Rusya Federal Hava Taşımacılığı Ajansı’nın (Rosaviatsiya) Air Anka’nın uçuş izinlerini uzatmaması ve Tailwind Airlines’ın da benzer şekilde operasyonlarını sürdürememesinin, Antalya turizmini doğrudan etkileyen yeni bir kapasite krizini gündeme taşıdığının altı çiziliyor.

Turizm ve havacılık kaynaklarında yer alan bilgilere göre Air Anka ve Tailwind’in devre dışı kalmasıyla birlikte yaz sezonunda Rusya-Antalya hattında yaklaşık yüzde 10 seviyesinde kapasite kaybı oluşuyor. Buna Azur Air’in operasyonlarını küçültmesi de eklendiğinde ortaya çıkan toplam koltuk kaybının 150 bin koltuğun üzerine çıktığı ifade ediliyor.

Ancak yaşananları yalnızca uçuş izinleri ekseninde değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekilerek “Aslında bugün yaşanan süreç, son üç yıldır giderek sertleşen Türkiye-Rusya havacılık rekabetinin bir sonucu.” yorumu yapılıyor.

Türkiye-Rusya uçuş hakları nasıl belirleniyor?

Türkiye ile Rusya arasındaki tarifeli ve özel uçuşlar tamamen iki ülke arasında yapılan hava ulaştırma anlaşmaları çerçevesinde yürütülüyor. Bu kapsamda her yıl iki ülkenin sivil havacılık otoriteleri bir araya gelerek toplam frekans sayıları, hangi havayollarının tayinli taşıyıcı olacağı, hangi şehirlerden hangi noktalara uçuş yapılacağı, geçici haklar, historic haklar ve kapasite artırımlarını karşılıklı mutabakatla belirliyor. Devamında ise her ülke kendi havayollarına bu hakların dağıtımını yaparak karşı ülkenin otoritesine bildiriyor.

Geçmiş yıllarda özellikle yoğun talep oluşan dönemlerde bazı Türk havayollarına verilen geçici uçuş hakları sonradan operasyon performanslarına bağlı olarak historic haklara dönüştürüldü. Bunun yanında, Covid-19 döneminde ve sonrasında Rus taşıyıcıların operasyonel sıkıntılar yaşadığı süreçlerde Türk taşıyıcılarına çeşitli kolaylıklar sağlandığı da biliniyor.

Asıl sorun uçak eksikliği değil

Uzmanların üzerinde durduğu en önemli konu Rusya’da uçak sıkıntısı bulunmadığı. Buna göre ülkede talep var ve Antalya hâlâ Rus turistlerin en önemli tatil destinasyonlarından biri.

Ancak sorun, yaptırımlar nedeniyle oluşan rekabet eşitsizliği. Rus havayolları bugün Avrupa hava sahalarının önemli bölümünü kullanamıyor. Bu nedenle birçok uçuş daha uzun rotalardan gerçekleştiriliyor. Bazı hatlarda gidiş-dönüş toplam uçuş süresi iki saate kadar uzayabiliyor ve bu da Rus taşıyıcıların yakıt maliyetlerini artırıyor, ekip maliyetlerini yükseltiyor, uçak kullanım verimliliğini düşürüyor ve yolcu konforunu azaltıyor.

Buna karşın Türk taşıyıcılar aynı hatları çok daha kısa rotalarla uçabiliyor. Bu nedenle maliyet avantajı Türk şirketlerine geçiyor.

Yaptırımların en büyük etkisi yakıt maliyetlerindeki artış

Bugün Rus havayollarının yaşadığı en büyük operasyonel sorunlardan biri yakıt konusu. Yaptırımlar nedeniyle Rus taşıyıcılar için bazı meydanlarda yakıt operasyonları ciddi şekilde zorlaşmış durumda.

Bu nedenle Rus taşıyıcılar çoğu zaman; gidiş-dönüş yakıtını Rusya’dan yüklemek, tankering operasyonları yapmak ve alternatif meydanlarda teknik yakıt ikmali planlamak zorunda kalıyor. Özellikle tam dolu uçuşlarda ağırlık limitleri nedeniyle yakıt yüklemesi yeterli olmadığında Soçi gibi meydanlarda teknik iniş yapılması gerekebilmektedir.

Bu durum yalnızca maliyetleri artırmakla kalmıyor, aynı zamanda yolculuk sürelerini de uzatıyor. Türk taşıyıcılar ise Türkiye’de ve operasyon yaptıkları diğer meydanlarda daha rahat yakıt planlaması yapabiliyor.

Yer hizmetleri ve operasyonel maliyetler

Yaptırımlar yalnızca hava sahalarıyla sınırlı değil. Rus bayraklı havayolları; yer hizmetlerinde, finansal işlemlerde, sigorta süreçlerinde, teknik hizmetlerde, bakım organizasyonlarında Türk rakiplerine göre çok daha yüksek maliyetlerle karşılaşıyor. Bazı hizmetlerin üçüncü taraf şirketler üzerinden alınması zorunlu hale geldiği için maliyetler zaman zaman yüzde 50’ye varan oranlarda artabiliyor.

Bu nedenle aynı hatta uçan bir Rus taşıyıcının koltuk maliyeti, Türk taşıyıcılara göre ciddi şekilde yükseliyor.

Rusya neden yeni Türk havayollarına sıcak bakmıyor?

Krizin merkezindeki en önemli konu bu. Rusya Sivil Havacılık Otoritesi’nin temel yaklaşımı son dönemde oldukça net. Rus tarafı, yaptırımlar nedeniyle zaten dezavantajlı hale gelen Rus havayollarının pazar payını korumaya çalışıyor ve bu nedenle yeni Türk taşıyıcılarına geçici hak verilmesi, yeni tarifeli haklar tanınması ve historic hakların artırılması konularına son derece mesafeli yaklaşıyor.

Rus kaynaklarında da son dönemde yabancı havayollarının Rus taşıyıcıların yerine pazara sokulmasına sıcak bakılmadığı yönünde değerlendirmeler yer alıyor.

Çünkü yeni verilecek her hakın, Rus havayollarının rekabet gücünü daha da azaltmasından endişe ediliyor.

Air Anka ve Tailwind’in durumu

Rus tarafının en önemli argümanı, ilgili havayollarının trafik hakları ve operasyonel onaylar kesinleşmeden programlarını satışa açmış olmaları. Rus basınında ve çeşitli havacılık yayınlarında, bazı uçuşların gerekli tüm izin süreçleri tamamlanmadan satışa açıldığı yönünde iddialar yer alıyor.

Uluslararası havacılık uygulamalarında normal şartlarda; trafik hakları alınır, slotlar netleşir, operasyon izinleri tamamlanır ve daha sonra satış açılır. Bu nedenle yaşanan krizin teknik değil, doğrudan trafik hakları ve regülasyon kaynaklı bir kriz olduğu değerlendiriliyor.

Nitekim Rosaviatsiya da yaptığı açıklamada Air Anka’nın yeni başvurularının Türk otoriteleriyle yapılan koordinasyon çerçevesinde onaylanmadığını ifade etti.

Türk taşıyıcılar neden avantajlı?

Bugün Rusya-Türkiye hattında; THY, AJet, Pegasus Airlines, Corendon Airlines ve Southwind Airlines gibi mevcut tarifeli hak sahibi taşıyıcıların operasyonlarında herhangi bir sorun bulunmuyor. Bu şirketler zaten mevcut tayinli taşıyıcı statüsünde faaliyet gösteriyor.

Rus tarafının mevcut yaklaşımının da, yeni oyuncular yerine mevcut taşıyıcıların kapasite artırımıyla pazarın yönetilmesi yönünde olduğuna dikkat çekiliyor. Nitekim Air Anka’dan boşalan bazı programların Türk Hava Yolları tarafından devralınmaya başlandığı sektör kaynaklarına yansımıştır.

Charter meselesinin arka planı

Türkiye-Rusya hattında uzun yıllardır çok hassas bir charter dengesi bulunduğuna dikkat çeken havacılık uzmanları, “Türk taşıyıcılarının Rus yolcuları taşıyarak bağımsız charter operasyonları yapmalarına çeşitli kısıtlamalar uygulanırken, Rus taşıyıcılar kendi turistlerini taşıdıkları sürece charter operasyonlarında daha geniş haklara sahip olabilmektedir. Bu nedenle Rus tarafı yeni Türk charter taşıyıcılarının büyümesini dikkatle takip etmektedir. Mevcut yaptırım ortamında bu hassasiyet daha da artmıştır.” değerlendirmesini yapıyor.

Antalya turizmi için risk var mı?

Antalya turizmi için kısa vadede en önemli riskin kapasite daralması olduğuna vurgu yapılıyor. Rusya-Antalya hattında yaklaşık yüzde 10 seviyesinde oluşan koltuk kaybının özellikle yüksek sezonda; fiyatların yükselmesine, son dakika koltuk sıkıntılarına ve bazı bölgelerde doluluk planlarının değişmesine neden olabileceği kaydediliyor. Ancak mevcut Türk taşıyıcılarının kapasite artırımı ve büyük tur operatörlerinin alternatif planlamaları sayesinde bu açığın önemli kısmının zaman içerisinde telafi edilebileceği ifade ediliyor.

Sonuç olarak Air Anka ve Tailwind krizinin aslında iki havayolunun yaşadığı münferit bir izin problemi olmadığının altı çiziliyor

Yeni duruma “Rusya’nın yaptırımlar nedeniyle zayıflayan taşıyıcılarını koruma çabası ile Türk havayollarının artan operasyonel üstünlüğü arasında oluşan yeni rekabet dengesinin bir sonucu.” olarak bakılıyor.

Sayılan nedenlerden dolayı Rus tarafı bugün yeni Türk taşıyıcılarına ilave hak vermek istememiyor. Çünkü verilecek her yeni hakkın zaten maliyet baskısı altında çalışan Rus havayollarının pazar payını daha da daraltmasından korkuluyor.

Bu nedenle önümüzdeki dönemde Türkiye-Rusya hattında yeni oyuncuların pazara girmesinin zorlaşması, buna karşın mevcut tayinli taşıyıcıların daha da güçlenmesi bekleniyor.

Air Anka ve Tailwind dosyası yalnızca bir hava yolunun konusu değil; Türkiye-Rusya havacılık ilişkilerinin geleceğini, Antalya turizminin kapasite planlamasını ve iki ülke arasındaki turizm trafiğinin yönünü etkileyecek stratejik bir sektör meselesi olarak değerlendiriliyor.

Şirketten yapılan açıklamaya göre ilk sefer 14 Aralık 2026 tarihinde gerçekleştirilecek.

Haftada üç sefer düzenlenecek

Yeni hat kapsamında uçuşlar pazartesi, perşembe ve cumartesi günleri olmak üzere haftada üç frekans olarak icra edilecek.

Yaklaşık 9,5 saat sürecek uçuşlarda kiralanmış bir Airbus A330-300 kullanılacak.

Uçak, Business Class, Economy Plus ve Economy olmak üzere üç farklı kabin sınıfıyla hizmet verecek.

Şirketin açıklamasına göre tüm yolculara kahvaltı, atıştırmalık ikramları ile çay ve kahve servis edilecek. Yolcular ayrıca uçak içindeki “Air Bistro” hizmeti üzerinden ek yiyecek ve içecek satın alabilecek.

“Almanca konuşulan pazarda yeni bir sayfa açıyoruz”

Düsseldorf Havalimanı’nda düzenlenen basın toplantısında konuşan Corendon Satış Direktörü Christian Hein, yeni hattın şirket açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu söyledi.

Hein, Corendon’un Türkiye ve Yunanistan gibi popüler tatil destinasyonlarına yönelik operasyonlarıyla güçlü bir marka bilinirliği oluşturduğunu belirterek, şirketin aynı zamanda seyahat acenteleri ve tur operatörleri için güvenilir bir iş ortağı olarak konumlandığını ifade etti.

Yeni Curaçao hattıyla birlikte Corendon’un ilk kez Almanca konuşulan pazarda uzun menzilli bir ürün sunduğunu kaydetti.

Düsseldorf’un stratejik konumu öne çıktı

Christian Hein, Düsseldorf Airport’un geniş yolcu havzası nedeniyle tercih edildiğini belirtti.

Havalimanının Almanya’nın yanı sıra Hollanda ve Belçika’dan da önemli ölçüde yolcu çektiğini ifade eden Hein, ayrıca Avusturya ve İsviçre’den bağlantılı ulaşım imkânlarının bulunduğunu söyledi.

Corendon Grubu halihazırda Amsterdam çıkışlı olarak Curaçao’ya uçuşlar gerçekleştiriyor. Şirketin Karayip adasında beş otel ve resort yatırımı da bulunuyor.

Biletler acentelerde de satışa sunulacak

Corendon Airlines, Düsseldorf-Curaçao hattı için bilet satışlarının kısa süre içinde başlayacağını duyurdu.

Uçuşların yalnızca doğrudan satış kanallarında değil, seyahat acenteleri aracılığıyla da rezervasyona açılacağı belirtildi.

Şirket ayrıca çok sayıda tur operatörünün yeni hattı ürün portföyüne dahil edeceğini açıkladı.

Yeni rota, Corendon Airlines’ın Almanya pazarındaki faaliyetlerini uzun menzilli destinasyonlarla genişletme stratejisinin ilk adımı olarak öne çıkıyor.

Toplantının gündemini, Air Anka ve Tailwind hava yolu şirketlerinin 25 Mayıs sonrasında Rusya uçuşları için gerekli onayları alamaması nedeniyle ortaya çıkan durum oluşturdu.

Görüşmeye büyükelçi düzeyinde katılım dikkat çekti

Süreçte yalnızca havacılık otoritelerinin değil, diplomatik temsilcilerin de devreye girmesi dikkat çekti. Normal şartlarda hava yolu tarifeleri ve uçuş izinlerine ilişkin konular sektör otoriteleri ve taşıyıcılar arasında yürütülürken, bu kez görüşmelere Türkiye’nin Moskova Büyükelçisi Tanju Bilgiç’in de katılması, konunun iki ülke arasında daha üst düzeyde ele alındığını gösterdi.

Rus tarafında ise toplantıya uluslararası hava ulaşımı ve yabancı hava yollarının Rusya pazarına erişiminden sorumlu Ulaştırma Bakan Yardımcısı Vladimir Poteshkin katıldı.

Rus makamları ilk kez detaylı açıklama yaptı

Toplantı sonrasında yayımlanan açıklamada Rusya Ulaştırma Bakanlığı ile Rosaviatsiya, yaşanan sorunla ilgili pozisyonlarını ilk kez ayrıntılı biçimde ortaya koydu.Rus makamlarına göre Air Anka ve Tailwind, 25 Mayıs sonrasındaki uçuşları için gerekli izinleri bulunmamasına rağmen ekim ayı sonuna kadar olan kapasiteyi satışta tutmaya devam etti.

Haftalık izinlerle uçuyordu

Ancak hava yolu şirketleri, bir süredir devam eden uçuşların her hafta yeni izinlerle uzatıldığını, uzun vadeli uçuş izni verilmemesinin şirketleri operasyonel olarak zora soktuğuna dikkat çekiyor. Şirketler, uzun süreli uçuş izni yerine neden sürekli haftalık izinlerle hava yolu şirketlerinin hatta tutulduğunu sorguluyor.

Rus taşıyıcılarda yeterli kapasite yok, üstelik pahalı

Rus tarafı Air Anka ve Tailwind’e uçuş izni vermemesini ‘aşırı kapasite’ ile gerekçelendirse de, sahadaki durumun açıklandığı gibi olmadığına dikkat çekiliyor. Azur Air’in filosundaki azalmadan kaynaklı kapasite kaybı ile Air Anka ve Tailwind’in kapasitelerinin pazara arz edilen turistik koltuk sayısının yüzde 10’una denk geldiği ve böyle bir açığın Rus taşıyıcılar tarafından kapatılmasının mümkün olmadığına dikkat çekiliyor.

Öte taraftan, Air Anka ve Tailwind ile daha uygun koşullarda anlaşma yapan tur operatörlerinin, Aeroflot gibi Rus taşıyıcılarda kapasite bulsalar dahi, maliyetlerin büyük ölçüde artacağı ifade ediliyor.

Air Anka için geçici çözüm bulundu

Görüşmeler sonucunda Air Anka’nın uçuş programı için geçici bir çözüm üzerinde uzlaşı sağlandı.

Rusya Ulaştırma Bakanlığı’nın açıklamasına göre, Air Anka tarafından planlanan uçuşlar 15-16 Haziran tarihine kadar Türk Hava Yolları ve Corendon Airlines tarafından gerçekleştirilecek.

Böylece yaz sezonunun başlangıcında oluşabilecek daha büyük operasyonel aksaklıkların önüne geçilmesi hedefleniyor.

Tailwind için henüz çözüm açıklanmadı

Toplantı sonrasında yayımlanan bilgilendirmede Air Anka’ya ilişkin geçici düzenlemeye yer verilmesine karşın, Tailwind Airlines uçuş programlarının nasıl telafi edileceğine dair herhangi bir detay paylaşılmadı.

Bu nedenle Tailwind’in Rusya operasyonlarının geleceğine ilişkin belirsizlik devam ediyor.

Kritik tarih 16 Haziran

Taraflar, 16 Haziran’a kadar ek görüşmeler gerçekleştirme konusunda mutabakata vardı.

Bu süreçte Rusya ve Türkiye’nin havacılık otoriteleri, iki ülke arasında ilerleyen dönemde hangi hatların ve hangi taşıyıcılar tarafından işletileceğine ilişkin yeni bir mutabakat zemini arayacak.

Mevcut durumda açıklanan düzenlemeler, kalıcı bir çözümden ziyade yüksek sezonun başlangıcında yaşanabilecek aksaklıkları önlemeye yönelik geçici bir mekanizma olarak değerlendiriliyor.

Bu nedenle sektörün odağında, 16 Haziran sonrasında Air Anka ve Tailwind’in Rusya pazarındaki faaliyetlerinin yeniden başlayıp başlamayacağı ve iki ülkenin yeni bir uçuş düzenlemesi üzerinde anlaşmaya varıp varamayacağı sorusu bulunuyor.

Beş şehir için yeni uçuş programı

Yapılan açıklamalara göre 30 Mayıs itibarıyla Samara, Nijniy Novgorod, Ufa ve Çelyabinsk çıkışlı Antalya uçuşları Corendon Airlines seferleriyle gerçekleştirilecek.

ANEX’in Kazan çıkışlı uçuşların ise 30 Mayıs tarihinde Corendon Airlines ile yapılacağı, 31 Mayıs’tan itibaren günlük Kazan–Antalya programının Türk Hava Yolları uçuşlarıyla devam edeceği bildirildi.

Rus turizm medyasında yer alan habere göre Intourist ise Kazan çıkışlı yolcuların Southwind Airlines uçuşlarına aktarılacağını duyurdu. Şirket ayrıca Yekaterinburg çıkışlı turistlerin de daha önce Southwind Airlines seferlerine yönlendirildiğini açıkladı.

Yolcular ek ücret ödemeyecek

Tur operatörleri, iptal edilen Air Anka uçuşlarından etkilenen turistlerin alternatif uçuşlara ek ücret alınmadan aktarılacağını belirtti.

Seyahat acentelerinden ve yolculardan, güncel uçuş bilgilerinin kişisel rezervasyon sistemleri üzerinden takip edilmesi istendi.

Diğer şehirlerden planlanan alternatif uçuşlara ilişkin bilgilerin ise çalışmalar tamamlandıkça paylaşılacağı ifade edildi.

Antalya’da kalan turistlerin dönüş süreci sürüyor

Air Anka uçuşlarının iptal edilmesi nedeniyle Türkiye’de mahsur kalan yolcuların konaklama sürelerinin tur operatörü tarafından uzatıldığı bildirildi.

Açıklamaya göre Antalya’dan Soçi, Krasnodar, Samara, Kazan, Mineralnye Vody ve Yekaterinburg’a toplam 655 turist alternatif uçuşlarla taşındı.

Kazan, Soçi ve Çelyabinsk çıkışlı 472 turist ise farklı hava yolu şirketleriyle Türkiye’ye gönderildi.

Dönüş uçuşları Air Anka tarafından planlanan Antalya’daki turistlerin tahliye sürecini en geç 5 Haziran’a kadar tamamlaması bekleniyor.

Air Anka uçuşları 26 Mayıs’ta durmuştu

Air Anka, 26 Mayıs itibarıyla Rusya uçuşlarını iptal etmeye başlamış, bir gün sonra Rusya Federal Hava Taşımacılığı Ajansı’nın (Rosaviatsiya), şirkete Rusya uçuşları için gerekli izinleri vermediği ortaya çıkmıştı.

Evrensel’in haberine göre, pandemi sonrası hızlanan süreçte, tarla vasfındaki araziler için özel imar planları hazırlanırken, onaylanan alanlarda villa tipi projelerin arttığı belirtiliyor.

“Turizm tesisi” kayıtlarında, villa projeleri satışta

Balabanlı köyündeki 133 ada 62 numaralı parsel, Çanakkale İl Özel İdaresi kayıtlarında “ekoturizm / kırsal turizm tesis alanı amaçlı uygulama imar planı” kapsamında yer alıyor.

Yaklaşık 19 bin 880 metrekare büyüklüğündeki alanın satış ve tanıtım görsellerinde ise 43 bin 688 metrekarelik arsa üzerinde 55 adet tek katlı 3+1 müstakil villa, ortak havuz, sosyal alanlar ve site içi yollar yer alıyor.

“Agora Assos Evleri” adıyla tanıtılan proje, resmi kayıtlarda turizm tesisi olarak geçmesine rağmen villa yerleşimi konseptiyle pazarlanıyor.

Paşaköy’de yer alan Arriva Terra Vita projesinde de benzer bir yapı dikkat çekiyor. 172 ada 6 numaralı parsel tapu kayıtlarında “turizm alanı”, plan notlarında ise “ekoturizm / kırsal turizm tesis alanı” olarak tanımlanıyor.

Projeye ait tanıtım görsellerinde taş duvarlarla çevrili alanlar, beton yapılar ve kazı çalışmaları görülürken, proje “doğayla uyumlu yaşam”, “eko yaşam” ve “villa yaşamı” söylemleriyle pazarlanıyor.

Balabanlı’daki 188 ada 17 numaralı parsel de yaklaşık 55 dönümlük alanıyla “ekoturizm amaçlı uygulama imar planı” kapsamında yer alıyor. Hemen yanındaki 188 ada 53 parseli ise “apart otel alanı (ekoturizm)” statüsünde bulunuyor.

Uydu görüntülerinde bölgede yoğun yapılaşma izleri görülüyor. Paşaköy’de bazı projelerin ise NEF markasıyla tanıtıldığı belirtiliyor.

Tarla fiyatları birkaç yılda katlandı

Bölgede uzun yıllardır arazi piyasasını takip eden Gayrimenkul Değerleme Uzmanı Müge Özgüven, pandemi sonrası özellikle ekoturizm kullanımına yönelik talebin hızla arttığını ifade ediyor.

Özgüven’in Endeksa verileri ve piyasa hareketleri üzerinden yaptığı değerlendirmeye göre, Balabanlı Tilkitepe mevkisinde tarla vasfındaki taşınmazların metrekare fiyatı birkaç yıl önce 150-250 lira seviyesindeyken, 2023’te 600-800 liraya yükseldi. Güncel ilanlarda ise metrekare fiyatlarının 1500-1600 liraya ulaştığı belirtiliyor.

Ekoturizm imarlı alanlarda ise fiyatların proje niteliği, manzara ve konuma bağlı olarak metrekare başına yaklaşık 7 bin ila 10 bin lira arasında değiştiği ifade ediliyor.

Özgüven’e göre bölgede birçok arazi, köylülerden tarımsal üretim değeri üzerinden satın alındıktan sonra “eko yaşam”, “doğada yaşam” ve “köy yaşamı” söylemleriyle daha yüksek fiyatlarla pazarlanıyor.

“İkinci konut modeli öne çıkıyor”

Konuyla ilgili çalışmalar yapan Yüksek Şehir Plancısı Buse Fındıklı, bölgede yaşanan dönüşümün kırsal kalkınmadan çok ikinci konut üretim modeline dönüştüğünü ifade ediyor.

Fındıklı’ya göre idareye kamuya açık turizm tesisi yapılacağı beyan edilerek izinler alınırken, uygulamada yalnızca mülk sahiplerinin kullanımına açık alanlar ortaya çıkıyor.

Ekoturizm tesislerinin kamuya açık olması ve yerel halkın turizm gelirine katılım sağlaması gerektiğini belirten Fındıklı, sahadaki birçok uygulamanın kapalı villa sitelerine dönüştüğünü ifade ediyor.

Fındıklı’nın Ayvacık üzerine yaptığı akademik çalışmalarda da ekoturizm modelinin doğal alanları parçalı yapılaşmaya açtığı, ikinci konut baskısını artırdığı ve büyük ölçekli yatırım modellerini teşvik ettiği belirtiliyor.

Mahkeme iptalleri sonrası planlar yeniden hazırlandı

2021 yılında meslek odalarının açtığı davalar sonucunda bölgedeki bazı ekoturizm planları idari yargı tarafından iptal edildi.

Mahkemelerin, projelerde kamu yararı, altyapı ve planlama ilkeleri açısından eksiklikler tespit ettiği belirtilirken, süreç daha sonra yeni kurum görüşleri, jeolojik etütler ve altyapı raporlarıyla yeniden devam etti.

Fındıklı’ya göre yeni süreçte değişen temel unsur, projelerin hukuki süreçlere karşı daha dayanıklı hale getirilmesi oldu.

2021 öncesinde daha küçük ve dağınık parsellerde ilerleyen yapılaşmanın, bugün “eko köy” ve “sürdürülebilir yaşam alanı” gibi kavramlarla daha geniş alanlara yayıldığı ifade ediliyor.

Yeni plan değişikliği büyük yatırımcıları öne çıkardı

2025 yılında 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında yapılan değişiklikle ekoturizm tesisleri için minimum 25 bin metrekare parsel büyüklüğü ve azami 1500 metrekare toplam inşaat alanı şartı getirildi.

Müge Özgüven’e göre bu düzenleme, küçük ölçekli yerel üreticiler yerine daha büyük sermaye gruplarının bölgede arazi toplamasını kolaylaştırdı.

Buse Fındıklı da aynı düzenlemenin yerel halkın turizm yatırımı yapma kapasitesini zorlaştırırken, büyük yatırımcıların kırsal alanları gayrimenkul yatırımına dönüştürmesini hızlandırdığını ifade ediyor.

“Tek tapu, çok villa” tartışması

Plan notlarında kat mülkiyeti, kat irtifakı ve devremülk sistemlerine izin verilmediği belirtilse de, şehir plancılarına göre bazı projelerde hisseli kullanım modelleriyle fiili villa kullanım alanları oluşturuluyor.

Agora Assos Evleri projesindeki 55 villalık yerleşim planı da resmi kayıtlarda tek turizm tesisi olarak görünen alanların sahadaki kullanım biçimine ilişkin tartışmaları artırıyor.

Uzmanlar, yapılaşmanın yalnızca mülkiyet yapısını değil, ekolojik bütünlüğü de etkilediğini belirtiyor. Arazilerin parçalanmasıyla doğal geçiş koridorlarının kesintiye uğradığı ifade edilirken, betonlaşmanın toprağın su tutma kapasitesini azalttığı, yer altı su kaynaklarını etkilediği ve zeytinlikler üzerinde baskı oluşturduğu kaydediliyor.

Avrupa Birliği Komisyonu tarafından yayımlanan 2025 yılı Schengen vize istatistiklerinin ardından açıklamalarda bulunan Bağlıkaya, Türk vatandaşlarının vize başvuru sürecinde ciddi sorunlarla karşı karşıya kaldığını söyledi.
Türkiye başvuruda ikinci sırada

AB Komisyonu verilerine göre, 2025 yılında Schengen bölgesine yönelik toplam vize başvurusu 11 milyon 934 bin 106’ya ulaştı. Küresel ret oranı yüzde 14,8 olarak gerçekleşti.

Türkiye ise 1 milyon 268 bin 376 başvuruyla Çin’in ardından Schengen vizesine en fazla başvuru yapan ikinci ülke oldu. Türkiye’den yapılan başvurularda resmi ret oranı yüzde 14,6 seviyesinde gerçekleşti.

Firuz Bağlıkaya, Türkiye’den Schengen bölgesine yönelik vize randevularında genel olarak yüzde 8 artış yaşandığını ancak özellikle seyahat acenteleri açısından önemli pazarlardan olan İtalya ve Fransa’da başvuru sayılarında ciddi düşüş görüldüğünü ifade etti.

Verilere göre, 2025 yılında İtalya’ya yapılan Schengen vize başvuruları bir önceki yıla göre yüzde 32,3 azaldı. Fransa’ya yapılan başvurular ise yaklaşık yüzde 6 geriledi.

“Randevular botlarla bloke ediliyor”

Vize randevu sistemlerinde yaşanan sorunların denetimsizlik nedeniyle illegal bir pazara dönüştüğünü savunan Bağlıkaya, mevcut dijital uygulamalar nedeniyle vatandaşların mağdur edildiğini belirterek, sınırlı sayıda ve düzensiz saatlerde açılan randevuların özel yazılımlı bot hesaplar tarafından saniyeler içinde bloke edildiğini ileri sürdü.

Konsolosluklar veya aracı kurumların randevu sistemlerini gece yarısı, hafta sonu veya resmi tatillerde erişime açabildiğini ifade eden Bağlıkaya, normal kullanıcıların bu süreçte randevu almasının zorlaştığını söyledi.

“Randevular bin euroya kadar satılıyor”

Bağlıkaya, botlarla alınan randevuların daha sonra karaborsada satıldığını iddia ederek şu ifadeleri kullandı:

“Bu botların kapattığı randevular karaborsada 300, 500 hatta acil seyahati olan iş insanlarına ve vatandaşlara 1.000 euroya kadar çıkan fiyatlarla satılıyor.”

Türk vatandaşlarının seyahat özgürlüğünün siber fırsatçılar tarafından istismar edildiğini savunan Bağlıkaya, Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı ile ilgili Avrupa Birliği misyonlarını konuya müdahale etmeye çağırdı.

IATA’nın aylık yolcu trafiği raporunda, düşüşte Orta Doğu pazarındaki sert daralma ile Kuzey Amerika’daki yavaşlamanın etkili olduğu belirtildi.

Verilere göre Orta Doğu hava yolu pazarında yolcu talebi yüzde 46,6 azalırken, Kuzey Amerika’da talep yüzde 0,3 geriledi.

İran savaşı nedeniyle hava yolu operasyonlarında ciddi aksaklıklar yaşandığını belirten IATA, bunun hem kapasite hem de yolcu talebi üzerinde baskı oluşturduğunu ifade etti. Kuruluş ayrıca yükselen petrol fiyatlarının operasyonel maliyetleri artırdığına dikkat çekti.

Willie Walsh: Durum son derece kırılgan

IATA Genel Direktörü Willie Walsh, Orta Doğu’daki savaşın bölgedeki taşıyıcılarda yolcu talebini yüzde 46,6 düşürdüğünü ve bu sert gerilemenin küresel talebi de aşağı çektiğini söyledi.

Walsh, hava taşımacılığı sektöründeki görünümün “son derece kırılgan” olmaya devam ettiğini belirtti.

Jet yakıtı maliyetlerinin Nisan ayında iki katından fazla arttığını ifade eden Walsh, bunun bilet fiyatlarını yukarı yönlü etkilediğini kaydetti.

İleri dönem uçuş planlamalarına ilişkin verilerin, hava yolu şirketlerinin önümüzdeki aylarda daha sınırlı kapasite sunacağını gösterdiğini belirten Walsh, şirketlerin yüksek yakıt maliyetleri ve zayıflayan talep arasında denge kurmaya çalıştığını ifade etti.

Orta Doğu hariç talep artıda kaldı

IATA verilerine göre kilometre başına yolcu geliri (RPK) bazında ölçülen küresel talep, Orta Doğu hariç tutulduğunda Nisan ayında yüzde 1,2 artış gösterdi.

Uluslararası uçuşlarda ise yolcu talebi geçen yılın aynı ayına göre yüzde 5,3 geriledi. Orta Doğu etkisi hariç tutulduğunda uluslararası talepte yüzde 1,9 büyüme kaydedildi.

Avrupalı hava yolu şirketlerinde uluslararası hat talebi yıllık bazda yüzde 0,9 arttı. IATA, bunun Mart ayındaki yüzde 8,1’lik büyümeye kıyasla belirgin bir yavaşlama olduğuna dikkat çekti.

Öte yandan Avrupa ile Asya arasındaki direkt hava trafiği yüzde 15,3 arttı. Bu artışın, daha önce Orta Doğu’daki aktarma merkezleri üzerinden yapılan uçuşların doğrudan seferlere kaymasından kaynaklandığı belirtildi.

26 Mayıs 2026 itibarıyla Türk hava yolu şirketi Air Anka’nın Rusya’dan Antalya’ya charter uçuş gerçekleştiremediği bildirildi. Şirketin daha önce geçici izinlerle uçtuğu, ancak Rusya Federal Hava Taşımacılığı Ajansı’nın (Rosaviatsiya) bu izinleri uzatmadığı kaydedildi.

Rosaviatsiya’nın Telegram kanalında yapılan açıklamada, “Türk havacılık otoriteleriyle koordinasyon çerçevesinde taşıyıcının yeni uçuş başvuruları onaylanmamaktadır” ifadeleri kullanıldı.

Air Anka’nın programında 11 Rus şehri vardı

Havalimanı tarifelerine göre Air Anka’nın yüksek sezonda Antalya’ya günde 11’e kadar uçuş gerçekleştirmesi planlanıyordu. Şirketin Soçi, Nijniy Novgorod, Yekaterinburg, Kazan, Mineralnye Vody, Ufa, Çelyabinsk, Saratov, Krasnodar, Volgograd ve Samara çıkışlı seferler düzenlemesi öngörülüyordu.

26 Mayıs-24 Ekim 2026 döneminde Air Anka’nın Antalya hattında 120 binden fazla koltuk arzı sunduğu belirtildi.

Benzer şekilde Türk hava yolu şirketi Tailwind’in de uçuş izinlerinin uzatılmadığı ifade edildi. Tailwind’in Krasnodar, Grozni, Astrahan ve Saratov çıkışlı uçuşlar planladığı, yaz sezonu için toplamda 30 binden fazla koltuk kapasitesi sunduğu aktarıldı.

Turizm sektörü: Yerine koyacak kapasite yok

Rus düzenleyici kurumları, yerli hava yolu şirketlerinin kaybolan kapasiteyi karşılayabilecek yeterli uçuş gücüne sahip olduğunu savunuyor.

Ancak Rus turizm sektöründen temsilciler farklı görüş bildiriyor. Sektör kaynakları, Rus hava yolu şirketlerinin yüksek sezonda yeterli koltuk sağlayamadığını ve mevcut uçuş maliyetlerinin daha yüksek olduğunu ifade ediyor. Bazı sektör değerlendirmelerine göre maliyet artışının yüzde 30 ile yüzde 150 arasında değiştiği belirtiliyor.

Bu durumun, ilgili uçuşlarla oluşturulan paket tur fiyatlarına da yansıdığı kaydediliyor.

Tailwind özelinde ise Grozni ve Saratov çıkışlı uçuş programlarının tamamen iptal edildiği bildirildi. Astrahan ve Krasnodar çıkışlı yolcular için alternatif hava yolu seçenekleri üzerinde görüşmelerin sürdüğü ifade edildi.

Azur Air’deki küçülme kapasiteyi daha da düşürdü

Antalya hattındaki kapasite sorununun, Rus charter hava yolu şirketi Azur Air’de yaşanan gelişmelerle daha da büyüdüğü belirtiliyor.

Rosaviatsiya’nın daha önce Azur Air’in işletme sertifikasının geçerlilik süresini sınırladığı, bunun ardından şirketin operasyonlarını azaltmak zorunda kaldığı kaydedildi.

Sektör temsilcilerinin değerlendirmelerine göre Azur Air’in daha önce açıkladığı uçuş programını en az üçte bir oranında küçülttüğü ifade ediliyor. Bunun sezon boyunca yaklaşık 150 bin koltukluk ek kayba karşılık geldiği belirtiliyor.

Tur operatörleri, Antalya uçuşlarındaki normalleşmenin düzenleyici kurumların alacağı kararlara bağlı olduğunu ifade ediyor.

Binlerce turist etkilendi

26-28 Mayıs tarihleri arasında Antalya ile Rus şehirleri arasındaki en az 11 uçuşun iptal edildiği bildirildi. Yaşanan gelişmelerin en az 3 bin 500 turisti etkilediği, bazı yolcuların ülkelerine dönemediği, bazılarının ise tatillerine başlayamadığı belirtildi.

Tur operatörlerinin mağduriyeti azaltmak için alternatif çözümler üzerinde çalıştığı kaydedildi.

Tur operatörlerinin Antalya’da mahsur kalan müşterilerini kendi maliyetiyle konaklattığı ve alternatif uçuş seçenekleri üzerinde çalıştığı bildirildi. Rusya mevzuatı kapsamında gerekli tüm işlemleri yürüttüğünü açıklayan şirketler, Antalya’da kalan turistlerin Pegasus, IrAero, SouthWind ve diğer hava yolu şirketlerinin seferleriyle taşındığını duyurdu.

Açıklamalarda, turistlerin dönüşlerinin planlanan tatil sürelerinin bitiş tarihine göre organize edildiği ifade edildi.

Air Anka uçuşlarıyla tatile çıkamayan yolculara ise tam para iadesi veya farklı tarih ve destinasyon seçenekleri sunulduğu belirtildi.

Kaynak: ATOR Bülteni

Dünya genelinde milyonlarca kişi, vize başvurularını artık doğrudan konsolosluklar yerine devletlerin yetkilendirdiği dış hizmet sağlayıcıları üzerinden gerçekleştiriyor. Araştırmaya göre bu sistemin en büyük aktörlerinden biri olan VFS Global, 71 ülke adına vize başvurularını yürütüyor ve 168 ülkede 4 binin üzerinde başvuru merkezi işletiyor.

Araştırma, Lighthouse Reports tarafından yönetildi ve Indian Express, Radio France International, Actualité, Der Spiegel, Twala, Maison des Reporters, Initium Media, Le Monde, Kısa Dalga, News24, The Nation Nigeria, The Nation Kenya, Carri Bloom ve Politico’nun aralarında bulunduğu medya kuruluşlarının katkısıyla hazırlandı. Türkiye ayağını ise Kısa Dalga muhabiri Canan Coşkun yürüttü.

Araştırmanın özeti

Uluslararası araştırmacı gazetecilik çalışmasında ulaşılan sonuçlar özetle şöyle:

• Vize başvuru sahipleri ihtiyaç duymadıkları ek hizmetleri satın almaya yönlendiriliyor.
• Kısa mesaj, kurye, çıktı, tarama ve premium (özel) salon hizmetleri bazı ülkelerde fiilen zorunluymuş gibi sunuluyor.
• Bazı çalışanlar, başvuru sahiplerine “daha fazla öderseniz vize alırsınız” algısı yaratmakla suçlanıyor.
• VFS personeline ek hizmet satışı için hedef ve komisyon sisteminin uygulandığı belirtiliyor.
• Eski çalışanlar, Trump’a yakın ABD’li bir iş insanının kontrolündeki Blackstone’un şirkete yatırım yapmasının ardından satış baskısının arttığını anlattı.
• Gişelerde toplam ücretin içine ek hizmetler dahil edilerek başvuru sahiplerinin fark etmeden ödeme yaptığı aktarılıyor.
• Premium ya da özel salon hizmetleri bazı yerlerde “daha hızlı randevu veya işlem imkânı” gibi sunuluyor.
• Bazı ülkelerde vize randevularının usulsüz biçimde satıldığı ve aracıların devreye girdiği iddia ediliyor.
• VFS’nin bazı rüşvet vakalarını sözleşme yaptığı devletlere bildirmediği ileri sürülüyor.
• Kişisel verilerin güvenli saklanması, zamanında silinmesi ve şifrelenmesi konusunda ihlaller tespit edildi. Slovakya veri ihlali nedeniyle VFS’ye 5 bin euro ceza verdi.
• Pasaport ve belgelerin kaybedilmesi, yanlış ücret alınması ve yetersiz personel eğitimi raporlara yansıdı.
• Botlar ve dış acenteler aracılığıyla randevuların bloke edildiği ve sonradan satıldığı belirtiliyor.
• Avrupa Birliği raporları, VFS’nin hizmet kalitesi sorunlarını kalıcı biçimde gidermekte başarısız olduğunu gösteriyor.
• Devletler VFS ile yaptıkları sözleşmelerin ihlali sayılabilecek uygulamalara rağmen çoğu zaman VFS’ye yaptırım uygulamaktan kaçınıyor.

VFS’nin vize imparatorluğu

VFS Global, devletler adına vize başvurularını kabul eden, başvuru merkezlerini işleten ve milyonlarca kişinin konsolosluklara erişiminde ara kapı haline gelen en büyük hizmet sağlayıcı konumunda. Araştırma, bu sistemin birçok ülkede başvuru sahipleri açısından daha hızlı ve kolay bir kamu hizmeti olmaktan çok, ek ücretler, satış baskısı ve denetim eksiklikleriyle işleyen bir ticari modele dönüştüğünü ortaya koyuyor.

Dosyanın ana bulgularına göre VFS Global, seyahat edebilmek için vize başvurusunda bulunanların maliyetini artırarak, başvuru sahiplerinin kişisel verilerini tehlikeye atarak ve onları yolsuzluk ve rüşvet riskine maruz bırakarak büyük kâr elde ediyor.

Araştırmaya göre şirket, özellikle başvuru sahiplerini ihtiyaç duymadıkları pahalı ek hizmetleri satın almaya yönlendiriyor ve bu hizmetleri satın almalarının vizelerini garanti altına alacağı izlenimini yaratıyor.

Araştırmaya göre VFS Global, devletler adına vize başvurularını kabul eden, başvuru merkezlerini işleten ve konsolosluk süreçlerinde aracılık yapan en büyük şirketlerden biri konumunda bulunuyor. Şirketin internet sitesindeki bilgilere göre VFS, 2001 yılından bu yana 542 milyondan fazla başvuruyu işledi, 231 milyondan fazla biyometrik kayıt aldı.

Merkezi Zürih ve Dubai’de bulunan şirketin çoğunluk hissesi, yatırım şirketi Blackstone’a ait. Azınlık hissedarları arasında ise Kuoni ve Hugentobler Vakfı, Temasek ve Dubai Holding yer alıyor.

Araştırmaya göre VFS’nin gelirlerinde son yıllarda dikkat çekici bir artış yaşandı. Şirketin Lüksemburg’daki mali kayıtlarına göre faaliyet kârı 2017’de 39 milyon euro seviyesindeyken 2024 itibarıyla 172 milyon euroya yükseldi. Aynı dönemde başvuru başına gelir yüzde 83 arttı.

Dosyada yer alan bilgilere göre VFS, bu büyümeyi “yüksek marjlı” olarak tanımladığı isteğe bağlı ek hizmet satışlarına bağlıyor. 2022’de Blackstone’un şirkete yüzde 75 oranında ortak olmasının ardından, bazı eski çalışanlar ek hizmet satış baskısının arttığını öne sürdü.

Ek hizmetler ve satış baskısı iddiaları

Araştırmada, kısa mesaj bilgilendirmesi, kurye teslimatı, belge tarama, çıktı alma ve premium salon hizmetlerinin birçok ülkede fiilen zorunluymuş gibi sunulduğu aktarıldı.

Eski ve mevcut çalışanların ifadelerine göre bazı merkezlerde personele satış hedefleri verildiği, ek hizmet satışları üzerinden prim veya komisyon sistemi uygulandığı iddia edildi.

Kenya, Nijerya, Hindistan ve Senegal’de görev yapan eski çalışanlar, başvuru sahiplerine premium hizmetlerin daha hızlı işlem veya randevu sağlayacağı izleniminin verildiğini anlattı. Bazı çalışanlar, başvuru ücretlerine ek hizmetlerin dahil edilerek toplam tutarın doğrudan müşteriye söylendiğini belirtti.

Avrupa Birliği ülkelerinin hazırladığı denetim raporlarında da benzer bulgular yer aldı. Çek Cumhuriyeti’nin 2024 tarihli raporunda, VFS’nin ek hizmetleri tanıtmak için “aşırı baskı” uyguladığı ifade edildi. İsveç ve Norveç raporlarında ise ek hizmetlerin isteğe bağlı olduğunun yeterince açık belirtilmediği kaydedildi.

Premium hizmetler ve randevu sistemi

Araştırmada, bazı ülkelerde premium salon hizmetlerinin daha hızlı randevu alma veya işlem avantajı sağlıyormuş gibi sunulduğu öne sürüldü. Avrupa Birliği Schengen kuralları kapsamında eşit erişim ilkesinin ihlal edildiğine ilişkin değerlendirmeler de raporda yer aldı.

Hindistan’da yaşanan bir olayda, Belçika vizesine başvuran 71 yaşındaki bir kadına, randevusuna geç kaldığı gerekçesiyle yeniden tarih alması veya premium salon hizmeti için ek ücret ödemesi gerektiğinin söylendiği aktarıldı.

Araştırmada ayrıca bot yazılımlar ve dış acenteler aracılığıyla randevuların toplu şekilde bloke edildiği ve daha sonra ücret karşılığında satıldığı iddialarına yer verildi. Avrupa Birliği hükümetlerinin hazırladığı çeşitli raporlarda bu sorunun yıllardır tekrarlandığı belirtildi.

Veri güvenliği ve kişisel bilgiler

Araştırma kapsamında elde edilen belgelerde, VFS’nin kişisel verilerin korunmasına ilişkin uygulamalarında çeşitli eksiklikler bulunduğu iddia edildi.

Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü kapsamında hazırlanan bazı iç raporlarda, başvuru verilerinin zamanında silinmediği, yeterli şekilde şifrelenmediği ve veri işleme konusunda personel eğitimlerinin yetersiz kaldığı belirtildi.

Slovakya’nın veri ihlalleri nedeniyle şirkete 5 bin euro ceza verdiği, Hindistan’daki bazı merkezlerde başvuru sahiplerine ait verilerin uzun süre sistemlerde tutulduğu aktarıldı.

Rüşvet ve usulsüzlük iddiaları

Araştırmada, bazı ülkelerde randevu ve “vize garantisi” iddiasıyla yasa dışı ödeme taleplerinin gündeme geldiği belirtildi.

Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde yapılan gizli kamera çekimlerinde, bir VFS çalışanının aracı kişilerle birlikte çalışarak ek ücret karşılığında “garanti vize” vadettiği öne sürüldü. Delhi’deki eski çalışanlar da seyahat acenteleri ile bazı personeller arasında rüşvet ilişkileri bulunduğunu iddia etti.

Senegal’de ise 2025 yılında randevu sattığı belirtilen bir çalışanın işten çıkarıldığı ve tutuklandığı kaydedildi.

VFS Global ise yaptığı açıklamada, etik dışı davranış iddialarının son üç yılda yaklaşık 17 bin çalışanının yüzde 0,6’sını kapsadığını belirterek tüm vakaların soruşturulduğunu ifade etti.

Avrupa Birliği raporlarında hizmet kalitesi eleştirileri

Araştırma kapsamında incelenen Avrupa Birliği belgelerinde, VFS’nin hizmet kalitesine ilişkin çok sayıda sorun tespit edildiği belirtildi.

Belgelerde pasaport kayıpları, yanlış ücret tahsilatları, belge sıralama hataları, tarama sorunları, bilgi teknolojileri altyapı eksiklikleri ve personel yetersizliği gibi başlıklar yer aldı.

2023 yılında Avrupa Birliği üyesi ülkelerin, Hindistan’daki hizmet kalitesi sorunları nedeniyle ortak çalışma grubu kurduğu aktarıldı. Bazı üye devletlerin, VFS’nin tekrar eden eksiklikleri gidermekte başarısız olduğunu raporladığı belirtildi.

Vize hizmetlerinin özelleştirilmesi tartışılıyor

Araştırmanın bulguları, vize hizmetlerinin özel şirketlere devredilmesi modelini de yeniden gündeme taşıdı.

Belçika Konsolosluk İşleri Genel Müdürü Joris Salden, Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde sürecin dış kaynak kullanımına verilmesinin maliyetleri artıracağını belirterek sistemi kurum içinde tutmayı tercih ettiklerini açıkladı.

Fransa Dışişleri Bakanlığı’ndaki sendika temsilcisi Catherine Jacq ise vize hizmetlerinin şirketlere devredilmesinin başvuru sahipleri açısından süreci daha pahalı hale getirdiğini söyledi.

Araştırma nasıl yürütüldü?

Araştırma kapsamında Avrupa Birliği Komisyonu’na, Birleşik Krallık’a ve AB üyesi ülkelere 40’tan fazla bilgi edinme başvurusu yapıldı. 2020-2024 dönemine ait çok sayıda denetim ve izleme raporu incelendi.

Ayrıca 16 ülkeden yapılan 2 bin 170 vize başvurusuna ait makbuz örnekleri analiz edildi. Araştırma ekibi, 10 ülkeden başvuru sahipleri ve eski VFS çalışanlarıyla görüşmeler gerçekleştirdi.

VFS yöneticileriyle de cevap hakkı kapsamında Dubai’de mülakat yapıldığı belirtildi.

Gerileme yavaşladı

TDA verilerine göre nisan ayında tur operatörü pazarındaki rezervasyon girişleri, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 9 gerilemesine rağmen normalleşme eğilimi gösterdi. Yaz sezonunda ise toplam büyüme yüzde 2 seviyesinde gerçekleşti.

Analize göre, nisan ayında son dakika rezervasyonları toplam aylık cironun yalnızca yüzde 5’ini oluşturdu. Kış sezonunun son seyahat ayında rezervasyonlardaki düşüş ve iptaller nedeniyle son dakika satışlarında yüzde 40’lık gerileme yaşandığı belirtildi.

Türkiye geçen yıl seviyesine yaklaştı

TDA’nın değerlendirmesine göre doğu Akdeniz destinasyonlarına yönelik talep nisan ayında toparlanma sinyalleri verdi. Türkiye rezervasyonları geçen yılın yalnızca yüzde 2 altında gerçekleşirken, Yunanistan yüzde 4 büyüme kaydetti. Mısır ise yüzde 18’lik rezervasyon kaybı yaşadı.

Doğu Akdeniz genelinde nisan ayındaki toplam düşüş yüzde 4 seviyesinde gerçekleşirken, bir önceki ay bu oran yüzde 34 olarak ölçülmüştü.

Batı Akdeniz’de ise özellikle İspanya ve İtalya destinasyonlarına yönelik talebin güçlü seyrini koruduğu belirtildi. TDA, gelir artışında fiyat yükselişlerinin etkili olduğunu vurguladı. Özellikle Kanarya Adaları’nda ortalama tatil fiyatlarının yüzde 5’in üzerinde arttığı ifade edildi.

Uzak destinasyonlarda çift haneli düşüş

TDA verilerine göre yaz sezonunda uzun mesafe destinasyon rezervasyonları yüzde 13 düşüş gösterdi. Kış sezonunda ise bu segmentteki gerileme yüzde 7 oldu.

Körfez ülkeleri ve Asya destinasyonları başta olmak üzere birçok uzak destinasyonda çift haneli kayıplar yaşandığı belirtildi. Büyük bölgesel aktarma merkezleri üzerinden ulaşılan destinasyonların da bu düşüşten etkilendiği ifade edildi.

ABD’ye yönelik talebin ise yaklaşan FIFA Dünya Kupası ve ülkenin 250’nci kuruluş yılı etkinliklerine rağmen toparlanmadığı kaydedildi. Alman tur operatörü pazarında ABD rezervasyon gelirlerinin geçen yılın yüzde 44 altında kaldığı açıklandı.

TDA’ya göre nisan sonu itibarıyla yaz sezonu rezervasyon hacmi, geçen yılki toplam cironun yüzde 66’sına ulaştı.

Bodrum’a kötü haber

Edinilen bilgilere göre, daha önce duyurulan bazı yeni dış hat rotaları artık uygulanmayacak. İptal edilen hatlar arasında Bodrum-Basel bağlantısının yanı sıra Bodrum-Bükreş, Bodrum- Kopenhag ve Bodrum-Dubai uçuşları da yer alıyor.

Bodrum ile Basel arasında planlanan uçuşların Haziran sonu veya Temmuz başında başlaması öngörülüyordu.

Ankara, İstanbul ve Çukurova’dan iptaller

Şirketin daha önce de bazı uluslararası rotaları erken sonlandırdığı veya tamamen tarifeden çıkardığı belirtiliyor. Bu kapsamda Ankara çıkışlı Münih, Beyrut ve Stockholm uçuşlarının yanı sıra İstanbul Sabiha Gökçen’den Kişinev, Gence, Cenevre, Iaşi ve Nahçıvan seferleri iptal edilen hatlar arasında yer aldı. Çukurova Havalimanı’ndan planlanan Beyrut hattının da iptal edilen seferler arasında olduğu bildirildi.

Buna karşın AJet’in Ankara Esenboğa’dan St. Petersburg hattında 1 Temmuz itibarıyla haftanın 5 günü karşılıklı sefer başlatacağı, uçuşların Boeing 737-800 tipi uçaklarla icra edileceği kaydedildi.

AJet, söz konusu düzenlemelerin nedenine ilişkin resmi bir açıklama yapmadı. Ancak sektör kaynakları ve havacılık uzmanları, artan yakıt maliyetleri ile Orta Doğu’daki jeopolitik gelişmelerin hava yolu şirketleri üzerindeki baskıyı artırdığına dikkat çekiyor.

Özellikle İran’daki savaşın ardından bölgede hava sahası risklerinin ve operasyon maliyetlerinin yükselmesi, birçok taşıyıcının uluslararası uçuş planlarını yeniden gözden geçirmesine neden oldu.

TUI ile anlaşarak Bodrum’u üçüncü üs yapmıştı

Ajet’in iptal ettiği hatlar arasında Özellikle Bodrum hatları dikkat çekiyor. Henüz başlamadan iptal edilen hatlar, Ajet’in TUI ile işbirliği yaparak Bodrum’u üçüncü üs yapma planı çerçevesinde hayata geçirilmişti.

Plan çerevesinde Ajet’in Yaz sezonunda Bodrum'dan Londra-Stansted, Nürnberg ve Hamburg'a haftada iki kez; Leipzig, Kopenhag, Berlin, Hannover, Viyana, Stokholm, Prag, Bükreş, Basel ve Bremen'e de haftada birer kez sefer düzenlemesi hedefleniyordu.

DW Türkçe'ye konuşan turizmcilere göre, İran savaşının turizmde yarattığı sıkıntılar yerli turistler sayesinde bir nebze hafiflemiş oldu. Turizmciler, son dönemdeki hareketliliğe rağmen, hükümetin 2026 sonunda turizmden 68 milyar dolar gelir elde etme hedefini yakalamanın pek mümkün olmadığı görüşünde.

Gözler bayram sonrasında

28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in İran'a saldırmasıyla başlayan savaş, İran'ın komşusu olan Türkiye'nin turizm hedeflerine darbe vurdu. Savaşın kısa sürede Körfez ülkelerine yayılması ve İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatması sonrasında enerji fiyatlarında yaşanan yükseliş, özellikle Avrupalı turistin tatil planlarında değişikliğe gitmesine neden oldu. Şimdi gözler Kurban Bayramı ve sonrasında başlayacak yaz sezonunda Türkiye turizminin nasıl bir performans göstereceğinde.

"Geçen yıla göre yüzde 8 kayıp var"

Aram ekim Duran’a konuşan Akdeniz Turistik Oteller ve İşletmeler Birliği (AKTOB) Başkanı Kaan Kavaloğlu, bayram tatilinin erken açıklanması sayesinde turizmde ciddi bir canlılık yakalandığını dile getiriyor. "Şu anda Antalya'daki otellerde yüzde 100'e yakın doluluk var" diyen Kavaloğlu, özellikle Avrupa'da yaşayan Türk vatandaşlarının da bu dönemde tatil için Türkiye'ye geldiğine dikkat çekiyor.

Öte yandan İran savaşı nedeniyle 1 Ocak-25 Mayıs tarihlerinde turizmde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 8'lik kayıp oluştuğunu kaydeden AKTOB Başkanı, şunu dile getiriyor:

"Şu an için önümüzde zor bir tablo var. Savaşın Avrupa'daki ekonomileri zorlamasının da turist gelişine olumsuz etkisi var. Zor bir sezon geçecek gibi gözüküyor. Bu süreçte yerli turistlerin yüzde 15-20 civarında artış göstermesi bizim için çok olumlu oldu."

Nisan'da turist sayısı yüzde 9,4 azaldı

Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın Nisan 2026 döneminde Türkiye'ye gelen yabancı ziyaretçi verilerine göre, geçen ay Türkiye'ye gelen yabancı sayısı geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 9,44 azaldı ve 3 milyon 532 bin 505 oldu. Ocak-Nisan döneminin geneline bakıldığında ise yabancı ziyaretçi sayısı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2,08 azalarak 10 milyon 369 bin 762'ye geriledi.

Ocak-Nisan döneminde de en fazla ziyaretçi alan il yüzde 51,47 ile İstanbul oldu. Sıralamada İstanbul'u Antalya, Edirne, Artvin ve İzmir takip etti.

Şimşek: Turizmi 12 aya yaymak istiyoruz

Geçtiğimiz günlerde Türkiye'nin turizm performansına dair açıklamalarda bulunan Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, turizmi yılın 12 ayına yaymak istediklerini vurgulayarak, "Bu bizim için hem istihdam hem de döviz geliri açısından çok değerli. Kültür, gastronomi, doğa, kongre ve sağlık turizmi, bunlar bizim için çok stratejik alanlar" dedi.

İran savaşının başlamasının ardından turizmi destekleyici adımlar attıklarını vurgulayan Bakan Şimşek, "Öncelikli olarak finansmana erişim konusunda bir adım attık ve 60 milyar liralık kredi garanti fonu üzerinden finansmana erişimi kolaylaştırıyoruz. Sadece o değil, çok istisnai bir vergi indirimine de gittik. Konaklama vergisinin oranını yüzde 2'den yüzde 1'e düşürdük" diye konuştu.

"Barış umudu arttıkça turizm canlandı"

Ege Turistik İşletmeler ve Konaklamalar Birliği (ETİK) Başkanı Mehmet İşler, İran savaşında tarafların ateşkes kararı ile barış umutlarının güçlendiğini ve bu durumun bölge turizmine olumlu yansıdığını söylüyor.

"Ateşkesin devam etmesinin üstüne bayram tatilinin bereketi de eklendi" diyen Mehmet İşler, savaş nedeniyle Türkiye'den İspanya'ya yönelmiş olan yabancı turistlerin İspanya'daki fiyat artışları nedeni ile tekrar Türkiye'yi tercih etmeye başladığı bilgisini veriyor.

Bu nedenle son haftalarda yabacı rezervasyonlarda artışlar yaşanmaya başladığını ifade eden ETİK Başkanı, "Savaşın başladığı ilk 2 ayda turizmde ciddi bir ağırlaşma ve yavaşlama görmüştük. Ama şu an hem savaş kelimesine alıştı insanlar hem de o ilk baştaki hararet söndü. Havaların ısınmasıyla da yavaş yavaş rezervasyonlar canlanmaya başladı. Böyle devam ederse 2026 hedeflerini tutturmamız zor olsa da, geçen yılki rakamları yakalamak bizim için başarı olacak" değerlendirmesinde bulunuyor.

ABD-İsrail arasında olası bir barış anlaşmasının Türkiye'de turizm sezonunu Ekim sonuna kadar uzatabileceğini söyleyen Mehmet İşler, "Barış sağlanırsa özellikle Eylül ve Ekim aylarında ciddi bir rezervasyon talebi patlayacaktır diye düşünüyoruz. Zaten Türkiye savaşın taraflarından biri değildi. Ama coğrafi yakınlık nedeniyle yabacı turist gelmeye çekindi. Şimdi bu olumsuz havanın yavaş yavaş dağıldığını gözlemliyoruz" diyor.

Rapora göre, sektörün yolcu kapasitesi de aynı dönemde yaklaşık 36 milyon seviyesinden 50 milyona yaklaşacak. Mevcut sipariş defterine göre kapasite artışının en güçlü hissedileceği dönem ise kısa vadede olacak.

2033’e kadar beklenen ortalama büyüme oranları

2026 yılında kruvaziyer yolcu kapasitesinin yüzde 9 artması beklenirken, bu oran 2027’de yüzde 5, 2028’de yüzde 4 seviyesinde öngörülüyor. 2029, 2030, 2031, 2032 ve 2033 yıllarında ise yıllık büyümenin yüzde 3 seviyelerinde devam edeceği tahmin ediliyor. Sektörün toplam kapasitesi büyüdükçe yıllık artış oranları gerilese de, toplam yolcu sayısındaki artışın yüksek kalmaya devam edeceği belirtiliyor.

2026 yılı içerisinde toplam 13 yeni kruvaziyer gemisinin hizmete girmesi planlanıyor. Söz konusu gemiler için imzalanan inşa kontratlarının toplam değerinin 9,5 milyar doların üzerinde olduğu ifade ediliyor. Rapora göre, gemi başına yatak kapasitesi bazında inşa maliyeti 350 bin doların üzerine çıktı.

Bu yıl filoya katılacak gemilerin ortalama tonajı 94 bin 307 gros ton olarak hesaplandı. En büyük yeni gemi, Legend of the Seas olacak. Finlandiya’daki Meyer Turku tersanesinde Royal Caribbean Group için inşa edilen geminin 250 bin 800 gros ton büyüklüğünde olması planlanıyor.

Öte yandan, Antarktika operasyonlarına yönelik geliştirilen ve Antarctica21 için inşa edilen Magellan Discoverer ise 590 gros ton ile listenin en küçük gemisi olarak öne çıkıyor.

5.000 + yolcu kapasiteli yeni gemiler inşa ediliyor

Yeni gemilerin ortalama yolcu kapasitesi 2 bin 85 kişi olarak hesaplanırken, en yüksek kapasiteye sahip gemiler arasında 5 bin 610 yolculu Legend of the Seas ile MSC World Asia yer alıyor. MSC World Asia, Fransa’daki Chantiers de l’Atlantique tersanesinde inşa ediliyor ve 5 bin 400 yolcu kapasitesine sahip olacak.

Pazar segmentlerine göre değerlendirildiğinde ise 2026 yılında hizmete girecek yeni yatak kapasitesinin 22 bin 841’i çağdaş kruvaziyer segmentinde, 4 bin 166’sı lüks segmentte ve 100’ü ekspedisyon segmentinde yer alacak.

,

Turizm Güncel'de yer alan habere göre, Air Anka’nın uçuş izinleriyle ilgili sorunlar yaşanıyor. Şimdiye kadar Rusya’ya kısa süreli izinlerle uçan Air Anka’nın bugünkü uçuşlarına izin verilmediği, hava yolunun çok sayıda uçuşunun belirsizlik ile karşı karşıya kaldığı ifade ediliyor.

Tur operatörleri için charter uçuşlar yapan Air Anka’nın bu dönemde günlük 6 uçuşunun bulunduğu, ilerleyen dönemler için uçuş sayısının çok daha fazla olduğu ifade ediliyor. Sorunun kısa sürede çözülmemesi durumunda, iki ülke arasındaki turist taşımacılığında kaos yaşanacağının altı çiziliyor.

Ancak uzmanlar, enflasyondaki olası düşüşün yalnızca maliyet baskılarının azalmasından değil, turizm, perakende ve konaklama sektörlerindeki talep yavaşlamasından da kaynaklanabileceğini belirtiyor.

Ticaret aksadığı sürece enflasyon baskısı sürecek

ABD merkezli bir risk istihbaratı ve jeopolitik analiz şirketi RANE’in (Risk Assistance Network + Exchange) Orta Doğu ve Kuzey Afrika Kıdemli Analisti Ryan Bohl, Dubai’nin temel ticaret rotalarının aksadığı sürece enflasyon baskısının yüksek kalacağını söyledi.

Hürmüz Boğazı kaynaklı şokun ardından fiyatların hızlı şekilde eski seviyelerine dönmesinin beklenmediğini ifade eden Bohl, özellikle talepteki sert daralmanın fiyatları aşağı çekebileceğini belirtti.

Redseer Bölgesel Ortağı Sandeep Ganediwalla ise enflasyon baskısının sektörler arasında eşit dağılmadığını söyledi.

Ganediwalla’ya göre akaryakıt ve lojistik bağlantılı maliyetler daha hızlı gerileyebilirken, gıda ve kira fiyatlarının normalleşmesi daha uzun sürebilir. Özellikle market, lojistik, teslimat, ulaşım uygulamaları, restoran ve inşaat bağlantılı sektörlerin maliyet baskısından daha fazla etkilendiği belirtildi.

Araştırmalara göre Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki tüketicilerin yüzde 78’i market fiyatlarının yükseldiğini ifade ederken, yüzde 51’i gıda enflasyonunu en önemli ekonomik kaygı olarak gösterdi.

Nisan’da enflasyon yüzde 4,8’e çıktı

Tüketicilerin harcamalarını tamamen durdurmak yerine temel ihtiyaçlara öncelik verdiğini kaydeden uzmanlar, isteğe bağlı tüketim harcamalarında ise daha seçici davranmaya başladığını belirtiyor.

Dubai İstatistik Merkezi’nin verilerine göre Dubai’de yıllık enflasyon nisanda yüzde 4,8’e yükseldi. Bu oran mart ayında yüzde 3,8, savaş öncesinde ise yüzde 2,7 seviyesindeydi.

Emirates NBD Kıdemli Ekonomisti Jeanne Walters, mart ve nisanda fiyat baskılarının özellikle yakıt, ulaşım ve ithal gıda maliyetlerindeki artıştan kaynaklandığını söyledi.

BAE’de akaryakıt fiyatları, İran savaşı sonrası yükselen küresel petrol fiyatlarına paralel olarak mart ayından itibaren artış gösterdi. Hürmüz Boğazı’ndaki kesintiler nedeniyle küresel petrol arzına ilişkin endişelerin fiyatları yukarı çektiği belirtildi.

Ulaştırma’daki artış yüzde 9’u aştı

Emirates NBD verilerine göre tüketici fiyat endeksindeki ulaştırma kalemi mart ayında aylık bazda yüzde 2,3, nisanda ise yüzde 9,2 yükseldi.

Öte yandan uzmanlar, bölgedeki tansiyonun düşmesi ve enerji arzındaki kesintilerin azalması halinde yılın ikinci yarısında ulaştırma kaynaklı enflasyonun gerileyebileceğini ifade ediyor.

Institute of International Finance Başekonomisti Garbis Iradian, Hürmüz Boğazı çevresindeki gelişmelerin geçici etkiler yarattığını ancak Dubai ekonomisinde bu yıl turizm, ticaret ve yabancı çalışan hareketlerinde yavaşlama beklendiğini söyledi.

Iradian, konut piyasasındaki fiyat baskısının da nüfus artışının yavaşlamasıyla birlikte azalmasının beklendiğini belirtti.

Gıda fiyatları da krizden önemli ölçüde etkilendi. Mart ayında gıda fiyatları aylık bazda yüzde 5,3 yükselirken, nisanda yüzde 1,5 artış kaydedildi. Uzmanlar, taşımacılık maliyetlerindeki artışın restoran ve konaklama fiyatlarına da yansıdığını ifade etti.

Konut ve kamu hizmetleri kalemi ise Dubai tüketici fiyat endeksinin yüzde 37,6’sını oluşturuyor. Ocakta aylık yüzde 2,8 yükselen konut maliyetlerindeki artış, sonraki aylarda yavaşlasa da yıllık bazda yüksek seviyesini korudu.

Uluslararası Para Fonu, Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimlere rağmen Körfez ekonomilerinin 2026 yılında büyümeyi sürdüreceğini ancak büyüme hızının yavaşlayacağını açıkladı.

Fitch Ratings ise geçtiğimiz hafta Birleşik Arap Emirlikleri’nin uzun vadeli kredi notunu “AA-” seviyesinde teyit etti.

Analistler, bölgedeki gerilimin azalması ve deniz ticaret yollarının yeniden normalleşmesi halinde Dubai’de enflasyon baskısının yılın ikinci yarısında kademeli olarak hafifleyebileceğini belirtiyor.

Pandemi öncesi rakamların üzerine çıktı

Araştırmaya göre wellness turizmi pazarı, 2012 yılına kıyasla yaklaşık iki kat büyüklüğe ulaşırken pandemi öncesi seviyelerin de yüzde 36 üzerine çıktı. Sektörün 2029 yılına kadar yıllık ortalama yüzde 9,1 büyüyerek yaklaşık 1,4 trilyon dolarlık hacme ulaşması öngörülüyor.

Global Wellness Institute, wellness turizmini bireylerin fiziksel, zihinsel ve ruhsal iyilik halini koruma veya geliştirme amacıyla gerçekleştirdiği seyahatler olarak tanımlıyor. Medikal turizmden farklı olarak wellness turizminin tedavi odaklı değil, önleyici sağlık yaklaşımına dayandığı belirtiliyor.

Sürdürülebilirlik ve çevre duyarlılığı açısından da önem kazandı

Sektörde meditasyon kampları, termal tesisler, spa programları, fitness odaklı tatiller ve doğa temelli deneyimler öne çıkıyor. Araştırmada wellness seyahatlerinin yalnızca kişisel sağlık değil, sürdürülebilirlik ve çevre duyarlılığı açısından da önem kazandığı ifade edildi.

ABD’de wellness odaklı odaklı seyahatler yüzde 10’a ulaştı

Tüketici talebindeki artışın sektör büyümesini desteklediği kaydedildi. Araştırmaya göre Avrupa ve ABD’de her 10 tüketiciden biri 2025 itibarıyla doğrudan wellness odaklı seyahat gerçekleştirdi. Almanya’da spa odaklı seyahat edenlerin oranı ise yüzde 25’e ulaştı.

McKinsey & Company tarafından gerçekleştirilen wellness eğilimleri araştırmasına göre Amerikalı tüketicilerin yüzde 84’ü wellness kavramını öncelikleri arasında gösterirken, bu oran Birleşik Krallık’ta yüzde 79, Çin’de ise yüzde 94 seviyesinde ölçüldü.

Tüketiciler wellness harcamalarını kısmak istemiyor

Araştırmalar, ekonomik belirsizliklere rağmen tüketicilerin wellness harcamalarını koruma eğiliminde olduğunu ortaya koydu. Katılımcıların büyük bölümü kişisel sağlık ve zihinsel iyilik haline yönelik harcamaları kısmayı diğer tüketim kalemlerine göre daha zor gördüğünü belirtti.

Hilton tarafından yayımlanan seyahat trendleri raporuna göre dinlenme ve yenilenme ihtiyacı, seyahat kararlarında temel motivasyonlardan biri haline geldi. Katılımcıların yarısından fazlası tatil planlarını dinlenme ihtiyacına göre şekillendirdiğini ifade etti.

Wellness konusunda rakamlar ne diyor?

ABD’deki tüketicilerin yüzde 56’sının wellness retreat programlarına katılmak için iki saatten uzun seyahat yaptığı belirtilirken, 2024 yılında wellness odaklı seyahat gerçekleştirenlerin yüzde 60’ı benzer tatilleri tekrar planladığını açıkladı.

Doğa ve sessizlik temelli programlar da dikkat çekici büyüme gösterdi. Orman terapisi ve doğa odaklı programlara ilgi yüzde 67 seviyesine ulaşırken, spiritüel seyahatlere yönelik talep yüzde 60 olarak ölçüldü. Sessizlik temalı retreat programları da yüzde 50’nin üzerinde ilgi gördü.

Birleşik deneyim eğilimi yüksek

Dijital arama verileri de wellness turizmine yönelik talebin arttığını ortaya koydu. Trip.com ve Google tarafından yayımlanan 2025 seyahat trendleri analizine göre “Japon çay seremonileri” aramaları yüzde 53 artarken, “her şey dahil spa” aramaları yüzde 250 yükseldi.

“Kayak ve spa” ve “golf ve spa resort” gibi birleşik deneyim aramalarında da önemli artışlar kaydedildi.

Wellness yaklaşımının iş seyahatlerinde de yaygınlaştığı belirtildi. Özellikle Avustralya’da şirketlerin çalışan seyahatlerine sağlık ve iyi yaşam odaklı aktiviteleri dahil etmeye başladığı kaydedildi. Şirketlerin çalışan verimliliği ve bağlılığını artırmak amacıyla wellness uygulamalarına daha fazla yatırım yaptığı ifade edildi.

Sektör analizlerinde, wellness turizminin geleceğinde sürdürülebilirlik, yerel kültürlerle entegrasyon ve doğa temelli deneyimlerin belirleyici olacağı vurgulandı. Ekosistemleri koruyan, yerel yaşamı destekleyen ve gerçek deneyim sunan destinasyonların önümüzdeki dönemde daha fazla öne çıkmasının beklendiği belirtildi.

Çin, stratejik bir pazar

Erdoğan, son yıllarda Türkiye’nin Çin pazarına yönelik tanıtım çalışmalarını güçlendirdiğini belirterek, Çin’in dünyanın en büyük seyahat hareketlerinden birini oluşturan stratejik bir pazar olduğuna dikkat çekti.

Erdoğan açıklamasında, “Çin pazarı yalnızca Trabzon ve bölgemiz için değil, ülkemiz turizmi açısından da büyük önem taşımaktadır. Türkiye’nin farklı destinasyonlarını Çinli ziyaretçilere daha güçlü şekilde tanıtma hedefi doğrultusunda önemli çalışmalar yürütülmektedir. Karadeniz’in incisi Trabzon olarak bizler de doğal, tarihi ve kültürel değerlerimizi uluslararası pazarlarda daha görünür hale getirmeyi hedefliyoruz” dedi.

"Fuarda Trabzon'un ve bölgenin tanıtımı yapılıyor"

ITB China’nın uluslararası turizm profesyonelleri, seyahat acentaları ve sektör temsilcilerini bir araya getiren önemli bir platform olduğunu vurgulayan Erdoğan, fuar süresince gerçekleştirilecek temaslarla Trabzon ve bölgenin turizm potansiyelinin uluslararası paydaşlara aktarılmasının amaçlandığını ifade etti.

Erdoğan ayrıca, organizasyonun hayata geçirilmesinde destek sağlayan Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’a, TBMM Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonu Başkanı Adil Karaismailoğlu’na, Trabzon Valisi Tahir Şahin’e, Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansına (TGA) ve katkı sunan tüm kurum ve paydaşlara teşekkür etti. Erdoğan, Trabzon’un uluslararası tanıtım çalışmalarının kamu ve özel sektör iş birliğinde kararlılıkla sürdürüleceğini kaydetti.

Çıkış nedeni henüz bilinmeyen yangın sonrası olay yerine itfaiye, saplık ve polis ekipleri sevk edildi. İtfaiye ekiplerinin yangını söndürmesinin ardından otelde yapılan kontrollerde, 32 yaşındaki H.E.G. isimli bir misafirin hayatını kaybettiği belirlendi.

Hayatını kaybeden misafirin cenazesi, olay yeri inceleme ekiplerinin çalışmalarının ardından otopsi yapılmak üzere Adli Tıp Kurumu Morgu’na kaldırılırken, polis ekipleri de yangının çıkış nedenine ilişkin inceleme ve soruşturma başlattı.

Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yürütülen bilimsel incelemeler ve diplomatik girişimler sonucunda, daha önce iadesi sağlanan 12 panelin ardından büyük kompozisyonun 13’üncü parçası da yeniden Türkiye’ye kazandırıldı.

Yeniden ait olduğu topraklara döndü

Bakan Ersoy, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

“Gaziantep'imizin gözdesi Zeugma’nın simgesi ‘Çingene Kızı’ mozaiğinin kayıp parçalarından birini daha Amerika Birleşik Devletleri’nden ülkemize kazandırdık. Daha önce iadesini sağladığımız 12 panelin ardından, büyük kompozisyonun 13'üncü parçası da bilimsel çalışmalar ve diplomatik girişimler sonucunda yeniden ait olduğu topraklara döndü.”

Ersoy, panelin Zeugma Mozaik Müzesi’nde bulunan eserlerle stil ve kompozisyon açısından önemli benzerlikler taşıdığını belirterek, kültür varlıklarının dünyanın neresinde olursa olsun takip edilmeye devam edeceğini ifade etti.

Online platformlarda satışa çıkarılmış

1998 yılında Gaziantep’in Nizip ilçesindeki Zeugma Antik Kenti’nde gerçekleştirilen kurtarma kazılarında yaklaşık 9,25 x 13,50 metre ölçülerindeki büyük taban mozaiği ortaya çıkarılmıştı. Dionysos kültüyle ilişkilendirilen Maenad başı tasviri, kamuoyunda “Çingene Kızı” adıyla tanınmıştı.

Yeni iade edilen panelin büyük kompozisyona ait olabileceği değerlendirmesi, Grenoble Alpes Üniversitesi’nden Dr. Djamila Fellague tarafından yürütülen araştırmalar kapsamında gündeme geldi.

Eserin çevrim içi bir müzayede platformunda satışa çıkarıldığı bilgisinin, Zeugma Kazı Başkanı Kutalmış Görkay aracılığıyla Kültür ve Turizm Bakanlığına iletildiği belirtildi.

Büyük kompozisyonla benzerlikler taşıdığı tespit edildi

Bakanlık uzmanlarının yaptığı incelemelerde panelin tessera renkleri, geometrik bordür düzeni, kompozisyon özellikleri ile kesme ve sökülme izlerinin büyük kompozisyonla önemli benzerlikler taşıdığı tespit edildi.

Bu tespitlerin ardından Bakanlık yetkilileri, Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi ile temasa geçerek bilimsel verileri ve hukuki dayanakları sundu. İki ülke arasında yürürlükte bulunan kültürel varlıkların korunmasına ilişkin anlaşmalar kapsamında esere el konulması talep edildi.

Soruşturma sürecinin tamamlanmasının ardından mozaik panel, Türkiye Cumhuriyeti Chicago Başkonsolosluğu’na teslim edildi ve Türk Hava Yolları ile THY Kargo iş birliğiyle Türkiye’ye getirildi.

Kültür ve Turizm Bakanlığı, eserin iade sürecinin kamu kaynağı kullanılmadan uluslararası iş birliğiyle tamamlandığını açıkladı.

Türkiye’ye getirilen mozaik panel, ilk olarak Anadolu Medeniyetleri Müzesi’ne teslim edildi. Gerekli işlemlerin ardından eserin Gaziantep’teki Zeugma Mozaik Müzesi’nde sergilenen büyük kompozisyonla yeniden bir araya getirileceği bildirildi.

Esneklik, güvenlik ve deneyim öne çıkıyor

Araştırma, seyahat talebinin devam ettiğini ancak tüketicilerin destinasyon, bütçe ve deneyim tercihlerinde önemli değişimler yaşandığını ortaya koydu. Esneklik, güvenlik ve deneyim odaklı seyahat anlayışının öne çıktığı belirtilirken, geleneksel tatil alışkanlıklarının yerini daha kontrollü ve planlı seyahat modellerinin aldığı ifade edildi.

Yakın bölge seyahatleri öne çıkıyor

Araştırmaya göre yurt içi ve yakın bölge seyahatleri, uzun mesafeli uluslararası seyahatlerden daha hızlı büyüyor. Katılımcıların üçte biri tatilini kendi ülkesinde yapmayı tercih ederken, yaklaşık yüzde 18’i komşu ülkelere yöneliyor. Aynı kıta içinde seyahat etmeyi planlayanların oranı ise yüzde 11 seviyesinde bulunuyor.

Araştırmada kısa mesafeli seyahatlerin daha düşük maliyet, daha az stres ve daha kolay planlama imkanı sunduğu için tercih edildiği belirtildi. Özellikle plaj destinasyonları, kırsal bölgeler ve kısa şehir kaçamaklarının öne çıktığı kaydedildi.

Deneyim odaklı tatillere ilgi artıyor

Seyahat eğilimlerinde deneyim odaklı tercihler de dikkat çekti. Tatilcilerin yüzde 54’ü konser, festival ve canlı etkinliklere katılmayı planlarken, yüzde 45’i spor organizasyonları ve kültürel gösterilere ilgi gösteriyor. Katılımcıların yüzde 41’i spa ve wellness hizmetlerini tercih ederken, yüzde 36’sı kruvaziyer seyahatlerine yöneliyor.

Araştırma, seyahatin artık yalnızca destinasyon odaklı değil, deneyim merkezli planlandığını ortaya koydu.

İş ve tatili birleştiren seyahatler de yükseliyor

Çalışma hayatı ile tatil anlayışının birleşmesi de yeni seyahat trendleri arasında yer aldı. Katılımcıların yüzde 32’si iş ve tatili birleştiren “bleisure” seyahatleri planladığını belirtirken, aynı orandaki katılımcı seyahat sırasında uzaktan çalışmayı sürdüreceğini ifade etti.

Araştırmaya göre tüketicilerin yüzde 26’sı ise uzun süreli dijital göçebe yaşam modeline yöneliyor. Bu eğilim doğrultusunda konaklama sektöründe güçlü internet altyapısı, ortak çalışma alanları ve uzun süreli konaklama seçeneklerinin önem kazandığı vurgulandı.

Artan seyahat maliyetleri endişe yaratıyor

Öte yandan artan seyahat maliyetleri tüketici davranışlarını doğrudan etkiliyor. Araştırmaya katılanların yüzde 70’i seyahat harcamalarından endişe duyduğunu belirtirken, iptal edilen seyahatlerin yüzde 60’tan fazlasında bütçe baskısının temel neden olduğu ifade edildi.

Buna rağmen seyahat isteğinin güçlü kaldığı görüldü. Katılımcıların yüzde 86’sı yılda en az bir kez tatil yapmanın önemli olduğunu belirtirken, yüzde 61’i seyahat bütçesini koruyabilmek için tatil harcamalarını azaltmayı tercih etti. Yaklaşık yarısının ise seyahat bütçesi yaratmak için diğer harcamalarını kıstığı kaydedildi.

Güvenlik kaygıları ön planda

Araştırma, güvenlik ve istikrarın da seyahat kararlarında belirleyici hale geldiğini ortaya koydu. Katılımcıların yüzde 72’si siyasi çatışmaları en önemli stres unsurlarından biri olarak gösterirken, uçuş iptalleri ve gecikmelerin üç kişiden ikisini endişelendirdiği belirtildi.

Pasaport ve bilet kaybı, sağlık sorunları ve bagaj problemleri de tüketicilerin önemli kaygıları arasında yer aldı. Katılımcıların yüzde 50’si ise fiziksel güvenliği seyahat planlamasında temel kriterlerden biri olarak değerlendirdi.

Araştırmada, modern seyahat anlayışında güvenilirlik, esneklik ve kriz anlarında hızlı çözüm sunabilen sistemlerin giderek daha fazla önem kazandığı vurgulandı.