İstanbul merkezli usulsüz vatandaşlık soruşturması, Türkiye’nin yatırım yoluyla vatandaşlık uygulamasını yeniden gündeme getirdi. 2018’den bu yana 51 bin 762’sı yatırımcı, 122 bin 80’i ise onların aile ferdi olmak üzere, toplam 174 bin 567 kişi bu kapsamda Türk vatandaşlığı kazandı.
72 kişi gözaltına alındı
İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından gayrimenkul satışlarında sahte değerleme raporları kullanılarak usulsüz vatandaşlık sağlandığı iddiasıyla yürütülen soruşturma kapsamında İstanbul merkezli 16 ilde 90 şüpheli hakkında operasyon düzenlendi. Şüphelilerden 72’si gözaltına alındı.
Soruşturma kapsamında düşük bedelli gayrimenkullerin sahte ekspertiz raporlarıyla yüksek değerli gösterildiği ve muvazaalı satış işlemleriyle yabancılara Türk vatandaşlığı kazandırıldığı tespit edildi. Bu yöntemle 687 kişinin usulsüz şekilde vatandaşlık aldığı açıklandı.
İçişleri Bakanlığı, incelemeler sonucunda 1.150 yatırımcının yatırım uygunluk belgesinin iptal edildiğini, aile fertleriyle birlikte 5 bin 391 kişinin vatandaşlık kararının geri alındığını bildirdi. Kamu düzeni ve milli güvenlik açısından sakıncalı olduğu belirlenen 263 yatırımcı ve aileleri dahil 743 kişinin vatandaşlık kararı da iptal edildi. Böylece toplam 1.413 yatırımcı ve aile fertleri dahil 6 bin 134 kişinin vatandaşlık kazanma kararı iptal edilmiş oldu.
Yatırım yoluyla vatandaşlık 2016’da başladı
Yatırım karşılığında Türk vatandaşlığı uygulamasının hukuki altyapısı 28 Temmuz 2016’da Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 12’nci maddesinde yapılan değişiklikle oluşturuldu. 12 Ocak 2017’de Resmî Gazete’de yayımlanan düzenlemeyle yatırım yoluyla vatandaşlığın şartları belirlendi.
İlk düzenlemede en az 1 milyon dolar değerinde taşınmaz satın alan ve bu taşınmazı 3 yıl satmama taahhüdünde bulunan yabancıların istisnai vatandaşlık kapsamında değerlendirilmesi öngörüldü.
Bu tutar 19 Eylül 2018’de 250 bin dolara indirildi. 2022’de yapılan değişiklikle ise gayrimenkul yoluyla vatandaşlık için gerekli yatırım tutarı 400 bin dolara çıkarıldı.
Güncel düzenlemeye göre en az 400 bin dolar değerinde uygun bir taşınmaz satın alarak 3 yıl satmama taahhüdü verenlerin yanı sıra, en az 500 bin dolar sabit sermaye yatırımı yapanlar da vatandaşlık kapsamında değerlendirilebiliyor.
Diğer seçenekler
Diğer seçenekler arasında en az 50 kişilik istihdam oluşturmak, Türkiye’de faaliyet gösteren bankalara en az 500 bin dolar yatırarak 3 yıl tutmak, en az 500 bin dolarlık devlet borçlanma aracı veya yatırım fonu satın almak ve belirlenen şartlarla 500 bin doları bireysel emeklilik sisteminde tutmak bulunuyor.
174 bin 567 kişi Türk vatandaşlığı aldı
DW Türkçe’den Alican Uludağ’ın haberine göre, İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi’nin 29 Mayıs 2026’da yaptığı açıklamaya göre 2018’den bu yana 51 bin 762 yatırımcı ve 122 bin 805 aile bireyi olmak üzere toplam 174 bin 567 kişi yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı kazandı.
Çiftçi, bu süreçte Türkiye’ye 16 milyar 74 milyon dolarlık yatırım kazandırıldığını açıkladı.
Yatırım yoluyla vatandaşlıkta başvuru süreci
Yatırımın gerçekleştirilmesinin ardından ilgili kurum tarafından yatırım uygunluk belgesi düzenlenmesi gerekiyor. Gayrimenkul yatırımlarında değerleme raporları esas alınıyor.
2024 yılında gayrimenkul değerleme raporlarının hazırlanmasına ilişkin yetki TOKİ iştiraki Gayrimenkul Değerleme A.Ş.’ye verildi. Değerleme raporunun ardından Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü tarafından uygunluk belgesi düzenleniyor.
Başvuru sahibi hakkında MİT ve Emniyet İstihbarat tarafından güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yürütülüyor. Sürecin tamamlanmasının ardından Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün teklifi üzerine Cumhurbaşkanı kararıyla vatandaşlık veriliyor.
Yatırım yoluyla vatandaşlık alan tartışmalı isimler
Yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı alan bazı kişilerin suç bağlantıları nedeniyle gündeme gelmesi de uygulamaya ilişkin tartışmalara yansıdı.
Hırvatistan tarafından kırmızı bültenle aranan Nenad Petrak’ın Nisan 2022’de İstanbul’da 250 bin dolara daire satın aldıktan sonra Türk vatandaşlığı aldığı ve “Nenat Çelik” adını kullandığı bildirildi.
“Kürt Tilkisi” kod adlı Rawa Majid’in de Bodrum’da 250 bin dolarlık villa satın almasının ardından Türk vatandaşlığı aldığı belirtildi.
Hakkında kırmızı bülten bulunan İsveç vatandaşı Maximillian Virkin’in de 2019’da İstanbul’da gayrimenkul satın aldıktan sonra yatırım yoluyla vatandaşlık aldığı aktarıldı.
Arnavutluk vatandaşı Flamur Sinanaj’ın ise 2019’da İstanbul’da gayrimenkul satın almasının ardından ailesiyle birlikte Türk vatandaşlığına geçtiği bildirildi.
TBB’nin vatandaşlık davası
Türkiye Barolar Birliği, 2022’de yatırım yoluyla vatandaşlık düzenlemesinin yürütmesinin durdurulması ve iptali istemiyle Danıştay’da dava açtı.
TBB, vatandaşlığın kazanılmasına ilişkin temel şartların kanunla düzenlenmesi gerektiğini savunarak, vatandaşlığın belirli bir ekonomik yatırım karşılığında kazanılmasının hukuki açıdan değerlendirilmesi gerektiğini ileri sürdü.
Danıştay 10’uncu Daire, 18 Mayıs 2023’te yürütmenin durdurulması talebini oy çokluğuyla reddetti. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu da 1 Kasım 2023’te TBB’nin itirazını dava açma ehliyeti yönünden reddetti.
Danıştay 10’uncu Daire, 11 Eylül 2025’te düzenlemenin iptali istemini de TBB’nin dava açma yetkisi bulunmadığı gerekçesiyle reddetti. Bu karara yapılan itiraz ise henüz sonuçlanmadı.