Avrupa Birliği (AB), 13 yıllık sürecin ardından hava yolu yolcu haklarına ilişkin kapsamlı düzenleme revizyonunu tamamladı. 2 Ekim’de Avrupa Birliği Resmî Gazetesi’nde yayımlanan yeni düzenleme, 23 Ekim 2027’de yürürlüğe girecek.
Düzenleme, hava yolu şirketinin milliyetinden ve uçuşun varış noktasından bağımsız olarak AB’deki bir havalimanından gerçekleştirilen uçuşları kapsıyor. AB dışındaki bir ülkeden AB’ye yapılan uçuşlarda ise kurallar yalnızca Avrupa merkezli hava yolu şirketleri için geçerli olacak.
Ücretsiz el çantası hakkı ve bagaj kuralları
Yeni düzenlemeye göre yolcular, azami 40 × 30 × 15 santimetre ölçülerinde veya eşdeğer boyutlarda bir el çantasını ücretsiz taşıyabilecek. Uçuş süresine uygun yiyecek ve içecek sağlanması da güvenlik kontrollerine tabi olmak üzere yolcu hakları arasında yer alacak.
Baş üstü dolaplarına yerleştirilen kabin valizleri için ücret alınabilecek. Ancak hava yolu şirketleri, rezervasyon sistemlerinde valiz içeren en ucuz bilet seçeneğini ilk seçenek olarak göstermek zorunda olacak. Kabin valizi kullanmayan yolcular için daha ucuz bir alternatif sunulabilecek.
Baş üstü dolaplarında yer bulunmaması veya uçuş değişikliği nedeniyle kabin valizinin uçağın kargo bölümüne alınması gerekirse yolcudan ücret alınamayacak. Şirketler ayrıca izin verilen bagaj sayısını, toplam ağırlık ve ölçü sınırlarını ve özel eşyalar için geçerli ücretleri internet sitelerinde ve rezervasyon sistemlerinde açıklayacak.
Kâğıt biletler ve biniş kartları için yeni kurallar
Düzenleme kapsamında okunabilir durumdaki kâğıt biletler geçerliliğini koruyacak. Hava yolu şirketleri, yolcuları yalnızca kâğıt bilet kullandıkları gerekçesiyle uçağa almamazlık yapamayacak veya ek ücret talep edemeyecek. Yolcuların hava yolu uygulaması indirmesi ya da hesap açması da zorunlu olmayacak.
Elektronik biniş kartlarının e-posta yoluyla gönderilmesi gerekecek. Çevrim içi check-in işleminin ardından telefonunun şarjı biten yolcular, havalimanından basılı biniş kartı talep edebilecek.
Biletlerdeki küçük isim yazım hataları da uçağa binişe engel oluşturmayacak. Hata, kalkıştan en az 48 saat önce bildirilirse hava yolu şirketi yazım yanlışını en az bir kez ücretsiz düzeltmek zorunda olacak.
Uçuş gecikmelerinde 600 avroya kadar tazminat
Yeni düzenleme, uçuş mesafesine ve gecikme koşullarına göre tazminat tutarlarını netleştiriyor:
• 250 avro: 1.500 kilometreye kadar olan uçuşlar.
• 400 avro: AB içindeki 1.500 kilometreden uzun uçuşlar ile AB’den üçüncü ülkelere yapılan 1.500–3.500 kilometre arasındaki uçuşlar.
• 600 avro: Bu mesafe kategorilerinin üzerindeki uçuşlar. Bazı durumlarda, dört saatten kısa gecikmelerde tazminat yarıya indirilebilecek.
Varış noktasındaki gecikmenin üç saati aşması halinde, aksamanın doğrudan gecikmeye yol açan olağanüstü koşullardan kaynaklandığını hava yolu şirketinin kanıtlamaması durumunda tazminat ödenecek.
Gecikmenin beş saate ulaşması halinde yolcular seyahatten vazgeçerek biletin kullanılmayan kısmının ve ek ücretlerin tamamını geri alabilecek. Gecikme seyahati amacını yitirecek hale getirirse, daha önce kullanılmış bilet bölümünün bedeli de iade edilecek. Gerekli olması halinde yolcunun kalkış noktasına dönüş masrafları da karşılanacak.
İptal edilen uçuşlarda iade ve alternatif ulaşım
Uçuş iptalinde yolcular, bilet ücretinin iadesi ile alternatif bir uçuşla yeniden yönlendirme seçenekleri arasında tercih yapabilecek. İptalin kalkıştan 14 günden dah kısa süre önce bildirilmesi durumunda da belirtilen istisnalar saklı kalmak üzere tazminat hakkı doğabilecek.
Bilet iadelerinin yedi takvim günü içinde yapılması gerekecek. Alternatif ulaşımın aynı hava yolu şirketi üzerinden sağlanması zorunlu olmayacak. Daha hızlı ulaşım sağlayacaksa başka hava yolu şirketleri, farklı güzergâhlar, tren veya otobüs kullanılabilecek.
Uygun bir alternatif üç saat içinde sunulmazsa yolcu kendi ulaşım düzenlemesini yapabilecek. Gerekli ve makul masraflar, bilet bedeli ve ek ücretlerin yüzde 400’üne kadar geri ödenebilecek.
Kupon veya seyahat çeki verilmesi için yolcunun onayı gerekecek. Kuponlar en fazla 12 ay geçerli olacak ve bu süre 12 ay daha uzatılabilecek. Kullanılmayan bakiyenin yedi gün içinde iade edilmesi gerekecek.
Engelli yolcular ve özel yardıma ihtiyaç duyanlar
Engelli veya hareket kabiliyeti kısıtlı yolcuların korunmasına yönelik hükümler de güçlendiriliyor. Gecikme, iptal veya uçağa kabul edilmeme nedeniyle yardım gerektiğinde hava yolu şirketleri düzenlemede belirtilen aralıklarla yiyecek ve içecek sağlamak, internet erişimi ve iki telefon görüşmesi sunmak, gerektiğinde konaklama ve ulaşım ayarlamak zorunda olacak.
Olağanüstü durumlarda geceleme desteği genel olarak üç geceyle sınırlandırılabilecek. Ancak engelli veya hareket kabiliyeti kısıtlı yolcular, hamileler, bebekler, refakatsiz çocuklar, yardıma ihtiyaç duyan yolcular ve onlara eşlik eden kişiler bu sınırlamanın dışında tutulacak.
14 yaşından küçük bir çocukla veya özel yardıma ihtiyaç duyan bir kişiyle seyahat eden yolcular, yan yana koltukları ücretsiz kullanabilecek. Bebek arabaları ve tekerlekli sandalyeler kapıya veya uçağın kapısına kadar ücretsiz taşınabilecek. Engelli yolcular ve hareket kabiliyeti kısıtlı kişiler, yardım ve alternatif ulaşım konusunda öncelik hakkına sahip olacak. Yardım köpekleri de düzenleme kapsamına alınacak.
Uçak içi bekleme ve havalimanı olanakları
AB havalimanlarında apron veya pist üzerinde bekleyen uçaklarda yolcuların iki saatten uzun süre tutulmasına izin verilmeyecek. Güvenlik, göç kontrolleri veya hava trafik yönetimi kaynaklı gerekçeler istisna oluşturabilecek. Bekleme sırasında uygun sıcaklığın korunması ve tuvaletlerin çalışır durumda olması gerekecek.
AB havalimanlarında terminal, uçuş veya günün saati fark etmeksizin ücretsiz içme suyu ve mobil cihazlar için şarj noktaları bulunması zorunlu olacak.
Aktarmalı uçuşlar ve fazla rezervasyon
Tek bir sözleşme kapsamında satın alınan birden fazla uçuş arasında, hava yolu şirketinin sorumluluğundaki bir nedenle bağlantının kaçırılması halinde şirket yardım ve alternatif ulaşım sağlamak zorunda olacak. Beş saat içinde çözüm bulunamazsa bilet iadesi de gündeme gelecek. Varışta üç saati aşan gecikmelerde tazminat hakkı doğabilecek.
Ayrı sözleşmelerle alınan biletlerde satıcının, aktarmanın kaçırılması halinde bazı hakların kaybedilebileceği konusunda yolcuyu bilgilendirmesi gerekecek. Gidiş ve dönüş uçuşları aynı sözleşmeyle satın alındığında, gidiş uçuşunun kullanılmaması dönüş uçuşunun iptal edilmesine veya ek ücret alınmasına neden olamayacak.
Fazla rezervasyon nedeniyle geçerli rezervasyonu olduğu halde uçağa kabul edilmeyen yolcular, 250, 400 veya 600 avroluk tazminat tutarlarından yararlanabilecek. Tazminata ek olarak iade veya alternatif ulaşım ve gerekli bakım hizmetleri sağlanacak. İlgili ödemelerin yedi gün içinde yapılması gerekecek.
Müzik aletleri ve şikâyet süreleri
Boyut ve güvenlik koşullarını karşılayan müzik aletleri kabinde taşınabilecek. Büyük boyutlu enstrümanlar için ek koltuk satın alınarak taşıma seçeneği de bulunacak.
Bagaj hasarına ilişkin taleplerin teslimden itibaren yedi gün, gecikmiş bagaja ilişkin taleplerin ise 21 gün içinde sunulması gerekecek. Hava yolu şirketleri, yolcuları olası tazminat hakları konusunda seyahatin bitiminden itibaren 96 saat içinde bilgilendirecek.
Resmî tazminat başvuruları için dokuz aylık süre öngörülüyor. Taşıyıcı, başvurunun alındığını derhal teyit etmek ve 30 gün içinde ödeme yapmak veya ret gerekçesini bildirmek zorunda olacak.
Diğer şikâyetler için başvuru süresi 12 ay olacak. Hava yolu şirketleri şikâyetin alındığını yedi iş günü içinde bildirecek ve haklı gerekçelerle uzatılabilecek durumlar dışında bir ay içinde yanıt verecek. Gerekçeli durumlarda yanıt süresi iki aya çıkabilecek.
23 Ekim 2027’de yürürlüğe girecek düzenleme, hava yolu şirketlerine rezervasyon sistemlerini, fiyatlandırmalarını ve yolcu hizmetlerini yeni kurallara uyarlamaları için bir yıldan fazla süre tanıyor.
