Küresel finansal sistemde dengeler yeniden şekillenirken Çin, yuanın uluslararası rezerv para statüsünü güçlendirmeye yönelik adımlarını hızlandırdı. Ticaret anlaşmaları, para takası (swap) hatları ve çok taraflı finansal iş birlikleri bu stratejinin temel unsurları olarak öne çıkıyor.
Çin yönetimi, yuan cinsinden ticareti artırma ve finansal altyapıyı derinleştirme hedefini en üst düzeyde vurguluyor. Xi Jinping, Komünist Parti’nin yayın organı Qiushi’de yayımlanan makalesinde güçlü para birimi ve modern finansal sistemin ulusal güç açısından stratejik önemine dikkat çekti. Çin Merkez Bankası Başkanı Pan Gongsheng ise baskın rezerv para birimlerinin “araçsallaştırılabileceğini” belirterek yuanın alternatif rolüne işaret etti.
Rezerv para dengesi
Uluslararası Para Fonu (IMF) verilerine göre 2025 ortası itibarıyla küresel rezervlerin yaklaşık yüzde 56’sı ABD doları cinsinden tutulurken, yuanın payı yüzde 2 seviyesinde bulunuyor. Aynı dönemde dolar endeksinde yüzde 10’u aşan gerileme dikkat çekti.
Yuanın rezerv para olarak pay kazanması halinde ABD’nin uzun süredir sahip olduğu “fahiş ayrıcalık” ve senyoraj avantajlarının sınırlanabileceği değerlendiriliyor. Dolar talebindeki yapısal değişim, küresel likidite koşulları ve enflasyon dinamikleri üzerinde etkili olabilir.
Emtia ve altın piyasaları
Yuanın uluslararası ticarette daha yaygın kullanılması, emtia fiyatlamalarında çift merkezli bir yapıyı gündeme getirebilir. Petrol ve altın fiyatlarının yalnızca Federal Reserve kararlarına değil, Çin Merkez Bankası’nın likidite adımlarına da duyarlı hale gelmesi bekleniyor.
2020–2025 döneminde merkez bankalarının altın rezervlerini artırdığı süreçte Çin, 357 tonluk net alımla rezerv çeşitlendirme stratejisini sürdürdü. Yuan bazlı emtia ticaretinin yaygınlaşması, rezerv kompozisyonlarında fiziki varlıkların payını artırabilecek bir unsur olarak değerlendiriliyor.
Türkiye açısından finansal açılım
Cumhuriyet’te yer alan habere göre Türkiye, Çin ile finansal iş birliğini artıran ülkeler arasında yer alıyor. Haziran 2025’te yenilenen Çin–Türkiye swap anlaşması kapsamında 35 milyar yuan karşılığı 189 milyar TL’lik hat oluşturuldu. 2025 Kasım ayında İstanbul’da RMB Takas Bankası faaliyete geçti. Ayrıca Türk Hava Yolları’na yaklaşık 2,9 milyar yuan tutarında finansman sağlandı.
Yuanın rezerv para statüsünün güçlenmesi halinde Türkiye’nin enerji ve ara malı ithalatında yuan kullanımını artırması ve dolar bağımlılığını azaltması gündeme gelebilir. Bu çerçevede dolar cinsi eurobond ihracına ek olarak yuan cinsinden “panda tahvili” ihraçları da alternatif finansman aracı olarak değerlendiriliyor.
Dış borç ve rezerv etkisi
Hazine ve Maliye Bakanlığı verilerine göre Türkiye’nin brüt dış borç stoku 30 Eylül 2025 itibarıyla 564,9 milyar dolar, net dış borç stoku ise 279,4 milyar dolar seviyesinde bulunuyor. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası verilerine göre kısa vadeli dış borç stoku 2025 yıl sonu itibarıyla 165,7 milyar dolar düzeyinde.
Doların küresel ölçekte değer kaybetmesi ve altın fiyatlarının yükselmesi senaryosunda, Türkiye’nin dolar cinsi borçlarının TL karşılığı üzerinde aşağı yönlü etki oluşabileceği; aynı zamanda artan altın fiyatlarının rezervler üzerinden bilançoya destek sağlayabileceği değerlendiriliyor.
