Hakan Saatçıoğlu, President of the Professional Hotel Managers Association (POYD), assessed the current state of tourism, cost pressures, the potential impact of major upcoming events and expectations for 2027.

Saatçıoğlu said wars, the global economic crisis and high air ticket prices were directly affecting the sector. He added that while hotels were achieving their revenue targets, higher expenses were reducing profitability.

“Market losses and global risks are putting pressure on tourism”

Speaking to Turizm Days, Saatçıoğlu highlighted the impact of ongoing wars in Türkiye’s main source markets.

He drew particular attention to Antalya’s losses in the Ukrainian market.

“Tourism in 2026 is not particularly encouraging. The fact that Türkiye’s first and third-largest source markets have been at war for the past three to four years is seriously affecting us. Antalya once welcomed 2 million guests from Ukraine, while today that figure is around 450,000–500,000,” Saatçıoğlu said.

He added that countries around the world were facing a serious economic crisis.

“In an environment of uncertainty, tourists prefer to get in their cars and holiday in neighbouring countries rather than deal with flight delays,” he said.

Will COP31 and the Space Congress meet expectations?

Saatçıoğlu also assessed the potential impact of major international events scheduled to take place in Antalya.

He said events in the city would not be sufficient on their own to compensate for the loss of tourism during the season.

“There are congresses in October. We have the World Space Congress ahead of us, but this will not be enough to make up for our losses. There are still no concrete bookings for COP31. Participants cannot finalise their dates because the programmes have not been confirmed,” he said.

Saatçıoğlu added that Antalya should not expect 80,000 people to stay continuously in the city between 8 and 20 November.

“Occupancy will fluctuate. Therefore, we should not have excessively high expectations,” he said.

“Currency pressure and the inflation gap are increasing costs”

Saatçıoğlu identified rising operating costs as the sector’s biggest challenge and pointed to the imbalance between the exchange rate and inflation.

“We are achieving our revenues, but we cannot keep our expenses under control. Eighty percent of our revenues are in foreign currency. While the exchange rate increases by 15%, inflation in Türkiye is running significantly higher. The gap is working in the opposite direction,” he said.

Hotels are currently facing a loss of around 10–15% compared with last year, according to Saatçıoğlu.

“No one can say they are making a loss. Money is being made, but profitability is being lost. This situation will make it more difficult to get through the coming winter period and carry out the necessary renovation work at hotels,” he said.

“We will be grateful if 2027 is like 2026”

Saatçıoğlu said potential increases in airfares could put package holidays at risk and noted that budgets for the coming year were being prepared more cautiously.

“The impact of the oil crisis on airfares will be felt during the autumn months. Even if our hotel prices are reasonable, package prices will remain high because air tickets are expensive,” he said.

He added that tour operators were avoiding charter risks and turning to scheduled flights, which was pushing prices higher for consumers.

“We do not see 2027 as a particularly bright year. If 2027 turns out like 2026, we will be grateful,” Saatçıoğlu said.

The company discussed the Turkish tourism market and its growth plans at a press meeting held ahead of the Istanbul Tourism Fair. Dimitris Manikis, President of Wyndham Hotels & Resorts EMEA, highlighted the need for global tourism to adapt to geopolitical developments, while Wyndham Türkiye Country Director Arcan Bayraktaroğlu outlined the company’s year-end hotel target and plans for new brands.

Manikis: Türkiye remains a key tourism destination

Manikis said he expected Turkish tourism to deliver another strong performance this year, describing Türkiye as one of the world’s most important tourism destinations.

Referring to more than 60 million tourists, Manikis said Turkish Airlines’ expanding network of routes to new destinations was bringing visitors from different source markets to Türkiye each year.

He noted that last-minute travel decisions had become increasingly important in tourism. According to Manikis, prices have been reduced in an effort to attract more tourists, but Türkiye was not the only country taking such steps amid geopolitical challenges throughout the year. Manikis said many countries had faced similar conditions.

Adapting to changing conditions in global tourism

Manikis said wars and geopolitical developments in different parts of the world were affecting the tourism industry and stressed the importance of countries adapting rapidly to changing conditions.

Assessing Türkiye’s experience in this area, Manikis said: “The strength of Turkish tourism is its ability to adapt very quickly to emerging crises.”

He said global demand for travel was increasing and that tourism would continue to develop despite the challenges facing the industry.

New destinations will emerge, Manikis said, while established destinations will need to adapt to changing travel habits. He also stressed that Türkiye’s tourism offering extends beyond Istanbul.

“Cultural and religious tourism, mountains, second- and third-tier cities are also part of this diversity. In addition to the Aegean, there are beautiful destinations in Anatolia and mountainous regions. Türkiye has a lot to offer visitors,” he said.

Manikis also described Russian tourists as continuing to be one of the most important source markets for Turkish tourism and highlighted visitors from the Balkans.

He said the number of Bulgarian visitors to Türkiye was particularly notable for him, adding that despite regional geopolitical challenges, Türkiye continued to maintain the confidence of major tour operators and airlines.

“I believe in the future of the Turkish tourism market more than ever,” Manikis said.

Wyndham targets 150 hotels in Türkiye by year-end

Arcan Bayraktaroğlu, Wyndham Hotels & Resorts Country Director for Türkiye, said the company currently operates 138 hotels with approximately 22,000 rooms in the country.

The company plans to open 12 additional hotels by the end of the year, taking its portfolio to 150 properties by the end of 2026.

Bayraktaroğlu also provided information on projects currently under discussion.

“We have another pipeline of 38 hotels that we are currently in discussions about. These represent approximately 4,600 rooms,” he said.

Wyndham targets 8–9% growth in 2027

Bayraktaroğlu also assessed the company’s 2026 performance.

He said occupancy at the company’s hotels was 2.4% lower than last year, while revenues remained at last year’s level. He added that Wyndham expected to achieve its budget for the year.

“Our main objective is not to fall below last year’s figures. For 2027, we are targeting growth of 8–9%,” Bayraktaroğlu said.

Upper-upscale brands heading to Türkiye

Wyndham has 25 brands globally and operates 11 of them in Türkiye, according to Bayraktaroğlu.

He said the company aims to expand its presence in the upper-upscale segment.

“We aim to bring our upper-upscale brands such as Dolce Nova and Vienna House to Türkiye and expand our presence in the country with these brands,” Bayraktaroğlu said.

The company’s growth plans cover major cities as well as destinations that have greater potential for cultural tourism development.

Bayraktaroğlu highlighted Southeastern Anatolia, Cappadocia and Central Anatolia, while also identifying ski destinations among the areas targeted for growth, citing the example of Ergan in Erzincan.

Wyndham Garden expands in Türkiye

Wyndham is also continuing to open new hotels in Türkiye under its existing Wyndham Garden brand.

Wyndham Garden Antalya Konyaaltı has opened, while the 93-room Wyndham Garden Istanbul Tuzla Marina, expected to be the brand’s first hotel in Istanbul, is scheduled to open in October 2026.

Türkiye turizminin bu yıl da güçlü bir performans göstereceğini düşündüğünü belirten Manikis, ülkenin dünyanın en önemli turizm destinasyonları arasında yer aldığını söyledi. Manikis, 60 milyondan fazla turistten söz edildiğini ifade ederek Türk Hava Yolları’nın yeni noktalara genişleyen uçuş ağıyla her yıl farklı pazarlardan Türkiye’ye yeni ziyaretçiler geldiğini dile getirdi.

Turizmde son dakika seyahat kararlarının öne çıktığını anlatan Manikis, daha fazla turist çekmek amacıyla fiyatların düşürüldüğünü, ancak yıl boyunca yaşanan jeopolitik zorluklar karşısında bu adımı yalnızca Türkiye’nin atmadığını söyledi. Manikis, pek çok ülkenin benzer koşullarla karşılaştığını belirtti.

Küresel turizmde değişen koşullara uyum

Dünyanın farklı bölgelerindeki savaşların ve jeopolitik gelişmelerin turizm sektörünü etkilediğini belirten Manikis, ülkelerin değişen koşullara hızla uyum sağlamasının önemine işaret etti. Türkiye turizminin bu alandaki deneyimini değerlendiren Manikis, “Türkiye turizminin güçlü yanı, gelişen krizlere çok hızlı uyum sağlayabilmesi” dedi.

Seyahate yönelik küresel talebin arttığını söyleyen Manikis, turizmin karşılaştığı zorluklara rağmen gelişmeye devam edeceğini ifade etti. Yeni destinasyonların ortaya çıkacağını, köklü destinasyonların ise değişen seyahat alışkanlıklarına uyum sağlaması gerektiğini belirten Manikis, Türkiye’nin sunduğu seçeneklerin İstanbul’la sınırlı olmadığına dikkat çekti.
Manikis, “Kültür ve inanç turizmi, dağlar, ikinci ve üçüncü kademe şehirler de bu çeşitliliğin parçası. Ege’nin yanı sıra Anadolu ve dağlık bölgelerdeki güzel destinasyonlar da var. Türkiye’nin ziyaretçilere sunabileceği çok şey bulunuyor” diye konuştu.

Rus turistlerin Türkiye turizmi için en önemli kaynak pazar olmaya devam ettiğini söyleyen Manikis, Balkanlar’dan gelen ziyaretçilere de işaret etti. Türkiye’yi ziyaret eden Bulgarların sayısının kendisi için dikkat çekici olduğunu belirten Manikis, bölgesel jeopolitik zorluklara rağmen ülkenin büyük tur operatörleri ve hava yolu şirketlerinin güvenini kazanmaya devam ettiğini ifade etti.

Küresel turizmin sürekli değişen koşullarla karşılaştığını, sektörün bu koşullara uyum sağlayarak geliştiğini belirten Manikis, “Türkiye turizm pazarının geleceğine her zamankinden daha fazla inanıyorum” dedi.

Türkiye’de yıl sonu hedefi 150 otel

Wyndham Hotels & Resorts Türkiye Ülke Direktörü Arcan Bayraktaroğlu, şirketin Türkiye’de şu anda yaklaşık 22 bin odalı 138 otelle hizmet verdiğini söyledi. Yıl sonuna kadar 12 otel daha (ortalama 5,5 günde bir yeni otel) açmayı planladıklarını açıklayan Bayraktaroğlu, böylece 2026 sonunda 150 otele ulaşmayı hedeflediklerini belirtti.

Yeni projelere ilişkin bilgi veren Bayraktaroğlu, “Görüşme aşamasında olduğumuz 38 otellik bir proje sıramız daha var; bunlar yaklaşık 4 bin 600 odaya karşılık geliyor” dedi.

Bayraktaroğlu, şirketin 2026 performansını da değerlendirdi. Otellerinin doluluk oranının yüzde 2,4 daha düşük olduğunu, gelirlerinin ise geçen yılki seviyede bulunduğunu aktaran Bayraktaroğlu, bu yıl bütçelerinin gerçekleşmesini beklediklerini söyledi. Bayraktaroğlu, “Temel amacımız geçen yılın altına düşmemek. 2027 için ise yüzde 8–9 oranında büyüme hedefliyoruz” diye konuştu.

Üst segment markalar Türkiye yolunda

Wyndham’ın dünya genelinde 25 farklı markası bulunduğunu, Türkiye’de ise 11 markayla hizmet verdiğini belirten Bayraktaroğlu, üst segmentteki varlıklarını genişletmek istediklerini söyledi. Bayraktaroğlu, “Dolce Nova ve Vienna House gibi üst segment markalarımızı Türkiye’ye getirmeyi ve bu markalarla Türkiye’deki varlığımızı genişletmeyi hedefliyoruz” dedi.

Büyüme planlarında büyükşehirlerin yanı sıra kültürel açıdan daha fazla tanıtılması gereken destinasyonlara da yer verdiklerini anlatan Bayraktaroğlu; Güneydoğu Anadolu, Kapadokya ve İç Anadolu’ya dikkat çekti. Bayraktaroğlu, Erzincan Ergan’daki örnekte olduğu gibi kayak merkezlerini de büyümeyi hedefledikleri yerler arasında saydı.

Şirket, mevcut markalarından Wyndham Garden ile de Türkiye’de yeni oteller açıyor. Wyndham Garden Antalya Konyaaltı hizmete girerken markanın İstanbul’daki ilk oteli olması beklenen 93 odalı Wyndham Garden İstanbul Tuzla Marina’nın Ekim 2026’da açılması planlanıyor.

Anlaşmayla Royal Caribbean Group ile Sandals Resorts, Sandals ve Beaches markalarının Karayipler’deki her şey dahil tesislerini kapsayan yeni bir ortaklık oluşturacak. Taraflar, ortak girişimin resort alanında büyümek için yeni fırsatlar yaratılmasını ve Royal Caribbean Group’un kara tatili ürünlerinin genişletilmesini hedefliyor.

Anlaşmanın, gerekli onayların alınması ve diğer kapanış koşullarının tamamlanmasının ardından 2027’nin başlarında sonuçlanması bekleniyor. Royal Caribbean Group, işlem için Morgan Stanley’den finansman sağladı.

Royal Caribbean’ın kara tatili portföyü genişliyor

Yeni ortak girişimin merkezinde Sandals’ın uzun süredir faaliyet gösterdiği her şey dahil resort pazarı bulunuyor.

Royal Caribbean Group, ortaklığın deniz ve kara tatillerini birlikte sunma hedefini hızlandıracağını ve yaklaşık 2 trilyon dolarlık küresel tatil pazarındaki varlığını genişleteceğini açıkladı.

Ortaklık kapsamında Sandals ve Beaches markalarının Karayipler’deki her şey dahil tesislerinden oluşan portföy yer alacak.

Bu kapsamda Royal Caribbean Group’un, Sandals ve Beaches ürünlerini kendi dağıtım kanalları üzerinden sunabilmesinin önü açılacak.

Sandals’ın genişleme planları hızlanacak

Sandals Resorts ise ortaklığın Sandals ve Beaches tesislerine yönelik genişleme planlarını hızlandıracağını açıkladı.

Şirket, ortaklığın küresel ölçekte artan talebe yanıt vermek amacıyla büyüme kapasitesini artıracağını belirtti.

Tarafların ortak hedefleri arasında dağıtım ağının genişletilmesi, misafirlerle etkileşimin artırılması ve yolcuların iki grubun sunduğu tatil deneyimlerini daha kolay keşfedebilmesinin sağlanması bulunuyor.

Anlaşma 22 Eylül’de imzalandı

Anlaşma, 22 Eylül Salı günü Royal Caribbean Group Yönetim Kurulu Başkanı ve Üst Yöneticisi Jason Liberty ile Sandals Resorts İcra Kurulu Başkanı Adam Stewart tarafından imzalandı.

Liberty, Royal Caribbean Group’un milyonlarca kişiye yönelik kapsamlı bir tatil platformu oluşturmak için çalışmalar yürüttüğünü ve Sandals ile Beaches ortaklığının bu hedef doğrultusunda önemli bir adım olduğunu söyledi.

Liberty, Sandals’ın kurucusu Gordon “Butch” Stewart’ın ailesi tarafından oluşturulan markaların mirasının ortaklık kapsamında sürdürüleceğini ifade etti.

Sandals: Ortaklık büyümeyi hızlandıracak

Adam Stewart ise babası ve Sandals’ın kurucusu Gordon “Butch” Stewart’ın Karayipler’de kurulan bir şirketin küresel ölçekte önde gelen konaklama şirketleriyle aynı seviyede yer alabileceğine inandığını belirtti.

Stewart, Royal Caribbean Group ile yapılan ortaklığın bu yaklaşım doğrultusunda atılan bir sonraki adım olduğunu ve Sandals’ın daha hızlı büyümesine imkân sağlayacağını söyledi.

Ortaklığın iki şirketin; yüksek hizmet kalitesi, uzun vadeli yatırım ve kalıcı markalara verdiği önem temelinde şekilleneceği belirtildi.

Mevcut rezervasyon ve sadakat programları devam edecek

Sandals Resorts, ortaklığın seyahat danışmanı iş ortakları için de yeni fırsatlar oluşturacağını açıkladı.

Mevcut rezervasyonların, sadakat programlarının, resort operasyonlarının ve kruvaziyer operasyonlarının ise normal şekilde devam edeceği bildirildi.

Yeni ortak girişim, Sandals Resorts İcra Kurulu Başkanı Adam Stewart ile Royal Caribbean Group Yönetim Kurulu Başkanı ve Üst Yöneticisi Jason Liberty’nin ortak liderliğinde bir yönetim kurulu tarafından yönetilecek.

17 oteli ve 4 bin odası bulunuyor

Sandals Resorts’ün Karayipler’deki 7 farklı ülkede toplam 17 oteli bulunuyor. Jamaika (7), Saint Lucia (3), Barbados (2), Bahamalar, Antigua ve Barbuda, Grenada, Curaçao, Saint Vincent ve Grenadinler (birer) oteli bulunan grup, toplamda 4 bin odayı ve 8 bin yatağı bünyesinde barındırıyor.

"Pazar kayıpları ve küresel riskler turizmi zorluyor"

Turizm Days’e konuşan Saatçıoğlu Türkiye'nin ana kaynak pazarlarında süregelen savaş durumunun sektörü olumsuz etkilediğini vurguladı. Antalya'nın Ukrayna pazarındaki kaybına dikkat çeken Hakan Saatçıoğlu "2026 yılı turizmi çok iç açıcı değil. Türkiye'nin birinci ve üçüncü kaynak pazarının 3-4 yıldan beri savaş içinde olması bizleri ciddi şekilde etkiliyor. Bir zamanlar Antalya'ya Ukrayna'dan 2 milyon misafir gelirken şu anda yaklaşık 450-500 bin kişiye ulaştık. Dünyanın her ülkesinde çok ciddi bir ekonomik kriz var. Turist belirsizlik ortamında uçak rötarlarıyla uğraşmak yerine arabasına binip komşu ülkelerde tatil yapmayı tercih ediyor" değerlendirmesini yaptı.

COP31 ve Uzay Kongresi beklentileri karşılayacak mı?

Önümüzdeki dönemde gerçekleşecek uluslararası organizasyonlara da değinen POYD Başkanı, Antalya'da düzenlenecek etkinliklerin sezon kaybını tek başına telafi edemeyeceğini belirterek, ‘’Ekim ayı kongreler var. Önümüzde Dünya Uzay Kongresi var ancak bu kayıplarımızı kapatmaya yetmeyecek. COP31 ile ilgili henüz elde tutulur net bir rezervasyon yok. Programlar kesinleşmediği için katılımcılar tarihlerini netleştiremiyor. 8-20 Kasım tarihleri arasında 80 bin kişinin sürekli kentte kalmasını beklemiyoruz; dalgalı bir doluluk yaşanacaktır. Bu nedenle aşırı yüksek bir beklenti içinde olmamak gerekiyor" diye konuştu.

"Döviz baskısı ve enflasyon makası giderleri artırıyor"

Sektörün en büyük sıkıntısının artan gider maliyetleri olduğunu belirten Saatçıoğlu, kur ve enflasyon arasındaki dengesizliğe vurgu yaparak şunları söyledi:

"Gelirlerimizi tutturuyoruz ama giderlerimizi tutturamıyoruz. Gelirlerimizin %80'i döviz bazında. Döviz %15 artarken Türkiye'deki enflasyon bunun çok daha üzerinde seyrediyor. Makas tam tersine işliyor. Oteller geçen seneye kıyasla %10-%15 civarında bir kayıp içinde ancak kimse zarar ettik diyemez. Para kazanılıyor ama kârdan zarar ediliyor. Bu durum önümüzdeki kış dönemini atlatmayı ve otellerdeki gerekli renovasyon (yenileme) çalışmalarını yapmayı zorlaştıracak."

"2027 yılı 2026 gibi olursa şükredeceğiz"

Uçak bileti fiyatlarındaki olası artışların paket turları riske soktuğunu belirten Hakan Saatçıoğlu, önümüzdeki yıl için bütçelerin daha temkinli hazırlandığını ifade ederek, "Petrol krizinin uçak biletlerine yansıması sonbahar aylarında hissedilecek. Bizim otel fiyatlarımız makul olsa bile uçak biletleri pahalı olduğu için paket fiyatları yüksek kalacak. Tur operatörleri charter riskine girmeyip tarifeli uçuşlara yöneliyor, bu da tüketiciye yüksek fiyat olarak yansıyor. 2027 yılını çok parlak görmüyoruz. Eğer 2027 yılı 2026 gibi gerçekleşirse şükredeceğiz" dedi.

Rus basınında yer alan habere göre girişim, Rusya Ulaştırma Bakanlığı (Mintrans), Sanayi ve Ticaret Bakanlığı (Minpromtorg) ve Rostec tarafından değerlendiriliyor. Girişimin ayrıntıları henüz kesinleşmezken, ek ücretin hem iç hat hem de uluslararası uçuş biletlerine uygulanması üzerinde duruluyor.

İç hat uçuşlarına 500 rubleye kadar ek ücret

Kommersant’ın kaynaklarına dayandırdığı habere göre, görüşülen seçeneklerden biri iç hat uçuşlarında yolcu başına 500 rubleye (5.80 dolar) kadar, uluslararası uçuşlarda ise 1.000 rubleye (11.80 dolar) kadar ek ücret alınmasını öngörüyor.

Başka bir kaynak ise ücretin iç hatlarda 700 rubleye (8,30 dolar), uluslararası uçuşlarda ise 2.000 rubleye (14,25 dolar) kadar çıkabileceğini belirtiyor.

Ek ücretin nihai tutarı konusunda henüz karar verilmiş değil.

Yeni uçakların maliyetleri desteklenecek

Toplanacak kaynağın, Rusya’da üretilen yeni uçakların işletilmesinin desteklenmesinde kullanılması planlanıyor.
Gündemdeki seçeneklerden birine göre ücretin tahsilatı Ulaştırma Bakanlığı tarafından gerçekleştirilecek. Elde edilen gelir daha sonra leasing şirketlerine aktarılacak.

Bu kaynakların, Rus yapımı uçakların gerçek maliyeti ile hava yolu şirketlerine sunulan indirimli fiyat arasındaki farkın karşılanmasında kullanılması öngörülüyor.

Hava yolu şirketlerine yakıt desteği de gündemde

Finansmanın bir bölümünün doğrudan hava yolu şirketlerine aktarılması da değerlendiriliyor.

Bu kapsamda, yeni Rus uçaklarının filolarda kullanılmaya başlandığı ilk dönemde ortaya çıkabilecek yüksek işletme maliyetlerinin karşılanması planlanıyor.

Hava yolu şirketlerinin yeni uçakların kullanımının ilk aşamasındaki maliyetlerinin bir bölümünün ayrıca karşılanması ve bu kapsamda jet yakıtı giderlerine yönelik ek destek sağlanması seçenekler arasında bulunuyor.

Ücret 2030’a kadar uygulanabilir

Görüşülen ücret seviyelerinin uygulanması halinde, ek tahsilatın 2030 yılına kadar devam etmesi değerlendiriliyor.

Plana göre yeni uçakların işletme maliyetlerinin düşmesiyle birlikte söz konusu ücretin kaldırılması öngörülüyor.

Ancak ücretin ne kadar süreyle uygulanacağına ilişkin de henüz kesinleşmiş bir karar bulunmuyor.

Henüz nihai karar alınmadı

Rus hükümetinden bir kaynak, girişimin henüz ilk aşamadaki görüşmeler kapsamında olduğunu belirtti.

Buna göre ek ücretin tutarı, tahsilat yöntemi ve elde edilen kaynağın nasıl dağıtılacağı konusunda henüz nihai karar alınmış değil.

Sektör temsilcileri, küçük işletmeler açısından kişisel danışmanlık, uzmanlaşma, müşteri bağlılığı ve kriz dönemlerinde müşteriye destek gibi hizmetlerin önemini vurgularken, yapay zekânın da çalışanların üzerindeki tekrarlayan işleri azaltabilecek bir araç olarak kullanılabileceğini belirtiyor.

Almanya’da 7 bin ila 8 bin seyahat acentesi bulunuyor

Kempten Üniversitesi Turizm Profesörü Nico Stengel’in verdiği bilgilere göre Almanya’da yaklaşık 7 bin ila 8 bin seyahat acentesi bulunuyor. Bunların yaklaşık 5 binini bağımsız ve işletme sahipleri tarafından yönetilen acenteler oluşturuyor.

Almanya’da seyahat acentesi cirosunun 2025 yılında 21 milyar euro seviyesinde olduğu belirtilirken, birçok acentenin yalnızca 2 ila 3 tam zamanlı çalışanla faaliyet gösterdiğine dikkat çekiliyor.

Küçük seyahat acentelerinin karşı karşıya olduğu başlıca sorunlarını fiyat ve marj baskısı, zayıflayan talep, nitelikli personel eksikliği ve online portallar ile yapay zekânın oluşturduğu artan rekabet şeklinde sıralayan Stengel; buna karşılık seyahat acentelerinin kişisel danışmanlık, kriz durumlarında müşterilere destek ve müşteri bağlılığı alanlarında farklılaşabileceğini ifade etti.

Yapay zekâ seyahat acentelerini nasıl etkileyecek?

Alman Seyahat Birliği (DRV) de yapay zekânın öncelikli olarak çalışanların yerini almak yerine tekrarlayan işlemleri hızlandırabilecek bir araç olarak kullanılması gerektiğine dikkat çekti.

Tur operatörlerinin yapay zekâyı müşteri taleplerinin yanıtlanması, teklif hazırlanması, pazarlama faaliyetleri ve katalog oluşturulması gibi alanlarda kullanmaya başladığı belirtildi.

DRV Başkanı Albin Loidl, küresel teknoloji şirketlerinin artan pazar gücüne ve değerli verilerin bu şirketlere aktarılması riskine dikkat çekti.

Bağımsız Seyahat Acenteleri Birliği (VUSR) Başkanı Marija Linnhoff da yapay zekânın küçük işletmelerin zaman kazanmasına ve danışmanlık ile müşteri bağlılığına daha fazla odaklanmasına katkı sağlayabileceğini ifade etti.

Linnhoff’a göre bunun için küçük işletmelerin yapay zekâya uygun maliyetlerle erişebilmesi, çalışanların gerekli eğitimleri alması ve açık arayüzler ile veri yapılarının oluşturulması gerekiyor.

VUSR, az sayıdaki platformun yapay zekâ aracılığıyla müşterilerin hangi seyahat tekliflerini görebileceğini belirlemesinin de sorun yaratabileceğini savunuyor.

Küçük acenteler uzmanlaşmaya odaklanıyor

Seyahat acentesi sahibi Peggy Hähnel ise teknoloji ile kişisel uzmanlığın birlikte kullanılmasının küçük acenteler açısından önemli olduğunu belirtti. Hähnel, belirli müşteri grupları veya seyahat türlerinde uzmanlaşma, müşterilere erişilebilir olma ve kişiselleştirilmiş danışmanlığın küçük acentelerin büyük platformlardan ayrışmasını sağlayabilecek unsurlar olduğunu ifade etti.

Küçük işletmeler bürokratik yükten şikâyetçi

Sektör temsilcilerinin açıklamalarında düzenlemelerin küçük işletmeler üzerindeki yükü de önemli bir başlık olarak öne çıktı.

Renatour’un sahibi Roland Streicher, yeni Empco kuralları kapsamında sürdürülebilirlik konusunda yapılabilecek açıklamalara ilişkin pozitif bir rehber hazırlanmasını ve yaptırım riski olmadan uygulanabilecek bir geçiş süresi oluşturulmasını talep etti.

Streicher, düzenlemelerin şirketleri hukuki yaptırım endişesi nedeniyle sürdürülebilirlik konusunda iletişim kurmaktan uzaklaştırmaması gerektiğini belirtti.

Scandtrack Touristik Genel Müdürü Jens Freudenberg ise beş kişilik işletmesinde çalışma zamanının yüzde 35 ila 40’ının idari işlemler, kanıt ve bildirim yükümlülükleri için harcandığını söyledi.

Reisevor9’daki habere göre Freudenberg, bu sürenin şirket cirosunun yaklaşık yüzde 10’una karşılık geldiğini ifade etti.

Şirket büyüklüğüne göre farklı yükümlülük talebi

Freudenberg, düzenlemelerde işletmelerin büyüklüğünün dikkate alınmasını ve farklı büyüklükteki şirketlere kademeli yükümlülükler uygulanmasını talep etti.

Yeni düzenlemelerde “yaptırım öncesi uyarı” ilkesinin uygulanmasını isteyen Freudenberg, iflas güvencesi ve paket tur mevzuatında da küçük tur operatörlerinin karşılaştığı sorunlara dikkat çekti.

Freudenberg’e göre yükümlülüklerin standart yazılım sistemleriyle uygulanabilir olması ve küçük işletmelerden büyük şirketlerle aynı operasyonel yapıların beklenmemesi gerekiyor.

Seyahat acentelerinin ücretlendirme modeli tartışılıyor

VUSR, bağımsız seyahat acentelerinin geleneksel ticari temsilci statüsünün de yeniden ele alınmasını gündeme getirdi.

Linnhoff, birçok bağımsız seyahat acentesinin bugün işletme olarak daha bağımsız hareket ettiğini, teknoloji ve pazarlamaya yatırım yaptığını ve kendi ticari riskini taşıdığını ifade etti.

VUSR, bu değişimin hukuki düzenlemelere de yansıması gerektiğini savunuyor.

Birlik ayrıca hizmet ve danışmanlık ücretlerinin gelecekteki iş modellerinde daha fazla yer almasını bekliyor. VUSR'ye göre artan maliyetler karşısında nitelikli danışmanlık hizmetinin sürekli olarak ücretsiz sunulması mümkün olmayabilir.

Küçük işletmeler için kişisel danışmanlık öne çıkıyor

Sektör kuruluşları ve işletme temsilcilerinin açıklamalarında küçük seyahat acenteleri ve tur operatörlerinin geleceğine ilişkin ortak başlıklar arasında kişisel danışmanlık, uzmanlaşma, müşteri güveni ve kriz dönemlerinde destek hizmetleri yer aldı.

Yapay zekânın ise müşteri talepleri, teklif hazırlama, pazarlama ve benzeri tekrarlayan işlerde kullanılması gündeme gelirken, teknolojiye erişim, çalışanların eğitimi, veri yapıları ve platformların pazar gücü de tartışılan konular arasında bulunuyor.

Emirates ve flydubai geniş kapsamlı uçuş programlarını sürdürürken, yabancı havayollarının Dubai operasyonlarındaki kısıtlamalar devam ediyor. Dubai’deki DXB ve DWC havalimanlarında kapasite nedeniyle uçuş hareketlerinin sınırlandırıldığı belirtiliyor.

Aegean Airlines: Yunanistan’ın bayrak taşıyıcısı Aegean Airlines, Dubai ile Atina arasındaki uçuşlarını 19 Ekim’e kadar gerçekleştirmeyecek. Havayolu, operasyonlarını yeniden başlatana kadar internet sitesinde Emirates tarafından gerçekleştirilen ortak uçuşları satışa sunuyor.

Air Astana: Kazakistan merkezli Air Astana, Almatı-Dubai ve Astana-Dubai seferlerini ekim ayında yeniden başlatacak. Almatı-Dubai hattındaki seferler 1 Ekim’de başlayacak ve ay sonunda haftada 12 sefere çıkarılacak.

Astana-Dubai seferlerinin ise 2 Ekim’de yeniden başlaması ve ekim ayı boyunca artırılarak ay sonunda haftada 10 sefere ulaşması planlanıyor.

airBaltic: Letonya merkezli airBaltic’in Dubai’ye direkt uçuşları 2026’nın geri kalanında satışa kapalı. Yolcular Amsterdam Schiphol üzerinden Emirates tarafından gerçekleştirilen aktarmalı uçuşları satın alabiliyor.

Dubai de havayolunun resmi destinasyon listesinde yer almıyor.

Air Canada: Air Canada, Dubai’ye yönelik tüm uçuşlarını Ocak 2027’nin ortasına kadar iptal etti. Havayolu normal operasyonlarında Dubai Uluslararası Havalimanı’nın 3 numaralı terminalini kullanıyor.

British Airways: British Airways’in Dubai Uluslararası Havalimanı uçuşları 3 Kasım’a kadar askıya alınmış durumda. Havayolu operasyonların yeniden başlamasının ardından Dubai hattında başlangıçta günlük uçuş gerçekleştirecek, yaz sezonunda ise seferleri günde ikiye çıkarmayı planlıyor.

Cathay Pacific: Hong Kong merkezli Cathay Pacific, Dubai’ye ve Dubai’den gerçekleştirdiği tüm uçuşları 30 Kasım’a kadar iptal etti.

Havayoluyla seyahat etmesi planlanan yolcular, seyahatlerini 31 Mart 2027 veya öncesindeki farklı tarihlere değiştirebiliyor.

Finnair: Finnair, Helsinki-Dubai hattındaki uçuşlarını 2026/27 kış sezonu boyunca askıya aldı. Havayolunun daha önce 25 Ekim 2026 ile 27 Mart 2027 arasında Dubai uçuşlarına dönmesi planlanıyordu.

Eurowings: Lufthansa Grubu bünyesindeki Eurowings, Dubai uçuşlarını 24 Ekim’e kadar askıya aldı. Havayolu, operasyonların yeniden başlatılması için 1 Kasım tarihini hedefliyor.

İptal edilen uçuşlardan etkilenen yolcular seyahat tarihlerini ücretsiz olarak değiştirebiliyor veya bilet ücretinin tamamını iade alabiliyor.

KLM: Hollanda merkezli KLM, Dubai’ye ve Dubai’den gerçekleştirdiği uçuşları 24 Ekim’e kadar durdurdu. İptal edilen uçuşlardan etkilenen yolcular ücretsiz olarak yeniden rezervasyon yaptırabiliyor veya bilet ücretini iade alabiliyor.

Korean Air: Korean Air, Seul yakınlarındaki Incheon Uluslararası Havalimanı ile Dubai arasındaki uçuşlarını ikinci bir duyuruya kadar askıya aldı.

Havayolu, uçuşların ne zaman yeniden başlayacağına ilişkin kararın Dubai Havalimanı operasyonlarının normalleşmesi ve pazardaki talebin toparlanmasının kapsamlı şekilde değerlendirilmesinin ardından verileceğini açıkladı.

Lufthansa: Lufthansa Grubu, Dubai’deki DXB ve DWC havalimanlarında kapasite nedeniyle uçuş hareketlerinin önemli ölçüde azaltıldığını belirtti.

Lufthansa ve SWISS’in Dubai uçuşları en az 24 Ekim’e kadar askıya alınmış durumda. Etkilenen yolcular seyahat tarihlerini ücretsiz olarak değiştirebiliyor veya bilet ücretlerinin tamamını iade alabiliyor.

Philippine Airlines: Filipinler’in bayrak taşıyıcısı Philippine Airlines, Manila-Dubai-Manila seferlerini 2 Ekim’e kadar askıya aldı.

Havayolu, kritik altyapıya yönelik artan riskler ve hava sahası güvenliği nedeniyle operasyonların durdurulduğunu açıkladı.

İptal edilen uçuşlardan etkilenen yolcular aynı kabin sınıfındaki uygun bir uçuşa ücretsiz olarak yeniden rezervasyon yaptırabiliyor, biletlerini yüzde 20 bonus içeren seyahat kredisine dönüştürebiliyor veya doğrudan Philippine Airlines üzerinden yapılan rezervasyonlarda tam iade talep edebiliyor.

Singapore Airlines: Singapore Airlines, Singapur-Dubai arasındaki SQ494 ve SQ495 seferlerini 24 Ekim’e kadar iptal etti.

Havayolu, bölgedeki durumun değişken olduğunu ve diğer Singapore Airlines uçuşlarının da etkilenebileceğini bildirdi.

Virgin Atlantic: Virgin Atlantic, Londra Heathrow-Dubai arasındaki sezonluk uçuşlarını askıya aldı. Havayolu, Dubai operasyonlarına en erken 2027’de dönmeyi planlıyor.

Wizz Air: Wizz Air ise Dubai Uluslararası Havalimanı’na uçuşlarını 24 Ekim’den itibaren yeniden başlatacağını açıkladı.

Dubai Uluslararası Havalimanı’nın 2026’nın son aylarında normal seviyelere yakın yüksek trafik hacmine dönmesinin beklendiği belirtilirken, bazı uluslararası havayollarının operasyonlarını yeniden başlatma tarihleri ekim ve kasım aylarına kadar uzanıyor.

Şirket, değişikliklerin Toplu İş Sözleşmesi'nde herhangi bir değişiklik içermediğini bildirdi. Düzenlemeler kokpit ve kabin ekiplerini ilgilendiriyor.

Kredili uçuş ücretinde yeni hesaplama

Yeni düzenlemede uçuş ekiplerinin kredili uçuş ücretinin hesaplanma yöntemi değiştirilecek.

THY'nin açıklamasına göre aylık 40 saati aşan uçuşlarda ödenecek kredili uçuş ücreti, gerçekleştirilen ücrete baz uçuş saati esas alınarak hesaplanacak.

Yüksek uçuş saatleri için uygulanan ödeme kademelerinde de değişiklik yapılacak. Kokpit ekiplerinde 70 saat, kabin ekiplerinde ise 80 saat üzerindeki uçuşlarda yüzde 50 ilave ödeme uygulaması devam edecek.

Kokpit ekiplerinde 80 saatin, kabin ekiplerinde ise 90 saatin aşılması halinde birim ücret yüzde 100 artırımlı, yani iki katı olarak uygulanacak.

THY ayrıca kokpit ekiplerinin ayda 20 sektörün üzerinde gerçekleştirdiği her uçuş için ayrı bir sektör ücreti uygulanacağını açıkladı. C kategori meydanlara gerçekleştirilen seferler için de ek ödeme getirilecek.

Uçuş ücretlerinde planlanan süre esas alınacak

Uçuş ücreti hesaplamasında kullanılan blok sürelerin belirlenmesinde de değişiklik yapılacak.

Yeni uygulamada blok süreler, gerçekleşen süre yerine planlanan süre üzerinden hesaplanacak. Ancak uçuşun gerçekleşen süresinin planlanan süreden uzun olması halinde gerçekleşen süre esas alınmaya devam edecek.

Geçici görevlendirmelerde konaklamanın 24 saatin altında kalması durumunda harcırah oransal olarak ödenecek.

İstirahat raporlarında ise iş kazası ve ara bekleme sırasında rahatsızlanma dışında kalan durumlarda kredili uçuş ücretinde kesinti uygulanacak.

II. pilotluğa geçiş prosedürü değişiyor

Pilotların II. Pilot unvanına geçiş sürecinde de yeni bir uygulamaya gidilecek.

Yeni prosedüre göre II. Pilot unvanına geçiş, LIFUS eğitiminin tüm aşamalarının tamamlanmasının ardından gerçekleştirilecek.

Pilotların eğitim borçlarına ilişkin olarak ise 2027 yılı boyunca uygulanabilecek bir erteleme imkânı getirilecek. Pilotlar talep etmeleri halinde eğitim borcu kesintilerini 2027 yılı boyunca erteleyebilecek.

Ertelenen kesintiler, mevcut taksitlerin tamamlanmasının ardından yeniden başlayacak.

Ekip aracı uygulamasında değişiklik

THY'nin yeni prosedürleri kapsamında ekip aracı kullanımında da değişiklik yapılacak.

Yeni uygulamaya göre ekip aracından yeni başlayan çalışanlar yararlanacak.

Şirket, söz konusu düzenlemeleri “Hedef 12” kapsamında iş süreçleri, çalışma şekilleri ve kaynak kullanımının bütüncül şekilde değerlendirilmesiyle ilişkilendirdi.

THY ayrıca bu kapsamda 29 organizasyon biriminin kapatıldığını ve emeklilik politikasının yeniden düzenlendiğini açıkladı.

Hava-İş düzenlemelere karşı çıktı

Türk Hava Yolları yönetimi, söz konusu prosedür değişiklikleriyle ilgili olarak Hava-İş Sendikası'na da yazı göndererek sendikanın görüşünü istedi.

Hava-İş, 29. Dönem Toplu İş Sözleşmesi'nin 20. maddesi kapsamında görüşlerinin sorulduğunu açıkladı.

Sendika, yaptığı değerlendirmede prosedür değişikliklerine olumsuz görüş bildirdiğini ve gerçekleştirilen toplantıda da düzenlemeleri kabul etmediğini THY yönetimine ilettiğini duyurdu.

Hava-İş: “Uçuş emniyetini tehlikeye atabilir”

Hava-İş'in çalışanlara gönderdiği mesajda, planlanan değişikliklere ilişkin çeşitli itirazlara yer verildi.

Sendika, düzenlemelerin çalışma barışını bozabileceğini, çalışan motivasyonunu düşürebileceğini ve şirkete duyulan aidiyeti zayıflatabileceğini savundu.

Hava-İş ayrıca söz konusu değişikliklerin nihai olarak uçuş emniyetini tehlikeye atabileceğini öne sürdü.
Sendika, uçuş emniyetinden sorumlu yöneticiler ile Uçuş İşletme Başkanlığı, Kabin Hizmetleri Başkanlığı ve Ekip Planlama Başkanlığı'nın çalışanları doğrudan ilgilendiren süreçte sessiz kalmasını da eleştirdi.

Hava-İş: Tasarruf çalışanların haklarından yapılmamalı

Hava-İş açıklamasında, THY'nin tasarruf ihtiyacı bulunması halinde bunun çalışanların çalışma koşulları ve ücretleri üzerinden yapılmaması gerektiğini ifade etti.

Sendika, THY'nin sponsorluk anlaşmaları, yatırımları ve aldığı ödüllere dikkat çekerek şirketin elde ettiği başarılarda çalışanların emeği ve özverisinin bulunduğunu savundu.

Hava-İş, çalışanların özverisini azaltacağını savunduğu değişikliklerin THY'nin geleceğini tehdit edeceği görüşünü dile getirdi.

Hava-İş, “Hedef 12” değişikliklerinin geri çekilmesini istedi

Hava-İş, THY'nin “Hedef 12” kapsamında gündeme getirdiği ve çalışma barışını olumsuz etkileyeceğini savunduğu değişikliklerden vazgeçilmesi çağrısında bulundu.

Sendika, çalışan hakları ve uçuş emniyetinin ekonomik hedeflerin önünde tutulması gerektiğini belirterek görüşlerini çalışanlara ve kamuoyuna açıkladı.

THY'nin 1 Ocak 2027 itibarıyla uygulamaya koyacağı prosedürler; kredili uçuş ücretleri, yüksek uçuş saatlerine ilişkin ek ödemeler, sektör ücretleri, ekip aracı kullanımı, pilotların II. Pilotluğa geçişi ve eğitim borcu kesintileri gibi başlıklarda değişiklikler içeriyor.

Ağustos ayında İspanya’da ikamet edenlerin otel gecelemeleri yüzde 1,1 azalırken, yabancı ziyaretçilerin gecelemeleri yüzde 2,8 arttı.

2026’nın ilk sekiz aylık döneminde ise otel gecelemeleri geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 1,5 arttı. Bu dönemde İspanya’da ikamet edenlerin gecelemeleri yüzde 0,4, yabancıların gecelemeleri ise yüzde 2 arttı.

İspanya’da yerli turistlerin tercihi Endülüs oldu

Ağustos ayında İspanya’da ikamet eden ziyaretçilerin en fazla konakladığı bölgeler Endülüs, Katalonya ve Valensiya Özerk Bölgesi oldu.

Bu bölgeler, yerli ziyaretçilerin toplam otel gecelemelerinin sırasıyla yüzde 24,4, yüzde 14,9 ve yüzde 12,8’ini oluşturdu.

Yabancı ziyaretçilerde ise Balear Adaları, Katalonya ve Kanarya Adaları öne çıktı. Bu üç bölgenin yabancı ziyaretçilerin toplam gecelemelerindeki payları sırasıyla yüzde 33, yüzde 20,6 ve yüzde 18,2 olarak gerçekleşti.

Turizm bölgeleri arasında en fazla geceleme Mallorca Adası’nda kaydedildi. Mallorca’da 8,5 milyondan fazla geceleme gerçekleşti.

Turistik merkezler arasında ise en fazla geceleme Barcelona, Madrid ve Calvià'da görüldü.

İngiltere ve Almanya İspanya turizminin ana pazarları oldu

Ağustos ayında İspanya’daki yabancı ziyaretçilerin otel gecelemelerinde Birleşik Krallık ve Almanya ilk iki sırada yer aldı.

Birleşik Krallık’tan gelen ziyaretçiler yabancıların toplam gecelemelerinin yüzde 25,5’ini, Almanya’dan gelenler ise yüzde 14,5’ini oluşturdu.

Bu ülkeleri Fransa, İtalya ve Hollanda takip etti. Fransa’nın payı yüzde 11,1, İtalya’nın yüzde 6,2, Hollanda’nın ise yüzde 4,8 oldu.

İspanya’da otel doluluk oranı yüzde 76,1 oldu

İspanya’daki otellerde Ağustos ayında mevcut yatakların yüzde 76,1’i doldu. Doluluk oranı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 1,1 arttı.

Hafta sonlarında yatak doluluk oranı yüzde 0,9 artarak yüzde 76,9’a yükseldi.

Özerk bölgeler ve şehirler arasında en yüksek yatak doluluk oranı Balear Adaları’nda yüzde 90,3 olarak gerçekleşti.

Turizm bölgeleri arasında Palma-Calvià yüzde 91,5 ile en yüksek doluluk oranına ulaşırken, Mallorca Adası hafta sonu doluluğunda yüzde 89,6 ile ilk sırada yer aldı.

Turistik merkezler arasında en yüksek yatak doluluk oranı Muro’da yüzde 98,2, hafta sonu doluluk oranı ise Blanes’te yüzde 97,8 oldu.

İspanya’da otel fiyatları yüzde 6,3 arttı

İspanya’da Otel Fiyat Endeksi (HPI) Ağustos 2026’da yıllık bazda yüzde 6,3 yükseldi.

Özerk bölgeler ve şehirler arasında en yüksek fiyat artışı Ceuta’da yüzde 17,6 olarak kaydedildi. En belirgin fiyat düşüşü ise Madrid Özerk Bölgesi’nde yüzde 3,3 oldu.

Otel kategorileri açısından en yüksek fiyat artışı, iki ve üç gümüş yıldızlı tesislerde yüzde 8,6 olarak gerçekleşti.

Otellerde oda başına gelir 166,9 euroya çıktı

İspanya’da otellerin Ağustos 2026’da dolu oda başına ortalama günlük geliri (ADR) 166,9 euro oldu.

ADR, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 7,3 arttı.

Otel kategorilerine göre Ağustos ayında ADR 5 yıldızlı otellerde 357,8 euro, 4 yıldızlı otellerde 176,7 euro ve 3 yıldızlı otellerde 145 euro olarak gerçekleşti.

Aynı kategorilerde RevPAR ise sırasıyla 273 euro, 150,8 euro ve 117,9 euro oldu.

Mevcut oda başına ortalama günlük gelir (RevPAR) ise yüzde 7 artarak 133,1 euroya yükseldi.

En yüksek oda geliri Estepona’da

İspanya’daki turistik merkezler arasında Ağustos ayında hem ADR hem de RevPAR açısından en yüksek değer Estepona’da kaydedildi.

Estepona’da dolu oda başına ortalama günlük gelir 418 euro, mevcut oda başına ortalama günlük gelir ise 359,4 euro oldu.

According to a report by Ragıp Soylu of Middle East Eye (MEE), the three Turkish carriers have cancelled their Iran-bound and Iran-originating flights.

THY and AJet schedules show no Iran flights until March

Flight schedules published on the websites of THY and AJet reportedly show no flights to Iran through March. Pegasus, meanwhile, has removed all Iran flights from its reservation system for the foreseeable future.

Iran International, citing a THY representative, reported that there was no guarantee that flights would resume after March 2027.

“Sanctions are severe enough to force airlines to suspend flights”

A source described by MEE as being close to the issue said the US Treasury Department’s sanctions targeting Iran’s aviation sector were severe enough to force Turkish airlines to suspend their operations.

The source said restrictions on US-made aircraft such as Boeing were understandable, but that the latest sanctions also prevented Airbus aircraft from operating flights to Iran because they contain US-made components.

Under these conditions, the source said airlines had no other option.

Mahan Air banned from operating flights to Türkiye

A Turkish official said Mahan Air was the only Iranian airline banned from flying to Türkiye as of Monday.

The official said other Iranian airlines remained free to operate flights between the two countries for the time being.

Bank Mellat’s banking licence revoked

Developments concerning Iran in Türkiye have extended beyond the aviation sector. Türkiye revoked the banking licence of Iran-based Bank Mellat last week after the bank had operated in the country for decades.

The banking regulator also took over the management of Golden Global Yatırım Bankası after the US imposed sanctions on the bank over allegations that it had transferred funds to the Iranian government.

Middle East Eye’dan (MEE) Ragıp Soylu’nun haberine göre, Türkiye’nin üç büyük hava yolu şirketi THY, AJet ve Pegasus, İran’a geliş ve gidiş yönlü uçuşlarını iptal etti.

THY ve AJet’in İran uçuşları mart ayına kadar görünmüyor

THY ve AJet’in internet sitelerindeki uçuş programlarında mart ayına kadar İran’a yönelik herhangi bir sefer bulunmadığı aktarıldı. Pegasus’un ise İran’a yönelik tüm uçuşlarını öngörülebilir gelecekte rezervasyon sisteminden çıkardığı belirtildi.

Iran International ise bir THY temsilcisinin açıklamasına dayandırdığı haberinde, uçuşların Mart 2027’den sonra yeniden başlayacağına ilişkin herhangi bir garanti bulunmadığını aktardı.

“Yaptırımlar uçuşları askıya almaya zorlayacak kadar ağır”

MEE’ye konuşan ve konuya yakın olduğu belirtilen bir kaynak, ABD Hazine Bakanlığı tarafından İran havacılık sektörüne yönelik uygulanan yaptırımların Türk hava yolu şirketlerini uçuşlarını askıya almaya zorlayacak kadar ağır olduğunu söyledi.

Kaynak, Boeing gibi ABD üretimi uçaklara yönelik kısıtlamaların anlaşılabilir olduğunu ancak yeni yaptırımların Amerikan yapımı parçalar içermesi nedeniyle Airbus uçaklarının da İran’a uçmasını engellediğini ifade etti.

Aynı kaynak, söz konusu koşullar nedeniyle hava yolu şirketlerinin başka seçeneğinin kalmadığını belirtti.

Mahan Air’in Türkiye uçuşları yasaklandı

Bir Türk yetkili ise pazartesi günü itibarıyla Türkiye’ye uçması yasaklanan tek İranlı hava yolu şirketinin Mahan Air olduğunu açıkladı.

Yetkili, diğer İran hava yolu şirketlerinin ise iki ülke arasındaki seferlerini şimdilik sürdürmekte serbest olduğunu ifade etti.

Bank Mellat’ın lisansı iptal edildi

Türkiye’de İran’a yönelik gelişmeler hava yolu sektörüyle sınırlı kalmadı. Türkiye, geçen hafta ülkede onlarca yıldır faaliyet gösteren İran merkezli Bank Mellat’ın bankacılık lisansını iptal etti.

Bankacılık düzenleme kurumu da ABD’nin, İran hükümetine fon aktardığı iddiasıyla Golden Global Yatırım Bankası’na yaptırım uygulamasının ardından bankanın yönetimini devraldı.

TUI, yıllık kâr beklentisini önceki geniş aralığa kıyasla daraltırken, son dört haftadaki rezervasyon ivmesinin de iyileştiğini açıkladı.

TUI’de rezervasyon geliri yüzde 5 geriledi

TUI’nin grup pazarları ve hava yolu segmentindeki mevcut ticari performansına göre, Birleşik Krallık’ta rezerve edilen gelir geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 7, Almanya’da ise yüzde 2 geriledi.

Her iki pazarda da 12 Ağustos’taki son güncellemeye kıyasla 1 puanlık iyileşme kaydedildi.

Şirket, yaz sezonuna ilişkin değerlendirmesinde rezervasyon gelirlerinde sezon boyunca iyileşme görüldüğünü ve tüm pazarlarda rezervasyon ivmesinin teşvik edici olduğunu belirtti. Müşterilerin kalkış tarihine daha yakın zamanda rezervasyon yapması nedeniyle geç rezervasyon eğiliminin sürdüğü ifade edildi.

Son dört haftada rezerve edilen gelir yüzde 2 arttı. TUI, bu gelişmenin geç rezervasyon eğilimini, tatil talebinin devam ettiğini ve ürün portföyünün performansını gösterdiğini belirtti.

Grubun toplam rezerve edilen gelir pozisyonu da bir önceki ticari güncellemeye göre 1 puan iyileşerek eksi yüzde 5 seviyesine geldi. TUI, bu seviyenin 2026 yaz sezonu için revize edilen kendi risk kapasitesiyle uyumlu olduğunu açıkladı.

TUI kapasite yönetimine odaklandı

TUI, performansında disiplinli kapasite yönetimi stratejisinin etkili olduğunu belirtti. Şirketin kendi riskindeki kapasitesi yüzde 5 azaltıldı.

Şirket, bu süreçte kendi kapasitesinin kullanımını önceliklendirirken getirileri optimize etmeye ve dinamik paketlenen ürünler ile uygulama üzerinden gerçekleştirilen satışları artırmaya odaklandı.

Maliyet azaltma ve verimlilik çalışmalarının da performansı desteklediği belirtilirken, rekabetçi piyasa koşullarına rağmen ortalama satış fiyatlarının güçlü seviyesini koruduğu açıklandı.

Kısa ve orta mesafeli destinasyonların rezervasyonların ana bölümünü oluşturduğu belirtilirken, Yunanistan ve İspanya öne çıkan destinasyonlar arasında gösterildi. İspanya kapsamında Balear Adaları ve Kanarya Adaları da en fazla tercih edilen destinasyonlar arasında yer aldı.

TUI kış sezonunda geç rezervasyon bekliyor

TUI, yeni kış sezonunun ilk göstergelerinin de yaz sezonundaki geç rezervasyon eğiliminin devam edeceğine işaret ettiğini açıkladı.

Şirket, kış sezonunda müşteri talebine göre kapasiteyi ayarlayabilmek için esnek kapasite yönetimini sürdüreceğini bildirdi. Ortalama satış fiyatlarının da belirsiz piyasa ortamına rağmen güçlü kalmaya devam ettiği belirtildi.

Kış sezonunun bu erken aşamasında grubun rezerve edilen geliri yüzde 7 geride bulunuyor.

TUI’nin en büyük iki pazarından Birleşik Krallık’ta rezerve edilen gelir yüzde 9, Almanya’da ise yüzde 4 geriledi.

Bununla birlikte son dört haftadaki rezervasyon geliri, 2025-26 kış sezonunun aynı dönemine göre yalnızca yüzde 1 düşük gerçekleşti.

Şirket, yaz sezonunda olduğu gibi kış sezonunda da ortalama satış fiyatlarının güçlü kaldığını açıkladı.

TUI’nin kış programında İspanya ve Mısır öne çıkıyor

TUI’nin açıklamasına göre kış programının ana destinasyonlarını Kanarya Adaları, İspanya ana karası, Mısır ve Cape Verde oluşturacak.

Uzun mesafeli destinasyonlar arasında ise Tayland, Meksika ve Dominik Cumhuriyeti bulunuyor.
Otel, resort ve kruvaziyer segmentinde pozitif performans

TUI’nin oteller ve resortlar, kruvaziyer ve TUI Musement faaliyetlerini kapsayan tatil deneyimi segmentinde de pozitif performansın sürdüğü açıklandı.

Şirket, varlık ağırlığını sınırlayan büyüme stratejisi kapsamında segmentte kapasiteyi artırırken daha yüksek oranlardan yararlanabildiğini ve yüksek doluluk seviyelerini koruduğunu belirtti.

TUI, farklılaştırılmış ürün portföyü ile güçlü talebin segmentteki performansı desteklediğini ifade etti.

TUI 2026 kâr beklentisini daralttı

TUI, 2026 mali yılı için temel faaliyet kârı (EBIT) beklentisini 1,2 milyar euro ile 1,3 milyar euro arasındaki aralığa çekti.

Şirketin önceki beklentisi 1,1 milyar euro ile 1,4 milyar euro arasındaydı. Önceki 12 aylık dönemde gerçekleşen EBIT ise 1,413 milyar euro oldu.

TUI, gelir beklentisine ilişkin yönlendirmesini askıda tutmaya devam ediyor. Şirketin bir önceki mali yıldaki geliri 24,1 milyar euro olarak gerçekleşmişti.

TUI, 2026 beklentisinin jeopolitik gerilimlerde önemli bir tırmanış yaşanmaması ve yakıt tedarikinin sürdürülebilmesi varsayımına dayandığını açıkladı.

Şirket ayrıca güçlü finansal pozisyonunun ve bilançosunun mevcut ortamda esneklik sağladığını belirtti.

TUI yakıt ve döviz riskini hedge ediyor

TUI, gelecek sezonlara ilişkin jet yakıtı ve döviz ihtiyacının büyük bölümünü hedge etme stratejisini sürdürüyor.

Şirket, bu uygulamanın kapasite ve fiyatlandırma planlamasında maliyetlere ilişkin öngörülebilirliği artırdığını belirtti.

TUI, hedge pozisyonunun mevcut piyasa koşullarını ve jeopolitik ortamı yansıttığını, piyasa ve sektördeki gelişmeleri yakından takip etmeyi sürdürdüğünü açıkladı.

Edirne ili, Keşan ilçesi, Yenimuhacir/Cumhuriyet Mahallesi, 168 ada 75 parseldeki 7 bin 560 metrekare alan üzerinde hayata geçirilecek 7 katlı otel projesinde toplam 20 bin metrekareye yakın kapalı alan bulunacak.

Proje Tanıtım Dosyası’na göre otelin inşaat aşamasının yaklaşık 2 yıl içerisinde tamamlanması planlanıyor.

Proje ile ilgili çevresel etki değerlendirme (ÇED) süreci başladı.

Ensari’nin kaleme aldığı "Bakıcı / Yardımcı Fonu” başlıklı yazı şöyle:

“İroni yapılacak bir konu değil. Ama ana akıma uyup başlığın böyle olması da hoşuma gitmedi değil.

“Acele etmeyin, bunun sektörle ne ilgisi var?” dediğinizi duyar gibiyim. Biraz sabır; konuyu oraya bağlayacağım.

Hızla yaşlanıyoruz ve durum gerçekten ciddi.

1945’li yıllarda birkaç yüz binlerle ifade edilen yaşlı nüfusumuz, 2025’e geldiğimizde milyonlarla ifade ediliyor.
(Merak edenler için kaynak aşağıda.)

Yaşıtlarımızla yaptığımız sohbetler dönüp dolaşıp evdeki “yaşlılara” geliyor.

Bir avluda büyüyen kalabalık aile düzeni artık büyük ölçüde geçmişte kaldı. Günümüzün sosyoekonomik koşulları gereği ailenin neredeyse bütün fertleri çalışmak zorunda.

Hal böyle olunca evdeki annelere, babalara, büyükanne ve büyükbabalara bakacak insan bulmak giderek zorlaşıyor.

Ekonomik koşullar, değişen yaşam biçimleri ve geleneksel aile yapısındaki çözülme derken, yaşlılarımızın bazen “bakılması gereken bir yük” gibi görülmeye başladığını acıyla gözlemliyoruz.

Daha da üzücüsü, kardeşler arasında “Sen az baktın, ben çok baktım” tartışmaları yaşanıyor.

Ortak avlularda geçen çocukluklarımız artık siyah-beyaz filmler gibi.

Devlet, yerel yönetimler ve bağışçılar elinden geleni yapıyor; huzurevleri ve yaşlı bakım merkezleri yapılıyor, yapılacak. Ancak bunun tek başına yeterli olmayacağı da açık.

Bu soruna bugünden çözüm aramak zorundayız.

Çünkü konu yalnızca ekonomi veya sektör meselesi değil.

Onların bizim üzerimizde hakkı var.

Bu aynı zamanda bir vebal meselesi.

Vicdan ve ahlak kurallarını merkeze alan, yasal altyapısı sağlam, denetlenebilir ve makul maliyetlerle ulaşılabilir yeni bakım modellerine acilen ihtiyacımız var.

İşte burada biraz da sektöre bakalım.

Malum; sezon kısalığı, ekonomik krizler ve değişen turizm alışkanlıkları nedeniyle atıl kalan, farklı segmentlerde binlerce tesisimiz var.

Mevzuatını henüz detaylı olarak araştırmadım. Ancak fiziki şartları uygun olan bazı tesislerin, yalnızca 20-40 Euro bandında oda satışı kovalamak yerine, yılın tamamında kullanılabilecek yaşlı yaşam ve bakım merkezlerine dönüştürülmesi neden mümkün olmasın?

Erken davrananların önünde ciddi bir alan olduğunu düşünüyorum.

Üstelik burada klasik anlamda “sezon” derdi de yok.

Ama bu alanı da sömürmemek gerekiyor.

Eninde sonunda hepimizin akıbeti belli.

Biraz çaba, bolca merhamet ve sabır yeter.

Bir de yazılımcılara küçük bir önerim var.

Bugün özellikle yabancı bakıcı/yardımcıların kendi kapalı gruplarında birbirlerini yönlendirdiği, tavsiye ve şikâyetlerin kulaktan kulağa yayıldığı bir yapı var.

“Şu teyze şöyle, şu amca böyle…” diye başlayan şikâyetler; zaman zaman da ciddi sorunlar…

Buna rağmen ailelerin güvenilir bilgiye ulaşabileceği, kayıtlı ve denetlenebilir bir mecra yok denecek kadar az.

Bence tıpkı otel, restoran veya hizmet sektöründeki yorum platformları gibi, bakıcı ve ev yardımcısı hizmetleri için de güvenilir bir değerlendirme ve referans platformuna ihtiyaç var.

Elbette kişilik haklarını, KVKK’yı ve çalışma hukukunu ihlal etmeden.

Kim çalışıyor?
Hangi referanslara sahip?
Daha önce nerelerde çalışmış?
Hangi konularda deneyimli?
Hakkında doğrulanabilir referans var mı?

Ve en önemlisi:

Ailelerin yaşadığı sorunları güvenli ve hukuka uygun biçimde nereye aktarabileceği belli mi?

Bunlar artık ertelenebilecek sorular değil.

Ah, keşke DPT devam ediyor olsaydı…

İyi planlanmış, insanı merkeze alan ve uzun vadeli düşünülmüş bir modelin üzerinde şimdiye kadar çoktan çalışılmış olmasını isterdim.

Umarım yanılıyorumdur.

Sosyal medyada anne-baba güzellemesi yapmak kolay.

Asıl mesele, onların hayatını kolaylaştıracak sistemleri kurabilmek.

Bu konu ihmale gelmez.

Boynumuzun borcudur.

Kalan ömrümüz, geçenden daha güzel ve daha sağlıklı olsun.

Kalın sağlıcakla.”

Düzenleme, Maldivler’de sabit bir işyeri bulunmayan ve ülkedeki turizm hizmetlerinin satışını gerçekleştiren yabancı şirketleri kapsıyor. Vergi oranı yüzde 17 olarak uygulanacak.

Maldivler’de yüzde 17 GST nasıl uygulanacak?

1 Ekim 2026’da başlayacak uygulama, yolcu veya konaklama başına alınan yeni bir sabit vergi niteliği taşımıyor. Bunun yerine Maldivler’de halihazırda uygulanan Goods and Services Tax (GST), belirli yabancı turizm hizmeti sağlayıcılarını kapsayacak şekilde genişletiliyor.

Tur operatörleri açısından vergi, seyahatin toplam satış bedeli üzerinden doğrudan yüzde 17 olarak hesaplanmayacak. Bir tur operatörü, Maldivler’de satın aldığı bir hizmeti kendi adına yeniden satıyorsa, temel olarak vergilendirilecek tutar marjı olacak.

Aracılık modelinde ise vergi, hizmetin tamamı yerine rezervasyon ücreti veya komisyon üzerinden uygulanacak.

Düzenleme kapsamında tur operatörleri ve seyahat acentelerinin yanı sıra online rezervasyon platformları ile Maldivler’de turizm hizmetlerinin satışını gerçekleştiren yatak bankaları da yer alıyor.

Yabancı turizm şirketleri için yeni yükümlülükler

Yeni sistem, yabancı turizm şirketlerine vergi açısından çeşitli idari yükümlülükler getiriyor.

Kapsama giren şirketlerin Maldives Inland Revenue Authority’ye (MIRA) kayıt yaptırması gerekiyor. Turizm hizmetleri için genel bir asgari ciro eşiği bulunmuyor.

Şirketlerin ayrıca vergilendirilebilir işlemlerini belirlemesi, ilgili vergi beyannamelerini vermesi ve GST ödemelerini ABD doları üzerinden gerçekleştirmesi gerekiyor. Vergiyle ilgili belgelerin ise genel olarak beş yıl boyunca saklanması gerekiyor.

Özellikle paket turlarda vergilendirilecek ve kapsam dışında kalacak hizmetlerin ayrıştırılması gerekiyor. Uluslararası uçuşlar ile Maldivler dışında gerçekleştirilen bazı hizmetler hesaplamanın dışında tutulabilecek.

Bu nedenle rezervasyon sistemlerinin seyahatin farklı unsurlarını birbirinden ayırabilecek şekilde çalışması gerekiyor. Şirketin tur operatörü veya yeniden satıcı olarak mı, yoksa yalnızca aracı olarak mı hareket ettiği de uygulanacak vergi hesaplamasında önem taşıyor.

Ödeme, faturalandırma, iptal ve iadelerin de vergi açısından doğru şekilde sınıflandırılması gerekiyor.

Maldivler tatillerinde havalimanında yeni vergi alınmayacak

Yeni düzenleme, Maldivler’e seyahat eden turistlerin Malé Havalimanı’nda veya ülkeye giriş sırasında yeni bir vergi ödemesi anlamına gelmiyor.

Verginin mükellefi temel olarak, ilgili Maldivler turizm hizmetini satan yabancı sağlayıcı olacak.

Bununla birlikte tur operatörleri ve online rezervasyon platformları, ortaya çıkan vergi yükünü fiyatlandırmalarına yansıtabilecek. Böylece Maldivler tatillerinin satış fiyatı, şirketlerin kullandığı dağıtım ve fiyatlandırma modeline bağlı olarak değişebilecek.

Önceden yapılan Maldivler rezervasyonları vergilendirilecek mi?

Yeni uygulamada belirleyici unsur, seyahatin ne zaman gerçekleştirileceği veya rezervasyonun ne zaman yapıldığı değil, “Time of Supply” olarak tanımlanan vergisel işlem zamanı olacak.

Basitleştirilmiş olarak bu tarih, faturanın düzenlenmesi veya ödemenin tamamen ya da kısmen yapılması üzerinden belirleniyor.

Bu işlemler 1 Ekim 2026’dan önce gerçekleşmişse, ilgili hizmet açısından yeni GST düzenlemesinin uygulanmaması gerekiyor.

Bu durum, daha önce yapılmış Maldivler paket turları açısından önem taşıyor. Seyahat şirketleri çoğunlukla rezervasyon sırasında veya kısa süre sonrasında müşteriye fatura düzenliyor ve bir ön ödeme alıyor.

Buna bağlı olarak mevcut rezervasyonların önemli bir bölümünde vergisel açıdan esas alınan tarihin 1 Ekim 2026’dan önce oluşması mümkün. Seyahatin sonbahar veya kış aylarında gerçekleştirilecek olması bu tarihi tek başına değiştirmiyor.

Ancak daha sonraki tarihli değişiklikler, ek hizmetler, iptaller, iadeler veya farklı ödeme modelleri ayrı vergisel değerlendirmeler gerektirebiliyor.

İsviçre seyahat sektörü düzenlemenin ertelenmesini istiyor

İsviçre Seyahat Acenteleri ve Tur Operatörleri Birliği (SRV), yeni GST düzenlemesine ilişkin uygulamada açıklığa kavuşturulması gereken konular bulunduğunu belirtiyor.

SRV, Avrupa seyahat acenteleri ve tur operatörleri çatı kuruluşu ECTAA ve diğer uluslararası sektör kuruluşlarıyla birlikte Maldivler makamlarına yeni bir yazı göndermeye hazırlanıyor.

Sektör kuruluşlarının talepleri arasında düzenlemenin yürürlüğe giriş tarihinin en az altı ay ertelenmesi bulunuyor.

Ayrıca mevcut rezervasyonların yeni düzenlemenin kapsamı dışında bırakılması ve verginin seyahat gerçekleştirildikten sonra hesaplanması talep ediliyor. Bu uygulamanın değişiklik, iptal ve iadelerin yönetimini kolaylaştıracağı belirtiliyor.

SRV ayrıca, tur operatörleri adına satış yapan yabancı perakende seyahat acentelerinin kayıt ve vergi yükümlülüğünden muaf tutulmasını istiyor.

Sektör kuruluşları, teknik ve uygulamaya ilişkin açık konuların netleştirilmesi amacıyla Maldivler makamlarıyla diyaloğun sürdürülmesini de talep ediyor.

Virtuoso’nun koleksiyonunda dünyanın en seçkin lüks otellerini, resortlarını, kruvaziyer şirketlerini, hava yolu markalarını, tur operatörlerini ve seyahat markaları yer alıyor.

Koleksiyonda yer alan markalar, Virtuoso misafirlerine sundukları yüksek hizmet standartları, özel deneyimler ve ayrıcalıklarla öne çıkıyor. Bu iş birliğiyle Maxx Royal Bodrum; Kuzey ve Latin Amerika, Karayipler, Avrupa, Asya-Pasifik, Afrika ve Orta Doğu’nun önde gelen lüks seyahat acenteleriyle ilişkilerini güçlendirirken, Virtuoso Travel Week başta olmak üzere sektörün önemli uluslararası buluşmalarında da yer alıyor.

Göltürkbükü’nde bir yarımada üzerinde yer alan Maxx Royal Bodrum, Maxx Inclusive hizmet anlayışıyla faaliyet gösteriyor. Tesis, Virtuoso ağına dahil olmasıyla dünya genelindeki seyahat danışmanları ve lüks seyahat müşterilerine erişimini genişletiyor. İş ortaklığı kapsamında Maxx Royal’in hizmet ve konaklama deneyimini yansıtan çeşitli ayrıcalıklar ve deneyimler sunuluyor.

Dünya genelindeki Virtuoso acentelerinin yıllık satış hacminin 35 milyar ABD doları civarında olduğu belirtiliyor.

THY'nin PR.70.012 kodlu ve Revizyon 05 numaralı prosedüründe, uçuş ekiplerinin sakal ve bıyık kullanımına ilişkin kriterler ayrıntılı olarak düzenlendi. Prosedürde, kabul edilen ve kurumsal görünüm açısından uygun bulunmayan sakal modelleri görsellerle birlikte örneklendirildi.

Kısa sakala 15 milimetre sınırı

Airporthaber’de yer alan habere göre, yeni düzenleme uçuş ekiplerine kısa sakal kullanıma izni veriyor. Ancak sakalın 15 milimetreyi geçmemesi, düzgün ve bakımlı bir görünüme sahip olması gerekiyor.

Prosedürde doğal görünümlü ve bakımlı kirli sakal da kabul edilen modeller arasında yer alıyor. Bıyık ve sakalın birlikte kullanıldığı modeller ile kısa top sakal da izin verilen modeller arasında gösteriliyor.

THY tarafından hazırlanan prosedür görsellerinde, kabul edilen sakal modelleri ayrı ayrı gösterilerek çalışanların uygulayacağı görünüm standartları örneklendiriliyor.

Hangi sakal modelleri kabul edilmiyor?

Prosedürde kurumsal görünüm açısından uygun bulunmayan sakal modelleri de açık şekilde sıralanıyor.

Buna göre aşağıdaki sakal modellerine izin verilmiyor:

• 15 milimetreden uzun sakal,
• Dağınık ve bakımsız sakal,
• Aşırı şekillendirilmiş ve keskin hatlı sakal,
• Seyrek veya bölgesel şekilde çıkan sakal,
• Bıyıksız top sakal,
• Alt dudak altında bırakılan üçgen sakal,
• Bıyık kullanılmadan bırakılan sakal.

Düzenlemede yalnızca sakal uzunluğu değil, sakalın şekli, yoğunluğu, yüz üzerindeki dağılımı ve bakımlı görünmesi de dikkate alınan kriterler arasında yer alıyor.

Keskin ve aşırı şekillendirilmiş sakallara izin yok

THY'nin prosedüründe, aşırı şekillendirilmiş, belirgin ve keskin hatlara sahip veya şirketin kurumsal görünümüyle bağdaşmadığı değerlendirilen sakal ve bıyık modellerinin kullanılmasına izin verilmeyeceği belirtiliyor.

Bu kapsamda uçuş ekiplerinin sakal ve bıyık kullanımında belirlenen görünüm standartlarına uyması gerekiyor.

Sakal, oksijen maskesinin kullanımını engellememeli

Düzenlemede görünüm standartlarının yanı sıra uçuş emniyetiyle ilgili bir kriter de bulunuyor.

Sakal ve bıyığın, uçuş ekipleri tarafından kullanılan oksijen maskesi ve diğer koruyucu ekipmanların uygun şekilde takılmasına veya sızdırmazlığına engel oluşturmaması gerekiyor.

Bu nedenle özellikle boyun ve yanak bölgelerindeki sakalın düzenli ve bakımlı tutulması şartı bulunuyor.

Kabul edilen ve edilmeyen modeller görsellerle gösterildi

THY, “Uçuş Ekibi Üniforma Kullanımı ve Temsil Prosedürü”ne eklenen görseller aracılığıyla kabul edilen ve kabul edilmeyen sakal modellerini çalışanlara örneklerle gösterdi.

PR.70.012 kodlu ve Revizyon 05 numaralı prosedürde yer alan düzenlemeyle birlikte uçuş ekiplerinin sakal ve bıyık kullanımında uygulanacak uzunluk, şekil, bakım ve ekipman kullanımıyla ilgili kriterler ayrıntılı şekilde ortaya konuldu.

Turizm İspanya ekonomisinin önemli bir ayağı

Turizm, İspanya ekonomisindeki ağırlığını koruyor. 2024 yılında turizmin ülkenin gayrisafi yurt içi hasılasındaki (GSYH) payı yüzde 12,6 olarak gerçekleşti. Bu oran, 2021 yılındaki seviyenin iki katından fazla oldu.

Sektör aynı zamanda 2,7 milyondan fazla kişiye istihdam sağladı. Turizmin toplam istihdam içindeki payı yüzde 12,3 olarak hesaplandı.

Turist sayısındaki artış ise 2026 yılında da devam etti. İspanya, temmuz ayına kadar 58,1 milyon ziyaretçi ağırlayarak yeni bir rekora ulaştı.

Turizm konut piyasasını ve yerel yaşamı etkiliyor

Turizmdeki hızlı büyümenin sosyal etkileri özellikle yoğun ziyaretçi alan şehir ve bölgelerde görülüyor. Konut fiyatları 2024 yılında yeni bir rekor seviyeye ulaşırken, konutların turistik kullanıma dönüştürülmesi yerel sakinlerin yaşadıkları bölgelerden uzaklaşmasına neden olan faktörlerden biri olarak gösteriliyor.

Turistlerin yoğun olduğu bölgelerde geleneksel işletmelerin yerini turistlere yönelik ticari işletmeler alıyor. Kamusal alanların kullanımı da ziyaretçilerin ihtiyaçlarına göre şekilleniyor.

Bu gelişmeler, bazı bölgelerde kitlesel turizme yönelik olumsuz yaklaşımın güçlenmesine ve turizm karşıtı protestoların ortaya çıkmasına yol açtı. Bu süreçte “turizmofobi” kavramı da kullanılmaya başlandı.

Turizm su kaynakları üzerindeki baskıyı artırıyor

Turizmin çevresel etkileri içerisinde su kaynaklarının kullanımı önemli bir başlık oluşturuyor. Turistlerin en yoğun olduğu dönem, İspanya'nın en kurak aylarıyla aynı zamana denk geliyor.

Turizm faaliyetleri aynı zamanda yağışın az, buharlaşmanın yüksek olduğu bölgelerde yoğunlaşıyor. Haziran ayından sonra barajlardaki su seviyesi düşerken, binlerce yüzme havuzu dolduruluyor ve çok sayıda belediyede mevsimsel nüfus önemli ölçüde artıyor.

Ulusal ölçekte turizmin su tüketimindeki payı ise görece sınırlı. Turistlerin ihtiyaçları için, turistik konutlar hariç, yılda yaklaşık 130 hektometreküp su kullanılıyor. Buna karşılık tarımsal kullanım yaklaşık 22 bin hektometreküp seviyesinde bulunuyor. Kentsel su temini ise toplam su tüketiminin yüzde 17’sini oluşturuyor.

Turizm belirli bölgelerde su stresini artırıyor

Ulusal ortalamalar turizmin su tüketimindeki payının sınırlı olduğunu gösterse de turizm talebinin belirli bölgelerde ve belirli dönemlerde yoğunlaşması yerel ölçekte daha yüksek bir baskı oluşturuyor.

Turizm özellikle Akdeniz kıyıları, Endülüs'ün Atlantik kıyıları, Balear Adaları ile Madrid ve Barselona gibi büyük şehirlerde yoğunlaşıyor. Bu bölgeler, İspanya topraklarının yüzde 43'ünü oluşturan ve son derece yüksek su stresi görülen alanlar arasında yer alıyor.

Yağışların düşük olduğu dönemlerde turist sayısındaki ani artış veya su kalitesindeki düşüş, bazı bölgelerde su kıtlığı riskini artırabiliyor.

Bir milyondan fazla geceleme gerçekleşen belediyelerin yüzde 63’ü yüksek veya son derece yüksek su stresi bulunan bölgelerde yer alıyor. Bu belediyelerin yüzde 35’i ise orta-yüksek su stresi bulunan bölgelerde bulunuyor.

Haziran-eylül döneminde gerçekleşen gecelemelerin yüzde 69’u da yüksek su stresi görülen bölgelerde gerçekleşiyor. Söz konusu dönem, su kaynaklarının en sınırlı olduğu yılın bölümünü oluşturuyor.

Bazı turizm merkezlerinde turist sayısı nüfusu katlıyor

Turist sayısı ile yerleşik nüfus arasındaki fark bazı turizm merkezlerinde oldukça yüksek seviyelere ulaşıyor.

Alicante'deki Jávea'da yaklaşık 20 bin kişi yaşarken, ilçede yıllık turist konaklamalarının sayısı yaklaşık 284 bine ulaşıyor.

Menorca'daki Ciutadella'da yıllık turist sayısı yerleşik nüfusun yaklaşık 16 katına çıkıyor. Girona'daki Roses'ta ise turist sayısı yerleşik nüfusun yaklaşık 17 katı seviyesinde bulunuyor.

Müstakil konutlar ve havuzlar su tüketimini artırıyor

Yüksek turist sayısı, şehir dışındaki doğal alanlarda yeni bir kentsel yayılma biçimini de beraberinde getiriyor. Müstakil evler ve villalar, şehir dışındaki turistik konaklama deneyiminin bir unsuru olarak öne çıkıyor.

Bu yapıların su tüketimi, dikey yapılaşmaya kıyasla bazı durumlarda dört veya beş kat daha yüksek olabiliyor.

Özel yüzme havuzlarının yaygınlaşması da su kaynakları üzerindeki baskının unsurlarından biri olarak değerlendiriliyor. Akdeniz kıyısındaki çok sayıda bölgede nüfus-havuz oranı, ülke ortalamasının oldukça altında bulunuyor ve bazı illerde 20 kişiden daha az nüfusa bir yüzme havuzu düşüyor.

Kıyı bölgelerinde doğal yapı değişiyor

Kitlesel turizmin uzun yıllar boyunca yoğunlaşması, doğal alanlarda da kalıcı değişikliklere yol açtı.

Kıyıların turizm amacıyla kullanıma açılması; kumul alanları ve lagünlerin ortadan kaldırılmasına, doğal drenaj sistemlerinin değiştirilmesine, dere ve akarsuların doğal akış dinamiklerinin bozulmasına neden oldu.

Bu değişikliklerin etkileri özellikle sonbahar ve kış aylarındaki yağışlarda ortaya çıkıyor. Dere ve akarsuların yataklarından taşması, hassas alanların uygun olmayan biçimde yapılaşmasının oluşturduğu riskleri görünür hale getiriyor.

İspanya topraklarının yüzde 67’si kurak alan

Su kaynakları üzerindeki baskı, yalnızca turizm merkezlerinin özelliklerinden kaynaklanmıyor. İspanya'nın doğal ve coğrafi yapısı da su kaynaklarının sınırlı olduğu bölgelerin geniş bir alanı kapsamasına neden oluyor.

İspanya nüfusunun yüzde 80'inin kurak bölgelerde yaşadığı belirtiliyor. Ülke topraklarının ise yüzde 67'si kurak alanlardan oluşuyor.

Madrid, Barselona ve Akdeniz kıyılarının geniş bölümü de kurak alanlar içerisinde bulunuyor.
Turizm ve su yönetiminde planlama ihtiyacı

Çölleşme ve kitlesel turizm kaynaklı baskıların yönetilmesinde, bölgelerin su kaynakları ve coğrafi özelliklerinin dikkate alınması gerekiyor.

Bu kapsamda arazi kullanımının planlanması, su talebi ile mevcut kaynaklar arasında denge kurulması ve su kullanımında verimliliğin artırılması öne çıkan başlıklar arasında yer alıyor.

Ayrıca mevcut su kaynaklarının bir bölümünün ekolojik işlevlerin sürdürülebilmesi için korunmasının, doğal sistemlerin ve toplumun refahının devamlılığı açısından gerekli olduğu ifade ediliyor.

Amerikan haber kuruluşu Politico, Avrupa Birliği’nin (AB) Türkiye’ye plastik atık ihracatını sürdürme kararı aldığını yazdı. Haberde, AB’nin kendi atık sevkiyatı kurallarıyla çelişen uygulamalara rağmen Türkiye’ye yüz binlerce ton atık gönderilmeye devam edileceği belirtildi.

Britanya merkezli The Guardian da ağustos ayında yayımladığı bir haberde, geçen yıl AB ülkelerinden Türkiye’ye en az 503 bin ton, Britanya’dan ise 139 bin ton plastik atık gönderildiğini aktarmıştı.

Atık ticaretiyle ilgili endişeler

Politico’nun ulaştığı bir AB belgesinde, Türkiye’nin Avrupa’dan gönderilen atıkları nasıl değerlendirdiğine ilişkin uzun bir endişe listesi yer aldı. Belgede, uluslararası atık ticaretinin genellikle belirsiz olduğu ve sevkiyatların izlenmesinin zorlaştığı vurgulandı.

Belgede ayrıca Türkiye’de plastik atıkların yalnızca yüzde 10’unun geri dönüştürüldüğü öne sürüldü. Geri kalan atıkların ise depolama alanlarına gönderildiği, yanlış yönetildiği veya çevre kirliliğine neden olduğu ifade edildi.

Bu durumlar, AB’nin atık sevkiyatı yönetmeliği kapsamında plastik atık ihracatının askıya alınması için olası gerekçeler arasında sıralandı.

Türkiye, Avrupa atığının en büyük ithalatçısı

Türkiye, Avrupa’dan gönderilen plastik atıkların açık ara en büyük ithalatçısı olarak öne çıkıyor. Geçen yıl Türkiye’ye gönderilen plastik atık miktarının yaklaşık 510 bin ton olduğu belirtildi.

Diken'in aktardığı habere göre bu miktarın, yaklaşık 25 milyar adet yarım litrelik meşrubat şişesine eşdeğer olduğu aktarıldı. Türkiye’ye gönderilen atıkların, OECD ülkelerine ihraç edilen plastik atıkların yüzde 70’ini ve dünya genelinde ihraç edilen plastik atıkların yüzde 36’sını oluşturduğu ifade edildi.

Çukurova Üniversitesi’nden Dr. Sedat Gündoğdu, AB’nin plastik kirliliğinin sorumluluğunu üstlenmesi ve Türkiye’ye atık sevkiyatını askıya alması gerektiğini söyledi.

İngiliz plastik atıkları Adana’da gömüldü ve yakıldı

Çevreci gönüllü kuruluş Greenpeace, 2021 yılında yayımladığı bir araştırmada, İngiltere’deki marketlerden çıkan plastik atıkların Adana’da gömüldüğünü ve yakıldığını bildirmişti.

Guardian’ın haberine göre Türkiye, aynı yıl yoğurt kapları, salata poşetleri ve plastik filmler de dahil olmak üzere Britanya’nın plastik atık ihracatının yüzde 94’ünü oluşturan atık türlerini yasaklamıştı. Ancak söz konusu yasak, geri dönüşüm sektörünün baskısıyla geri çekilmişti.

AB’nin yeni yasağı Türkiye’ye atık akışını artırabilir

AB, kasım ayından itibaren çoğunlukla OECD üyesi olmayan ülkelere plastik atık ihracatını yasaklamaya hazırlanıyor.

Çevreciler ise bu kararın, OECD üyesi olan ve AB’den gönderilen atıkların başlıca alıcıları arasında bulunan Türkiye’ye yönelik plastik atık ihracatını artırabileceği uyarısında bulunuyor.