkarahisar – Ömer Gecek Termal Turizm Merkezi

• Yer: Merkez, Sadıkbey Mahallesi
• Tesis: 5 yıldızlı otel
• Kapasite: 750 yatak
• Ada/Parsel: 252 ada, 7 parsel

2. Antalya – Side II Nolu Turizm Merkezi

• Yer: Manavgat, Kızılağaç Mahallesi
• Tesis: Spor tesisi
• Büyüklük: 5.952,23 m² kapalı alan
• Ada/Parsel: 221/70, 221/71, 221/72, 221/73, 221/75 (1 nolu özel parsel)

3. Antalya – Side Turizm Alanı (Tevsii)

• Yer: Manavgat, Sorkun Mahallesi
• Tesis: Eğlence merkezi
• Büyüklük: 490,75 m² kapalı alan
• Ada/Parsel: 1276 (1 nolu özel parsel)

4. Antalya – Güney Antalya Turizm Alanı

• Yer: Kemer, Çamyuva Mahallesi
• Tesis: Personel lojmanı
• Kapasite: 100 yatak
• Ada/Parsel: 120 ada, 3 parsel

5. Antalya – Güney Antalya Turizm Alanı

• Yer: Kemer, Göynük Mahallesi
• Tesis: 5 yıldızlı otel
• Kapasite: 1.000 yatak
• Ada/Parsel: 104 ada, 12 parsel

6. Artvin – Şavşat Çermik Termal Turizm Merkezi

• Yer: Şavşat, Çermik Köyü
• Tesis: 3 veya 4 yıldızlı otel
• Kapasite: 100 yatak
• Ada/Parsel: 101/1 (1 nolu özel parsel)

7. Muğla – Bodrum Yalıçiftliği Turizm Merkezi

• Yer: Bodrum, Kızılağaç Mahallesi
• Tesis: 5 yıldızlı otel veya tatil köyü + günübirlik tesis
• Kapasite: 1.200 yatak
• Büyüklük: 2.392,90 m² kapalı alan
• Ada/Parsel: 307/21, 308/3, 316/1 (6 nolu özel parsel)

8. Muğla – Bodrum Yalıkavak/Gündoğan/Göltürkbükü

• Yer: Bodrum, Göl Mahallesi
• Tesis: Özel konaklama tesisi
• Kapasite: 160 yatak
• Ada/Parsel: 172/22, 172/31 (1 nolu özel parsel)

Turizm bölgeleri dışındaki tahsisler

9. Balıkesir – Ayvalık

• Yer: Küçükköy Mahallesi
• Tesis: 4 veya 5 yıldızlı otel
• Kapasite: 120 yatak
• Ada/Parsel: 186/601 (1 nolu özel parsel)

10. Hatay – Arsuz

• Yer: Arpaçiftlik Mahallesi
• Tesis: 5 yıldızlı otel
• Kapasite: 300 yatak
• Ada/Parsel: 116/1 (1 nolu özel parsel)

11. Hatay – Arsuz

• Yer: Arpaçiftlik Mahallesi
• Tesis: Günübirlik tesis
• Büyüklük: 1.356,80 m² kapalı alan
• Ada/Parsel: 116/1 (2 nolu özel parsel)

12. Mersin – Tarsus

• Yer: Kızılmurat Mahallesi
• Tesis: Özel konaklama tesisi
• Kapasite: Restorasyon projesine göre belirlenecek
• Ada/Parsel: 561/2, 561/3, 561/4 (1 nolu özel parsel)

Başvuru ve süreç detayları

Tahsisler, 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre gerçekleştirilecek. Başvurular fiziki olarak Bakanlığa teslim edilecek ve yatırımcılar birden fazla taşınmaz için ayrı başvuru yapacak. Tahsisler müzakere yöntemiyle belirlenecek. Tahsis şartnamesi bedeli ise 50.000 TL olarak belirlendi.

Bakanlık, söz konusu tahsislerle farklı bölgelerde turizm arzını çeşitlendirmeyi ve yeni yatırımları hızlandırmayı hedefliyor.

Eresin, açıklamasının devamında şu noktalara dikkat çekti:

“Turizm sektörü açısından son derece değerli bir adım olan bu organizasyonun en başarılı şekilde hayata geçirilmesi için TÜROB olarak, sektör olarak tüm paydaşlarımızla birlikte var gücümüzle çalışacağız.

Spor turizmini, Türkiye’de turizmin geleceği açısından en önemli enstrümanlardan biri olarak görüyoruz. Türkiye’nin spor turizminde kaydettiği her ilerleme, anlık ticari faydalarının yanı sıra orta ve uzun vadede ülke imajına ve uluslararası tanıtıma ciddi katkı sağlamaktadır. Bu etkilerin olumlu ve kalıcı olacağına inanıyoruz.

Turizmde 100 milyar dolar gelir hedefine ulaşabilmek için stratejik önceliklere odaklanılması büyük önem taşımaktadır. Kişiye özel hizmet ve deneyimlerin geliştirilmesi, MICE turizminin güçlendirilmesi, sağlık ve wellness turizmi ile gastronomi ve alışveriş turizmi gibi yüksek katma değerli alanlara yapılacak yatırımlar bu hedefe ulaşmada kritik rol oynayacaktır.

Bunun yanı sıra Olimpiyat Oyunları, Dünya ve Avrupa Futbol Şampiyonaları, Formula 1 ve MotoGP gibi motor sporları, uluslararası festivaller, kültür-sanat etkinlikleri ve dünya çapında ses getiren konserlerin ülkemizde düzenlenmesi, Türkiye’nin marka değerini daha da yukarı taşıyacaktır. Bu tür organizasyonlar aynı zamanda sezon dışı dönemlerde de turizm hareketliliğinin sürdürülebilirliğine önemli katkılar sunacaktır.”

Görüşmede, Türkiye'nin turizmdeki büyüme ivmesini destekleyecek ulaşım stratejileri, havacılık-turizm entegrasyonu ve Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı (TGA) ile yürütülen uluslararası tanıtım faaliyetlerinin uçuş planlamalarıyla daha etkin şekilde eşleştirilmesi değerlendirildi.

Bakan Ersoy, görüşmeye ilişkin sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda şu ifadelere yer verdi:

"Türk Hava Yollarımızın yeni Yönetim Kurulu Başkanı Sayın Murat Şeker ve THY Genel Müdürü Sayın Ahmet Olmuştur ile İstanbul Atatürk Kültür Merkezi'nde bir araya gelerek turizm ve havacılık alanındaki iş birliğimizi değerlendirdik. TGA ile yürüttüğümüz tanıtım faaliyetleriyle uyumlu şekilde; Türkiye'nin uluslararası erişimini güçlendirecek, destinasyonlarımızın görünürlüğünü artıracak ve sürdürülebilir büyümeyi destekleyecek adımları ele aldık. Önümüzdeki dönemde iş birliğimizin daha da güçleneceğine inanıyor, yeni görevlerinde kendilerine başarılar diliyorum."

TGA ile THY’nin işbirliğinin güçlendirilmesi gündemde

Türk Hava Yolları'nda yaşanan yönetim değişikliğinin ardından gerçekleştirilen görüşme, yeni dönemin ilk temaslarından biri oldu.

Kurumlar arası koordinasyonun güçlendirilmesi, özellikle TGA'nın küresel tanıtım kampanyaları ile havayolu kapasitesinin uyumlu şekilde planlanması ve ortak hedeflerin netleştirilmesi öncelikli başlıklar arasında yer aldı.

Takvim’de yer alan habere göre toplantıda, Türkiye'nin farklı turizm destinasyonlarına erişimi kolaylaştıracak uçuş planlamaları ile yeni pazar açılımları ele alındı.

TGA tarafından yürütülen hedef pazar odaklı tanıtım faaliyetlerinin, THY'nin uçuş ağı genişleme stratejileriyle paralel ilerlemesi gerektiği vurgulandı. Turizmin yıl geneline yayılması hedefi doğrultusunda ulaşım kapasitesinin etkin kullanımı değerlendirildi.

Hedef sürdürülebilir turizm büyümesi

Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı ile Türk Hava Yolları arasında yürütülecek eşgüdümlü çalışmaların, Türkiye'nin turizmdeki küresel konumunu daha da güçlendirmesi ve sürdürülebilir büyüme hedeflerine katkı sağlaması amaçlanıyor. Basına kapalı olarak gerçekleşen ikili görüşmenin sonunda Bakan Ersoy, yeni göreve atanan Ahmet Olmuştur'a başarı temennilerini ileterek yeni dönemin hayırlı olması dileğinde bulundu.

“2-3 aylık sert bir KDV indirimi bekliyoruz”

Küresel krizlerin ve enerji maliyetlerinin baskısı altında olduklarını ifade eden Kavaloğlu, devlet desteğinin kritik olduğunu vurguladı: "Şu anda tüm sektör olarak bekle-gör politikası ile hareket ediyoruz. Cumhurbaşkanımız tarafından açıklanan 60 milyar TL’lik destek paketi çok değerli ancak yeterli değil. Bu destek bize katkı sağlayacak ancak pandemi dönemindeki gibi bir KDV indirimi gerekiyor. 2-3 aylık sert bir KDV indirimi istiyoruz. Bu geçiş döneminde buna ihtiyacımız var. KDV indirimi devletin kur politikasına da zarar vermez. Buradaki KDV indirimi geçici olacağı için mali politikalara da zarar vermez. Tam tersine turizme can suyu olur.

“En büyük silahımız misafir memnuniyeti”

Türkiye’ye yönelik yurt dışındaki olumsuz algı çalışmalarına dikkat çeken Kavaloğlu şunları ekledi: "Bir algı yönetimi ile karşı karşıyayız. Ancak bu algıyı sadece billboardlara reklam vererek ya da dijital kampanyalarla kıramayız. Bizim en büyük reklamımız, buradan memnun ayrılan turisttir. Her misafiri bir turizm elçisi olarak görmeliyiz. Onlara Türkiye’nin güvenli ve kaliteli hizmet sunan bir liman olduğunu kanıtlamalıyız. Bu süreçte bizim yanımızda olan, rezervasyonlarını iptal etmeyen ve Türkiye'yi tercih eden partnerlerimizi 'fil hafızasıyla' not ediyoruz. İyi günde de kötü günde de yanımızda olanları asla unutmayacağız."

“İç pazarı küstürmeyin”

İç pazarın önemine değinen Kavaloğlu, otelcilere de bir uyarıda bulundu: "İç pazar bizim kalemizdir, en önemli savaş hattımızdır. Kriz geldiğinde hemen yerli turiste sarılıp, kapılar açıldığında onları ikinci plana atan bir zihniyeti kabul edemeyiz. Yerli turisti küstüren, kendi geleceğini tehlikeye atar. İç pazarı sadece krizlerde hatırlanan bir yedek güç olarak değil, ana pazarımız olarak görmeliyiz."

“Dijitalleşme ve Gelecek Vizyonu”

Konuşmasının son bölümünde dijital dönüşüme vurgu yapan Kavaloğlu: "Dünya değişiyor, misafir profili gençleşiyor. Artık sadece deniz, kum, güneş yetmiyor. Deneyimi ön plana çıkarmalıyız. Dijitalleşme süreçlerimizi hızlandırmalı, sürdürülebilir turizm sertifikalarımızı tamamlamalıyız. Türkiye’ye karşı yürütülen algı çalışmalarını, sunduğumuz üstün hizmet kalitesi ve teknolojik altyapımızla boşa çıkaracağız."

Fuar boyunca yapılan sunumlar, kampanyalar ve B2B görüşmelerde Türkiye merkezli operatörlerin hem ürün çeşitliliği hem de fiyat/performans dengesi açısından pazarda yeniden agresif bir konumlanmaya gittiği gözlendi. Özellikle paket tur tarafında erken rezervasyon teşvikleri, esnek ödeme planları ve geniş uçuş ağı ile rekabetin yeniden şekillendiği ifade ediliyor.

Körfez pazarı daraldı, Türkiye fırsata odaklandı

Jeopolitik gelişmeler ve hava sahası kısıtlamaları nedeniyle Körfez bölgesinde yaşanan daralma, fuarın en çok konuşulan başlıklarından biri oldu. Buna rağmen Abu Dhabi, Dubai ve genel olarak Birleşik Arap Emirlikleri destinasyonları fuarda yer almaya devam ederken, Mısır da alternatif destinasyon olarak güçlü tanıtımlar gerçekleştirdi.

Ancak sektör temsilcileri, Körfez’den boşalan talebin büyük bölümünün Türkiye’ye yönlendirilmesi için ciddi bir strateji geliştirildiği konusunda hemfikir. Özellikle ulaşım kapasitesinin artırılması, charter uçuşların çeşitlendirilmesi ve maliyet optimizasyonu bu stratejinin temel unsurları olarak öne çıkıyor.

2026 hedefi 500 bin Kazak turist

2025 yılında yaklaşık yüzde 13 daralan Kazakistan çıkışlı turizm pazarıda 2026 sezonu için daha iyimser bir tablo çiziliyor. Sektörün ana hedefi, başta Antalya ve Bodrum olmak üzere Türkiye’de toplamda 500 bin Kazak turist seviyesine yeniden ulaşmak.

Bu hedef doğrultusunda hem havayolu kapasitesinin artırılması hem de destinasyon bazlı fiyat rekabetinin yeniden dengelenmesinin kritik önem taşıdığına vurgu yapılıyor. Özellikle artan yakıt maliyetlerinin fiyatlara etkisi devam ederken, operatörlerin marjları koruyarak rekabetçi kalma çabası dikkat çekiyor.

Karadeniz hattı yeniden sahnede

Fuarın öne çıkan bir diğer başlığı ise Karadeniz destinasyonları oldu. Trabzon, bölgesel tanıtım atağıyla öne çıkarken, Batum ile oluşturulan ortak tur programları da acentelere sunuldu. Bu kombinasyonların özellikle kısa süreli ve alternatif destinasyon arayan turistler için cazip bir ürün haline gelmesi bekleniyor.

Rekabetin daha da sertleşmesi bekleniyor

KITF 2026, sadece bir tanıtım platformu olmanın ötesinde, BDT turizm pazarında yeniden yapılanma ve yön arayışının somut şekilde hissedildiği bir organizasyon olarak öne çıktı. Türkiye’nin güçlü operatör yapısı, esnek ürün stratejisi ve destinasyon çeşitliliği ile bu süreçte avantajlı konumunu koruduğu görülüyor.

Önümüzdeki dönemde; jeopolitik gelişmeler, uçuş maliyetleri ve tüketici talebindeki değişimlere bağlı olarak rekabetin daha da sertleşmesi beklenirken, Türkiye’nin özellikle fiyat/kalite dengesi ve hizmet standardı ile pazardaki liderliğini sürdürme potansiyeli yüksek değerlendiriliyor.

Fiyat krizi arz krizine evrilebilir

Jorgensen, mevcut durumun öncelikle bir fiyat krizi olduğunu ancak krizin uzaması halinde arz sorununa dönüşebileceğini belirtti. Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve jeopolitik gerilimin sona ermesi halinde arz tarafındaki risklerin azalabileceğini, ancak fiyat baskısının sürebileceğini dile getirdi.

Lufthansa kapasiteyi daraltıyor

Lufthansa Group, artan yakıt maliyetleri nedeniyle yaz sezonunda 20 bin kısa menzilli uçuşu iptal ettiğini doğruladı. Şirket, bu adımla yaklaşık 40 bin ton jet yakıtı tasarrufu sağlamayı hedefliyor.

İlk etapta günlük yaklaşık 120 uçuş iptal edilirken, uygulamanın Mayıs sonuna kadar devam edeceği bildirildi. Yaz sezonunun geri kalanına ilişkin planlamanın ise Nisan sonu veya Mayıs başında açıklanacağı belirtildi.

Avrupa ağında yeniden yapılanma

Grup; Frankfurt, Münih, Zürih, Viyana, Brüksel ve Roma’daki hub’ları üzerinden Avrupa ağını yeniden yapılandırıyor. Bu kapsamda bazı kısa menzilli ve kârsız hatlar programdan çıkarılıyor.

Ayrıca Cork, Heringsdorf, Gdansk, Ljubljana, Rijeka, Sibiu, Stuttgart, Trondheim, Tivat ve Wrocław gibi destinasyonlara uçuşlar geçici olarak durduruldu. Frankfurt çıkışlı Bydgoszcz, Rzeszów ve Stavanger hatları da programdan kaldırıldı.

Operasyonel verimlilik ön planda

Şirket, uzun menzilli uçuş ağının korunacağını ancak artan yakıt maliyetleri nedeniyle operasyonların daha verimli şekilde sürdürüleceğini açıkladı.

Lufthansa Airlines, SWISS, Austrian Airlines, Brussels Airlines ve ITA Airways markalarını kapsayan yeniden yapılanma süreci hızlandırıldı.

Arz istikrarı hedefleniyor

Lufthansa, yaz sezonu için yakıt arzının büyük ölçüde istikrarlı olmasını beklediğini açıkladı. Şirket, bu kapsamda fiziksel yakıt tedariki ve fiyat riskine karşı hedge mekanizmaları gibi çeşitli önlemler uyguluyor.

Kazakistan Tur Operatörleri Birliği adına Birlik Başkanı Inna Rey tarafından takdim edilen “Duayen Turizmci” ödülü ve plaketi ile Orhan Sancar’ın özellikle 1994 yılından bu yana Kazakistan turizmine sağladığı katkıya vurgu yapıldı. Törende, Sancar’ın iki ülke arasında turizm köprüleri kurulmasında oynadığı rol ve uzun yıllara dayanan sektörel tecrübesinin altı çizildi.

Fuar süresince Orhan Sancar, “Mardin’den Orta Asya’ya – Bir Turizmcinin Hayat Yolculuğu” adlı kitabının Rusça versiyonunu Kazakistanlı turizm profesyonelleriyle buluşturdu. Yoğun ilgi gören imza etkinliklerinde sektör temsilcileriyle birebir temas kuran Sancar, hem mesleki deneyimlerini paylaştı hem de Türkiye–Orta Asya turizm ilişkilerine dair değerlendirmelerde bulundu.

İzmir’e ilgi artıyor

Bu sezon Anex Tour ve Intourist, Moskova çıkışlı İzmir uçuşları için blok koltuk anlaşmaları yaptı. Uçuşların Pegasus Airlines ile günlük olarak planlandığı bildirildi. Geçtiğimiz yıl aynı hatta yalnızca Coral Travel operasyon yürütüyordu ve bu sezon da programını sürdürüyor.

Sektör temsilcileri, İzmir’e yönelik talebin bulunduğunu ancak destinasyonun klasik deniz-kum-güneş tatilinden farklı bir profil sunduğunu belirtiyor. Bölgenin özellikle Kuşadası ve Ege kıyılarına erişim açısından tercih edildiği ifade ediliyor.

Antalya başta olmak üzere geniş ağ

Türkiye’nin ana destinasyonu olan Antalya için uçuş programları genişletildi. Anex Tour ve Intourist tarafından organize edilen seferlerin 20 farklı Rus şehrinden gerçekleştirilmesi planlanıyor.

Coral Travel da Antalya’ya ek olarak Moskova ve St. Petersburg çıkışlı Bodrum ve Dalaman programlarını sürdürüyor. Ayrıca Moskova’dan İzmir’e uçuş planı bulunuyor.

Yeni şehirler devreye giriyor

Fun&Sun, Antalya programına altı yeni çıkış noktası ekledi. Şirketin toplamda 25 Rus şehrinden uçuş planladığı açıklandı. Bodrum ve Dalaman hatlarında da Moskova, Soçi ve Mineralnıye Vodi çıkışlı operasyonlar yer alıyor.

Pegas Touristik, Antalya’ya 20 şehirden uçuş planlarken, Dalaman ve Bodrum programlarını iki büyük şehirden sürdürüyor ve İstanbul için blok koltuk anlaşmaları yapıyor.

Aeroflot ile çalışan Biblio-Globus ise Antalya uçuşlarını 11 şehirden artırmayı planlıyor; bu sezon programa Krasnodar da eklendi.

Operasyonlarda Türk Hava Yolları, Pegasus Airlines, Southwind Airlines, Azur Air, Corendon Airlines ve S7 Airlines gibi taşıyıcılar görev alıyor.

Uçuş maliyetleri arttı

Tur operatörleri, uçuş maliyetlerinin ortalama yüzde 10–20 arttığını belirtiyor. Bazı hatlarda artış daha sınırlı kalırken, uzun mesafeli uçuşlarda yükselişin daha belirgin olduğu ifade ediliyor.

Sektör temsilcileri, genel kapasitenin dengeli olduğunu ancak bazı şehirlerde arz fazlası, bazı noktalarda ise yetersizlik görüldüğünü aktarıyor. Moskova pazarında ise kapasitenin dengeli olduğu belirtiliyor.

Talep geçen yılın gerisinde

Rezervasyonların şu aşamada geçen yılın altında seyrettiği, bunun kısmen satışların daha kısa vadeye kaymasından kaynaklandığı ifade ediliyor. Türkiye’deki otellerin ise sezon öncesinde fiyat avantajı sunduğu ve erken rezervasyon kampanyalarının uzatıldığı bildiriliyor.

Havayolu maliyetleri artıyor, rotalar yeniden şekilleniyor

Körfez bölgesindeki hava sahası kısıtları, Dubai, Abu Dhabi ve Doha gibi önemli hub’ları operasyonel açıdan zorlamaya başladı. Uçuş süreleri uzarken, yakıt tüketimi ve bilet fiyatları yükseliyor.

IFO Institute verilerine göre turizm sektörü güven endeksi Mart ayında -41,7 puana gerileyerek sert bir düşüş kaydetti. Enstitüden Patrick Höppner, belirsizliğin hem yolcu hem de şirket kararlarını ciddi şekilde etkilediğini belirtiyor.

Popüler destinasyonlarda sert talep kaybı

Gerilime coğrafi olarak yakın algılanan destinasyonlar en büyük kaybı yaşıyor. Birleşik Arap Emirlikleri rezervasyonlarında yüzde 90’a varan düşüş görülürken, Mısır ve Türkiye’de talep daralması yaşanıyor. Yunanistan’da da rezervasyon akışının zayıfladığı belirtiliyor.

Benzer etki uzak destinasyonlarda da hissediliyor. Ko Samui gibi popüler noktalarda talep bazı dönemlerde yarıya kadar geriledi.

Talep Avrupa’ya yöneliyor

Küresel daralmaya rağmen turizm hareketliliği yön değiştiriyor. Özellikle Avrupa içi seyahatler güç kazanıyor. TUI Group verilerine göre yaz rezervasyonlarının yaklaşık yüzde 75’i Avrupa destinasyonlarına yönelmiş durumda.

Talep artışı İspanya, İtalya, Portekiz ve İskandinav ülkelerinde yoğunlaşıyor. Portekiz'de artan talep nedeniyle konaklama kapasitesinin zorlandığı ve fiyatların yükseldiği ifade ediliyor.

Orta ve Doğu Avrupa yükselişte

Global Payments analizine göre Çek Cumhuriyeti yaklaşık 250 bin ek turist çekebilir. Hırvatistan’nın 560 bin ek ziyaretçi ile yaklaşık 500 milyon euro gelir artışı sağlayabileceği belirtiliyor. Avusturya ve Macaristan için de benzer gelir artışı öngörülüyor.

Tomáš Furinda, yüksek yakıt fiyatları ve jeopolitik risklerin turistleri Avrupa içinde kalmaya yönelttiğini ifade ediyor.

Havayolları kapasiteyi Avrupa’ya kaydırıyor

Talep değişimine bağlı olarak havayolları krizden etkilenen bölgelere uçuşlarını azaltırken Avrupa hatlarını artırıyor. Lufthansa Group, yaz sezonu için 1.600 ek sefer planlayarak özellikle güney Avrupa destinasyonlarına kapasite artırımı yaptı.

Talebin jeopolitik risklere duyarlı olduğu, yakıt maliyetlerinin rota ve kapasite planlamasını etkilediği, Avrupa içi ve yakın destinasyonlara yönelimin arttığı, fiyatlar ve kapasite üzerinde baskı oluştuğu ve planlamada esnekliğin önem kazandığı belirtiliyor.

Talep güçlü, pazar dirençli

Araştırmaya göre Alman nüfusunun yüzde 80’inden fazlası her yıl en az bir uzun tatil yapmaya devam edecek. Yıllık toplam seyahat hacmi ise yaklaşık 70 milyon seviyesinde sabit kalacak. Bu tablo, sektörde “büyüme değil ama güçlü istikrar” olarak yorumlanıyor.

FUR uzmanlarından Martin Lohmann, özellikle kriz dönemlerinde dahi pazarın dayanıklılık göstermesinin, turizmin yüksek müşteri değeriyle doğrudan bağlantılı olduğunu vurguluyor.

Toplam talep sabit, detaylar dinamik

Genel hacim stabil kalsa da tüketici davranışı hızla değişiyor. Artan seyahat deneyimi ve gelişen ürün çeşitliliği, müşteri beklentilerini yukarı çekiyor. Bu durum, standart paketler yerine daha hedeflenmiş ürünlerin önemini artırıyor.

Demografik yapı değişiyor

Araştırma, talep kompozisyonunda dikkat çekici kaymalar olmasını öngörüyor. Buna göre 60 yaş üstü turistlerin payı %29’dan %33’e, çocuklu aile seyahatleri %19’dan %20’ye yükselecek. Almanya’da yaşayan yabancıların payı ise %11’den %16’ya ulaşacak Bu değişim, tur operatörleri ve destinasyonlar için daha hassas segmentasyon ihtiyacını artırıyor.

Akdeniz’e talep artacak, online ve paket turlar yükselecek

Trend çalışmasına göre önümüzdeki dönemde Almanya’dan Akdeniz destinasyonlarına talep artacak, online rezervasyonlar büyümeye devam edecek ve paket turlara yönelim güçlenecek. Buna rağmen fiziksel satış kanalları önemini korumaya devam edecek. Çünkü karmaşık ve yüksek değerli seyahatlerde danışmanlık ihtiyacı artıyor.

Yapay zekâ karar süreçlerini dönüştürüyor

Dijitalleşme ve yapay zekâ, tüketicilerin bilgiye erişim ve karar alma süreçlerini kökten değiştiriyor. Bu da turizm şirketleri için veri odaklı stratejileri zorunlu hale getiriyor.

BBC Türkçe'ye konuşan Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB) Yönetim Kurulu Üyesi Elif Ural, Akdeniz bölgesinde yurt dışı rezervasyonlarında %60'a yakın bir düşüş yaşadıklarını söylüyor. Ural, 7 Nisan'da imzalanan ateşkesle birlikte bir miktar toparlanma olsa da özellikle İngiltere ve Avrupa'dan Eylül, Ekim, Kasım aylarına gelen rezervasyonların önceki sezonlara göre düşük kaldığını belirtiyor.

'Toparlanma bir yılımızı alır'

Gerilim uzamasa bile toparlanmanın uzun süreceğini kaydeden Ural "Kurban Bayramı ile birlikte bu sene Ortadoğu misafirini unutacağız gibi görünüyor. Çünkü her şey toparlansa bile uçuşlar ve insanların planları değişti. Burayı toparlamak yine bir yılımızı alır gibi görünüyor." diyor.

"Bölgeye dönğk belirsizlik ve güvensizlik kaygıları oluştu"

Oxford Economics'ten Jessie Smith, kârlılık açısından, havayolları ve seyahat işletmeleri üzerinde bir miktar baskı beklediklerini aktarıyor.

Buna göre, daha yüksek petrol ve jet yakıtı fiyatlarının bilet ücretlerini yaklaşık % 5–10 artırması ve işletme maliyetlerini yükseltmesi muhtemel; Ortadoğu ile bağlantılı hatlara yönelik zayıf algı da kâr marjları üzerinde baskı oluşturabilir.

BBC Türkçe'nin sorularını yanıtlayan şirketin kıdemli ekonomisti Jessie Smith, savaşın patlak vermesiyle, bu bölgeye yönelik belirsizlik ve güvenlik kaygıları oluştuğunu, talebin zayıf kalmaya devam edeceğini düşündüklerini söylüyor.

Buna göre talebin bir kısmının Akdeniz ve Kuzey Afrika pazarlarına yöneleceği tahmin ediliyor.

Smith, Türkiye özelinde "Ortadoğu'dan gelen turistlere daha bağımlı olduğu ve çatışma bölgelerine yakınlığı nedeniyle" talepte düşüş olasılığı olduğunu söylüyor. "İkame imkanları olsa da bu yeterli değil" diyor.

"Telefonlarımız çalmıyor; herhangi bir talep almıyoruz."

Avrupalı bazı seyahat şirketleri Mart ortasında yaptıkları açıklamalarda İran savaşı nedeniyle bu yaz Türkiye, Kıbrıs ve Yunanistan dahil Doğu Akdeniz'i ziyaret etmeyi planlayan müşterilerinin yönlerini İspanya, İtalya ve Hırvatistan gibi daha batıdaki destinasyonlara çevirdiğini duyurmuştu.

İskoçya merkezli LAH Travel'ı 20 yıldan uzun süredir yöneten Linda Hill Miller "Covid-19 pandemisinden bile daha kötü" bir sezon yaşadıklarını söylüyor:

Dünyanın farklı ülkelerine seyahatler düzenleyen Miller'a göre sorun, tüketici güveninin "hızla kaybedilmesi":

"İster Batı olsun ister Doğu Akdeniz, kimse hiçbir yere gitmek istemiyor; insanlar bilinmeyenden gerçekten çok korkuyor.

"Geçim krizi sorunlarından endişe ediyorlar; ayrıca jet yakıtı kıtlığının da bir sorun olacağı yönünde söylentiler var. Dolayısıyla belirsizlikler ve soru işaretleri son derece fazla. "Telefonlarımız çalmıyor; herhangi bir talep almıyoruz."

'İstanbul'da iptal dalgası yok'

İstanbul'da otel rezervasyon verileri de olumsuz seyrediyor.

Küresel otel verilerini izleyen ABD merkezli Lighthouse Intelligence'ın paylaştığı verilere göre, Nisan ayının ilk yarısında İstanbul otelleri için mevcut rezervasyonlu doluluk oranını %47,5 seviyesinde seyrediyor. Bu oran geçen yıl aynı dönemde %57'ydi.

Buna göre İstanbul için bir "iptal dalgası" gözlemlenmedi.

Ancak firma, geçen yıl rezervasyonların istikrarlı ve tutarlı bir şekilde arttığını vurguluyor.

Bu yıl ise artışın hızının "daha düzensiz" olduğunu ve toplam doluluğun 2024 yılının aynı dönemine kıyasla daha düşük seyrettiğini ekliyor.

Lighthouse Intelligence, Bodrum ve Antalya için çevrimiçi otel rezervasyonlarında Nisan ayının ikinci yarısındaki ortalama fiyatların Ocak-Mart dönemine göre gerilediğini söylüyor.

Bodrum için düşüşün daha keskin olduğunu da ekliyor.

Kurt ise bunlara ek olarak Nevruz döneminde çok sayıda İranlı turisti ağırlayan Van ve İstanbul'un önemli kayıplar yaşadığını söylüyor.

'Sektörün net kazancı konusunda ciddi bir sınav vereceğiz'

Londra merkezli havacılık verilerini analiz eden Cirium'a göre, Mart ayında küresel uçuş iptalleri bir önceki aya göre %111 arttı.

Ortadoğu ve Afrika'da Şubat ayında 3,500 olan uçuş iptalleri Mart ayında 37,500 seviyesine yaklaştı.

Bu durum, Türkiye'den yurt dışına turist gönderen organizasyonları da etkiledi.

Bunlardan biri olan Otto Dmc'nin Genel Müdürü Cem Yağcıoğlu, Ortadoğu'daki gerilimden iki yönlü olarak etkilendiklerini söylüyor.

‘İnsanlar uzun vadeli seyahat planı yapmaktan çekiniyor’

Yağcıoğlu'na göre bunlardan ilki, bölgedeki hava sahası güvenliği ve uçuş rotalarının değişmesi ve charter operasyonlarda karşı ülkelerden yolcu gelmemesi gibi sorunlar nedeniyle operasyon maliyetlerinin artması.

İkincisi ise jeopolitik belirsizliğin Türk tatilcisinde "bekle-gör refleksi" yaratması.

Yağcıoğlı "İnsanlar, sınır komşumuzdaki bir gerginlik varken uzun vadeli seyahat planı yapmaktan çekiniyor. Bu da özellikle ön rezervasyon döneminde bir yavaşlamaya sebep oluyor" diyor.

Yağcıoğlı, savaşın ve jeopolitik risklerin en somut ve zorlayıcı etkisinin, havayollarının "yakıt farkı adı altında yansıttığı ek maliyetler" olduğunu savunuyor:

"Aylar önce sabit fiyatlarla planladığımız turlarda, bu tür son dakika maliyet artışları hem bizi hem de acentelerimizi ciddi bir yük altına sokuyor, bu farkı müşteriye yansıtmak güven kaybına, yansıtmamak ise kâr marjımızın tamamen erimesine yol açıyor."

Yağcıoğlı, turist sayısı korunsa da sektörün net kazancında bu yıl "ciddi bir sınav vereceklerini" belirtiyor.

“Saint-Tropez’den ne farkımız var?”

Konuşmasına Marmaris’in potansiyeli ile mevcut durumu arasındaki uçuruma dikkat çekerek başlayan Erkan Yağcı, Marmaris’in dünya ölçeğinde bir destinasyon olması gerektiğini vurguladı. Yağcı "Genelde Antalya’yı İspanya ile kıyaslarız ama ben Marmaris’i Fransa ile kıyaslıyorum. Marmaris’e girdiğimde, ‘Bu caddenin Cannes’den, bu koyun Saint-Tropez’den ne farkı var?’ diye soruyorum. Bizim bu güzelliği doğru konumlandırmamız şart" ifadelerini kullandı.

“Nasıl bir yanlış yaptık?”

Marmaris Belediye Başkanı’na yönelttiği soruyu katılımcılarla paylaşan Yağcı, sektörün geçmişteki hatalarına dair samimi bir itirafta bulundu:

Marmaris Manşet’ten Şulen Akman Yıldırım’ın haberine göre Yağcı "Dün Belediye Başkanımıza 'Biz nasıl bir yanlış yaptık ki bugün Marmaris’in bu halinden hep beraber memnun değiliz?' diye sordum. Bugün, 80’li ve 90’lı yıllardaki hataların sonuçlarını yaşıyoruz. 50 euroluk fiyatlarla bu destinasyonun pazarlanması bir başarı değildir. Artık bu kısır döngüden kurtulmalıyız." diye konuştu.

“Düşük fiyat ezberini bozacağız”

Pandemiden sonra Antalya için söylediği "ucuz otel dönemi bitti" sözünü Marmaris için de yineleyen Yağcı, fiyat istikrarı konusunda taviz verilmemesi gerektiğini belirtti. Dış pazarın "ucuz Marmaris" algısını kırmak için stratejik bir yol haritası çizen TÜROFED Başkanı Yağcı "Marmaris’in 30-40 euroya satılma dönemi bitmiştir. Bize dayatılan bu ezberden sıyrılmalıyız. Kurtuluşun anahtarı önce iç pazarda büyüme stratejisi, ardından bu gücü dış pazara entegre etmektir" dedi.

“Krizi en az hasarla atlatacağız”

Konuşmasının devamında sektörün direnç gücüne vurgu yapan Erkan Yağcı, jeopolitik gerilimlerin gölgesinde dahi umudun korunması gerektiğini belirtti. AKTOB ve TÜROFED’deki dokuz yıllık başkanlık sürecinde altıncı büyük krizle karşı karşıya olduğunu hatırlatan Yağcı, "Turizm Bakanlığımızda bu işi çok iyi bilen, sektörün içinden gelen, arşiv niteliğinde bilgi birikimine sahip bir ekip var. Kamu ve özel sektörün bu yakın diyaloğu sayesinde, mevcut zorlukları da en az hasarla atlatacağımızdan eminim" ifadelerini kullandı.

Maliyet ve enflasyon kıskacı

Bölgesel krizler patlak vermeden önce asıl gündemlerinin ekonomik veriler olduğunu belirten TÜROFED Başkanı, fiyat artışlarının perde arkasına ışık tuttu. Yağcı, konuşmasının devamında şu noktaların altını çizdi:

"Biz aslında maliyetlerin yükselmesini, enflasyon baskısını ve kur politikasının getirdiği sıkıntıları tartışıyorduk. Bu durumlar fiyatları yukarı çekti. Zor bir tablo var ama bu süreci yönetecek iradeye sahibiz"

"Türkiye’de sürdürülebilirlik ve çevrenin altını çizeceksek, bunun en doğru adresi Muğla ve Marmaris’tir. Her sabah buradaki doğaya uyandığınızda, turizm için her türlü olanağın fazlasıyla var olduğunu görüyorsunuz. Bu muhteşem coğrafyayı; dijital dönüşüm ve nitelikli insan kaynağıyla birleştirerek, hak ettiği değer algısına ulaştırmalıyız."

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Meclisi’nin faaliyet raporu sunumunda kürsüye çıkan İBB Başkanvekili Nuri Aslan, “Ekrem Başkanımızın göreve gelmesinin ardından kurulan İBB Miras ile tabiri caizse bir devrim gerçekleştirdik. Ecdadımızın mirasına sahip çıktık. Bugün sayıları 19'u bulan tarihi türbeyi, 640 tarihi mezar ve hazireyi, 240 tarihi çeşmeyi hak ettiği hürmetle onardık. O çeşmeler ki ecdadımızın en zarif imzası. Haliç Tersanesi'ni, Hasanpaşa, Yedikule ve Dolmabahçe Gazhanelerini, Bakırköy Baruthanesi'ni ve Çubuklu Siloları'nı ayağa kaldırdık.” dedi.

“Restorasyonlara 6 yılda 8 milyar lira ayırdık”

Tarihi selatin camilerin temizlik, bakım ve güvenlik hizmetlerine 6 yılda bugünkü rakamlarla yaklaşık 2 milyar TL bütçe ayırdıklarını, Vakıfların hazirelerine 2019-2025 yılları arasında yaklaşık 450 milyon TL’lik hizmet ve destek verdiklerini ifade eden Aslan, “Yani vakıfların sorumluluğundaki camilerin temizliğini, hazirelerin düzenlemesini biz yapıyoruz! Vakıflar Genel Müdürlüğü değil. Restorasyon uygulamalarına 6 yıl içinde yaklaşık 8 milyar TL ayırdık. Ecdat yadigârımıza sahip çıktık.” dedi. Aslan devamında şunları söyledi:

“Şimdi 'boşaltın' diyorlar”

Bugün pek çok İstanbullunun sosyal medyasında paylaştığı öncesi sonrası fotoğraflarında da görebileceğiniz gibi… Bir Ekrem İmamoğlu’ndan öncesi var, bir de sonrası… Bunun en büyük örneği de Yerebatan Sarnıcı. Restore ettiğimiz 2023 yılından bu yana ziyaretçi sayısı 10 milyonu aştı. Ne güzel değil mi? Biz yaptığımız işlerle gurur duyuyoruz. Ancak bugün bizleri çok üzen bir kararla karşı karşıyayız. 1 Nisan günü, şaka gibi… Yerebatan Sarnıcı, Vakıflar Genel Müdürlüğü adına tescil ettirildi. Bir diğer deyişle mülkiyet Vakıflara geçti… Ama ne yaptılar biliyor musunuz? Bize gelen yazıda, 15 gün içinde sarnıcı boşaltmamız gerektiği söyleniyor. Tüm Türkiye vatandaşlarına soruyorum. Bu hak mı?

“Galata Kulesi vakıf eseri değildir, belgesi nerede?”

Vakıflar Genel Müdürlüğü “Vakıf malları ait olduğu yere dönüyor” diyor. Soruyorum: Yerebatan Sarnıcı’nın vakfı kim? Belgesi nerede? Galata Kulesi’nde de aynı süreci yaşadık. Galata Kulesi de bir vakıf eseri değildir. MS 500’lü yıllarda deniz feneri olarak yapılmış, 1348’de Cenevizliler kuleye dönüştürmüştür. Ne Fatih Sultan Mehmet tarafından vakfedilmiştir ne de bir vakfiye kaydı vardır. Bu işlem hiçbir hukuki zemine dayanmamaktadır."
İstanbullulara çağrı: Ziyaret 1 TL

Nuri Aslan, konuşmasında tüm Türk vatandaşlarını sarnıca davet ederek şunları söyledi:

“Cumhuriyet döneminde de bu miras, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne devredilmiştir. Yani bu kule, tarih boyunca kamunun olmuştur. Halkın olmuştur. Bugün 'vakıf malıdır' denilerek yapılan bu işlem, hiçbir hukuki zemine dayanmamaktadır. Ve biz tam da bu yüzden soruyoruz: Eğer ortada bir vakıf varsa… Belgesi nerede? Bugün Yerebatan Sarnıcı’nda da aynı yaklaşımı görüyoruz. Bu yaklaşımı kabul etmemiz mümkün değil. Bu memleket bizim, İstanbul bizim. Tarih hepimizin. Bu memleket bizim, İstanbul bizim. Tarih hepimizin. Bu yaklaşımı kabul etmemiz mümkün değil. Buradan duyuruyorum: Bugünden itibaren Türk vatandaşlarına, Yerebatan Sarnıcı’nı ziyaret etmek sadece 1 TL! Tüm hemşehrilerimiz gelsinler, hem tarihimizi hem de Yerebatan Sarnıcı’na nasıl sahip çıktığımızı görsünler! Kolay vazgeçmeyeceğimizi mi sandınız? Asla pes etmeyeceğiz, tüm yasal haklarımızı kullanacağız. Yok öyle mala çökmek. Yok öyle yönetime çökmek. Yok öyle milletin iradesine çökmek. Asla geri durmayacağız. Biz bu restorasyonları sizin paranızla yaptık. Gelin paranızla neyin yapıldığını görün.”

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Turizm Ekonomi (@turizmekonomi)'in paylaştığı bir gönderi

Yayımlandığı tarihten itibaren yürürlüğe giren söz konusu karar, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun 18'inci maddesi gereğince verildi.

Avsutralya'nın eklenmesiyle, vatandaşları Türkiye'ye vizesiz seyahat eden ülke sayısı da 96'ya yükseldi.

Amaç yoğunluğu azaltmak ve deneyimi iyileştirmek

Eyfel Kulesi İşletme Şirketi (SETE) tarafından alınan kararın temel hedefi, ziyaretçi akışını daha verimli yönetmek ve kule içindeki deneyimi daha güvenli ve konforlu hale getirmek. Yeni uygulama ile gişelerde oluşan kuyrukların azaltılması ve ziyaretlerin daha iyi planlanması amaçlanıyor.

Ziyaretçi sayıları artışta

2025 yılında Eyfel Kulesi’nin serbest erişime açık ön alanını yaklaşık 10 milyon kişi ziyaret etti. Aynı dönemde kulenin üst katlarına çıkan ziyaretçi sayısı ise 6,75 milyonu aşarak bir önceki yıla göre yaklaşık 450 bin kişilik artış gösterdi. Artan talep, yeni düzenlemeyi kaçınılmaz hale getiren faktörler arasında yer alıyor.

Grup biletleri artık gişeden satılmayacak

Yeni kurallar kapsamında, grup biletlerinin gişelerden satışı tamamen kaldırılıyor. Bu uygulama, merdiven ya da asansör kullanımı fark etmeksizin tüm grup ziyaretleri için geçerli olacak. Buna karşılık bireysel ziyaretçiler, aynı gün için gişelerden bilet satın almaya devam edebilecek.

Turizm profesyonellerine sıkı kurallar

SETE, turizm profesyonellerine yönelik denetimleri de artırıyor. Buna göre, grupların gişede yapay olarak bölünmesi yasaklanırken, yalnızca bilet alımına eşlik eden ancak rehberlik hizmeti sunmayan profesyonel eşlik de kabul edilmeyecek. Tüm ziyaretlerin en az ikinci kata kadar rehber eşliğinde gerçekleştirilmesi gerekecek.

Ayrıca gişeden alınan biletlerin ileri tarihli yeniden satışı kesin olarak yasaklanırken, bu biletlerin yalnızca anlık kullanım için geçerli olacağı vurgulanıyor.

Tur operatörlerine özel platform

Turizm profesyonellerinin rezervasyonlarını yalnızca ticketpro.tourEyfel.paris platformu üzerinden yapması gerekecek. Bu platform için sözleşme başvuruları 4 Mayıs 2026 itibarıyla alınmaya başlanacak. 29 Eylül 2026 sonrası ziyaretlere ait biletler ise 2 Temmuz 2026’dan itibaren satışa sunulacak.

Türkiye turizm sektörünün tüm kilit paydaşlarını küresel liderlik hedefi etrafında buluşturan İTF, dördüncü yılında uluslararası satın alma programı ile Türkiye’de turizm harcaması yapan ve yeni iş birliği geliştirmek isteyen acente ve tur operatörlerini İstanbul’da ağırlayacak.

Dream Project Yönetim Kurulu Üyesi ve CEO’su Volkan Ataman, organizasyona ilişkin değerlendirmesinde; 150 ülkeden tur operatörleri, outgoing acenteler, online platformlar, DMC, MICE ve seyahat acentelerinden toplam 10 bin turizm profesyoneli ile gerçekleştirilen kapsamlı anket çalışması sonucunda, fuara katılacak satın alıcıların titizlikle belirlendiğini ifade etti.

Amerika, Kanada, Avustralya, Güney Afrika, Kenya, Nijerya ve Rusya Federasyonu’na bağlı Dağıstan, Çeçenistan, Tataristan, Avrupa pazarında İngiltere, Almanya, Fransa, İtalya, Belarus, İspanya, Hollanda, Belçika, Danimarka, Litvanya, Polonya, Çekya, Macaristan, Bulgaristan, Arnavutluk ve Kuzey Makedonya; Doğu pazarında BAE, Suudi Arabistan, Umman, Irak, Mısır ve Katar, Asya pazarında Singapur, Hindistan, Pakistan, Kazakistan, Gürcistan, Tayland ve Bangladeş’te Türkiye’ye odaklanan güçlü acente ve tur operatörlerinin fuara dahil edildiği belirtildi.

Ataman ayrıca, katılımcı profilinin özellikle karar verici pozisyonlardaki profesyonellerden oluşmasına büyük önem verdiklerini vurgulayarak, fuara katılan temsilcilerin direktör, CEO, firma sahibi ve kontrat yöneticisi gibi karar alma yetkinliğine sahip kişiler olacağını ifade etti.

Turizmin devleri B2B görüşmelerde buluşuyor

Hosted buyer (satın alıcı) programı kapsamında, 24-25 Eylül tarihlerinde stant sahibi katılımcılar ile satın alım heyeti arasında B2B görüşmeler gerçekleştirilecek. Profesyonel randevu sistemi sayesinde önceden planlanan toplantılar; ülke ve kategori bazlı eşleştirmelerle katılımcılar ile doğru satın alıcıları bir araya getirecek ve yeni iş birliklerinin temelini oluşturacak.

Katılımcılar arasında HelmsBriscoe, Bonotel Exclusive Travel, Tryp.com, World Accessible Holidays, Groepen.nl, TourAxis & GroupTourShop, Travel Point 24, AB Novaturas, Just Travel, Marketing House Poland, TourAxis, Viva Travel, Europe Incoming, Versalus/Travel Mondi, No Planet B Travel with B, Expat Explore, Remsi Travel Hub, Tailor-Made Travel, Eventagentur Haferkamp, Scipio Tours, Back Trip, Quiroom, Audley Travel, Weekend Travel, FC Sport Experiences, Campfire Company, Crescent Associates, Emoveo Group, Outway Adventures, Polish Travel, Taika Events & Communication, Staff Travel Club, Earth Changers, Inclusive World Travel, Impala Travel, Discovery International Events & Tours, Ponteland Travel Services, BML International, Fit Reisen, Livingstones Travel World, Hongkong Ssbooking Technology Company, The Travel Professionals, Lakhani Travels and Tour, OITC Travel & Tourism, Skyline Travel, Altabiea Travel Agency, AgazatClub.Travel, Big5 Holiday Travel & Tourism, Comfort Travel & Tourism, Shomukh Travel and Tourism, Alalam Travel and Tourism, Wojhat Travel & Tourism Company, Leaders Destinations Travel & Tourism, MCI Saudi Arabia, Al Asam Travel And Tourism, Paradise Road Travel, Md Dot Travel, Travel Pursuit, Kreate Global Events, Avanti Destinations, Connection Custom Travel, Fond Mira Group of Tourism Companies, Legend Travel, ID Travel, Duatourist, AC Events Management & Consultancy Pty, Congress Consulting Management Group, Fischer, Exim Tour ve daha birçok uluslararası marka yer alıyor.

İstanbul Turizm Fuarı (İTF), sunduğu bu yapı ile yalnızca bir buluşma noktası olmanın ötesine geçerek Türkiye turizminin küresel pazardaki konumunu ve ticari hacmini güçlendiren stratejik bir platform olarak öne çıkıyor.

Her durağın kendi hikâyesi var

Etkinliğin açılışında konuşan İstanbul AŞ Genel Müdürü Ali Arzuman; Busforus’un yeni hattının Sultanahmet
• Eminönü (İskele)
• Cibali
• Fener/Balat
• Eyüp
• Teleferik
• Sütlüce
• Miniatürk – Hasköy
• Rahmi Koç Müzesi – Kasımpaşa
• Haliç Tersane İstanbul Sanat
• Eminönü - Mısır Çarşısı
• Sarayburnu olmak üzere toplam 10 duraktan oluştuğunu ve hattaki her durağın kendine ait bir hikâyesinin bulunduğunu ifade etti.

Ayrıca her durak için mikro rotalar kurgulandığını kaydeden Arzuman, lokal mirası birleştirerek ziyaretçilere özgün ve çok katmanlı bir deneyim yaşatmayı hedeflediklerini kaydetti.

Etkinlikte konuşan İBB Başkan Vekili Nuri Aslan ise medeniyetin, kültürün ve sanatın başkenti olan İstanbul’un bir açık hava müzesi olduğunu belirtti.

“İstanbul’u kültür, sanat ve turizm bütünlüğü içinde ele aldık”

Ekrem İmamoğlu ve ekibinin göreve geldiği 2019’dan bu yana İBB’nin İstanbul’u kültür, sanat ve turizm bütünlüğü içinde ele aldığını ifade eden Aslan, “Turizm ulaşım demektir, kamusal alan demektir, altyapı demektir, kültürel mirasın korunması demektir. Biz de buna böyle baktık. İBB olarak turizmi, İstanbul’un kadim birikimini incitmeden geleceğe taşıma meselesi olarak gördük. İBB Miras ile ecdat mirasına sahip çıktık. Unutulmuş alanları ihya ettik ve halkımızla buluşturduk. Feshane Art İstanbul da böyle bir sürecin ürünü.” diye konuştu.

“Yerebatan Sarnıcı’nı Vakıflar Genel Müdürlüğü adına tescil ettiler”

İBB Miras olarak sayıları 19’u bulan türbeyi, sayıları 600’ü bulan tarihi mezar ve hazireyi ve 240 tarihi çeşmeyi hak ettiği hürmetle onardıklarını anlatan Aslan, “1500 yıllık Yerebatan Sarnıcı’nı depreme dayanıklı hale getirerek yeniden ziyarete açtık. Bu mekânı 1000 günde 10 milyon insan ziyaret etti. Bu, turizme de çok büyük bir katkı demek. Peki şimdi ne oldu? Yerebatan Sarnıcı Vakıflar Genel Müdürlüğü adına tescil edildi. İBB’den alınıp bir gecede Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne devredildi. Devletin kurumları birbiriyle karşı karşıya getirilmemeli. Biz hep şunu söylüyoruz; gelin beraber çalışalım.” dedi.

“Bakanlık ve TGA ile turizm master planı yapıyoruz”

İBB’nin turistlerin İstanbul’u bilgi, birikim ve güvenle gezebilmesi için sahada olduğunu kaydeden Nuri Aslan, yenilenen bilgilendirme ofislerinde harita ve bilgilendirme desteği sunduklarını söyledi. Aslan, “Dijital tarafta ise VisitIstanbul ile İstanbul’un rotalarını, kamusal değerlerini ve çok katmanlı şehir deneyimini anlatıyor, güncel rota önerileri ve pratik şehir rehberliği sunuyoruz. Sektörü aynı masa etrafında buluşturan güçlü bir koordinasyon zemini de inşa ediyoruz. Kültür ve Turizm Bakanlığı ve TGA ile yürüttüğümüz turizm master planı çerçevesinde kongre, festival, eğitim ve güvenli turizm başlıklarında somut adımlar atıyoruz.” ifadelerini kullandı.

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Turizm Ekonomi (@turizmekonomi)'in paylaştığı bir gönderi

“Çift bilet” yönlendirmesi iddiası

Şikayetlerin önemli bir kısmını, iki ayrı ürünü kapsayan 50 euroluk biletler oluşturuluyor. Buna göre, söz konusu ücretin bir bölümünün Ayasofya galeri katı girişini, diğer bölümünün ise farklı bir lokasyondaki “Ayasofya Tarih ve Deneyim Müzesi” biletini içerdiği ifade ediliyor. Ziyaretçilerin bir bölümünün, ikinci biletin ayrı bir müzeye ait olduğunu satın alma sonrasında fark ettikleri belirtilirken, bu bilginin satış aşamasında açık şekilde paylaşılmadığı iddiaları öne çıkıyor.

İade süreçlerinde zorluk iddiaları

Kullanıcı yorumlarında öne çıkan bir diğer başlık ise iade süreçleri. Fazladan ödeme yapıldığını düşünen ziyaretçilerin para iadesi taleplerinin geciktirildiği, farklı gerekçelerle reddedildiği veya sürecin zorlaştırıldığı yönünde iddialar bulunuyor. Bazı değerlendirmelerde, iade talebi sırasında ziyaretçilerin olumsuz tutumla karşılaştığı da ifade ediliyor.

QR kod ve dijital yönlendirme tartışması

Şikayetlerde dikkat çeken bir diğer unsur ise fiziksel alanlardaki QR kod yönlendirmeleri. Ziyaretçilerin, gişe çevresinde yer alan QR kodları okuttuklarında doğrudan yüksek fiyatlı bilet seçeneklerinin sunulduğu sayfalara yönlendirildikleri ifade ediliyor. Bu durum, satış sürecinin yalnızca fiziksel gişelerle sınırlı kalmadığını, dijital kanallarda da benzer yönlendirmelerin yapıldığı iddialarını gündeme getiriyor.

Benzer iddialar diğer müzeler için de dile getiriliyor

Aynı dönemde İstanbul’daki bazı diğer önemli turistik noktalara ilişkin yorumlarda da benzer şikayetler yer alıyor. Özellikle ziyaretçilere ek hizmetlerin açık rıza olmadan dahil edilmesi, karttan beklenenden yüksek tutar çekilmesi ve farklı bilet seçeneklerine yönlendirme yapılması gibi uygulamaların dile getirildiği görülüyor. Bu kapsamda, bazı ziyaretçiler sesli rehber hizmetlerinin zorunluymuş gibi sunulduğunu veya alternatif müze biletlerine yönlendirme yapıldığını ifade ediyor.

Sektör açısından riskler

Uzmanlara göre, bu tür iddialar yalnızca bireysel ziyaretçi deneyimini değil, destinasyon algısını da doğrudan etkiliyor. Türkiye’nin en çok ziyaret edilen kültürel varlıklarından biri olan Ayasofya’da yaşanan bu tür tartışmalar, ülke turizmi imajı, ziyaretçi memnuniyeti ve kültürel miras yönetimi başlıklarında risk oluşturabilecek nitelikte değerlendiriliyor.

Yetkili kurumlara çağrı

Söz konusu iddialar henüz resmi makamlar tarafından doğrulanmış değil. Ancak artan kullanıcı şikayetleri, bilet satış süreçlerinin şeffaflığı ve denetimi konusunda daha sıkı bir inceleme yapılması gerektiğine işaret ediyor. Sektör temsilcileri, özellikle yüksek ziyaretçi trafiğine sahip kültürel alanlarda fiyatlandırma, bilgilendirme ve satış uygulamalarının uluslararası standartlara uygun şekilde yürütülmesinin kritik önem taşıdığına dikkat çekiyor.

Ayasofya'da çok vahim bir durum söz konusu.

Müze olarak işletilen galeri katı için yapılan bilet satışındaki skandal niteliğinde tutumun detayları👇

Ayasofya'daki hibrit duruma ilişkin tweetler dolusu tepki gösterdim bugüne dek. Cami girişinde uzun zamandır insanların inançları… pic.twitter.com/EnH1jBdCVd

— Suriçi'nin Sesleri (@matruskaninhici) April 12, 2026