Ortadoğu’daki savaş, dünyanın önde gelen turizm merkezlerinden Dubai’de sektörün tüm bileşenlerini derinden sarsıyor. 2025 yılında 19,6 milyon uluslararası ziyaretçi ağırlayan şehirde, son haftalarda talep keskin şekilde geriledi.
İşletmelerin gelirlerindeki düşüş yüzde 80’e kadar çıktı
ABD ve İsrail’in İran’a saldırı başlatmasının ardından turizm talebi hızla düşerken, restoranlardan otellere kadar geniş bir yelpazede ciddi gelir kayıpları yaşanıyor.
Dubai’de faaliyet gösteren restoran zinciri sahibi Natasha Sideris, bazı işletmelerinde gelirlerin yüzde 50’den fazla düştüğünü, turiste bağımlı lokasyonlarda ise bu kaybın yüzde 70-80 seviyesine ulaştığını belirtiyor. Şirket, istihdamı koruyabilmek adına maaşlarda yüzde 30 kesintiye gitmek zorunda kaldı.
Geçici kapananlar da var, personeli ücretsiz izine gönderenler de
BBC’de yer alan habere göre sektör genelinde benzer bir tablo hâkim. Birçok restoran zinciri, müşteri trafiğinin normal seviyelerin yüzde 15-20’sine kadar gerilediğini bildirirken, bazı işletmeler geçici kapanma veya ücretsiz izin uygulamalarına yöneliyor.
Krizin etkisi yalnızca yeme-içme sektörüyle sınırlı değil. Oteller, havayolları, seyahat acenteleri ve ulaşım şirketleri de ciddi baskı altında. Dubai Uluslararası Havalimanı, geçen yıl 95 milyon yolcuya hizmet verirken, savaş sonrası uçuş iptalleri ve operasyonel kesintilerle karşı karşıya kaldı.
Bölgeye yönelik saldırılar ve güvenlik endişeleri talebi doğrudan etkiliyor. Yetkililere göre Birleşik Arap Emirlikleri’ne yönelik 2.400’den fazla füze ve drone saldırısı girişimi yaşandı. Büyük çoğunluğu engellense de, düşen parçalar oteller ve turistik bölgelerde algı üzerinde ciddi hasar yarattı.
Doluluklar dibe vurdu, lüks oteller fiyat indirdi
Turizm verileri de düşüşü doğruluyor. Otel doluluk oranları savaşın ilk haftalarında yüzde 15-20 bandına gerilerken, özellikle Palm Jumeirah gibi premium bölgelerde lüks oteller fiyatlarını yüzde 50’ye varan oranlarda düşürdü. Bazı tesisler operasyon maliyetlerini azaltmak için geçici kapanma veya renovasyon gerekçesiyle faaliyetlerini askıya aldı.
Toplantı ve etkinlik turizmi de darbe aldı. Uluslararası organizasyonların iptal edilmesi veya ertelenmesi, iş otellerinde dolulukların tek haneli seviyelere düşmesine neden oldu.
Krizin bir nedeni de arzın hızla artması
Arz tarafındaki hızlı büyüme de krizi derinleştiriyor. Son yıllarda artan otel kapasitesi ve kısa dönem kiralama arzı, talep daralmasıyla birlikte ciddi bir baskı altına girdi. Şubat sonu ile Mart sonu arasında BAE genelinde 226 binden fazla kısa dönem rezervasyonun iptal edildiği bildiriliyor.
Krizin sosyal etkileri de dikkat çekici. Turizm sektöründe çalışan göçmen iş gücü, azalan talep nedeniyle ücretsiz izin ve gelir kaybı riskiyle karşı karşıya. Bazı otellerde işten çıkarmalar da başlamış durumda.
23-38 milyon turist, 34-56 milyar dolar gelir kaybı yaşanabilir
Oxford Economics bünyesindeki Tourism Economics verilerine göre, savaşın seyrine bağlı olarak Orta Doğu’ya yönelik seyahatlerde bu yıl 23 ila 38 milyon arasında düşüş yaşanabilir. Bölge genelinde 34 ila 56 milyar dolar arasında turizm geliri kaybı öngörülüyor.
Gelişmeler üzerine Dubai yönetimi, turizm dahil olmak üzere işletmeleri desteklemek amacıyla 272 milyon dolarlık bir teşvik paketi açıkladı. Otellere turizm vergisi ve bazı harç ödemelerinde erteleme imkânı tanınırken, talebi yeniden canlandırmaya yönelik kampanyalar da gündeme alındı.
Sektör temsilcileri, savaşın kısa sürede sona ermesi halinde hızlı bir toparlanma ihtimaline dikkat çekiyor. Ancak çatışmanın uzaması durumunda, yaz sezonunun da ciddi risk altına girebileceği değerlendiriliyor.
