Arnavutluk'ta Donald Trump'ın damadı Jared Kushner'in yatırım şirketi tarafından desteklenen 1,6 milyar dolarlık lüks turizm projesine yönelik protestolar büyüyor. Başkent Tiran'da on binlerce kişinin katıldığı gösteriler üçüncü gününe girerken, proje karşıtları hükümetle görüşme teklifini reddetti.
Ülkenin güneyinde yer alan ve Akdeniz'in çevresel açıdan en hassas bölgelerinden biri olarak kabul edilen alanda inşaat hazırlıklarının başlamasıyla birlikte tepkiler de arttı.
Gösteriler Tiran'dan sahil bölgelerine yayılıyor
Proje karşıtları, başkent Tiran'da düzenlenen gösterilerde çevresel kaygılara dikkat çekmek amacıyla flamingo figürleri taşıdı. Önümüzdeki günlerde resort projesinin planlandığı güney kıyılarında da yeni protestolar düzenlenmesi planlanıyor.
Arnavutluk'un en köklü çevre kuruluşlarından biri olan Arnavutluk Doğal Çevreyi Koruma ve Muhafaza Derneği'nin (PPNEA) İcra Direktörü Aleksandër Trajçe, proje sürecinde şeffaflık eksikliği bulunduğunu savundu.
Trajçe, projeye ilişkin izinler ve süreçlerle ilgili kamuoyuna açık yeterli bilgi paylaşılmadığını öne sürerken, bölgede yürütülen çalışmaların durdurulması çağrısında bulundu.
Başbakan Rama projeyi savunuyor
Arnavutluk Başbakanı Edi Rama ise projeyi ülkenin ekonomik dönüşümünde önemli bir yatırım olarak değerlendirmeyi sürdürüyor.
Protestocularla görüşmeye hazır olduğunu açıklayan Rama, yatırımın durdurulmayacağını belirterek projenin istihdam ve yatırım açısından ülkeye katkı sağlayacağını ifade etti.
Başbakan, Arnavutluk'un yatırımcılar için cazip ve açık bir ülke olmaya devam etmesi gerektiğini vurguladı.
Proje hangi alanları kapsıyor?
Yatırımın, Arnavutluk'un tek adası olan Sazan Adası ile çevresindeki deniz milli parkını kapsayan geniş bir bölgede hayata geçirilmesi planlanıyor.
Proje alanı içerisinde sulak alanlar, kıyı habitatları ve koruma altındaki çeşitli doğal bölgeler bulunuyor. Çevre kuruluşları, bölgenin Akdeniz keşiş fokları için önemli yaşam alanlarından biri olduğunu ve çok sayıda kuş türüne ev sahipliği yaptığını belirtiyor.
Geliştirme planları ayrıca Zvërnec yakınlarındaki kıyı şeridini ve Narta Lagoon çevresindeki alanları da kapsıyor.
Çevre örgütleri çalışma sahasına tepki gösteriyor
Çevre örgütleri, bölgede güvenlik çitlerinin kurulması, ağır iş makinelerinin sahaya girmesi ve erişim yollarının açılması için yapılan çalışmaların kamuoyundaki tepkileri artırdığını ifade ediyor.
Yerel halkın bir kısmı, çalışma alanları nedeniyle arazi ve kıyı bölgelerine erişimlerinin zorlaştığını savunuyor.
PPNEA yetkilileri, tartışmanın yalnızca çevresel bir mesele olmaktan çıkarak daha geniş bir kamuoyu tartışmasına dönüştüğünü belirtiyor.
Savcılık soruşturma başlattı
Arnavutluk Özel Yolsuzluk ve Organize Suçlarla Mücadele Savcılığı (SPAK), 2024 yılında koruma altındaki alanlarla ilgili mevzuatta yapılan değişikliklere yönelik inceleme başlattığını duyurdu.
Soruşturmanın, projeyle bağlantılı yasal süreçleri de kapsayabileceği belirtiliyor.
Şirketten "sorumlu geliştirme" vurgusu
Projeyi, Jared Kushner'in yatırım şirketiyle birlikte geliştiren Sazan Real Estate Development LLC'nin Yönetim Kurulu Başkanı Asher Abehsera ise çalışmaların sorumlu bir yaklaşımla yürütüleceğini ileri sürdü.
Şirket, çevresel koruma, istihdam yaratılması ve yerel topluluklara uzun vadeli ekonomik değer sağlanmasının öncelikleri arasında bulunduğunu belirtti.
Turizm yatırımı mı, çevre tartışması mı?
Yatırımın arkasındaki isimlerden biri olan Jared Kushner, projeyi yatırım şirketi aracılığıyla yürütüyor. Yılın başlarında Ivanka Trump da mimarlardan oluşan bir ekiple proje sahasını ziyaret etmişti.
Yaklaşık yarım yüzyıl boyunca dış dünyaya kapalı kalan Arnavutluk son yıllarda uygun fiyatları ve doğal güzellikleri sayesinde Akdeniz'in yükselen turizm destinasyonlarından biri haline geldi.
Proje destekçileri yatırımı ülkeye üst gelir grubuna yönelik turizm çekmek için önemli bir fırsat olarak değerlendirirken, muhalifler ise çevresel etkiler ve karar alma sürecindeki uygulamalar konusunda endişelerini dile getirmeyi sürdürüyor.