Rusya’nın önde gelen çevrim içi pazaryerlerinden Wildberries ile tur operatörü Biblio-Globus arasındaki olası birleşme, turizm sektöründe dengeleri değiştirebilir. Rus turizm medyasının RBC’den aktardığı habere göre Şeremetyevo Havalimanı, Biblio-Globus’taki yüzde 75’lik hissesini satmak üzere görüşmeler yürütüyor. Potansiyel alıcının ise, Wildberries grubuna yakın bir şirket olduğu ileri sürülüyor.
Wildberries’in hâlihazırda FUN&SUN’u da bünyesinde bulundurması nedeniyle olası satın alma, Rusya’nın tur operatörlüğü pazarında daha büyük bir oyuncunun ortaya çıkması anlamına gelebilir. İşlemin etkileri ise iki şirketin ne ölçüde entegre edileceğine, otel ve hava yolu tedarikçileriyle yapılacak anlaşmalara ve satışların Wildberries’in online kanalları ile seyahat acenteleri arasında nasıl dağıtılacağına bağlı olacak.
Şeremetyevo neden Biblio-Globus’u satmak istiyor?
Şeremetyevo Havalimanı, Biblio-Globus’un yüzde 75’lik hissesini 2021 yılında 410 milyon rubleye satın almıştı. Bu tutar, dönemin kuruyla yaklaşık 5,7 milyon dolara karşılık geliyordu. Satın alma, pandemi kısıtlamalarının ve turizm sektöründeki belirsizliğin sürdüğü bir dönemde gerçekleşmişti.
İki yıl önce, 2019’da ise Biblio-Globus’un sahipleri Thomas Cook’tan 150 milyon dolara kadar bir teklif almayı umuyordu. Ancak satış gerçekleşmedi ve Thomas Cook daha sonra iflas etti.
Şimdi aynı yüzde 75’lik hisseyi elden çıkarmak isteyen Şeremetyevo’nun satıştan elde edeceği kaynağı, havalimanındaki devlet hisselerinin satın alınmasında kullanmayı hedeflediği belirtiliyor. Havalimanı, Ağustos 2026’da stratejik işletmeler listesinden çıkarılmıştı. Bu gelişme, “altın hisse” uygulamasının korunması koşuluyla devlet hisselerinin özelleştirilmesinin önünü açtı.
Sektör uzmanlarına göre satışın temel motivasyonu, Biblio-Globus’un kârlı olmayan bir varlık olarak görülmesinden çok, havalimanının özelleştirme süreci için finansman sağlamak olabilir.
Wildberries neden ikinci büyük tur operatörünü istiyor?
Biblio-Globus’un satın alınması, Wildberries’in FUN&SUN ile başlayan turizm yapılanmasını genişletebilir. Biblio-Globus’un önemli avantajlarından biri, Aeroflot ile iş birliği. Profi.Travel’ın Kasım 2024’te yayımladığı habere göre tur operatörü, 25 Mart 2028’e kadar yaklaşık 12,5 milyon koltuğun satışını kapsayan bir sözleşme yapmıştı. Bu kapasitenin yüzde 75’i uluslararası hatlara ayrılmıştı.
Ancak satın almanın ekonomik açıdan başarısı, indirim ve pazarlama harcamalarını aşırı artırmadan ne kadar ek satış yaratılabileceğine bağlı olacak.
Sektördeki bazı uzmanlar, Wildberries’in önceliğinin kısa vadede tur satışlarından yüksek kâr elde etmekten çok, seyahati kendi ekosisteminin güçlü bir parçasına dönüştürmek ve platforma yeni müşteriler kazandırmak olabileceğini düşünüyor. Bu yaklaşım benimsenirse Biblio-Globus son satın alma olmayabilir ve pazaryerinin portföyüne ilerleyen dönemde başka bir tur operatörü de eklenebilir.
FUN&SUN ile Biblio-Globus birleşecek mi?
Olası satın alma, Biblio-Globus ile FUN&SUN’un hemen tek bir marka altında birleşeceği anlamına gelmiyor. Yeni sahip, iki şirketin ekiplerini, satış sistemlerini ve acentelerle ilişkilerini ayrı tutmayı tercih edebilir.
Bu model, entegrasyonun aşamalı yürütülmesine olanak sağlayabilir. Şirketler, ekonomik fayda sağlayacak alanlarda birlikte hareket ederek ortak otel kontratları yapabilir, uçak kapasitelerini daha verimli kullanabilir ve Wildberries’in pazarlama araçlarından ortaklaşa yararlanabilir.
Öte yandan FUN&SUN’da kısa süre önce önemli yönetim değişiklikleri yaşandı. Daha önce kısa bir süre Biblio-Globus’un genel müdürlüğünü de yapan Rinat Asmatullov’un FUN&SUN’a ticari direktör olarak atanması, sektörde Biblio-Globus’un olası birleşmede belirleyici rol oynayabileceği yönünde yorumlara neden oldu. Ancak iki şirketin nasıl bir yapıda faaliyet göstereceği henüz belli değil.
İki şirketin toplam pazar payı yüzde 37 olabilir
Satın almanın gerçekleşmesi durumunda Rusya turizm pazarında diğer oyuncuların rekabet etmekte zorlanabileceği büyüklükte bir şirket grubu ortaya çıkabilir. İki tur operatörünün pazar payına ilişkin tahminler farklılık gösterse de sektör değerlendirmelerinde toplam payın tüm satışların en az üçte birine ulaşabileceği belirtiliyor.
Tourvisor’ın 2026 yılının ilk çeyreğine ilişkin verilerinde Biblio-Globus’un rezervasyon başvurularındaki payı yaklaşık yüzde 22, FUN&SUN’un payı ise yüzde 15 olarak hesaplanıyor. Buna göre iki şirketin toplam payı yüzde 37’ye ulaşıyor.
Bu büyüklük, şirketlere oteller ve diğer tedarikçilerle kontrat görüşmelerinde önemli bir avantaj sağlayabilir. Daha yüksek satış hacmi, kapasite anlaşmalarında ve ticari koşullarda pazarlık gücünü artırabilir.
Seyahat acentelerini ne bekliyor?
Wildberries üzerinden iki büyük tur operatörünün doğrudan satışlarının artması, geleneksel seyahat acenteleri üzerindeki rekabet baskısını yükseltebilir. Ancak tur operatörlerinin acente kanalından tamamen vazgeçmesi kolay görünmüyor. Çünkü müşteri danışmanlığı, rezervasyon değişiklikleri ve satış sonrası destek gibi hizmetlerin maliyetini üstlenmeleri gerekecek.
Sektördeki acenteler, Wildberries’in henüz turistlerin ihtiyaçlarını karşılayacak kapsamlı bir danışmanlık ağı kuramadığı görüşünde. Bu açığın önümüzdeki iki-üç yıl içinde kapanabileceği de tartışmalı bulunuyor.
FUN&SUN ise acente kanalını korumaya yönelik uygulamalarını sürdürüyor. Şirket, bonus sistemini devam ettiriyor ve acentelere yönelik etkinlikler düzenliyor. Bu yaklaşım, yüksek satış hacimlerine ulaşmak için acente ağının hâlâ önemli bir kanal olarak görüldüğünü gösteriyor.
Bununla birlikte acenteler, Wildberries’te tur operatörlerinin ürünlerinin acente komisyonuna denk indirimlerle satılmasının kendi rekabet güçlerini zayıflattığını belirtiyor. Tur operatörüne bağlılığın özellikle FUN&SUN’un turistik destinasyonlara uçuş sağladığı, alternatif uçuşların bulunmadığı bölgelerde daha güçlü kaldığı ifade ediliyor.
Sektör uzmanlarına göre Biblio-Globus’un da Wildberries üzerinden benzer bir satış modeline geçmesi ihtimal dâhilinde. Böyle bir durumda entegrasyon ve yeniden yapılanmanın, FUN&SUN örneğinde olduğu gibi aşamalı ilerlemesi beklenebilir.
Satış görüşmelerinin sonucu, iki tur operatörünün gelecekteki yapılanması ve Rusya’daki seyahat acentelerinin rekabet koşulları açısından belirleyici olacak.
