Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonu’nda kabul dilerek Meclis’e sevk edilen “Yabancı Dijital Konaklama Platformları Kanun Taslağı”, yabancı dijital platformlara Türkiye’de ayrıcalık tanıdığı gerekçesiyle eleştiriliyor. Son olarak TÜRSAB genel merkezinde bir araya gelen Türkiye’nin önde gelen seyahat acentelerinin yöneticileri; yasaya ilişkin vergi eşitsizliği, paket tur yükümlülükleri, kişisel verilerin korunması, denetim eksikliği ve tüketici haklarına ilişkin endişelerini dile getirerek, yanlıştan dönülmesini talep ediyor.
Vardar: Vergi eşitsizliği oluşur
Jolly Yönetim Kurulu Başkanı Mete Vardar, kanun teklifinin mevcut haliyle uygulanması durumunda yerli seyahat acentaları ile yabancı çevrim içi portallar arasında vergilendirme eşitsizliği oluşacağını belirtti. Vardar, yabancı platformların da yerli şirketlerle aynı vergi yükümlülüklerine tabi olması gerektiğini ifade etti.
Türkiye’de 18 bin seyahat acentasının bulunduğunu hatırlatan Vardar, yabancı portalların yüzde 2,5 vergiyle rekabet etmesinin yerli şirketler açısından adil olmayacağını savundu. Türk tur operatörlerinin yalnızca iç pazarda değil, uluslararası pazarda da varlık göstermesinin önemine değindi.
"Yabancı şirketler kriz dönemlerinde Türkiye'yi terk edebilir"
Körfez krizi, uçak krizi ve pandemi gibi dönemlerde yurt dışında faaliyet gösteren Türk kökenli şirketlerin Türkiye satışlarına öncelik verdiğini söyleyen Vardar, diğer tur operatörlerinin yolcularını farklı ülkelere yönlendirdiği dönemlerde Türk şirketlerinin Türkiye’deki paket turları satmayı sürdürdüğünü belirtti. Bu sayede iç pazarın hareketliliğini koruduğunu ve sektörün ayakta kalmasına katkı sağladığını dile getirdi. Şirketlerin sağlıklı büyümesinin yanı sıra ülkeye katkı sunmanın da önemli olduğunu ifade eden Vardar, “Mirasım Türkiye” ve “Bu Topraklar Bizim” projeleriyle Türkiye genelinde seyahat hareketliliği oluşturduklarını anlattı. Vardar, yabancı şirketlerin kriz dönemlerinde Türkiye’yi terk edebileceğini ifade etti.
Serhat Günay: Fiyatları platformlar belirleyebilir
Setur Turizm Ürün Yönetimi Direktörü Serhat Günay, yabancı çevrim içi seyahat portallarının faaliyet gösterdikleri pazarlarda baskın hale gelerek piyasayı belirleyebildiğini söyledi.
Avrupa’daki otel işletmelerinin de bu platformlara karşı hukuki mücadele yürüttüğünü belirten Günay, Türkiye’de benzer bir durumun yaşanması halinde tüketicilerin zarar görebileceğini savundu. Günay, otel fiyatlarının işletmeler yerine platformların etkisiyle belirlenmesi ihtimaline dikkat çekti. Boğaz hattındaki, Taksim’deki ve Tarihî Yarımada’daki otellerin fiyatlarında çevrim içi portalların belirleyici olmasının sektör açısından sorun yaratabileceğini ifade etti.
Ali Onaran: Paket tur ve veri güvenliği kaygısı
Prontotour Yönetim Kurulu Başkanı Ali Onaran, Meclis Komisyonundan geçen ve TBMM Genel Kurulu’na gelmesi beklenen teklifin paket tur satışlarında farklı uygulamalara yol açabileceğini belirtti. Onaran’a göre, yerli acentalar otel ve uçak hizmetlerini birlikte sattığında paket tur düzenlemelerine tabi olurken yabancı platformlar için aynı kuralların geçerli olmaması eşitsizlik yaratıyor.
Onaran, yerli şirketlerin Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na (KVKK) uymak zorunda olduğunu, buna karşın teklifin turizm verilerinin yurt dışına aktarılması konusunda sorunlar doğurabileceğini dile getirdi. Bankacılık sektöründe verilerin korunmasına yönelik düzenlemeleri örnek gösteren Onaran, turizmde de veri güvenliğinin gözetilmesi gerektiğini söyledi.
Paket tur kapsamında otel ve uçak hizmetlerini birlikte satan acentaların sigorta yaptırmak zorunda olduğunu belirten Onaran, yabancı çevrim içi portalların aynı yükümlülüklere tabi tutulmadığını ifade etti. Onaran, eşit şartların sağlanması halinde rekabet edebileceklerini söyledi.
Orkun Özkan: Denetim ve şikâyet mekanizması uyarısı
Enuygun.com Ticaret Direktörü Orkun Özkan, kanun teklifinde denetim ve şikâyet mekanizmasına ilişkin eksiklikler bulunduğunu savundu. Özkan, KVKK yükümlülüklerinin yanı sıra yabancı portalların Türkiye’de yalnızca temsilci bulundurmasının da sorun yaratabileceğini belirtti.
Yerli şirketlerin yurt dışında faaliyet göstermek istediklerinde lisans alma konusunda engellerle karşılaştığını söyleyen Özkan, Türkiye’de de eşit koşulların sağlanması gerektiğini ifade etti.
Düzenlemede yeterli bir uzmanlık tanımının bulunmadığını öne süren Özkan, “Cebine 5 milyon TL koyan OTA’ların ülkemizde faaliyet göstermesinin önünde hiçbir engel yok. Denetim yok” dedi. Özkan, yeterli denetimin bulunmamasının kötü niyetli şirketlere fırsat yaratabileceği ve tüketicilerin mağdur olabileceği uyarısında bulundu.
Arzu Işık: Tüketici mağduriyetinde muhatap sorunu
Turna.com Şirket Müdürü Arzu Işık da yabancı platformlardan alınan hizmetlerde tüketicinin sorun yaşaması halinde muhatap bulamama riski bulunduğunu söyledi. Işık, yabancı platformların denetime tabi olmamasının sektör genelinde ciddi sorunlara yol açabileceğini belirtti. Işık, Bir tüketicinin yabancı bir platform üzerinden otel rezervasyonu yapıp tesise gittiğinde mağdur olması halinde başvurabileceği bir kurum veya şirket bulamayabileceğini ifade etti.
Işık, deprem bölgesindeki seyahat acentalarının bilet satışlarıyla ayakta kalmaya çalıştığını hatırlatarak vergi oranları arasındaki farkın yarattığı eşitsizliğe dikkat çekti. Yerli acentaların yüzde 25’e varan vergi yüküyle karşı karşıya olduğunu, yabancı portalların ise beyan üzerinden yüzde 2,5 vergi ödemesinin adil olmadığını savundu.
Aziz Ciga: Turizm geliri ve istihdam kaybı endişesi
Bookingagora.com kurucusu Aziz Ciğa, farklı ülkelerde yabancı dijital platformlara yönelik düzenlemelerin bulunduğunu belirterek bazı ülkelerin sağlık, eğitim ve ulaşım gibi alanları koruma altına aldığını söyledi. Ciğa, Avrupa’da yabancı şirketlerin lisans almasının zor olduğunu ifade etti.
Söz konusu platformların birçoğunun Türkiye’de zaten faaliyet gösterdiğini hatırlatan Ciğa, asıl meselenin Türkiye’de hizmet sunan şirketlerin ülkenin yasalarına uyması olduğunu dile getirdi.
Ciğa, kanun teklifinin mevcut haliyle yasalaşması durumunda turizm gelirlerinde ve istihdamda kayıp yaşanabileceğini savundu. Yerli acentaların yüzde 25’e varan vergi yüküyle çalışırken yabancı platformların yüzde 2,5 vergi ödemesinin eşit rekabet koşullarıyla bağdaşmadığını söyledi.
