Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan ve Resmi Gazete’de yayımlanan ”Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik” ile, araç kiralama faaliyetlerine ilişkin usul ve esaslar yeniden düzenlendi. Yönetmelik, gerçek ve tüzel kişi tacirler ile esnaf ve sanatkârların motorlu kara taşıtı kiralama faaliyetlerini kapsıyor. Uzun süreli kiralamalar, tüketici olmayan kiracılara yönelik kısa süreli kiralamalar, paylaşımlı kiralamalar ve kamp taşıtı kiralamaları ise kapsam dışında tutuluyor.
Yönetmeliğe göre ticari faaliyet kapsamında motorlu kara taşıtı kiralamak için yetki belgesi alınması zorunlu olacak. Her bir işletme için ayrı düzenlenecek yetki belgesi devredilemeyecek. Başvurular, işletmenin bulunduğu yerdeki ticaret il müdürlüğüne Bilgi Sistemi üzerinden yapılacak ve şartları taşıyan işletmelere belge başvuru tarihinden itibaren 10 gün içinde verilecek.
Asgari taşıt sayısı ve elektrikli araç detayı
Yetki belgesi için işletmelerin vergi mükellefi olması, ilgili meslek odasına kayıtlı bulunması ve faaliyet konuları arasında motorlu kara taşıtı kiralamanın yer alması gerekecek. Kiralama sorumlusunun en az 18 yaşında, en az ilköğretim mezunu ve mesleki yeterlilik belgesine sahip olması da şartlar arasında bulunuyor.
Büyükşehirlerde nüfusu 30 bini aşan ilçelerde faaliyet gösterecek işletmelerin en az 10 taşıta sahip olması gerekecek. Bu taşıtların en az 5'inin işletme adına tescilli olması, en az 2'sinin ise hibrit veya yalnızca elektrik motorlu olması ve bunlardan birinin Türkiye'de üretilmesi şartı aranacak. Diğer iller ve ilçelerde ise en az 5 taşıt bulundurulması, bunlardan en az 2'sinin işletme adına tescilli olması gerekecek.
Yaş ve kilometre sınırı geldi
Klasik taşıtlar hariç kiralama filosundaki araçların model yılı itibarıyla 6 yaşından büyük olmaması gerekiyor. Elektrikli taşıtlarda 300 bin, diğer taşıtlarda ise 180 bin kilometre sınırı uygulanacak. Araçların ağır hasar kayıtlı olmaması, muayenesinin geçerli olması ve zorunlu mali sorumluluk sigortasının bulunması da şart olacak.
Sözleşme ve rezervasyon kuralları
Kiralama işlemlerinde yazılı veya elektronik kira sözleşmesi yapılacak ve sözleşmenin bir nüshası araç tesliminden önce kiracıya verilecek. Sözleşmede araç bilgileri, kira bedeli, depozito, ek hizmetler, sigorta kapsamı, kilometre aşımı, geç teslimat, otoyol ve köprü ücretleri ile trafik cezalarına ilişkin bilgiler yer alacak.
Ön ödemeli rezervasyonlarda rezervasyon formu hazırlanacak. Kiracı, rezervasyon onayının ön ödeme yükümlülüğü doğurduğu konusunda açıkça bilgilendirilecek. Bu bilgilendirme yapılmazsa kiracının rezervasyonla bağlı olmayacağı ve ön ödeme yapmakla yükümlü tutulamayacağı düzenleniyor.
Kiracının rezervasyonu iptal etmesi halinde, teslim saatinden önceki 24 saat dışında yapılan iptallerde herhangi bir bedel alınamayacak. 24 saat içindeki iptallerde ise rezervasyon formunda belirtilmesi şartıyla en fazla bir günlük kira bedeli tutarında iptal bedeli uygulanabilecek. İade işlemleri iptal tarihini izleyen 7 gün içinde gerçekleştirilecek.
Depozitoya üst sınır
Yönetmelikle depozito tutarına da sınır getiriliyor. Altı gün ve daha kısa kiralamalarda en fazla 3 günlük, yedi ila 29 günlük veya haftalık kiralamalarda ise en fazla 7 günlük kira bedeli tutarında depozito alınabilecek. Çek, senet, teminat mektubu veya kefaletname gibi borç doğurucu belgeler depozito olarak alınamayacak.
Depozitonun, özel olarak düzenlenen durumlar dışında, kira sözleşmesinin sona ermesi ve aracın iadesini takip eden 7 gün içinde iade edilmesi gerekecek. Olağan kullanım sonucu oluşan kabul edilebilir aşınma ve yıpranmalar nedeniyle depozitodan kesinti yapılamayacak.
Hasar ve arızalarda ekspertiz şartı
Kiralama süresindeki hasar ve arızaların işletmeye gecikmeksizin bildirilmesi gerekecek. Kiracıdan hasar veya arıza bedeli talep edilebilmesi için hasarın ve maliyet tutarının yetkili ve bağımsız ekspertiz raporuyla belgelenmesi zorunlu olacak. İşletmenin kendi personeli veya bağlantılı kişi ve kuruluşlarca hazırlanan raporlar ispat aracı olarak kullanılamayacak.
Taşıt teslim ve iade belgelerinin düzenlenmediği veya iade belgesinde yer almayan hasar ve arızalar için kiracıdan bedel talep edilemeyecek. Kiracıdan kaynaklanmayan hasar ve arızalarda onarım masrafı, değer kaybı veya onarım süresindeki kira kaybı gibi bedeller de talep edilemeyecek.
İlan platformlarına yeni yükümlülükler
İlan ve aracı platformlar, işletmelerin üyelik veya kayıt işlemlerinden önce yetki belgelerini Bilgi Sistemi üzerinden kontrol edecek. İlanlarda işletmenin yetki belgesi numarası ve işletme adı ile taşıta ilişkin marka, model, model yılı, enerji türü, donanım, segment, kilometre ve görsel bilgilerine yer verilmesi gerekecek. Yanıltıcı bilgi ve belge kullanılamayacak.
Aracı platformların işletmelere ait verileri rekabet amacıyla veya önceden onay almadan pazarlama ve reklam faaliyetlerinde kullanması yasaklanacak. İşletmelerin kampanyalı hizmet sunmaya zorlanması, sözleşme koşullarının geriye dönük değiştirilmesi ve hizmet verilmediği halde bedel alınması da haksız ticari uygulamalar arasında sayılıyor.
Mevcut işletmelere 1 Temmuz 2027'ye kadar süre
Yönetmelik 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girecek. Bu tarihte faaliyet gösteren işletmelerin faaliyetlerine devam edebilmeleri için 1 Temmuz 2027'ye kadar yetki belgesi alması gerekecek. Bazı mevcut işletmeler için taşıt sayısı, araç yaşı ve güvenlik standartlarına ilişkin şartların uygulanması 1 Ocak 2028'e kadar ertelenecek.
İlan ve aracı platformlara yönelik yükümlülükler de 1 Ocak 2028'e kadar uygulanmayacak. Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce kurulmuş platform sözleşmelerinin ise 1 Temmuz 2027'ye kadar yeni düzenlemeye uygun hale getirilmesi gerekecek.
Yönetmeliğe aykırılık halinde 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ile 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında idari para cezaları uygulanabilecek.