Akdeniz kıyılarında mikroplastik kirliliğine ilişkin görüntüler, iddialar ve açıklamalar, Türkiye’nin plastik atık yönetimi ile Avrupa’dan gerçekleştirdiği atık ithalatını yeniden gündeme taşıdı. Yeni Parti İstanbul Milletvekili Evrim Rızvanoğlu, kirliliğin boyutunun ve plastik atık ithalatındaki denetimlerin açıklanmasını isterken, gazeteci Nevşin Mengü bazı uzmanların geri dönüşüm tesislerine ilişkin iddialarını gündeme getirdi.
Yeni Parti İstanbul Milletvekili Evrim Rızvanoğlu, Antalya Konyaaltı, Çıralı ve Mersin kıyılarında görülen mikroplastik kirliliğine ilişkin açıklamalarda bulunarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığı’na çeşitli sorular yöneltti.
Rızvanoğlu, plastiklerin güneş ve dalgaların etkisiyle parçalanarak mikroplastiklere dönüştüğünü, bu parçacıkların deniz canlıları ve besin zinciri yoluyla yayılabildiğini belirtti. Milletvekili, Akdeniz kıyılarındaki mikroplastik kirliliğinin boyutunun kapsamlı biçimde incelenip incelenmediğini sordu.
Plastik atık ithalatı gündemde
Rızvanoğlu açıklamasında, Türkiye’nin kendi plastik atıklarını yönetmekte zorlandığı bir dönemde Avrupa’dan yüksek miktarda plastik atık ithal ettiğini belirterek ithal edilen atıkların ne kadarının geri dönüştürüldüğünün, ne kadarının çevreye karıştığının veya mevzuata uygun şekilde bertaraf edildiğinin kamuoyuna açıklanmasını istedi.
Milletvekili ayrıca depozito iade sisteminin neden geciktiğini, tek kullanımlık plastiklerin azaltılması konusunda hangi adımların atıldığını ve deniz çöpleri ile mikroplastiklere ilişkin eylem planlarının ne kadarının uygulandığını sordu.
Rızvanoğlu, Sağlık Bakanlığı’na da Akdeniz kıyılarında denize girmenin sağlık açısından güvenli olup olmadığını, mikroplastik kirliliğine ilişkin herhangi bir halk sağlığı risk değerlendirmesi yapılıp yapılmadığını ve çocuklar, hamileler, yaşlılar ile kronik hastalığı bulunan kişiler açısından ilave risk bulunup bulunmadığını sordu.
Nevşin Mengü’den geri dönüşüm tesislerine ilişkin iddia
Gazeteci Nevşin Mengü ise mikroplastik kirliliğinin nedenlerine ilişkin farklı uzman görüşlerine dikkat çekti. Mengü, bazı uzmanların akarsuların kirlenmesi ve kıyı bölgelerindeki nüfus yoğunluğuna işaret ettiğini, bazı uzmanların ise Avrupa’dan geri dönüşüm amacıyla Türkiye’ye getirilen plastik atıklara dikkat çektiğini aktardı.
Mengü, Avrupa'dan çöp ithal eden bazı firmaların geri dönüşüm sürecinde atıkları yasa dışı biçimde denize bıraktığı yönünde iddialar bulunduğunu belirtti. Ancak bu iddianın henüz resmen kanıtlanmadığını da ifade ederek Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın konuya ilişkin açıklama yapması gerektiğini söyledi.
AB’nin atık rotasında Türkiye
Eurostat verilerine göre AB, 2024 yılında AB dışındaki ülkelere toplam 31,6 milyon ton atık ihraç etti. Türkiye, 12,2 milyon tonla AB’nin atık ihracatında en büyük ülke oldu.
Eurostat’ın ayrı bir veri setinde ise Türkiye’nin 2024 yılında AB’den 12,3 milyon ton geri dönüştürülebilir hammadde ithal ettiği ve Türkiye’nin bu kategoride de AB’nin en büyük varış noktası olduğu belirtiliyor. Bu kategoride metaller 19 milyon tonla en büyük grubu oluştururken, kâğıt ve karton 5,5 milyon ton, organik maddeler ise 4,4 milyon ton seviyesinde gerçekleşti.
Rızvanoğlu, Akdeniz’deki mikroplastik kirliliğinin boyutunun, plastik atık ithalatındaki denetimlerin yeterliliğinin ve mevcut atık politikalarının sonuçlarının ilgili bakanlıklar tarafından açıklanmasını istedi. Milletvekili, konuyla ilgili verdiği soru önergeleri üzerinden süreci takip edeceğini bildirdi.
