Ana ve gelişmekte olan pazarlarda son durum

İlk çeyrekte Türkiye’nin Avrupa-OECD ülkelerinde yakaladığı ziyaretçi artışları dikkat çekiyor. İlk çeyrekte en büyük ikinci pazar durumundaki Almanya’dan gelişler, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 18 artışla 677 bine yükselirken; Avusturya’dan yüzde 13,5 artışla 65 bin, Hollanda’dan yüzde 3,43 artışla 147 bin, İngiltere’den yüzde 3,43 artışla 314 bin, Polonya’dan yüzde 6,61 artışla 83 bin ziyaretçi geldi. İlk üç ayda Avrupa OECD ülkelerinden yüzde 8,86 artışla 2 milyon 95 bin ziyaretçi geldi.

Rusya ve BDT pazarlarında son durum

İlk çeyrekte Rusya’dan gelen ziyaretçi sayısı yüzde 8,18 artışla 650 bine yükselirken, onu yüzde 8,81 artış ve 288 binle Gürcistan; yüzde 2,86 artış ve 188 binle Azerbaycan; yüzde 5,52 artış ve 133 binle Ukrayna ve yüzde 22,45 artış ve 98 binle Kazakistan takip etti. Üç aylık dönemde Rusya ve BDT ülkelerinden toplamda yüzde 7,68 artışla 1 milyon 648 bin ziyaretçi geldi.

Gelişen pazarlarda son durum

Türkiye’nin önde gelen turizm pazarlarından İran’dan gelişler ilk çeyrekte yüzde 28 düşüşle 527 bine geriledi. Çin’den yüzde 43 gibi yüksek oranlı bir artışla 111 bin ziyaretçi gelirken, Hindistan’dan gelişler yüzde 23,26 düşüşle 39 bine geriledi.

Aynı dönemde ABD’den gelen ziyaretçi sayısı yüzde 10 artışla 197 bine, Avustralya’dan gelen ziyaretçi sayısı yüzde 3,37 artışla 20 bine, Güney Kore’den gelen ziyaretçi sayısı yüzde 0,5 artışla 47 bine, Kanada’dan gelen ziyaretçi sayısı yüzde 14,83 artışla 46 bine yükselirken, Japonya’dan gelen ziyaretçi sayısı yüzde 3,41 düşüşle 34 bine geriledi.

İlk çeyrekte gelir ve kârlılık artışı

Ekonomim yazarı Vahap Munyar’ın makalesine göre şirketin 2026 yılı ilk çeyrek performansında güçlü talep etkisi öne çıktı. Toplam gelirler %21 artışla 5,9 milyar dolara, yolcu gelirleri %20 artışla 4,7 milyar dolara, kargo gelirleri %30 artışla 1 milyar dolara, FAVÖK %16 artışla 769 milyon dolara ve net kâr 226 milyon dolara yükseldi.

Uçuş ağı yeniden şekillendirildi

Ortadoğu’daki 21 noktaya uçuşların geçici olarak durdurulması sonrası THY, boşta kalan kapasiteyi Afrika, Uzak Doğu ve Avrupa hatlarına yönlendirdi. Bu sayede filoda atıl kapasite oluşmadı.

Önümüzdeki dönemde bölge operasyonlarının kademeli olarak yeniden başlaması planlanıyor. Halep seferleri yeniden devreye alınırken; Beyrut, Amman, Şam, Erbil ve Bağdat hatlarının da mayıs ayı içinde açılması öngörülüyor.

Yakıt maliyeti en büyük risk kalemi

2026’da havacılık sektörünün en kritik gündem maddesi jet yakıtı fiyatları oldu. THY yönetimi, ton başına 650–700 dolar seviyesinde öngörülen yakıt fiyatının 1.590 dolar düzeyine çıktığını açıkladı.

Yıllık yakıt maliyeti hedefi: 6,1 milyar dolarken, revize beklenti 9,5 milyar dolara yükseldi ve bu da 3,4 milyar dolarlık bir ek maliyet yarattı. Bu artışın etkisinin özellikle ikinci çeyrek finansallarında daha belirgin hissedilmesi bekleniyor.

2,5 milyar dolarlık etkiyi sınırlama planı

THY, jeopolitik gelişmelerin yaratacağı mali baskıyı azaltmak için yüksek talep görülen pazarlarda frekans artışı, premium segment odaklı büyüme, dinamik fiyatlama ve ek ücret uygulamaları gibi kapsamlı önlemler devreye aldı.Bu sayede kurum bilançosuna 1,2 milyar dolarlık bir katkı hedefleniyor.

Maliyet optimizasyonu tarafında ise operasyonel gider kontrolü, yakıt tüketimi verimliliği, tedarikçi ve havalimanı maliyetlerinde indirim görüşmeleri, yatırımların önceliklendirilmesi gibi çalışmalar yürütülüyor. Bu sayede de kurum bilançosuna 1,3 milyar dolar katkı hedefleniyor.

Yeni işe alımları durduruyor

THY, kriz dönemine rağmen istihdamı koruma stratejisini sürdürüyor. Son üç yılda şirket kadrosuna 10 bin yeni çalışan eklenirken, mevcut dönemde işe alımların durdurulması planlanıyor.

Toplam istihdam 100 binin üzerine çıkarken, şirketin konsolide varlıkları 48,6 milyar dolar seviyesine ulaştı.

Operasyonel veriler ve maliyet etkisi

Uçuş başına yakıt maliyetlerindeki artış da dikkat çekiyor. AJet Genel Müdürü Kerem Sarp, bir saatlik uçuşta yakıt maliyetinin savaş öncesine göre iki katına çıktığını belirtti.

Bu artışın bilet fiyatlarına etkisinin sınırlı kaldığı, maliyet artışının bilet başına yaklaşık 15–20 dolar seviyesinde olduğu ifade ediliyor.

Turizm sektöründe yaşanan kriz nedeniyle sektörün yaptığı vergi indirimi çağrıları ilk olarak konaklama vergisinde yapılan indirim ile karşılık buldu.

Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı kararıyla, daha önce yüzde 2 olarak uygulanan konaklama vergisi 1 Mayıs 2026’dan itibaren geçerli olmak üzere, 31 Aralık 2026 tarihine kadar yüzde 1’e düşürüldü.

BAE resmi haber ajansı WAM'da yer alan habere göre, BAE Dışişleri Bakanlığı, bölgedeki mevcut gelişmeler nedeniyle vatandaşların İran, Lübnan ve Irak'a seyahat etmesinin yasaklandığını açıkladı.

Açıklamada, söz konusu ülkelerde bulunan BAE vatandaşlarına en kısa sürede ülkeden ayrılarak BAE’ye dönmeleri çağrısında bulunuldu.

Bakanlık, vatandaşların güvenliğinin öncelikli olduğunu belirterek, yurt dışında bulunan BAE vatandaşlarının yayımlanan talimat ve uyarılara uyması gerektiğini vurguladı.

Ayrıca İran, Lübnan ve Irak'ta bulunan vatandaşlardan, alınan önleyici tedbirler kapsamında BAE makamlarıyla iletişime geçmeleri istendi.

Tekirdağ-İzmir istikametine ilerleyen 35 PK 328 plakalı yolcu otobüsü, şoförünün direksiyon hakimiyetini kaybetmesi sonucu Bandırma Külefli Kavşağı’nda saat 03.30 sıralarında devrildi.

Kazada Nezire Akova, Elif Kel ve Kemal Can Sert hayatını kaybederken, 1'i ağır 31 kişi yaralandı.

İhbar üzerine kaza yerine sağlık, itfaiye ve polis ekipleri sevk edildi. Yaralılar, sağlık ekiplerinin ilk müdahalesinin ardından ambulanslarla çevre hastanelere sevk edildi.

Hayatını kaybedenlerin cenazeleri ise, Bandırma Eğitim ve Araştırma Hastanesi morguna kaldırıldı. Polis, kazayla ilgili soruşturma başlattı.

Artan maliyetler paket tur fiyatlarını yukarı çekiyor

Sektör temsilcilerine göre, son dönemde artan operasyonel maliyetler, turistlerin otel dışı harcamalarını doğrudan etkiliyor. Özellikle enerji fiyatlarındaki yükselişin ulaşım maliyetlerine yansıması ve ören yeri giriş ücretlerindeki artışlar, kültür turu paketlerinin fiyatlarını ciddi şekilde yukarı çekmiş durumda.

Pamukkale turlarında talep geriliyor

Bu gelişmelerden en fazla etkilenen ürünlerin başında, ise Türkiye’nin en önemli kültürel destinasyonlarından biri olan Pamukkale’nin geldiği ifade ediliyor. Günübirlik ve 1 gece konaklamalı Pamukkale turları, yıllardır Rus turistler arasında en popüler programlardan biri olarak öne çıkarken, artan maliyetler nedeniyle bu ürünlerde satışların belirgin şekilde yavaşladığı ifade ediliyor.

Tur operatörleri, özellikle ulaşım, rehberlik ve giriş ücretlerinin birleşmesiyle oluşan toplam paket fiyatının, turistlerin “değer algısını” zorladığını ve bu nedenle rezervasyon kararlarının ertelendiğini belirtiyor.

Antalya–İstanbul günübirlik turlarında da daralma

Benzer bir daralma eğilimi, son yıllarda oldukça popüler hale gelen Antalya çıkışlı günübirlik İstanbul turlarında da gözlemleniyor.

İstanbul’a yapılan bu kısa süreli kültür turlarında, özellikle uçak bilet fiyatlarının yükselmesi ve müze giriş ücretlerindeki artışlar, paket maliyetlerini ciddi şekilde yukarı çekmiş durumda.

Sektör kaynaklarına göre, bu durum hem tur operatörlerinin satışlarını sınırlıyor hem de turistlerin şehir deneyimlerini kısıtlıyor.

“Turist otelden çıkamaz hale geliyor”

Rusya ve BDT pazarları uzmanı, deneyimli turizmci Orhan Sancar, artan maliyetlerin Türkiye turizmi açısından stratejik bir risk oluşturduğuna dikkat çekiyor. Sancar “Turistleri sadece otel içinde tutan bir yapı, uzun vadede destinasyonun değerini düşürür. Türkiye’nin en büyük avantajı deniz, kum, güneşin yanında güçlü bir kültürel mirasa sahip olmasıdır. Ancak mevcut maliyet yapısıyla turistin otel dışına çıkması giderek zorlaşıyor.” diyor.

Geçici fiyat düzenlemesi önerisi

Özellikle sezon başında oluşan bu talep hassasiyetini dengelemek adına kısa vadeli önlemler alınması gerektiğini vurgulayan Sancar “TGA ve ilgili kurumlar, Pamukkale gibi yüksek potansiyele sahip destinasyonlarda 01 Mayıs – 15 Temmuz 2026 tarihleri arasında giriş ücretlerini geçici olarak maksimum 500 TL seviyesinde sabitleyerek talebin canlı kalmasını sağlayabilir.” önerisinde bulundu.

Sadece tur değil, toplam harcama düşüyor

Sancar’a göre konu yalnızca tur satışlarıyla sınırlı değil. Kültür turlarının azalması rehberlik hizmetlerinden ulaşıma, yerel esnaftan müze gelirlerine kadar geniş bir ekonomik zinciri etkiliyor ve bu da turist başına elde edilen toplam gelirin düşmesine neden oluyor.

Sezonun kırılma noktası mayıs–temmuz dönemi

Turizmde özellikle Mayıs–Temmuz arasındaki dönemin kritik olduğuna dikkat çeken Orhan Sancar “Bu dönemde alınacak aksiyonlar erken sezon performansını, sezon geneline yayılacak talep dengesini ve Türkiye’nin rekabet gücünü doğrudan etkileyecek faktörler.” değerlendirmesini yapıyor.

“Kültür ve turizmini destekleyecek fiyat politikaları gerekiyor”

Alternatif destinasyonların (Mısır, Vietnam, Tayland ve Körfez ülkeleri) fiyat avantajı ile öne çıktığı bir dönemde, Türkiye’nin sadece otel ürününe değil, destinasyon deneyimine dayalı rekabet gücünü koruması gerektiği vurgulayan Sancar “Kültür turizmini destekleyecek fiyat politikalarının, Türkiye’nin toplam turizm gelirini artıracak stratejik bir yatırım olarak değerlendirilmesi gerekir.” diyor.

Mayıs ve Haziran ayları için 300 frekans azalttığı hatırlatıldı

Rusya merkezli bazı kaynaklarda, mayıs ve haziran aylarını kapsayan dönemde 300’den fazla uçuşun iptal edildiği ve havayolunun bazı uluslararası hatlarda kademeli daralmaya gittiği öne sürüldü. Bu gelişmenin, küresel jeopolitik riskler, Avrupa pazarındaki talep düşüşü ve artan yakıt maliyetleriyle bağlantılı olduğu ifade ediliyor.

“Türkiye’ye dönük arz tarafında ciddi bir boşluk yok”

Buna karşın sektör temsilcileri, Türkiye hattında arz tarafında ciddi bir boşluk oluşmadığını vurguluyor. Tur operatörlerine göre iptal edilen uçuşların önemli bölümü charter segmentinde yer alırken, yolcular alternatif taşıyıcılara yönlendiriliyor. Bu kapsamda Southwind Airlines gibi havayolları devreye girerek kapasiteyi dengelemeye katkı sağlıyor.

Paket tur fiyatları değişmeyecek

Operatörler, uçuş değişikliklerine rağmen paket tur fiyatlarının sabit kaldığını ve yolculardan ek ücret talep edilmediğini belirtiyor. Ancak hizmet standardı açısından farklılıklar dikkat çekiyor. Örneğin, bazı alternatif uçuşlarda ikram hizmeti sunulmazken, bagaj hakkının da daha düşük seviyede olduğu ifade ediliyor. Bu durum, özellikle hizmet kalitesi ve bagaj avantajı nedeniyle Türk Hava Yolları tercih eden yolcular açısından önemli bir değişiklik olarak öne çıkıyor.

Bütçeli hava yolları öne çıkıyor

Pazar dinamiklerine bakıldığında, talep tarafında daha ekonomik seçeneklere yönelim dikkat çekiyor. Pegasus Airlines ve AJet gibi düşük maliyetli taşıyıcıların bu süreçte daha fazla tercih edildiği belirtiliyor. Bu eğilim, havayollarının kapasite planlamasını doğrudan etkileyen unsurlar arasında yer alıyor.

Türkiye uçuşları planlandığı şekilde devam ediyor

Tur operatörleri, mevcut durumda Türkiye uçuşlarında operasyonların planlandığı şekilde devam ettiğini ve özellikle Antalya ile Dalaman hatlarında charter programlarının sürdüğünü vurguluyor. Ayrıca pazarda birden fazla havayolu alternatifinin bulunması, olası kapasite daralmalarının fiyatlara yansımasını sınırlayan temel faktör olarak değerlendiriliyor.

Uzmanlara göre, mevcut daralmanın belirli bir seviyede kalması halinde Rusya çıkışlı Türkiye turizminde ne bilet fiyatlarında keskin bir artış ne de ciddi bir kapasite sorunu bekleniyor. Ancak talepteki genel yavaşlama ve maliyet baskıları, sezonun geri kalanında pazarın seyrini belirleyecek temel unsurlar olmaya devam edecek.

Küresel jeopolitik gerilimlerin gölgesinde, özellikle son dönemde Orta Doğu’da yaşanan gelişmelerin etkilerinin sektörde hissedildiğini kaydeden Müberra Eresin, sürecin sadece bölgesel değil, küresel ölçekte de ekonomik dengeleri ciddi şekilde etkilediğini belirtti. Eresin, “Turizm sektörü olarak bizler, geçmişte olduğu gibi bugün de krizlere karşı dayanıklılığımızı koruyoruz. Sektörümüz; ekonomiye, istihdama ve kalkınmaya sağladığı katkıyla, cari açığın kapatılmasında lokomotif rolünü sürdürmeye devam edecektir.” dedi.

“Bekle-gör” durumu belirsizliği artırıyor

Enerji fiyatlarındaki hızlı artış, enflasyonist baskılar, döviz kurlarındaki sınırlı hareketlilik ve havayolu arzındaki daralma gibi gelişmelerin turizm sektörü üzerinde ciddi bir baskı oluşturduğunun altını çizen Eresin, “Buna ek olarak rezervasyonlarda gözlemlediğimiz ‘bekle-gör’ eğilimi, önümüzdeki döneme ilişkin belirsizlikleri artırıyor. Bu noktada açıklanan 60 milyar TL’lik Turizm Destek Paketi, sektörümüzün finansal dayanıklılığını güçlendiren önemli bir adımdır.” ifadelerini kullandı.

“Destek mekanizmaları dengeli ve odaklı olmalı”

Ancak destek mekanizmalarının daha hedefli, daha dengeli ve segment bazlı kurgulanmasının sektörün sürdürülebilirliği açısından kritik önemde olduğuna dikkat çeken Eresin, “Özellikle şehir otelleri gibi farklı dinamiklere sahip işletmeler için yalnızca finansmana erişim değil, maliyet yapısını doğrudan dengeleyen, daha adaletli dağılımı sağlayacak çözümler ön plana çıkarılabilmelidir.” diye konuştu.

“Bugün atılan adımlar önümüzdeki 10 yılı şekillendirecek”

Bugün atacağımız adımların yalnızca mevcut süreci yönetmeyeceğini, aynı zamanda Türk turizminin önümüzdeki 10 yılını da şekillendireceğini söyleyen TÜROB Başkanı, “Özellikle istihdamın korunması ve işletmelerimizin finansal açıdan devamlılığını sağlamak üzere Sayın Kültür ve Turizm Bakanımızın liderliğinde bir dizi çalışma yürütüyoruz. Bu düzenlemeleri yalnızca bir destek değil, Türk turizminin rekabet gücünü artıracak bir yatırım olarak görüyoruz.” değerlendirmesini yaptı.

GSTC kriterlerinde önemli değişiklikler

Konaklama sektöründe faaliyet gösteren tüm işletmelerin almakla yükümlü olduğu “Çevresel ve Kültürel Sürdürülebilirlik Programı” adını alan GSTC kriterlerinde birtakım değişiklikler yapıldığını duyuran Eresin, şu bilgileri paylaştı:

“GSTC süreci, bilindiği üzere sektörümüz için zorunlu ve stratejik bir belgelendirme programıdır. Bu süreçte işletmelerimizin karşılaşabileceği aksaklıkların, belgelerinin iptal olması da dâhil olmak üzere ağır idari ve mali yaptırımlara yol açma riski hepimizin bilgisindedir.

Ancak sektörümüzden gelen talepler doğrultusunda, Sayın Bakanımızın tensipleriyle belgelendirme kriterlerinde çok kritik güncellemeler yapılmıştır. Bu kapsamda; diğer bakanlıkların yetki alanına giren ve operasyonel süreçleri zorlaştıran kriterler artık sertifika için zorunlu birer engel teşkil etmeyecektir.

Bir diğer önemli yenilik ise sürdürülebilirliğin sürekliliğini korurken işletme yükünü hafifleten denetim periyodu olmuştur. Yapılan düzenlemeyle belgelerin her yıl yenilenmesi zorunluluğu kaldırılmış, yenileme süresi 3 yıla çıkarılmıştır.

Sektörümüzü zorlayan bu tip taleplerimize anında çözüm yaratarak bürokratik yükleri hafifleten ve sürdürülebilirlik yolculuğumuzu daha verimli kılan Sayın Kültür ve Turizm Bakanımız Mehmet Nuri Ersoy’a sektörümüz adına şükranlarımı sunuyorum.”

“Formula 1 Türkiye’nin küresel marka değerini güçlendirecek”

Formula 1 Türkiye Grand Prix’sinin yeniden İstanbul’a kazandırılması, Türkiye’nin küresel marka değerinin güçlenmesi açısından son derece stratejik bir gelişme olduğunu vurgulayan Müberra Eresin, “Bu önemli gelişme yalnızca kısa vadeli talep yaratmakla kalmayacak; Türkiye’nin uluslararası algısını uzun vadeli olarak şekillendirecek ve küresel ölçekteki marka değerini artıracaktır. TÜROB olarak bu sürecin en güçlü paydaşlarından biri olmaya devam edeceğiz.” dedi.

Tanıtım faaliyetleri devam ediyor

Tanıtım faaliyetlerinin Kültür ve Turizm Bakanlığı öncülüğünde TGA, İTO ve TUGEV iş birliğiyle çok yönlü ve stratejik bir anlayışla sürdürüldüğünü anlatan Eresin, “Bu kapsamda Kazakistan Almatı’da gerçekleştirdiğimiz workshop’un yanı sıra; IBTM Barselona, ILTM Cannes, Fitur Madrid ve ITB Berlin fuarlarında etkin şekilde yer aldık. TGA organizasyonuyla New York’ta düzenlenen B2B çalıştaya katılım sağladık. Önümüzdeki dönemde IMEX Frankfurt başta olmak üzere önemli organizasyonlarda da aktif şekilde yer alacağız. Ayrıca TÜROB olarak desteklediğimiz ve 24–25 Eylül 2026 tarihlerinde gerçekleşecek İstanbul Turizm Fuarı (ITF)’yi de hatırlatmak isterim. ITF’nin sektörde önemli bir buluşma noktası olacağına inanıyor ve sizleri bu platformda yer almaya davet ediyoruz.” dedi.

Ziyaretçi sayıları ve mevsimsel etkiler

Türkiye’nin küresel zorluklara rağmen 2026 yılını artıda karşıladığını ifade eden Mehmet Nuri Ersoy, “Ocak ayını geçen yıl 2 milyon 95 bin ziyaretçi ile kapatmıştık, bu yılın ocak ayını 3 milyon 131 bin ziyaretçi ile kapattık. %6,1’lik bir artış gerçekleşti. Geçen yılın şubat ayında 2 milyon 899 bin olan ziyaretçi sayısı, bu yılın şubat ayında yüzde 1,7 düşüşle 2 milyon 848 bine geriledi. Burada Ramazan’ın etkisi var. Ramazan ayında Türkiye’ye olan seyahat taleplerinde ortalama yüzde 20-25’lere varan kayıplar oluyor. Geçen sene Ramazan’ın tamamı mart ayına denk geliyordu; bu sene şubatın son on gününe kayma oldu. Ramazan her yıl on gün öne geldiği için aslında şubat ayındaki eksi “teknik eksi”dir. Şubatın son on gününün Ramazan ayına denk gelmesi sebebiyle orada eksi gerçekleşti.” ifadelerini kullandı.

“Savaş olmasaydı çok ciddi bir büyüme ile karşılaşacaktık”

Mart ayında ise Ramazan’ın fer’i pozitif etkisinin yaşandığını kaydeden Ersoy, “Çünkü Ramazan 30 gün yerine 20 günü mart ayına denk geldi ve oradan bir pozitif etki oldu. Ancak 28 Şubat’ta başlayan Amerika-İsrail-İran savaşının olumsuz etkilerini gördük. Buna rağmen geçen yılın mart ayında 2 milyon 995 bin olan ziyaretçi sayısı, bu yılın mart ayında yüzde 8,2’lik artışla 3 milyon 240 bin olarak gerçekleşti. Eğer savaşın etkisi olmasaydı, mart ayında çift haneli ve yukarı yönlü çok ciddi bir büyüme ile karşılaşacaktık.” dedi.

İlk çeyrekte Türkiye’ye en fazla turist gönderen ülkelere değinen Ersoy, “Almanya’nın 678 bin ziyaretçi ile ilk çeyrekte birinci sırada olduğunu görüyoruz. Onu 651 bin ziyaretçi ile Rusya, 539 bin ile Bulgaristan, 527 bin ile İran ve 314 bin ile Birleşik Krallık takip ediyor.” şeklinde konuştu.

Konaklama ve harcama istatistikleri

Geceleme süresindeki daralmanın öngörülen şekilde devam ettiğini kaydeden Mehmet Nuri Ersoy, “Geçen sene 10,96 olan ilk çeyrek ortalama kalış süresi bu yıl 10,92 oldu. Toplam ziyaretçi bazında baktığınız zaman, gecelemede %0,3’lük minör bir daralma olmuş. Yani yıl sonu hedef ortalamasına baktığımız zaman aslında beklentimizden biraz daha az daraldığını görüyoruz.” değerlendirmesini yaptı.

Turist başına gecelik harcama artıyor

Turist başına yapılan harcamalar ile ilgili verileri de paylaşan Ersoy, şu noktaların altını çizdi:

Kişi başı gecelik harcama, 2017’de devraldığımızda 68 dolardı. 2015’te 74 dolar yıl ortalamasıydı ve turizmde strateji değişikliğine gitmiştik. Stratejinin sonuçlarını da son yıllarda ciddi bir şekilde görüyoruz. 74 dolar olan ortalama harcama, 2025’te 100 dolara çıkmıştı. Bu sene hedefimiz de 103 dolardı. İlk çeyrekte gerçekleşmelere baktığımız zaman; geçen sene 99 dolar olan gecelik kişi başı harcamanın 102 dolara çıktığını görüyoruz. Yani o da yıl sonundaki hedefimizle paralel bir şekilde gelişmiş.

Gecelik harcamada yabancılardaki artışın yaklaşık %2,2 olduğunu görüyoruz. Yani geçen sene 116 dolar olan yabancı turistin gecelik kişi başı harcamasının bu sene 119 dolara çıktığını görüyoruz. Yurt dışı yerleşik vatandaşların harcamalarında da ciddi bir artış var. Geçen sene 67 dolar olan harcama bu sene 72 dolara kadar çıkmış, %7’lik bir artış olmuş. Ağırlıklı ortalamasını aldığımız zaman da harcamalarda %2,8 ile yıl sonu hedeflerimizle orantılı bir artış olduğunu görüyoruz.

Geçen sene ilk çeyrekte 9 milyar 494 milyon dolar olan turizm gelirinin, bu yılın aynı döneminde 9 milyar 896 milyon dolar olarak gerçekleştiğini görüyoruz. Bu da yaklaşık %4,2’lik bir artışa denk geliyor.

Tanıtım, iş birlikleri ve küresel organizasyonlar

Şimdi bu sonuçları aslında doğru okumak gerekiyor. Çünkü bu tablo tesadüfen ortaya çıkmış bir tablo değildir. Planlı, koordineli ve sahada aktif şekilde yürütülen bir sürecin sonucudur. Öncelikle tanıtım tarafında Turizm Geliştirme Ajansı (TGA) ile birlikte çok güçlü bir refleks gösterdik. Ajansımız, gelişmelerin ilk anından itibaren uluslararası pazarlardaki faaliyetlerini kesintisiz şekilde sürdürmüş, birçok hedef pazarda tanıtım çalışmalarını iki katına çıkarmıştır. Yani savaş başladı diye durmadık; tam tersi, tanıtım faaliyetlerini iki katına çıkardık.

Erişilebilirlik ve kapasite yönetimi

Tanıtım kadar önemli diğer bir başlık ise erişilebilirlik ve kapasite yönetimi olmuştur. Bu kapsamda başta Türk Hava Yolları olmak üzere havayolu sektörümüzle çok yakın bir iş birliği içerisinde olduk. Gerçekleştirdiğimiz toplantılarla pazarlardaki talep değişikliklerini anlık olarak değerlendirdik. Uçuş planlamalarından kapasite kullanımına kadar birçok başlığı birlikte ele aldık. Gereken durumlarda hızlı aksiyon alarak talep odaklı düzenlemelerin hayata geçirilmesini sağladık. Aynı şekilde tur operatörleri ile yürüttüğümüz yoğun temas trafiği de sürecin en kritik unsurlarından biri olmuştur. Farklı pazarlardan sektörün önde gelen yerli ve yabancı temsilcileri ile düzenli olarak bir araya geliyoruz. Rezervasyon eğilimleri, iptal ve yön değişimleri, tüketici davranışlarını doğrudan sahadan takip ediyoruz.

Türkiye’yi 2026’da Antalya Diplomasi Forumu, NATO Zirvesi, Uluslararası Uzay Kongresi ve COP 31 gibi global etkinliklerin merkezi hâline getiriyoruz. Formula 1, UEFA Avrupa Ligi Finali gibi küresel organizasyonlara; Andrea Bocelli, Kanye West, Scorpions, Pet Shop Boys gibi dünya yıldızlarının stadyum konserlerine ev sahipliği yapıyoruz. Sadece Formula 1 açıklamasının yapıldığı ilk dört gün içerisinde 50’den fazla ülkede 2000’i aşkın haberle küresel medyada güçlü bir yankı oluşmuş, yaklaşık 650 milyonluk bir erişime ulaşılmıştır. Turizmde öncelikli hedef pazarlarımızın tamamında Türkiye’nin adı çok güçlü bir şekilde gündeme taşınmıştır.

Gelecek vizyonu ve beklentiler

Sosyal medya tarafında ise lansmanın ilk dört gününde 200 milyona yakın etkileşim elde edilmiştir. 177’den fazla ülkede yapılan paylaşımlar, organizasyonun küresel ölçekte viral bir etki oluşturduğunu göstermektedir. 44’ten fazla dilde içerik üretilmesi ve milyonlarca izlenmeye ulaşan video içerikleri ile birlikte Formula 1 Türkiye Grand Prix’si yalnızca spor dünyasında değil, ana akım uluslararası iletişim kanallarında da birinci sınıf bir gündem başlığı hâline gelmiştir.

“Son dakika rezervasyonlarının yoğun olacağı zor bir dönem bizi bekliyor”

Türk turizmi artık sadece bir destinasyon tercihi değil; aynı zamanda güven, erişilebilirlik, deneyim ve süreklilik meselesidir. Biz de Türkiye olarak turizmi bu çok boyutlu perspektifle ele alıyor, stratejilerimizi buna göre şekillendiriyoruz. Elbette süreci yalnızca ilk çeyrek verileri ile sınırlı değerlendirmiyoruz. Özellikle zor bir ikinci çeyreğin ve savaşın yarattığı olumsuzlukların da yoğun hissedileceği bir sürecin bizi beklediğini görebiliyoruz. Çatışma sürecindeki belirsizlik, enerji fiyatlarındaki anlık dalgalanmalar ve küresel ekonomiye getirdiği yükler; kalıcı ateşkes sağlanana kadar turistik seyahatlerde son dakika rezervasyonlarının yoğun yaşanacağı bir dönemi işaret ediyor. Gerçekleşmesi hâlinde kalıcı ateşkes ile birlikte hızlı bir toparlanma olacağını da öngörüyoruz. Biz, önümüzdeki dönem içinde çalışmalarımızı aynı yoğunluk ve kararlılıkla sürdüreceğiz."

10 yıldır Türkiye limanlarına aralıksız ve düzenli gelişini sürdüren Celestyal, sezon açılışını Türkiye pazarına özel bir kampanyayla kutladığını duyurdu. Kampanya detaylarını Celestyal Türkiye Direktörü Özgü Alnıtemiz paylaştı. Basra Körfezi’nde 57 gün mahsur kalan gemilerin, Hürmüz Boğazı geçişinin ardından Akdeniz’de yeniden konumlanarak sezona hazır hale geldiğini belirten Özgü Alnıtemiz, ‘’Misafirlerimizin özlediği Yunan Adaları programımıza kaldığımız yerden, çok avantajlı bir kampanya ile başlıyoruz’’ dedi.

Celestyal’in Ege ve Yunan Adaları destinasyonundaki benzersiz uzmanlığına dikkat çeken Alnıtemiz, süper promosyonun Türkiye pazarına özel olarak tanımlandığını ve şimdiden turlara çok sayıda talep ve rezervasyon aldıklarını, kabinlerin hızla dolduğunu kaydetti. Alnıtemiz, Celestyal ile Iconic Aegean ve Idyllic Aegean turlarının, dünya çapında cruiser’lar tarafından onaylanmış memnuniyeti yüksek, zenginleştirilmiş ve premium bir seyahat deneyimi sunduğunu belirtti.

Alnıtemiz; süper promosyon döneminin Mayıs ve Haziran ayında gerçekleşecek olan tüm Yunan Adaları ve Atina turlarını kapsayacağını aktardı. Buna göre iç kabinlerde tüm kategorilerde 264 euro; dış kabinlerde 334 euro olan tek fiyat avantajından yararlanmak için 2 Haziran tarihine kadar rezervasyon yapılması gerekiyor. Iconic Aegean Turları 2 Mayıs’ta 3 ve 4 gece dönüşümlü olmak üzere başlayacak. Kuşadası çıkışlı 3 gecelik turlarda 1360 yolcu kapasiteli Discovery gemisi Patmos, Girit, Santorini, Atina ve Mikonos’a uğrayacak; 4 gecelik turda rotaya Rodos eklenecek.

7 gecelik Idyllic Aegean Turları ise 10 Mayıs’ta yine Kuşadası binişli olarak başlayacak. 1260 yolcu kapasiteli Journey gemisi ile gerçekleşecek bu turun rotasında ise Kuşadası, Rodos, Girit, Santorini, Atina, Mikonos (gece konaklamalı) ve Milos yer alıyor. Buradaki kampanya fiyatı ise 569 euro.

Celestyal gemilerinin sezon boyunca Türkiye limanlarına 100’e yakın kez uğrak yapacağını belirten Özgü Alnıtemiz; ‘’Haftanın 3 günü Kuşadası Limanı’ndan bir Celestyal gemisi kalkacak. Misafirlerimiz sezon boyunca premium cruise programlarımıza ekonomik fiyatlarla erişebilecek. Ancak iddia ediyorum ki şu an sunduğumuz süper promosyon, tüm seyahat alternatifleri içinde sezon boyunca bu fiyat fayda ile yapacağınız en ekonomik ve en zengin deneyim sunan seyahat ürünü olabilir. Misafirlerimiz kaçırmasınlar, kabinler hızla doluyor. Tek bir seyahatte birden fazla ada ve kültür keşfini daha erişilebilir hale getiriyoruz. İster Yunan Adaları’nda kısa bir kaçamak, isterlerse 7 gecelik programlarda daha uzun bir yolculuk olsun; bu rotalar güçlü fiyat avantajını, ayrıcalıklı seyahat deneyimleriyle birleştiriyor” diye konuştu.

Yaklaşık 363,3 milyon TL yatırım bedeliyle hayata geçirilecek olan tesisin, Midyat’ın turizm sektörüne katkı sunması hedefleniyor.

Toplam 2 bin 723 metrekarelik bir parsel üzerinde yükselecek olan Gernus Palace Otel, toplamda 8 kattan oluşacak şekilde planlandı. Bodrum, zemin, asma kat ve 4 normal kata ek olarak çatı katıyla hizmet verecek olan projenin her katında 22 olmak üzere, toplam 88 oda yer alacak.

Modern donanımlar ve sosyal alanlar

Medyat’ın otantik atmosferini modern lüksle birleştirecek olan otel, zengin donanımlarıyla dikkat çekiyor. 4 yıldız standartlarında hizmet verecek olan tesiste geniş yeme-içme alanları ve restoranlar, SPA, geleneksel Türk hamamı, modern spor alanları (fitness) ve dinlenme birimleri, geniş otopark alanları ve operasyonel verimliliği sağlayacak teknik birimler yer alacak.

Bölge Ekonomisine ve İstihdama Büyük Katkı

Gernus Palace Otel aynı zamanda yerel istihdam için önemli bir kapı olacak. İşletme aşamasına geçildiğinde tesiste toplam 40 personelin istihdam edilmesi planlanıyor. Mardin-Batman karayolu aksındaki stratejik konumu ve Midyat merkeze olan yakınlığıyla tesis, bölgedeki nitelikli yatak ihtiyacını karşılarken yerel ekonomiye sürdürülebilir bir katma değer sunacak.

Fas, Hilton'un büyüme sytratejisinde giderek önemli konuma geliyor

Şirketin açıklamasına göre, Fas pazarı Hilton’un küresel büyüme stratejisinde giderek daha önemli bir konuma geliyor. Chris Nassetta, ülkenin uluslararası turistler nezdinde artan cazibesine dikkat çekerek, hem büyük şehirlerde hem de gelişmekte olan destinasyonlarda genişleme fırsatları gördüklerini ifade etti.

Hilton’un ülkedeki son yatırımları arasında, başkent Rabat yakınlarında açılan Waldorf Astoria Rabat Salé öne çıkıyor. Lüks segmentte konumlanan bu otel, markanın Fas’taki ilk Waldorf Astoria yatırımı olma özelliğini taşıyor ve ülkenin en yüksek yapısı olan Mohammed V Kulesi’nde yer alıyor.

Casablanca ve Chefchaouen'da yeni oteller açılacak

Yeni projeler kapsamında Casablanca ve Chefchaouen şehirlerinde 2028 yılına kadar açılması planlanan oteller bulunuyor. Casablanca’daki tesisin yaklaşık 90 odalı olması planlanırken, Chefchaouen’deki proje 100 odalı olarak geliştiriliyor.

Şirket ayrıca Marakeş’te Eden Palm projesi kapsamında yeni bir anlaşmaya imza attı. 2029’da açılması planlanan bu tesis, üst segmentte konumlanacak ve wellness odaklı hizmetler sunacak. Bunun yanında Hilton, Nador ve Tetouan gibi gelişmekte olan kıyı destinasyonlarına da giriş yaparak coğrafi çeşitliliğini artırmayı hedefliyor.

Yatırım planı, Fas turizm sektöründe son dönemde artan talep, ürün çeşitliliği ve uluslararası zincirlerin ilgisinin güçlenmesiyle paralel ilerliyor. Hilton’un yeni projelerinde erken aşamadan itibaren konsept geliştirme, tasarım ve operasyonel verimlilik gibi unsurlara daha fazla odaklanılması dikkat çekiyor.

Sektör temsilcilerine göre, bu genişleme hamlesi Fas’ın hem şehir turizmi hem de sahil destinasyonları açısından küresel rekabette daha güçlü bir konuma gelmesine katkı sağlayacak.

En kritik konu hava yolu kapasitesinin korunması

Uğur’a göre mevcut süreçte en kritik unsur havayolu kapasitesinin korunması. Türkiye uzmanı şirketin yöneticisi, uçuş arzının sürdürülebilir kalacağı konusunda “oldukça iyimser” olduklarını ifade etti. Bu durumun, talep geri geldiğinde hızlı bir toparlanma için temel koşul olduğu vurgulanıyor.

Otel fiyatları rasyonel

Otel tarafında ise karmaşık ancak genel olarak rasyonel bir fiyatlama davranışı dikkat çekiyor. Bentour yönetimi, birçok otelin fiyatlarını makul seviyelerde aşağı çektiğini ve erken rezervasyon kampanyalarını uzattığını belirtiyor. Uğur, bu yaklaşımın mevcut talep koşullarında doğru bir strateji olduğunu dile getiriyor.

Bununla birlikte, Türkiye genelinde oteller arasında fiyatlandırma ve doluluk stratejilerinin önemli ölçüde farklılaştığına dikkat çekiliyor. Pazarda halen ciddi sayıda boş kapasite bulunurken, sektörün odağında talebin ne zaman ve ne hızla geri döneceği sorusu yer alıyor.

“Türkiye’nin sadık müşterileri henüz alternatif destinasyonlara yönelmedi”

Bentour’a göre talep tarafındaki temel sorun, Alman tüketicilerde oluşan “psikolojik belirsizlik”. Türkiye’yi tercih eden sadık müşteri kitlesinin önemli bir bölümünün henüz alternatif destinasyonlara yönelmediği, ancak rezervasyon için doğru zamanı beklediği ifade ediliyor. Bu belirsizliği azaltmak amacıyla şirket, ücretsiz esnek rezervasyon (flex) tarifelerini devreye almış durumda.

Diğer destinasyonlara talep güçlü

Öte yandan Türkiye dışındaki destinasyonlarda daha güçlü bir performans gözleniyor. Yunanistan, İspanya ve özellikle Tunus Bentour portföyünde öne çıkan pazarlar arasında yer alıyor. Tunus’ta talebin dikkat çekici şekilde artması üzerine şirketin bu destinasyondaki kapasiteyi artırma planları yaptığı belirtiliyor. Uğur, Tunus’taki otel ürününün son yıllarda belirgin şekilde geliştiğini ve bunun talep artışında etkili olduğunu vurguluyor.

Yüksek sezon ve sonrasına ilişkin öngörü zorlaştı

Jet2.com ve Jet2holidays markalarının çatı şirketi olan Jet2, bu eğilimin özellikle yaz sezonu talep görünürlüğünü sınırladığını vurguladı. Şirket, mevcut jeopolitik belirsizliklerin yüksek sezon ve sonrasına ilişkin öngörüleri zorlaştırdığını ifade etti.

Jet2 büyümeye devam ediyor

Buna rağmen Jet2’nin operasyonel büyümesi devam ediyor. 2026 yaz sezonu için kapasite yüzde 7,7 artışla 19,9 milyon koltuğa ulaşırken, toplam rezervasyonlar yüzde 6,2 artış gösterdi. Hem paket tur hem de sadece uçuş satışlarında “pozitif büyüme” kaydedildiği belirtildi. Nisan-Haziran dönemine ilişkin ortalama doluluk oranlarının ise geçen yıl ile paralel seyrettiği açıklandı.

Faaliyet kârı beklentisi geçen yılın biraz altında

Finansal tarafta ise şirketin kârlılığı üzerinde sınırlı bir baskı söz konusu. Jet2, 31 Mart’ta sona eren mali yıl için 435–440 milyon sterlin aralığında faaliyet kârı beklediğini duyurdu. Bu rakam, bir önceki yıl kaydedilen 446,5 milyon sterlinin hafif altında kalıyor. Sapmanın temel nedeni olarak, Londra Gatwick Havalimanı operasyonlarının devreye alınmasına yönelik 11 milyon sterlinlik başlangıç maliyetleri gösterildi.

Yaz sezonu yakıt ihtiyacının yüzde 87’si hedge edildi

Şirketin maliyet yönetimi tarafında ise güçlü bir hedge pozisyonu dikkat çekiyor. Yaz sezonu yakıt ihtiyacının yüzde 87’sinin hedge edildiği ve ton başına ortalama 707 dolar seviyesinden sabitlendiği belirtilirken, bu durumun maliyet tarafında yüksek bir öngörülebilirlik sağladığı ifade edildi. Jet2 ayrıca yakıt tedarikçileri ve havalimanı iş ortaklarıyla düzenli temas halinde olduğunu vurguladı.

Jet2’nun likiditesi güçlü

Bilançoda güçlü likidite yapısı öne çıkıyor. Şirket, mali yıl sonunda 3,3 milyar sterlin toplam nakit ve 2 milyar sterlin net nakit pozisyonuna sahip olduğunu açıklarken, kullanılmamış 500 milyon sterlinlik kredi limiti ile kısa vadeli dalgalanmalara karşı dayanıklılığını koruyor.

İngiltere’de hizmet alanını genişletti

Stratejik büyüme tarafında ise Gatwick açılımı kritik bir adım olarak öne çıkıyor. Mart sonunda başlayan operasyonlarla birlikte Jet2 ilk kez İngiltere’nin en büyük tatil havalimanında faaliyet göstermeye başlarken, şirketin 14 üssü sayesinde İngiliz nüfusunun yüzde 90’ından fazlasının Jet2 hizmetlerine 90 dakika içinde erişebildiği belirtildi.

“Orta vadeli büyüm hedeflerinde sapma yok”

Jet2 CEO’su Steve Heapy, şirketin müşteri odaklı iş modelinin bu tür belirsizlik dönemlerinde önemli bir avantaj sağladığını ifade ederken, Orta Doğu’daki gelişmelerin yakından izlenmeye devam edildiğini ancak orta vadeli büyüme hedeflerinden sapma öngörülmediğini dile getirdi.

Türk Hava Yolları tarafından yapılan açıklamada; Suriye’nin başkenti Şam, Lübnan’ın başkenti Beyrut ve ve Ürdün’ün başkenti Amman’a dönük seferlerin 1 Mayıs’tan itibaren yeniden başlatılacağı ifade edildi.

Söz konusu hatlar ABD ve İsrail’in İran’a dönük saldırılarının başladığı 28 Şubat’tan bu yana kapalı bulunuyordu.

"Savaşın gölgesi Antalya'nın sahillerine düşmüştür"

Bugün geldiğimiz noktada mesele artık turizm iyi mi gidiyor, kötü mü gidiyor tartışması değildir. Mesele, küresel risklerin doğrudan Türkiye’nin turizm omurgasına temas ettiği bir yapısal baskı dönemidir. Orta Doğu’da büyüyen çatışmalar ve Rusya–Ukrayna savaşı, yalnızca jeopolitik başlıklar değildir.

Bu savaşın gölgesi artık Antalya’nın sahillerine düşmüştür, Ege'nin otellerine düşmüştür, Bodrum’un restoranlarına düşmüştür, İstanbul’un çarşılarına yansımıştır ve Van’dan Mardin’e kadar ülkenin dört bir yanına kadar uzanmıştır.

"Zincirin tamamı ciddi risk altında"

Turizm, ekonomimizin yaklaşık %10–12’sini oluşturan güçlü ancak aynı zamanda kırılgan bir sektördür. Bu nedenle turizm, sadece ekonomik bir faaliyet değil, aynı zamanda bir güven yönetimidir. Turizm yalnızca otellerden ibaret değildir. Bu sektör; çiftçinin ürününü, esnafın kazancını, çalışanın gelirini ve 50’den fazla yan sektörü doğrudan etkileyen geniş bir ekonomik yapıyı kapsar. Bu nedenle bugün, bu zincirin tamamı ciddi bir risk altında bulunmaktadır.

2026 yılında yaşanan olumsuz gelişmeler, sezonun en kritik başlangıç dönemi olan Nevruz ve Paskalya takvimine denk gelmiş; ülkemize olan talebi daraltmıştır.

Rezervasyonlarda yüzde 25'e varan yavaşlama

İran ve çevre ülkelerden gelen turist sayısında ciddi düşüş var! Bu durum; Van’ı etkiliyor, Ağrı’yı etkiliyor, Hakkari’yi etkiliyor, Mardin’i etkiliyor, Gaziantep’i etkiliyor. Yani sadece sahil değil, Anadolu’nun ekonomisi etkileniyor! Bugün sahadan gelen tablo nettir: Rezervasyon hızında %20–25’e varan yavaşlama, artan iptaller ve değişen turist davranışı… Talep tamamen kaybolmamış, ancak ertelenmiştir.

Artık erken rezervasyon değil, son dakika kararları belirleyicidir.Bu durum sektörün önünü görmesine mani olmaktadır. Bakınız çok açık söylüyorum:

Bu daha başlangıçtır! Eğer bu kriz derinleşirse; Yaz sezonunda kayıp büyüyecek, Sonbaharda pazar kaybı kalıcı hale gelecek ve Türkiye, sadece bir sezon değil, yıllar sürecek bir rekabet kaybı yaşayacaktır!

Diğerleri fiyat artırıyor, Türkiye indirim yapıyor

Aynı anda rakiplerimizde ne oluyor? İspanya doluyor, Yunanistan fiyat artırıyor, İtalya talebi yönetiyor. Peki Türkiye ne yapıyor? İndirim yapıyor, Fiyat kırıyor, Kârından vazgeçiyor. Yani; Türkiye ucuzlayarak ayakta kalmaya çalışıyor, Rakipleri pahalılaşarak büyüyor! Bu tablo sürdürülebilir değildir! Bu sadece bir fiyat farkı değildir. Bu, iki farklı turizm modelidir: Biri değer odaklı büyür, diğeri sadece sayılarla ayakta kalmaya çalışır.

Ve değer üretmeyen model, uzun vadede pazar kaybetmeye mahkûmdur. Aynı anda İran merkezli kriz sadece talebi düşürmüyor, maliyet baskısını da oldukça arttırıyor. Petrol fiyatlarını artırıyor, Jet yakıtını yükseltiyor, Uçuş maliyetlerini katlıyor, belirsizlik nedeniyle uygulanan ücretsiz izinlerle kalifiye personel açığı yaşanıyor.

ÖTV ve vergi yüklerinin hafifletilmesi talebi

Bugün sektör, azalan talep ile artan maliyetlerin kıskacı altındadır ve bu sürdürülebilir değildir. Bu tabloyu doğru okumak zorundayız. Çözüm açıktır: Konaklama vergisinin yarıya indirilmesi veya kaldırılması, ÖTV ve vergi yüklerinin hafifletilmesi, enerji ve ulaşım maliyetlerinde destek sağlanması, SGK prim desteği verilmesi, havacılık ve tur operatörlerine finansal destek sunulması.

Bunlar teşvik değil, ülke ekonomisine yapılan yatırımlardır. Tanıtım politikaları güven algısını güçlendirecek şekilde yeniden kurgulanmalıdır. TGA bu dönemde önemli rol üstlenmesi gerekir. İç turizm ise bu yapının sigortasıdır; güçlü bir iç pazar, kriz dönemlerinde en büyük dayanaktır.

"Parçalı yönetim ve siyasi ayrışma turizmde kayıp üretir"

Tatil kredisi gibi iç turizmi destekleyici önlemler alınmalıdır. Ekonomi Koordinasyon Kurulu, Bakanlıklar, TOBB, TGA, Bankalar Birliği (Covid döneminde Başkan ve kamu bankalarının desteği önemliydi) havayolu şirketleri, Turizm STK'ları ve sektör temsilcileri aynı masada olmalıdır. Parçalı yönetim ve siyasi ayrışma turizmde kayıp üretir. Ve son olarak şunu ifade etmek isterim: Turizm sektörü zayıf olduğu için değil, doğru yönetilmediğinde kırılgan hale gelir.

Unutmayalım: Turizmde pazarı kaybetmek ve fiyat düşüşü hızlıdır, pazarı yeniden kazanmak ve fiyat artışı ise uzun zaman alır."

Birçok hat ekonomik olmaktan çıktı

FIA bünyesinde yer alan Air India, IndiGo ve SpiceJet gibi büyük taşıyıcılar, mevcut maliyet ortamının birçok hattı ekonomik olmaktan çıkardığını ve fiyatların bu seviyede kalması halinde operasyonları gözden geçirilmek zorunda kalınacaklarını belirtti.

Yakıt masrafı km başına 200 bin rupiyi aştı

Sektördeki temel sorun, havacılık türbin yakıtı (ATF) fiyatlarındaki sert artış. Ortadoğu ve Körfez bölgesindeki jeopolitik gerilim nedeniyle son dönemde yakıt fiyatlarının kilometre başına 200 bin rupi (2.100 dolar) seviyesini aşması ülkedeki havacılık sektörünü zor durumda bıraktı.

Normal şartlarda havayolu maliyetlerinin yüzde 30-40’ını oluşturan yakıt giderleri, mevcut tabloda yüzde 55-60 seviyelerine kadar yükselmiş durumda. Bu değişim, sektörün kârlılığını ciddi şekilde aşındırırken, özellikle uluslararası hatlarda fiyatlama esnekliğinin sınırlı olması nedeniyle maliyet artışlarının yolcuya yansıtılması zorlaşıyor.

Tüketim vergisi ve KDV indirimi talebi

Mevcut koşulların nakit akışları üzerinde de baskı yarattığını ve finansal riskleri artırdığını belirten FIA, hem kısa vadeli hem de yapısal önlemler talep etti. Kısa vadede jet yakıtı üzerindeki yüzde 11’lik tüketim vergisinin geçici olarak kaldırılmasını talep eden federasyon, eyalet bazında yüzde 25’e kadar çıkabilen KDV oranlarının da düşürülmesini istedi

Uzun vadede ise sektör, jet yakıtı fiyatlandırmasında daha öngörülebilir bir mekanizma talep ediyor. Özellikle rafineri marjları ile ham petrol fiyatları arasındaki uyumsuzluğun, petrol fiyatları düşse bile jet yakıtının yüksek kalmasına neden olduğu ve bunun planlama süreçlerini zorlaştırdığı ifade ediliyor.

Tedbir almak kaçınılmaz hale gelecek

Havayollarına göre bu durum yalnızca maliyet artışı değil, doğrudan operasyonel sürdürülebilirlik sorunu yaratıyor. Yakıt fiyatlarının yüksek seviyelerde kalması halinde kapasite azaltımı, hat optimizasyonu ve bilet fiyatlarında artış kaçınılmaz görünüyor.

Küresel ölçekte de benzer bir eğilim dikkat çekerken, birçok havayolu şirketi artan yakıt maliyetlerini dengelemek için ya fiyat artışına gidiyor ya da düşük kârlı hatları askıya alıyor. Hindistan’da ise şirketler şu ana kadar maliyet artışının bir kısmını absorbe etmeyi başarsa da, sektör temsilcileri bu durumun sürdürülebilir olmadığını vurguluyor.

İşte havayolu şirketlerinin güncel uçuş durumları ve operasyonel kararları:

Avrupalı taşıyıcılarda uzun süreli iptaller

• Lufthansa Grubu: Lufthansa, Swiss, Austrian, Brussels Airlines ve Edelweiss; Dubai ve Tel Aviv uçuşlarını 31 Mayıs’a kadar askıya aldı. Abu Dabi, Amman, Beyrut ve Riyad dahil pek çok noktaya uçuşlar 24 Ekim’e kadar durduruldu.
• Air France-KLM: Air France; Tel Aviv, Beyrut, Dubai ve Riyad seferlerini 10 Mayıs’a kadar askıya alırken; KLM, Riyad ve Dubai uçuşlarını 14 Haziran’a kadar durdurdu.
• British Airways (IAG): Orta Doğu kapasitesini düşüren şirket, Cidde rotasını kalıcı olarak kapattı. Dubai ve Doha seferlerini Temmuz ayından itibaren günde bire indirme kararı aldı.
• Aegean Airlines: Tel Aviv uçuşlarına kademeli olarak dönmeyi planlayan şirket, Beyrut uçuşlarını 26 Haziran, Dubai uçuşlarını ise 29 Haziran’a kadar iptal etti.
• LOT Polish Airlines: Tel Aviv uçuşlarını 31 Mayıs, Riyad uçuşlarını ise 30 Haziran’a kadar askıya aldı.

Kuzey Amerika ve Asya Pasifik hattı

• Delta & Air Canada: Delta, New York-Tel Aviv hattını iptal ederken Atlanta rotasını Eylül başına erteledi. Air Canada ise Tel Aviv ve Dubai uçuşlarını 7 Eylül’e kadar durdurdu.
• Cathay Pacific: Dubai ve Riyad yolcu seferlerini 30 Haziran’a kadar askıya alan şirket, Avrupa’daki yoğun talebi karşılamak için Londra ve Paris hatlarına ek seferler koydu.
• Qantas: Orta Doğu yerine Avrupa rotalarına odaklanan taşıyıcı, Roma ve Paris sefer sayılarını artırma kararı aldı.

Bölgesel taşıyıcılar ve Türkiye pazarı

• Pegasus Hava Yolları: İran, Irak, Ürdün, Lübnan ve Körfez ülkelerini kapsayan geniş bir coğrafyada uçuşlarını 1 Haziran’a kadar iptal ettiğini duyurdu.
• SunExpress: Türk Hava Yolları ve Lufthansa’nın ortak kuruluşu, Dubai uçuşlarını 21 Mayıs’a kadar durdurdu.
• El Al: İsrail merkezli taşıyıcı operasyonlarını kademeli olarak genişletse de 31 Mayıs’a kadar tüm Dubai uçuşlarını iptal etti.
• Emirates & Etihad: BAE merkezli taşıyıcılar, kısıtlı bir uçuş programıyla operasyonlarına devam ettiklerini açıkladı.

Düşük maliyetli taşıyıcılar (LCC)

• Wizz Air: İsrail uçuşlarını 4 Mayıs’a, Dubai ve Amman seferlerini ise Eylül ortasına kadar erteledi. Medine uçuşları ise süresiz olarak askıya alındı.
• Norwegian Air: Tel Aviv ve Beyrut hatlarının açılışını 15 Haziran’a öteledi.

Havacılık sektörü temsilcileri, bölgedeki gelişmelere bağlı olarak uçuş takvimlerinde güncellemelerin devam edebileceği konusunda sektörü uyarıyor.

Kapasite ve mimari detaylar

Demir Mevkii, 128 ada 1 parsel, 129 ada 1 parsel, 133 ada 2 parsel, 134 ada 1 parsel, 134 ada 2 parsel, 135 ada 1 parsel, 136 ada 1 parsel, 136 ada 2 parsel, 137 ada 1 parsel ve 137 ada 2 parsel olmak üzere toplam 10 farklı parsel. üzerinde geliştirilecek projede konaklama birimleri 6 parsel üzerinde yoğunlaşırken, diğer 4 parsel ise doğal dokunun korunması amacıyla tamamen yeşil alan olarak planlandı.

227 oda ve 454 yatak kapasitesine sahip proje, yatay mimari prensibiyle planlanacak ve tesiste bina yükseklikleri maksimum 6,50 metre ile sınırlandırılacak. 133 bin m² toplam alanın büyük bir kısmı peyzaj ve doğal sit özelliklerine uygun olarak korunacak.

Proje kapsamında 128 ada 1 parselde 14 oda-28 yatak, 129 ada 1 parselde 34 oda-68 yatak, 133 ada 2 parselde 49 oda-98 yatak, 134 ada 1 parselde 47 oda-94 yatak, 135 ada 1 parselde 41 oda-82 yatak ve 136 ada 1 parselde 42 oda-84 yatak kapasitesi ile toplam 227 oda 454 yatak planlanıyor.

Bölge ekonomisine ve istihdama katkı

Havalimanına erişim kolaylığı ve Torba-Gölköy aksındaki stratejik konumuyla dikkat çeken tesis, inşaat ve işletme aşamalarında yaratacağı istihdamla yerel ekonomiye güç katacak. Proje, Bodrum’un turizm potansiyelini nitelikli yatak kapasitesiyle destekleyerek Türkiye’nin 2024 ve sonrası için belirlediği turizm vizyonuna doğrudan katkı sunmayı hedefliyor.

Biri 84 diğer 132 odalı

Projelerden biri Küçükbakkalköy Mahallesi 2129 ada 1 parseldeki 1221 metrekare arsa üzerine inşa edilecek. 84 oda olarak planlanan otel 4 bin 337 metrekarelik inşaat alanına sahip olacak. 248 milyon lira yatırımla hayata geçecek 3 yıldızlı, 8 katlı otelde 30 personel istihdam edilecek.

Her iki otelde Ramada Encore markasıyla işletilecek

Şirketin hayata geçireceği ikinci otel projesi de yine Ataşehir’in aynı mahallesinde konumlanıyor. Küçükbakkalköy Mahallesi 1900 ada 64 parseldeki 10 bin 587 metrekarelik arsa üzerinde hayata geçirilecek 4 yıldızlı otelde 132 otel odası bulunacak.

686 milyon lira yatırımla hayata geçirilecek projenin tanıtım dosyasın, tesisin inşaat aşamasında 40, işletme aşamasında ise 35 personelin istihdam edileceği belirtildi.

Tesislerin ikisi de, Wyndham zincirine ait Ramada Encore markasıyla işletilecek.

Arazide İlgezdi ailesinin de ortaklığı var

Oteller için hazırlanarak Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na sunulan projelerden 132 odalı otelin proje tanıtım dosyasında, “Proje alanı arsa sahibi büyük hissedar olarak Sar Elektronik Gıda ve Dayanıklı Tüketim Malları Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’ne, Battal İlgezdi, Özlem İlgezdi, Turnam Nehir İlgezdi ve Erguvan İnşaat Taahhüt Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi üzerine kayıtlıdır.” ifadeleri yer aldı. Özlem İlgezdi Turnam Nehir İlgezdi Battal İlgezdi’nin kızları.

Battal İlgezdi, 2009 yılından 2019 yılına kadar CHP’nin Ataşehir Belediye Başkanı olarak görev yaptı. 2019 seçimlerinde aday gösterilmeyen İlgezdi, çeşitli suçlamalar yönelterek partisinden istifa etti.

Battal İlgezdi, 8 Aralık 2017 tarihinde, yolsuzluk ve usulsüzlük suçlamalarıyla, "usulsüz, yolsuzluk içeren işlemlerin belediye başkanının yakın akrabaları ve iş ortakları ve onların yakın akrabaları ile karmaşık ilişkiler zinciri oluşturularak ve kendi kimliği gizlenerek gerçekleştirildiği" iddiasıyla İçişleri Bakanlığı tarafından geçici olarak görevden uzaklaştırıldı. Bakanlığın konuyla ilgili açıklamasında, İlgezdi'nin akrabalarının ekonomik durumlarınca açıklanamayacak malvarlıkları edinmeleri gibi noktalar yer aldı. İlgezdi ise iddiaları reddederek, konuyla ilgili halihazırda bir beraat kararı olduğunu iddia etti.