Kısıtlamaların konut fiyatlarını düşürmede etkisiz kaldığını belirleyen Lizbon Belediyesi, mevcut kısıtlamaları gevşetme kararı aldı. Şehir yönetiminin aldığı karar, paylaşım ekonomisinin önde gelen platformlarından Airbnb tarafından olumlu karşılandı.
Lizbon’un aldığı kararın kısa dönem kiralama politikalarında önemli bir yön değişikliğini temsil ettiği vurgulayan Airbnb, benzer kısıtlayıcı uygulamaların Amsterdam, Barselona, Edinburgh ve New York gibi şehirlerde de konut erişilebilirliğini artırmadığına dikkat çekti.
Kiralar ve ev fiyatları daha fazla arttı
Lizbon’da kısa dönem kiralamalara yönelik sınırlamalar ilk olarak 2019 yılında yürürlüğe girmişti. Ancak bu tarihten sonra Lizbon Metropol Bölgesi’nde konut satış fiyatlarının yıllık artış hızı neredeyse iki katına çıktı. Aynı dönemde kira artış oranı yüzde 5,7’den yüzde 9,2’ye yükselirken, otel fiyatları yalnızca 2022–2024 arasında yüzde 30 arttı.
Şehir Meclisi tarafından onaylanan yeni düzenlemeyle birlikte, yeni kısa dönem kiralama lisanslarına yönelik genel moratoryum kaldırıldı. Buna göre, kısa dönem kiralamalar yerel konut stokunun en fazla yüzde 10’unu oluşturabilecek. Böylece daha fazla Lizbonluya evini kısa süreli olarak kiralama imkânı tanınmış olacak.
Şehri herkes için daha erişilebilir kılacak
Airbnb’ye göre yeni düzenleme, artan yaşam maliyetleri karşısında yerel halk için ek gelir imkânı yaratacak. Şirket verilerine göre Lizbon’daki ev sahiplerinin yüzde 70’i yalnızca tek bir konutu kiralıyor ve ev sahipliği ana gelir kaynağı olarak görülmüyor.
Ziyaretçiler açısından ise düzenlemenin, şehir merkezinde yoğunlaşan ve sayısı hızla artan otellere alternatif, daha uygun fiyatlı konaklama seçenekleri sunması bekleniyor. Santo Antonio bölgesinde, her beş yerleşik nüfusa karşılık yaklaşık üç otel veya benzeri konaklama odası bulunduğu belirtiliyor.
Airbnb İspanya ve Portekiz Kamu Politikaları Direktörü Sara Rodríguez, “Lizbon’un katı kısa dönem kiralama kuralları konutları daha erişilebilir kılmakta başarısız oldu. Aksine, hem yerel halkın gelir elde etme imkânlarını sınırladı hem de ziyaretçiler için konaklama maliyetlerini artırdı,” değerlendirmesinde bulundu.
Diğer şehirlerde de benzer tablo
Airbnb, Lizbon örneğinin küresel ölçekte yaşanan benzer deneyimleri doğruladığını savunuyor. Edinburgh’da kısa dönem kiralamalarda yüzde 22’lik düşüşe yol açan katı kurallar, kira ve otel fiyatlarının rekor seviyelere ulaşmasının ardından bu yıl gevşetildi. Barselona’da ise on yılı aşkın süredir uygulanan lisans kısıtlamalarına rağmen kiralar yüzde 70, konut fiyatları ise yüzde 60 arttı.
Amsterdam’da 2019’da getirilen yıllık 30 gece sınırının ardından Airbnb ilanları yüzde 54 azalırken, kiralar aynı dönemde yüzde 30’dan fazla yükseldi. New York’ta 2023’ten bu yana fiili yasak uygulanmasına rağmen, konut arzı artmadı ve kiralar yükselmeye devam etti; buna karşılık otel fiyatları rekor seviyelere çıktı.
Airbnb, konut krizinin temel nedeninin kısa dönem kiralamalar değil, yetersiz konut arzı olduğunu vurgulayarak daha fazla şehrin Lizbon’un izinden gitmesi gerektiğini savunuyor.
