Türkiye 2026 turizm sezonuna yüksek maliyetlerden dolayı oluşan fiyat dezavantajı, jeopolitik gerilimler ve kaynak pazarlardaki ekonomik durum nedeniyle olumsuzluklarla giriş yaptı. Erken rezervasyon döneminin önemli bir bölümünü ıskalayan Türkiye, şimdi gözünü son dakikada gelecek misafirlere çevirmiş durumda.

Peki Türkiye’nin ikinci büyük turizm pazarı Almanya’da işler nasıl gidiyor, Türkiye’ye dönük talepte bir ivme yakalanabildi mi?

Bentour Reisen Almanya Genel Müdürü Songül Göktaş Rosati ve Schmetterling CEO’su Ömer Karaca, pazardaki son durumu Turizm Ekonomi Haber Müdürü Savaş Daş’a değerlendirdi.

Rosati: Son haftalarda Türkiye son dakika satışları hızlandı

Almanya turizm pazarında son dakika sezonunun başladığını ve son haftalardaki rezervasyon girişlerinin talebin yeniden belirgin şekilde arttığını gösterdiğini kaydeden Bentour Reisen Almanya Genel Müdürü Songül Göktaş Rosati, “Başlangıçta İran çatışması kısa vadeli bir rezervasyon temkinliliğine yol açtı. Bunu piyasada da gözlemledik. Ancak bu gelişme tek başına değerlendirilmemelidir.” diye konuştu.

Türkiye özellikle aile segmentinde bir miktar kayıp yaşadı

Almanya pazarında ortaya çıkan temkinli tutumun sadece jeopolitik nedenlere bağlı olmadığına dikkat çeken Rosati, “Jeopolitik durumun yanı sıra Almanya’daki ekonomik koşullar ve destinasyonlardaki fiyat gelişmeleri de bunda rol oynadı. Buna rağmen misafirlerin seyahat etme isteği devam etti, ancak bir süre bekleme eğilimi oluştu. Bu süreçte Türkiye Almanya’da, özellikle aile segmentinde bir miktar kayıp yaşadı. Bunun nedeni de ülkedeki ekonomik sıkıntılar ve fiyat dengesi. Son dakikada bu ailelerin çoğunun Türkiye’ye döneceğine inanıyorum.” diye konuştu.

Rosati, değerlendirmesinin devamında şu noktaların altını çizdi:

“Seyahat isteği genel olarak güçlü”

“Son dakika döneminin başlamasıyla birlikte rezervasyonlarda belirgin bir hareketlilik görüyoruz. Talep yeniden artıyor ve müşteriler mevcut fırsatları çok iyi değerlendiriyor. Bu da seyahat isteğinin genel olarak güçlü olduğunu ve yeniden daha net şekilde ortaya çıktığını gösteriyor.

En önemli ve olumlu mesaj ise şu: Seyahat insanlar için hâlâ çok önemli bir ihtiyaç olarak öne çıkıyor. Yapılan güncel çalışmalar, tatilin sadece bir dinlenme değil, aynı zamanda stresin azalması, mental sağlık ve genel sağlık üzerinde de olumlu etkileri olduğunu açıkça ortaya koyuyor. Bu nedenle seyahat isteği temel olarak güçlü kalmaya devam ediyor, dış etkenler ise sadece kısa vadeli dalgalanmalara yol açabiliyor.”

Karaca: Türkiye’nin yaşadığı durgunluk önemli ölçüde fiyatlarla ilgili

Almanya turizm pazarında ciddi bir durgunluk yaşandığını belirten Schmetterling CEO’su Ömer Karaca ise durgunluğun sadece Türkiye satışlarında değil, hemen hemen tüm Doğu Akdeniz destinasyonlarında yaşandığını belirtti. Karaca, “Bizi şaşırtan, Mısır’da durgunluk olmaması. Bu nedenle yaşanan durgunluğun tek sebebinin Körfez Savaşı olmadığına inanıyoruz. Almanlar elbette savaştan dolayı çekiniyorlar ancak Türkiye’nin turizm destinasyonları İran’a çok uzak. Mısır daralma yaşamazken Türkiye’nin rezervasyonlarının zayıf seyretmesi önemli ölçüde fiyatlarla ilgili.” dedi.

“İki haftadır Türkiye talebinde toparlanma var”

İspanya ve Yunanistan’ın Almanya’da iyi talep aldığını, ancak bu kitlenin zaten bu ülkelerin müşterisi olduğuna dikkat çeken Karaca, “Eskiden Türkiye’ye gelen misafirlerin biraz Mısır’a doğru kaydığını görüyoruz. Ancak son iki haftadır Türkiye talebinde de toparlanma var. Türkiye aramaları ve rezervasyonları arttı. Yavaş yavaş son dakikaya doğru bir hareketlilik var. Eğer açıklandığı üzere, yapılan anlaşmaya göre savaş biterse önümüzdeki dönemde Almanya’da Türkiye’ye epey bir talep olacak.” değerlendirmesini yaptı.

Gidişat uçak kapasitelerine ve otel fiyatlarına bağlı

Ancak oluşacak talebin boyutunun otellere ve hava yolu şirketlerine bağlı olduğuna dikkat çeken Ömer Karaca, “Hava yolu şirketleri Almanya-Türkiye arasında uçakları azalttı. O nedenle şu anda uçaklar iyi bir dolulukla uçuyor. Ancak yaz için yeterli kapasite olmazsa o zaman son dakikada sorun yaşarız. Çünkü uçakların birçoğu zaten dolu. Türkiye’nin fiyatları yüksek demiyorum ama Almanlar, ‘Riskli bir bölgeye o parayı vermem’ diyor. Aslında Mısır daha riskli bir bölgede ancak oraya o parayı veriyor. Çünkü fiyatın risk alabilecek kadar cazip olduğunu düşünüyor. Benzer tüketici tutumu İngiltere’de de var.” şeklinde konuştu.

Savaşın bitmesi ve Dubai’nin fiyatları çekmesi durumunda, sırf fiyattan dolayı Almanya’dan Dubai’ye de ciddi bir talep oluşacağını anlatan Karaca, epeydir insanların Dubai’ye gidemediğini, fiyatın düşmesi durumunda pek çok Almanın bu destinasyona gideceğini söyledi.

Almanya’da 2025’in yüzde 5 altında kalabiliriz

Karaca, 2026 yılında Türkiye’nin Almanya’da 2025 rakamlarına ulaşıp ulaşamayacağı ile ilgili soruya ise “Almanya’dan şu ana kadar kaybettiğimizi kaybettik. Bu kaybı telafi edemeyiz. Dolayısıyla bu yıl 2025 rakamlarına ulaşmamız zor görünüyor. Mart ayına kadar yapılan erken rezervasyonlar duruyor ancak ondan sonraki süreçte talep başka destinasyonlara kaydı. Dolayısıyla bu yıl Almanya’da geçen yılki seviyenin yüzde 5 altına düşebiliriz.” yanıtını verdi.

“Schmetterling’i başka bir aşamaya taşımak istiyoruz”

Schmetterling’in hedefleri ile ilgili de bilgi veren Karaca, “Şirketi başka bir aşamaya taşımak istiyoruz. Turizm teknolojileri sağlayıcısı TraSo GmbH’yi satın aldık. Başka satın almalar için de görüşmeler yürütüyoruz. Acentelere hizmet veren bir satış kanalıyız ama bu alan sürekli değişiyor. Schmetterling’i satış kanalından daha çok destinasyon kanalı olarak konumlandırmak istiyoruz. Tur operatörü olmak istemiyoruz ve hiçbir zaman da olmayacağız. Şimdi ilk defa operatörlerin kullandığı satış kanalını satın aldık. Önümüzdeki 4-5 yıl içinde satış kanallarında büyük değişiklikler olacak. O yüzden ben de şirketi biraz başka bir tarafa taşımaya başlıyorum.” değerlendirmesini yaptı.

"Stop Vertidos al Mar" sivil oluşumunun verilerine göre, Puerto de la Cruz'da her gün yaklaşık 13.000 metreküp yetersiz arıtılmış atık su denize deşarj ediliyor. 17 Haziran 2025'te yüksek fekal bakteri değerleri nedeniyle kapatıldıktan sonra yeniden açılan Playa Jardín’de, kalıcı çözümler sunması beklenen projelerin çoğunda ciddi gecikmeler yaşanıyor. Tesisin üçüncül arıtma aşaması, kapasite artırımı, Punta Brava sualtı deşarj hattının yenilenmesi ve mahalle kanalizasyon ağının rehabilitasyonu gibi kritik adımlar henüz tamamlanamadı.

Arıtma kapasitesi yetersiz kalıyor

Orotava Vadisi'ndeki arıtma tesisinin üçüncül arıtma aşaması, 1990'lardaki ilk inşaat planlarında yer almasına rağmen ancak 2025 yılında hayata geçirilebildi. Bu sistemin amacı, arıtılmış suyu La Cruz Santa barajına pompalayarak Los Realejos ve vadi genelindeki tarım arazilerinin sulanmasında kullanmaktı. Ada yönetimi ve kamu su tedarikçisi Balten tarafından yürütülen projede, teknik veriler sistemin tam kapasite çalışmadığını gösteriyor.

Balten’in teknik belgelerine göre, başlangıçta 1 Haziran 2025 olarak belirlenen tamamlanma tarihi, orta gerilim hücrelerinin tedariğinde yaşanan aksaklıklar nedeniyle önce 1 Ekim’e, ardından 1 Mart 2026’ya ertelendi. Mevcut durumda sistem, günlük 20.000 metreküp olan toplam akışın yalnızca 7.000 metreküpünü (yaklaşık üçte birini) işleyebiliyor. Kalan 13.000 metreküp atık su, tarımsal sulama için yasal standartları karşılayamadığından denize bırakılıyor.

Genişletme projesi çevresel değerlendirme aşamasında

Ada yönetimi, yaklaşık 21 milyon avro yatırım bütçesine ve 37 aylık uygulama süresine sahip olan arıtma tesisi genişletme projesinin başladığını duyurmuş olsa da, sahada henüz herhangi bir kazı veya inşaat faaliyeti gözlemlenmedi. Santa Cruz de Tenerife Resmi Gazetesi'nde yayımlanan bildiriye göre, proje için yeni teknik belgelerin eklenmesiyle birlikte olağan çevresel etki değerlendirmesi kapsamında kamuoyu bilgilendirme süreci yeniden başlatıldı. Bu durum, projenin halen idari ve çevresel onay aşamasında olduğunu gösteriyor.

Punta brava deşarj hattı çalışmaları durdu

Yaklaşık bir yıl önce ihale edilen och 16 aylık tamamlanma süresi bulunan Punta Brava sualtı deşarj hattının yenilenmesi projesinde de fiili inşaat çalışmaları başlamadı. Ada yönetimi, sızma kuyuları için yapılan 1 milyon avroluk yan çalışmaların tamamlandığını belirtirken, ana müdahalenin deniz koşullarının elverişsizliği nedeniyle bekletildiğini açıkladı. "Stop Vertidos al Mar" yetkilileri ise projenin bir yıldır tamamen durma noktasında olduğunu ve Punta Brava'nın eski kanalizasyon ağının yenilenmesi için henüz nihai bir projenin bile hazırlanmadığını vurguluyor. İdari projelerin eksikliği, tahsis edilen fonların zaman aşımına uğraması riskini de beraberinde getiriyor.

Aydıner Grubu'nun yatırımı olarak 2010 yılında hizmete açılan otelin yıl dönümü etkinliğine, Aydıner Grubu Yönetim Kurulu Üyesi Ömer Aydıner, ailesi, otel yöneticileri, çalışanlar, iş dünyası temsilcileri ve basın mensupları katıldı.

2026 yaz sezonuna 22 Nisan’da başlayan tesis, yarımada konumu ve High Class All Inclusive konseptiyle faaliyetlerini sürdürüyor.

Müşteri deneyimini geliştirecek yeni yatırımlar yolda

Xanadu Island Bodrum’u hizmete açtıkları 2010 yılından bu yana dünya standartlarında ve yüksek segmentte üstün hizmet kalitesini hedefleyerek yatırımlar yaptıklarını kaydeden Aydıner Grubu Yönetim Kurulu Üyesi Ömer Aydıner, bu kapsamda yüksek misafir memnuniyeti ile bölge turizmine katma değer sağlamak üzere yola çıktıklarını dile getirdi.

Xanadu Island Bodrum’da üst sınıf her şey dahil konsepti ile kişiselleştirilmiş hizmetler ve lüks deneyimler geliştirerek ‘kusursuz misafir tatil deneyimi’ sunduklarını ifade eden Aydıner, “16 yıllık bir başarı hikayesi olan Xanadu Island yatırımımız böylece, Bodrum’da lüks turizm dönüşümünün önemli bir parçası ve sürdürülebilir başarının örneği oldu. Bunun en büyük nedeni, kişiye özel hizmet anlayışıyla müşteri memnuniyetini en üst seviyede karşılamak için yaptığımız yatırımlar. Önümüzdeki dönemde sunduğumuz kusursuz tatil deneyimini pekiştirecek önemli yeniliklerle bölgemizdeki en ayrıcalıklı hizmeti vermek için çalışmaya devam edeceğiz” değerlendirmesinde bulundu.

Özkan: “Sıradışı konumumuz ve hizmet kalitemiz, otelimizi bugünlere taşıdı”

Kutlama gecesinde yaptığı konuşmada tüm ekibine ve sektör paydaşlarına teşekkürlerini sunan Xanadu Island Hotel Bodrum Genel Müdürü Aytek Özkan, otelin 16’ncı yılına önemli hazırlıklar ve sürdürülebilirlik yatırımlarıyla girdiğini kaydetti. Özkan, “Xanadu Island’ı diğer Bodrum tesislerinden farklı kılan, denizle iç içe olma hissini seven ve her biri deniz gören süit ve villalarda konaklamak isteyen misafirlerimize hitap eden yarımada konumu ve hizmet kalitemiz. Bodrum Akyarlar’ın en batısındaki burunda, Ege Denizi'ne doğru uzanan ve tüm yarımadayı kapsayacak şekilde yer alan 55 bin metrekarelik özel bir yarımada üzerindeki otelin bu sıradışı konumu, misafirlere özel ve farklı bir konaklama atmosferi yaratıyor. Bu yıla ise oldukça sıkı hazırlandık. Sürdürülebilirlik yatırımlarımızı artırarak uluslararası ölçekte tanınan Yeşil Anahtar Belgesi’ni aldık ve yangın güvenliği önlemlerimizi artırdık” diye konuştu.

Danıştay tarafından iptal edildi

İzmir Yaşam Alanları tarafından yapılan yazılı açıklamada, Danıştay tarafından iptal edilen projenin yeniden gündeme taşınmasına karşı çıkılarak, projenin kamu yararına uygun olmadığı yönündeki yargı kararına dikkat çekildi.

Açıklamada, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile iş dünyası temsilcileri tarafından zaman zaman gündeme getirilen Çeşme Turizm Projesi’nin spor, fuar, gastronomi ve sağlık temalı turizm köyleri oluşturulmasını öngördüğü belirtildi.

İzmir Yaşam Alanları, Danıştay’ın iptal kararına dayanak oluşturan bilirkişi raporunda proje alanının endemik türler, koruma altındaki canlılar, nadir kuş türleri, Akdeniz foklarının yaşam alanları ve tarım arazilerini içerdiğinin tespit edildiğini ifade etti.

Bilirkişi raporu projenin olumsuz etkilerine dikkat çekti

Bilirkişi raporunda proje kapsamında yapılacak plan değişikliklerinin koruma alanlarının yanı sıra turizm amaçlı yapılaşmanın önünü açacağı belirtilen açıklamada, bunun da tarım ve orman alanları, doğal yaşam, su kaynakları ve kültürel miras üzerinde olumsuz etkiler yaratacağı yönünde değerlendirmelerin yer aldığı kaydedildi.

Söz konusu raporda planlama ilkelerine ve kamu yararına uygunluk bulunmadığının belirtildiğini hatırlatan İzmir Yaşam Alanları, projenin yeniden gündeme getirilmesine karşı olduklarını bildirdi.

“Taraf ve muhatabız” açıklaması

Açıklamada, Ankara’daki toplantıya katılan Mahmut Özgener’in yerel mutabakat ve iş birliğinin önemine ilişkin değerlendirmelerine de yer verildi.

İzmir Yaşam Alanları, Çeşme Yarımadası’nın doğal, tarihi ve kültürel değerlerinin korunması gerektiğini belirterek, turizm yatırımları kapsamında gerçekleştirilecek girişimlerin yakından takipçisi olacaklarını ifade etti.

Grup, 2020 yılında projeye karşı açılan davaların taraflarından biri olduklarını hatırlatarak, Çeşme Yarımadası’nda yürütülecek benzer projelere yönelik tutumlarının değişmediğini açıkladı.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, daha önce yaptığı açıklamada, Danıştay kararının ardından projenin rafa kaldırıldığını ancak İzmir’de yerel bir mutabakat sağlanması halinde yeniden gündeme alınabileceğini belirtmişti.

Şirketin Hannover'de yaptığı değerlendirmeye göre, bu yaz tatil planlayan tüketicilerin yaklaşık yarısı henüz rezervasyon yaptırmadı. TUI'nin mevcut yaz sezonu rezervasyonları ise geçen yılın aynı döneminin gerisinde bulunuyor.

Talep Batı Akdeniz'e kayıyor; Mısır ve Türkiye talebi zayıf?

TUI CEO'su Sebastian Ebel, jeopolitik gelişmeler nedeniyle talebin Batı Akdeniz destinasyonlarına yöneldiğini belirtti.

Sebastian Ebel'in paylaştığı verilere göre özellikle İspanya, Balear Adaları, Kanarya Adaları ve Yunanistan güçlü talep görüyor. Sebastian Ebel, bu destinasyonlarda fiyat indirimi için bir neden görmediklerini ve otellerin de fiyatlarını düşürme eğiliminde olmadığını söyledi.

Buna karşılık Mısır, Türkiye ve Kıbrıs'a yönelik rezervasyonların daha zayıf seyrettiği ifade edildi. TUI, talebin düşük olduğu destinasyonlarda özel kampanyalar ve fiyat avantajlarıyla satışları desteklemeyi planlıyor.

Seyahat talebi korunuyor

Şirketin pazar analizlerine göre, seyahat etmek isteyen kişi sayısı geçen yıla benzer seviyelerde bulunuyor. Ortadoğu'daki gelişmeler nedeniyle tüketicilerin tatil planlarından vazgeçerek daha yakın destinasyonlara yönelmesi beklentisinin ise şu ana kadar gerçekleşmediği belirtildi.

TUI, bu nedenle yaz sezonunun geri kalanında güçlü bir son dakika rezervasyon dönemi yaşanabileceğini öngörüyor.

Kış sezonunda şirketle seyahat eden müşteri sayısı 12,8 milyona ulaşarak geçen yılın üzerine çıktı.

İran savaşı ve kasırga finansal sonuçları etkiledi

Şirket, 2025/26 mali yılına ilişkin daha önce aşağı yönlü revize ettiği beklentilerini korudu. TUI, düzeltilmiş faaliyet kârının (EBIT) 1,1 milyar euro ile 1,4 milyar euro arasında gerçekleşmesini bekliyor. Şirket daha önce yüzde 7 ila 10 arasında kâr artışı öngörüyordu.

Mart sonunda sona eren mali yılın ilk yarısında gelirler 8,56 milyar euro ile geçen yılın biraz altında kaldı. Mevsimsel faaliyet zararı ise yaklaşık yüzde 25 azalarak 116 milyon euro seviyesine geriledi.

İran savaşı, şirket sonuçlarını yaklaşık 40 milyon euro olumsuz etkiledi. Bu etkinin önemli bir bölümü, iki kruvaziyer gemisinin haftalar boyunca Basra Körfezi'nde faaliyet gösterememesinden kaynaklandı. Ayrıca bölgedeki müşterilerin tahliye operasyonları da ek maliyet yarattı. Jamaika'da etkili olan Melissa Kasırgası'nın şirkete maliyeti ise yaklaşık 5 milyon euro oldu.

Uçak biletlerinde maliyet baskısı

TUI yönetimi, yükselen yakıt maliyetlerinin orta vadede hava yolu şirketlerinin bilet fiyatlarına yansıyabileceğini belirtti. Ancak olası fiyat artışlarının yüzde 10-20 seviyelerinde değil, yüzde 2-3 aralığında kalmasının beklendiği ifade edildi.

Şirket, tüm belirsizliklere rağmen seyahat fiyatlarını mümkün olduğunca istikrarlı tutmayı hedefliyor. Buna karşın şu ana kadar gerçekleşen yaz sezonu satış gelirleri geçen yılın yaklaşık yüzde 7 altında bulunuyor. Rezervasyon yapan müşteri sayısı da benzer oranda gerilemiş durumda.

TUI'ye göre mevcut rezervasyonlarda ortalama tatil fiyatları ise geçen yaz sezonuyla büyük ölçüde aynı seviyelerde seyrediyor.

Tebliğin 18’inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Üzerinde tesisin adı, türü ve varsa sınıfı ile Bakanlığın denetiminde olduğuna dair bilgiler bulunan ve Bakanlıkça hazırlanarak soğuk damga ile işaretlenmiş plaket, belgeli turizm işletmelerince tesis girişine asılır. Tesise ait turizm belgesi, müşterinin kolayca görüp okuyabileceği bir mahalde bulundurulur. Belge ve plaket ücretleri Bakanlıkça belirlenir.” cümlesinde yer alan “Bakanlığın denetiminde olduğuna” ifadesi “sınıfının Bakanlıkça belirlendiğine” şeklinde değiştirildi. Yapılan bu değişiklik, “Bakanlık artık otel denetimlerinden sorunlu olmayacak mı?” sorusunu gündeme getirdi.

Kartalkaya faciası sonrası sorumluluk tartışması yaşanmıştı

21 Ocak 2025 tarihinde Kartalkaya’da bulunan Grand Kartal Otelde yaşanan yangın faciasında 78 kişi yaşamını yitirmiş, 133 kişi de yaralanmıştı. Olay sonrası tesisin denetiminden hangi kurumun sorumlu olduğuna dair tartışmalar yaşanmış; Bolu Belediyesi, Bolu İl Özel İdaresi ve Kültür ve Turizm Bakanlığı eleştiri oklarının hedefi olmuştu.

Ancak yürütülen soruşturmalar ve görülen davalar sonucunda otel yetkilileri, Bolu Belediyesi yetkilileri ve Bolu İl Özel İdaresi yetkilileri ağır cezalar alırken, Kültür ve Turizm Bakanlığı yetkilileri gözaltına dahi alınmamıştı. Yurt dışı çıkış yasağı getirilen üç Bakanlık bürokratının söz konusu yasakları da bu yılın Nisan ayında kaldırılmıştı. Mağdurların yakınları, yaptıkları açıklamalar da sık sık Kültür ve Turizm Bakanlığı’nı işaret ederek sert suçlamalarda bulunmuştu.

Bakanlık denetim sorumluluğundan kurtulabilir mi?

Ancak konunun uzmanları, tebliğde yapılan değişikliğin Bakanlığın denetim sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağı görüşünde. Tesislerin ancak Bakanlığın verdiği belgeyle çalışabildiğine veya Bakanlığın belgeyi iptal etmesi durumunda çalışamaz duruma geldiğine dikkat çeken uzmanlar, belge verme ve belgeyi iptal etme yetkisi olan bir kurumun denetim sorumluluğunun da bulunacağına vurgu yapıyor.

Yapılan değişiklik kapsamında, tesislerin genel mahallerinde müzik kullanılması halinde, 5 Aralık 1951 tarihli ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında faaliyet gösteren ilgili federasyonlardan alınan müzik lisans belgesinin başvuru dosyasına eklenmesi zorunlu hale getirildi. Yetkili federasyonlar ile belge teminine ilişkin usul ve esasların Bakanlık tarafından belirleneceği ifade edildi.

Tebliğin 18’inci maddesinde yer alan “Bakanlığın denetiminde olduğuna” ibaresi ise “sınıfının Bakanlıkça belirlendiğine” şeklinde değiştirildi.

Düzenlemeyle ayrıca geçici bir madde de eklendi. Buna göre, konaklama tesisleri hariç olmak üzere, müzik lisans belgesini Bakanlığa ibraz etme zorunluluğu getirilen ve bu düzenleme yürürlüğe girmeden önce kısmi turizm işletmesi belgesi veya turizm işletmesi belgesi almış tesislerin, söz konusu belgeyi 31 Aralık 2026 tarihine kadar temin etmeleri gerekecek.

Denetimlerde bu yükümlülüğe uyulmadığının tespit edilmesi halinde ilgili tesisler hakkında Kanun kapsamında işlem yürütülecek.

Yayımlandığı tarihte yürürlüğe giren tebliğin hükümlerini Kültür ve Turizm Bakanı yürütecek.

Yeni kurallar çerçevesinde belediyeler ve yerel yönetimler, marketler, büfeler, akaryakıt istasyonları ve benzeri perakende satış noktalarında saat 21.00 ile 06.00 arasında içki satışını yasaklayabilecek. Restoranlar, kafeler, barlar ve diğer yeme-içme işletmeleri ise uygulamanın dışında tutuldu.

Turizm merkezlerinde uygulama hazırlığı

Adriyatik kıyısındaki önemli turizm destinasyonları yeni yetkileri kullanmaya hazırlanıyor. Split yönetimi, gece satış kısıtlamalarını uygulamaya koyacağını açıkladı.

Benzer düzenlemelerin Hvar ve Zadar tarafından da değerlendirilmekte olduğu belirtilirken, başkent Zagreb ise uygulamanın sonuçlarını izliyor.

Özellikle yaz aylarında genç turistlerin yoğun ilgi gösterdiği kıyı destinasyonlarında turizm gelirleri artarken, yerel halkın yaşam kalitesine ilişkin şikayetlerin de yükseldiği ifade ediliyor.

Gürültü ve kamu düzeni sorunları gündemde

Yetkililer, düzenlemenin temel gerekçeleri arasında gece gürültüsü, kamuya açık alanlarda yaşanan taşkınlıklar, vandalizm olayları ve yoğun turizm baskısının yer aldığını belirtiyor.

Hırvatistan Turizm Bakanı Tonči Glavina, turizm ile yerel halkın yaşam kalitesi arasında denge kurulması gerektiğini söyledi. Glavina, şehirlerin ve bölgelerin yalnızca turizmin ihtiyaçlarına göre şekillendirilmemesi gerektiğini ifade etti.

Yeni sistemle birlikte merkezi yönetim yerine yerel yönetimlerin kendi koşullarına göre karar alabilmesi amaçlanıyor.

İçki tüketimi yasaklanmıyor

Düzenleme, içki tüketimini veya restoran ve barlarda satışını kapsamıyor. Turistler ve yerel halk, yeme-içme işletmelerinde içki satın almaya ve tüketmeye devam edebilecek.

Kısıtlamalar yalnızca belirlenen saatlerdeki perakende satış noktalarını kapsayacak ve uygulamanın hayata geçirilip geçirilmeyeceğine her belediye kendi karar verecek.

Reşit olmayanlara satış denetimleri artacak

Yeni düzenleme kapsamında içki satışında yaş kontrolü uygulamaları da sıkılaştırılıyor. Perakende satış noktalarının, içki satın almak isteyen müşterilerin yaşını daha titiz şekilde doğrulaması gerekecek.

Yetkililer, yaş doğrulamasının standart uygulama haline getirilmesini ve reşit olmayan kişilere içki satışının önlenmesini hedefliyor.

Sürdürülebilir turizm hedefi

Hırvatistan yönetimi, düzenlemenin ülkenin turizm sektörünü sınırlandırmak amacı taşımadığını, aksine yerel toplulukların yaşam kalitesini koruyarak turizmin sürdürülebilir şekilde gelişmesini amaçladığını vurguluyor.

Dünyanın önemli yaz destinasyonları arasında yer alan Hırvatistan, özellikle sahil kentleri, adaları ve tarihi merkezlerinde artan ziyaretçi yoğunluğunu yerel yaşamla dengelemeye yönelik yeni uygulamaları gündemine almaya devam ediyor.

Fiziksel pasaportun dijital tamamlayıcısı

Yeni sistem, fiziksel pasaportun yerine geçmiyor. Resmi kimlik belgeleri sınır kapıları, kamu kurumları ve yüz yüze doğrulama süreçlerinde geçerliliğini koruyor. Dijital pasaport ise yalnızca çevrimiçi platformlarda kimlik ve yaş doğrulama amacıyla kullanılabiliyor.

Özelliğin kullanılabilmesi için geçerli bir fiziksel pasaport gerekiyor. Kimlik kartları bu sistem kapsamında desteklenmiyor.

Aktivasyon süreci

Dijital pasaport oluşturma süreci Google Wallet üzerinden gerçekleştiriliyor. Kullanıcıların tamamlaması gereken adımlar; pasaportun veri sayfasının fotoğrafının çekilmesi, pasaport üzerindeki NFC çipinin Android cihaz ile taranması, video selfie ile kimlik doğrulaması yapılması ve doğrulama sonrası “ID Pass” kaydının Google Wallet’a eklenmesi şeklinde sıralanıyor.

Güvenlik ve gizlilik

Google, sistemin uçtan uca şifreleme ile çalıştığını ve verilerin cihaz içinde saklandığını belirtiyor. Kullanıcı verilerinin bulut sistemlerine aktarılmadığı ifade ediliyor.

Dijital pasaport, yalnızca gerekli bilgilerin paylaşılmasına izin veriyor. Örneğin, yaş doğrulaması yapılırken tam kimlik bilgileri paylaşılmadan işlem tamamlanabiliyor.

Finans ve perakende alanında ilk kullanım

Almanya merkezli Sparkasse Bank, sistemi erken benimseyen kurumlardan biri oldu. Banka, Google Wallet üzerinden yaş doğrulama süreçlerini dijital kimlik ile gerçekleştirmeye başladı.

AB’nin dijital kimlik hedefiyle uyumlu

Avrupa Birliği, 2026 yılına kadar tüm vatandaşlar için üye ülkeler arasında geçerli olacak dijital kimlik altyapısını hedefliyor. Google’ın yeni özelliği, bu geniş dijital kimlik dönüşüm sürecinin bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Seyahat ve dijital hizmetlere etkisi

Yeni sistem, çevrimiçi kayıt, yaş doğrulama ve kimlik onayı gerektiren işlemlerde süreçleri hızlandırmayı amaçlıyor. Kullanıcıların tekrar tekrar kimlik bilgisi girmesi ihtiyacının azalması hedefleniyor.

Özelliğin kademeli olarak farklı ülkelere yayılması beklenirken, kullanılabilirlik ve platform uyumluluğu hakkında detayların önümüzdeki dönemde netleşeceği ifade ediliyor.

Moskova-Bodrum hattında ilave seferler 3 Temmuz-27 Eylül tarihleri arasında haftada üç kez, cuma, cumartesi ve pazar günleri gerçekleştirilecek.

Moskova-Dalaman hattında ise 6 Temmuz-10 Eylül döneminde haftada üç ek sefer yapılacak. Uçuşlar pazartesi, çarşamba ve perşembe günleri düzenlenecek.

Moskova-Antalya hattında ise 26 Haziran-11 Ekim tarihleri arasında her gün iki ek sefer programa dahil edildi.

Bunun yanı sıra Antalya'ya Rusya'nın altı kentinden yapılan uçuş programı da şu ek seferlerle genişletilecek:

* Çelyabinsk'ten 27 Haziran-10 Ekim arasında haftada üç sefer: pazartesi, çarşamba ve cumartesi günleri.

* Perm'den 27 Haziran-10 Ekim arasında haftada bir sefer: cumartesi günleri.

* Kazan'dan 26 Haziran-9 Ekim arasında haftada iki sefer: salı ve cuma günleri.

* Yekaterinburg'dan 28 Haziran-11 Ekim arasında haftada üç sefer: salı, perşembe ve pazar günleri.

* Samara'dan 28 Haziran-11 Ekim arasında haftada iki sefer: perşembe ve pazar günleri.

* Mineralnıye Vodı'dan 26 Haziran-9 Ekim arasında haftada üç sefer: pazartesi, çarşamba ve cuma günleri.

Aeroflot daha önce yaptığı açıklamada, Moskova-Bodrum hattındaki uçuş sıklığını 6 Haziran-8 Temmuz döneminde, Moskova-Dalaman hattındaki uçuş sıklığını ise 9 Haziran-6 Ekim döneminde artıracağını duyurmuştu.

Anlaşmaya göre, uçuş gecikmelerinde ödenen tazminat miktarlarında değişikliğe gidilmeyecek. Mevcut uygulamada olduğu gibi, üç saat ve üzeri gecikmelerde yolcular 250 euro tazminat alma hakkına sahip olmaya devam edecek. Uçuş mesafesine ve gecikme süresine bağlı olarak bu tutar 600 euroya kadar çıkabilecek.

AB üyesi ülkeler, havayolu şirketlerinin talepleri doğrultusunda tazminat hakkının daha uzun gecikmeler sonrasında doğmasını önermişti. Ancak yapılan uzlaşmada mevcut eşikler korunurken, havayolu şirketlerinin yolcuların tazminat taleplerine erişimini kolaylaştırması da karara bağlandı.

İsim değişikliği ve çocuklu ailelere yeni haklar

Yeni düzenlemeler kapsamında uçak biletlerinde isim değişikliği için ek ücret talep edilmesi yasaklanacak. Ayrıca ebeveynlerin çocuklarının yanında oturabilmesi için ilave ücret ödemesi de engellenecek.

Buna karşılık Avrupa Parlamentosu'nun, küçük bir kabin bagajının ücretsiz taşınmasını zorunlu hale getirme talebi kabul edilmedi. Son yıllarda birçok havayolu şirketi el bagajı için ek ücret uygulamasına geçmişti.

Dönem Başkanı Kıbrıs'ın açıklamasına göre yolcuların yalnızca mobil uygulama kullanmaya veya çevrimiçi hesap oluşturmaya zorlanmasının da önüne geçilecek.

Parlamento temsilcilerinden destek

Avrupa Parlamentosu üyeleri, anlaşmanın ardından reformu memnuniyetle karşıladı.

Almanya'dan Avrupa Parlamentosu üyesi Jens Gieseke, reformun mevcut duruma göre önemli iyileştirmeler içerdiğini ve bazı üye ülkelerin yolcu haklarını azaltma girişimlerinin engellendiğini belirtti. Gieseke, düzenlemenin daha fazla şeffaflık, daha güçlü tüketici hakları ve mevcut hakların daha etkin uygulanmasını sağlayacağını ifade etti.

Avrupa Parlamentosu'nda görev yapan Jan-Christoph Oetjen ise yeni sistemle birlikte tazminat süreçlerinin daha basit ve verimli hale geleceğini söyledi.

Kurallar 2027'de yürürlüğe girebilir

Avrupa Komisyonu, yolcu hakları reformuna ilişkin ilk önerilerini 12 yıldan fazla bir süre önce sunmuştu. O tarihten bu yana devam eden müzakereler, son aylarda uzlaştırma komitesinde yoğun şekilde sürdürüldü.

Anlaşmanın yürürlüğe girebilmesi için hem Avrupa Parlamentosu hem de AB Konseyi tarafından onaylanması gerekiyor. Parlamento üyelerine göre ilk oylama gelecek hafta gerçekleştirilebilir.

Her iki kurumun da onay vermesi halinde, havayolu şirketlerine yeni kuralları uygulamaları için bir yıllık geçiş süresi tanınacak. Düzenlemelerin en erken 2027 yılında yürürlüğe girmesi bekleniyor.

Araştırmaya katılanların yüzde 10,7’si haziran ayında iş durumlarını “iyi” olarak değerlendirdi. Bu oran, bir önceki aya göre 2 puanlık artışa işaret etti. Son iki ila üç aylık dönemde talebin gerilediğini belirtenlerin oranı ise 6,4 puan düşmesine rağmen yüzde 77 seviyesinde kaldı.

Önümüzdeki aylara ilişkin talep beklentilerinde de sınırlı bir iyileşme görüldü. Mayıs ayında yüzde 65 olan “talepte düşüş devam edecek” diyenlerin oranı Haziran ayında 8 puan düşerek yüzde 57’ye geriledi. Talebin sabit kalacağını düşünenlerin oranı yüzde 35 olarak ölçülürken, Mayıs ayında yüzde yüzde 7,5 olan “talep artışı” bekleyenlerin oranı Haziran ayında yüzde 6,1’e geriledi.

Kârlılık beklentilerine ilişkin değerlendirmelerde de kötümserlik hakimiyetini korudu. Katılımcıların yüzde 64’ü önümüzdeki dönemde gelir durumunun kötüleşeceğini öngördü. Bu oran mayıs ayında yüzde 69,5 seviyesindeydi. Geçtiğimiz ay yüzde 6,4 olan kârlılığın artacağını düşünenlerin oranı Haziran ayında yüzde 4,6’ya geriledi. Katılımcıların yaklaşık üçte biri ise gelir durumunda değişiklik beklemediğini belirtti.

Haziran ayı araştırmasına toplam 262 seyahat acentesi katıldı. Mayıs ayında ankete katılan acente sayısı 266 olarak açıklanmıştı.

Turizm sektörünün satış, operasyon ve ürün yönetimi alanlarında görev yapan profesyonellerinin katıldığı organizasyon, Arnavutluk’un son yıllarda yükselen turizm potansiyelini yerinde deneyimleme fırsatı sundu. Katılımcılar, ülkenin doğal güzelliklerini, tarihi mirasını ve sahil destinasyonlarını yakından tanırken, deniz tatili ile kültür turunu bir araya getiren Mavi Yeşil Arnavutluk Sahilleri Panorama programını da deneyimleme imkânı buldu.

Erak Touristic Pazarlamadan Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Tarık Serhat, organizasyona ilişkin şu değerlendirmelerde bulundu:

“Misafirler artık seyahatlerinde hem dinlenmek hem de yeni yerler keşfetmek istiyor. Mavi Yeşil Arnavutluk Sahilleri Panorama programımızı da bu beklenti doğrultusunda oluşturduk. Arnavutluk’un sahillerini, doğal güzelliklerini ve kültürel değerlerini tek bir programda buluşturarak farklı beklentilere hitap eden bir ürün ortaya çıkardık. İş ortaklarımızdan aldığımız geri dönüşler de bu yaklaşımın doğru olduğunu gösteriyor.

Üsküp’teki merkez ofisimiz, Budva, Dubrovnik ile İstanbul’daki ofislerimiz sayesinde Balkanlar’ın tamamında güçlü bir operasyon ağına sahibiz. Bu sayede bölgedeki gelişmeleri yakından takip ederek iş ortaklarımıza sürekli yeni ürünler sunabiliyoruz.”

Serhat ayrıca, Arnavutluk sahillerini keşfetmek isteyen misafirlerin Mavi Yeşil Sahilleri Panorama programlarını Türkiye genelindeki tüm seyahat acentelerinden 499 eurodan başlayan fiyatlarla satın alabileceklerini belirterek, İstanbul çıkışlı Pegasus Hava Yolları ile 3 ve 4 gece, Türk Hava Yolları ile 3 gece, Ankara çıkışlı AJet Hava Yolları ile ise 5 gece seçenekleri sunulduğunu ifade etti.

Erak Touristic, düzenlediği inceleme gezileri ve geliştirdiği özel ürünlerle Balkan destinasyonlarının tanıtımına katkı sağlamaya devam ediyor.

Araştırma kapsamında Antalya kıyılarındaki 21 otelde, iki kişi için uçak bileti ve her şey dahil konseptini içeren 10 gecelik paket tur fiyatları incelendi. Çalışmada ekonomik segmentten üst düzey lüks tesislere kadar farklı kategorilerdeki oteller yer aldı.

Temmuz fiyatlarında düşüş eğilimi

Haziran ayında yapılan rezervasyonlarda, temmuz ortası çıkışlı turların fiyatları incelenen 21 otelin 15'inde mayıs ayına göre geriledi. Medyan düşüş yüzde 1,5, ortalama düşüş ise yüzde 1,9 olarak kaydedildi.

Nisan ayı ile karşılaştırıldığında fiyatlardaki gerileme daha belirgin oldu. Medyan düşüş yüzde 3,2, ortalama düşüş ise yüzde 4 seviyesinde gerçekleşti. Özellikle lüks segmentteki tesislerde fiyat indirimleri yüzde 10-12 aralığına ulaştı.

Ağustosta fiyatlar da geriledi

Ağustos çıkışlı turlarda haziran ve mayıs karşılaştırmasında 11 otelde fiyat düşüşü, 10 otelde ise artış gözlendi. Medyan düşüş yüzde 1,8, ortalama düşüş yüzde 1,2 oldu.

Nisan ayına kıyasla ise fiyatların düştüğü otel sayısı 15'e ulaştı. Bu dönemde medyan düşüş yüzde 2,9, ortalama düşüş yüzde 3,4 olarak hesaplandı. Üst segment otellerde fiyat gerilemesi daha belirgin şekilde gerçekleşti.

Eylül talebi artıyor

Eylül ayı, haziran ayında mayıs ayına göre fiyat artışı görülen tek dönem oldu. Ortalama artış yüzde 0,5 seviyesinde gerçekleşti.

Buna rağmen nisan ayına göre fiyatlar daha düşük kalmaya devam etti. Medyan düşüş yüzde 1,9, ortalama düşüş ise yüzde 2 olarak ölçüldü. Ekonomik segmentteki tesislerde fiyat artışları görülürken, premium segmentte fiyat düşüşleri dikkat çekti.

ATOR analistleri, sonbahar dönemine yönelik talebin artmaya başladığını ve bu nedenle eylül rezervasyonlarının erken yapılmasının avantaj sağlayabileceğini belirtiyor.

Temmuzda türkiye tatilinin maliyeti

Haziran ayında satın alınan, Moskova çıkışlı ve iki kişi için 10 gecelik her şey dahil paket turlarda fiyat aralıkları şu şekilde sıralanıyor:

• Ekonomik 4 yıldızlı ve ultra ekonomik 5 yıldızlı oteller: 120-185 bin ruble
• Kaliteli 4 yıldızlı ve ekonomik 5 yıldızlı oteller: 175-254 bin ruble
• Klasik 5 yıldızlı oteller: 255-350 bin ruble
• Üst segment kaliteli 5 yıldızlı oteller: 365-420 bin ruble
• Premium 5 yıldızlı tesisler: 420-600 bin ruble
• Lüks segment tesisler: 650 bin ila 1,8 milyon ruble

ATOR verilerine göre haziran ayı, temmuz rezervasyonları açısından mayıs ayına kıyasla daha avantajlı fiyatlar sundu. Ağustos döneminde tablo daha dengeli olsa da, nisan ayına göre birçok otelde fiyatların gerilediği görüldü. Özellikle lüks segmentteki tesisler daha esnek fiyat politikaları uygulayarak çift haneli indirimler sundu.

Eylül ayı ise yüksek plaj sezonunun en ekonomik dönemi olmaya devam ederken, artan talep nedeniyle fiyatların önümüzdeki dönemde yükselmesi bekleniyor.

Dinamik paketleme çözümlerinde uzman

Turizm sektörünün köklü teknoloji şirketlerinden biri olan TraSo, özellikle dinamik paketleme çözümleriyle tanınıyor. Şirket, Schmetterling Grubu'na katılmasıyla birlikte daha güçlü bir altyapıya ve ürün geliştirme süreçlerini destekleyecek ek kaynaklara erişim sağlayacak. Leipzig ofisi ve mevcut ekip faaliyetlerini sürdürmeye devam edecek.

TraSo'nun çoğunluk hissedarı ve genel müdürü Haiko Gerdes de görevini koruyacak ve şirketin gelecekteki gelişim sürecinde aktif rol almayı sürdürecek.

Haiko Gerdes, Schmetterling'in TraSo'nun dinamik paketleme alanındaki lider konumunu güçlendirecek ve şirketin geleneksel tur operatörleri ile dağıtım ortakları segmentlerinde büyümesini destekleyecek ideal ortak olduğunu belirtti.

Dijitale dönük yatırımlarını artırıyor

Satın alma ile birlikte Schmetterling, tur operatörleri ve satış ortaklarına yönelik teknoloji yetkinliklerini genişletirken, sektörün dijital dönüşümüne yönelik yatırımlarını da artırıyor. İki şirket, tur operatörleri ile satış kanalları arasındaki süreç ve iletişim kopukluklarını ortadan kaldırmaya yönelik çözümler geliştirmeye odaklanacak. Bu çalışmalar hem fiziksel seyahat acentelerini hem de çevrimiçi satış kanallarını kapsayacak.

Karaca: Schmetterling'in hizmet portföyünü tamamlayacak

Schmetterling International CEO'su Ömer Karaca, satın almanın şirketin stratejik büyüme planlarının önemli bir parçası olduğunu belirterek, TraSo'nun sahip olduğu teknoloji birikiminin ve uzman ekibinin grubun sektördeki konumunu güçlendireceğini ifade etti. Karaca, özellikle tur operatörü yönetim sistemi xRes'in Schmetterling'in hizmet portföyünü tamamlayıcı nitelikte olduğunu ve şirketin Seyahat Hizmet Merkezi ile birlikte turizm değer zincirinin tüm aşamalarında ek fayda yaratacağını vurguladı.

Schmetterling International'ın Yönetici Ortağı Anya Müller-Eckert ise TraSo'nun deneyimli kadrosu, yenilikçi teknolojileri ve pazar bilgisiyle sektörde önemli bir konuma sahip olduğunu belirterek, iki şirketin birlikte yeni dijital çözümler geliştirmeyi hedeflediğini söyledi.

İşlem sürecinde TraSo GmbH hissedarlarına Ennea Capital Partners danışmanlık hizmeti verdi. Danışmanlık ekibinde Simon Schiller ve Jens Bachmann yer aldı.

2005 yılında kurulan TraSo, xRes, xMid, xTour, xIBE ve xVoy platformlarıyla tur operatörleri ve seyahat acentelerine yönelik çözümler sunuyor. Şirket, turizm sektöründeki üretimden satışa kadar uzanan tüm değer zincirini kapsayan yazılım sistemleri geliştiriyor.

Önde gelen tur operatörleri tarafından kullanılıyor

Schemetterling bünyesine geçen TraSo GmbH; LMX Touristik, Coral Travel, For You Travel, Falk Travel / Spica gibi tur operatörleri tarafından da kullanılıyor.

400-500 milyon dolarlık değer sıfırlandı

Çelebi Holding Yönetim Kurulu Başkanı Canan Çelebioğlu, Hindistan hükümetinin 15 Mayıs 2025 tarihinde aldığı kararla şirketin ülkedeki faaliyetlerinin durdurulmasının ardından yaşanan sürece ilişkin ilk kez açıklamalarda bulundu.

Hindistan’daki operasyonların devlet kararıyla sonlandırıldığını belirten Çelebioğlu, yaklaşık 10 bin çalışanın bir gün içinde başka şirketlere devredildiğini ve yıllar içinde oluşturulan 400-500 milyon dolarlık değerin ortadan kalktığını söyledi.

Sadece finansal açıdan değil, stratejik açıdan da önemliydi

Hindistan’daki faaliyetlerin şirket açısından yalnızca finansal değil, aynı zamanda stratejik bir öneme sahip olduğunu ifade eden Çelebioğlu, operasyonların uzun yıllar boyunca emek verilerek büyütüldüğünü dile getirdi. Sektörün gelişimi için kamu politikalarının şekillenmesine yönelik çalışmalar yürüttüklerini de belirten Çelebioğlu, bu süreçte çalışanlarla birlikte önemli çaba harcadıklarını kaydetti.

BloombergHT'de yayınlanan "İşte Zirve"nin konuğu olan Çelebioğlu kararın kendisinde de büyük bir hayal kırıklığı yarattığını ifade etti. Çelebioğlu, Hindistan’a özel bir bağlılık duyduğunu ve yaşanan gelişmelerin kendisini derinden etkilediğini söyledi.

Dokuz havalimanında hizmet veriyordu

Çelebi Holding’in iştiraki Çelebi Airport Services India’nın güvenlik izni, Hindistan Sivil Havacılık Güvenlik Bürosu (BCAS) tarafından 15 Mayıs 2025 tarihinde “milli güvenlik” gerekçesiyle iptal edilmişti. Karar sonrasında şirketin Delhi, Mumbai, Bengaluru, Hyderabad, Chennai, Goa, Kochi ve Kannur dahil olmak üzere dokuz havalimanındaki yer hizmetleri ve kargo operasyonları durduruldu.

Hindistan yönetimi kararın ayrıntılarını kamuoyuyla paylaşmazken, aynı gün havalimanı işletmeleri Çelebi ile olan sözleşmelerini sonlandırdı ve operasyonlar farklı şirketlere devredildi. Çalışanların yeni işverenlere aktarılacağı açıklanmıştı.

Yaklaşık 17 yıldır Hindistan’da faaliyet gösteren Çelebi Holding, kararın ardından yargı yoluna başvurdu. Şirket, “milli güvenlik” gerekçesinin somut verilerle desteklenmediğini savunurken, Delhi Yüksek Mahkemesi hükümetin güvenlik iznini iptal etme kararını hukuka uygun buldu.

Trump, bölge ve dünya için petrol akışının yeniden başlayacağını belirtirken, mutabakat metni henüz yayımlanmadı. ABD Başkanı ayrıca, cuma günü başlaması planlanan daha kapsamlı müzakerelerde İran’ın nükleer anlaşmaya varamaması halinde askeri operasyonların yeniden gündeme gelebileceğini söyledi.

Hürmüz Boğazı'nın statüsü tartışma konusu

Trump, pazar günü yaptığı açıklamada Hürmüz Boğazı'nın ücret alınmaksızın açılmasına ve ABD deniz ablukasının kaldırılmasına onay verdiğini duyurdu. Ancak yaklaşık bir saat sonra yaptığı açıklamada, boğazın açılmasının cuma günü imzalanması planlanan anlaşmaya bağlı olduğunu ve bu sürecin mayın temizleme faaliyetleri kapsamında değerlendirileceğini ifade etti.

Arabulucu rolü üstlenen Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ise ilk açıklamasında Hürmüz Boğazı'na ilişkin herhangi bir değerlendirmede bulunmadı. İran devlet ajansı Mehr, taraflar arasında varılan mutabakatın boğazın 30 gün içinde İran'ın düzenlemeleri doğrultusunda yeniden açılmasını öngördüğünü bildirdi.

ABD yönetimi daha önce, boğazdan geçen gemilere yönelik herhangi bir ücretlendirme uygulamasına karşı olduğunu açıklamıştı. Birleşik Krallık, Fransa, Almanya ve İtalya'dan oluşan E4 grubu da boğazın koşulsuz ve tam seyrüsefer özgürlüğüyle yeniden açılması gerektiğini vurguladı.

Anlaşma haberlerinin ardından küresel petrol fiyatları düşüş gösterdi. Fiyatlar, mart ayı başından bu yana görülen en düşük seviyelere gerilerken, enerji üretiminin tam kapasiteye dönmesinin aylar hatta yıllar sürebileceği yönündeki değerlendirmeler gündemdeki yerini koruyor.

Lübnan anlaşmanın kapsamında mı?

Ateşkes görüşmeleri sırasında taraflar arasındaki temel görüş ayrılıklarından biri, Lübnan'ın anlaşma kapsamına dahil edilip edilmeyeceği olmuştu.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, varılan mutabakatın Lübnan dahil tüm cephelerde savaşın kalıcı ve derhal sona ermesini içerdiğini açıkladı. Arabulucu Şahbaz Şerif de sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, tarafların Lübnan dahil tüm cephelerde askeri operasyonları kalıcı olarak sonlandırdığını duyurdu.

Buna karşılık Trump'ın ilk açıklamalarında Lübnan'a ilişkin herhangi bir ifade yer almadı. ABD Başkanı açıklamalarında ağırlıklı olarak Hürmüz Boğazı konusuna odaklandı.

İsrail ise İran ile yürütülen barış görüşmelerine dahil edilmedi. Anlaşma duyurularının ardından İsrail tarafından resmi bir değerlendirme yapılmadı.

Daha önce pazar günü açıklanması planlanan mutabakatın, Beyrut'a yönelik bir İsrail saldırısı sonrasında birkaç saat geciktiği bildirildi. Saldırıda Lübnan'ın başkentinin güney banliyölerinde bir bina yıkılırken üç kişi hayatını kaybetti, altı kişi yaralandı.

Nükleer programda müzakereler devam edecek

İran'ın nükleer programı, son mutabakat kapsamında çözüme kavuşmuş görünmüyor. Trump, İran'ın hiçbir zaman nükleer silaha sahip olmayacağını yineledi.

Pakistanlı üst düzey yetkililer, nükleer müzakerelerin önümüzdeki 60 gün boyunca devam edeceğini açıkladı. Trump da İran'ın nükleer anlaşmaya ulaşamaması halinde ABD'nin yeni askeri adımlar atabileceğini ifade etti.

E4 ülkeleri tarafından yayımlanan ortak açıklamada, İran'ın nükleer programında doğrulanabilir adımlar atması halinde ilgili yaptırımların kaldırılmasına hazır olunduğu belirtildi.

Tahran yönetimi ise nükleer programının barışçıl amaçlar taşıdığını savunmayı sürdürüyor. İran'ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoklarının geleceği, önümüzdeki dönemde yapılacak kapsamlı görüşmelerin temel gündem maddelerinden biri olarak öne çıkıyor.

ABD'nin 2015 yılında imzalanan çok taraflı nükleer anlaşmadan çekilmesinin ardından İran uranyum zenginleştirme faaliyetlerini artırmıştı. Yaklaşık 400 kilogramdan fazla yüksek saflıkta zenginleştirilmiş uranyumun akıbetinin, yeni müzakere sürecinde ele alınması bekleniyor.

Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham da yaklaşan nükleer müzakereleri yakından takip edeceğini açıkladı.

Türkiye’de 1989 yılında Aksaray’ın il yapılmasıyla başlayan ve 1999 yılına kadar devam eden süreçte il sayısı 67’den 81’e yükselmişti. Yeni düzenleme ile birlikte bu sayının 106’ya çıkarılması öngörülüyor.

İl olma kriterleri neler?

Yeni il yapılacak ilçelerin belirlenmesinde nüfus kriterinin öne çıktığı belirtiliyor. İl statüsü kazanacak ilçelerde şu şartların aranması planlanıyor:

• En az 100 bin nüfusa sahip olmak,
• Mevcut il merkezine en az 30 kilometre uzaklıkta bulunmak,
• Ekonomik gelişmişlik düzeyine sahip olmak,
• Yeterli ulaşım ve altyapı imkanlarını karşılamak.

İl olması planlanan 25 ilçe

Belirlenen kriterler doğrultusunda il statüsüne en yakın ilçeler şu şekilde sıralanıyor:

• Alanya (Antalya)
• Tarsus (Mersin)
• Çorlu (Tekirdağ)
• İnegöl (Bursa)
• Siverek (Şanlıurfa)
• Manavgat (Antalya)
• İskenderun (Hatay)
• Fethiye (Muğla)
• Akhisar (Manisa)
• Edremit (Balıkesir)
• Ereğli (Zonguldak)
• Erciş (Van)
• Bandırma (Balıkesir)
• Cizre (Şırnak)
• Nazilli (Aydın)
• Ereğli (Konya)
• Lüleburgaz (Kırklareli)
• Ergani (Diyarbakır)
• Kahta (Adıyaman)
• Ünye (Ordu)
• Kozan (Adana)
• Elbistan (Kahramanmaraş)
• Polatlı (Ankara)
• Midyat (Mardin)
• Yüksekova (Hakkari)

İki Ereğli için isim düzenlemesi gündemde

İl olması planlanan ilçeler arasında hem Zonguldak’ın Ereğli ilçesi hem de Konya’nın Ereğli ilçesi yer alıyor. Her iki ilçenin de il statüsü kazanması halinde resmi kayıtlarda oluşabilecek karışıklıkların önlenmesi amacıyla isim değişikliği veya farklı bir çözüm modeli üzerinde çalışma yapılması gündeme gelebilecek.

Plaka numaraları da tartışılıyor

Yeni illerin oluşturulması halinde plaka kodlarının nasıl belirleneceği de gündemde yer alan başlıklar arasında bulunuyor. Sözcü’de yer alan habere göre, il sayısının 106’ya çıkması durumunda verilecek yeni plaka numaraları arasında yer alan “100” kodunun hangi ile tahsis edileceği ve plaka sıralamasının nasıl şekilleneceği merak ediliyor.

Düzenleme çalışmalarında, il statüsü verilecek ilçelerin yanı sıra yeni illere ait plaka numaralarının belirlenmesine yönelik hazırlıkların da sürdüğü belirtiliyor.

Uraloğlu, Riyad-Ankara demiryolu bağlantısının maliyetine ilişkin detayların da kısa süre içinde netleşeceğini belirtti.

Hat Suudi Arabistan’dan başlayıp Türkiye’ye ulaşacak

Bakan Uraloğlu’nun verdiği bilgiye göre demiryolu koridoru Suudi Arabistan’dan başlayarak Ürdün ve Suriye üzerinden Türkiye’ye ulaşacak. Projeye ilerleyen aşamalarda Irak’ın da dahil olabileceği ifade edildi.

Uraloğlu, Suudi Arabistan’ın demiryolu ağını Ürdün sınırına kadar uzattığını, Türkiye’nin ise demiryolu altyapısını Suriye sınırına kadar geliştirdiğini belirterek, eksik kalan bölümlerin Suriye ve Ürdün’de bulunduğunu söyledi.

Dört ülkeyi birbirine bağlayacak hattın tamamlanması için teknik detayların değerlendirildiğini kaydeden Uraloğlu, koridorun gelecekte Avrupa kıtasına kadar uzanabileceğini ifade etti.

Körfez ülkeleri de projeye bağlanabilecek

Uraloğlu, Körfez ülkelerinin de zamanla Suudi Arabistan-Türkiye demiryolu ağına entegre edilmesinin planlandığını açıkladı.

Açıklamalar, Uraloğlu ile Suudi Arabistan Ulaştırma ve Lojistik Hizmetleri Bakanı Saleh al-Jasser arasında demiryolu sektöründeki iş birliğini geliştirmeyi amaçlayan mutabakat zaptının imzalanmasının ardından geldi.

Tarafların ayrıca bölgedeki mevcut jeopolitik gelişmeler ve çatışmalar çerçevesinde demiryolu ve karayolu taşımacılığı alternatiflerini de değerlendirdiği belirtildi.

Fizibilite çalışması yıl sonunda tamamlanacak

Suudi Arabistan Ulaştırma Bakanı Saleh al-Jasser daha önce yaptığı açıklamada, Suudi Arabistan’ı Ürdün ve Suriye üzerinden Türkiye’ye bağlayacak demiryolu hattına ilişkin fizibilite çalışmasının yıl sonundan önce tamamlanmasının beklendiğini söylemişti.

Proje, geçmişte Türkiye, Suudi Arabistan, Ürdün ve Suriye arasında faaliyet gösteren tarihi demiryolu koridorunun yeniden canlandırılmasını hedefliyor. Uzmanlara göre söz konusu hat, bölgeler arası ticaret akışlarında yeni bir lojistik koridor oluşturma potansiyeli taşıyor.

NEOM ve bölgesel lojistik projeleriyle entegre olacak

Planlanan koridorun, Suudi Arabistan’ın mevcut demiryolu ağı üzerine inşa edilmesi öngörülüyor. Ağ halihazırda El Cevf bölgesindeki Haditha sınır kapısı üzerinden Ürdün sınırına kadar ulaşıyor.

Projenin ayrıca Ürdün’ün kuzey-güney demiryolu yatırımları ve Akabe çevresindeki mevcut hatların modernizasyon çalışmalarıyla entegre edilmesi planlanıyor. Koridorun uzun vadede NEOM kapsamında geliştirilen Avrupa-Türkiye-Körfez-Irak ticaret ve ulaşım güzergâhlarıyla bağlantılı lojistik girişimlere de katkı sağlaması hedefleniyor.

Anlaşma demiryolu ve lojistik alanlarını kapsıyor

Riyad’da imzalanan mutabakat zaptı, demiryolu bağlantıları ve lojistik hizmetler alanlarında iş birliğini kapsıyor. Anlaşma; yolcu taşımacılığının geliştirilmesi, operasyonel hizmetlerin iyileştirilmesi ve tedarik zinciri verimliliğinin artırılmasına yönelik çalışmaları içeriyor.

Taraflar ayrıca demiryolu standartları, yeni teknolojiler, mühendislik uygulamaları, altyapı geliştirme, işletme ve bakım süreçleri, güvenlik standartları ve çevresel etkilerin azaltılması gibi alanlarda bilgi ve deneyim paylaşımında bulunacak.

Girişim, Suudi Arabistan’ın Asya, Avrupa ve Afrika’yı birbirine bağlayan küresel bir lojistik merkez olma hedefini içeren ulusal ulaştırma ve lojistik stratejisi ile Vision 2030 programı kapsamında yürütülüyor.

Yılın ilk iki ayında uluslararası turizm talebinde güçlü büyüme görülürken, mart ayında Orta Doğu’da yaşanan çatışmaların etkisiyle büyüme hızı önemli ölçüde yavaşladı. Ocak ve şubat aylarında kümülatif büyüme yüzde 2,5 olurken, mart ayında artış yüzde 0,4 seviyesinde kaldı.

BM Turizm Örgütü, çatışmanın süresi ve kapsamına bağlı olarak 2026 yılı için daha önce öngördüğü yüzde 3-4 aralığındaki uluslararası turist büyüme tahmininin 1-2 puan aşağı çekilebileceğini bildirdi.

Avrupa ve Afrika büyümede öne çıktı

2026’nın ilk çeyreğinde Avrupa, 130 milyondan fazla uluslararası ziyaretçi ağırlayarak yüzde 4 büyüme kaydetti. Güney Akdeniz Avrupa ve Kuzey Avrupa bölgeleri yüzde 4 büyürken, Orta ve Doğu Avrupa’da artış yüzde 6 oldu.

Afrika da yüzde 4 büyüme gösterdi. Kuzey Afrika’da mart ayında kaydedilen yüzde 18’lik artışın desteğiyle ilk çeyrek büyümesi yüzde 4 olarak gerçekleşti. Sahra Altı Afrika da aynı dönemde yüzde 4 büyüme kaydetti.

Asya-Pasifik’te büyüme yavaşladı

Asya-Pasifik bölgesinde uluslararası turist sayısı ilk çeyrekte yüzde 3 arttı. Şubat ayında yüzde 9’luk büyüme kaydedilirken, mart ayında artış yüzde 2’ye geriledi.

BM Turizm Örgütü, Orta Doğu’daki hava ulaşım merkezlerinde yaşanan aksaklıkların Güney Asya’da turist sayısının yüzde 27 düşmesine neden olduğunu belirtti. Buna karşılık Okyanusya yüzde 9, Kuzeydoğu Asya ise yüzde 5 büyüme kaydetti.

Bölge genelinde turist sayısı hâlâ 2019 seviyelerinin yüzde 11 altında bulunuyor.

Orta Doğu’da yüzde 14 düşüş

Çatışmaların etkisiyle Orta Doğu bölgesine yönelik uluslararası turist sayısı ilk çeyrekte yüzde 14 geriledi. Körfez ülkelerinin bir bölümünde belirgin düşüşler yaşanırken, Mısır yüzde 16 büyüme kaydetti.

Amerika kıtasında ise uluslararası ziyaretçi sayısı yüzde 2 arttı. Orta Amerika yüzde 18 büyürken, Güney Amerika’da yüzde 1 gerileme yaşandı.

En hızlı büyüyen destinasyonlar

2026’nın ilk üç ayında turist sayısındaki artış oranlarına göre en hızlı büyüyen destinasyonlar Paraguay (+46), Yeni Kaledonya (+45), El Salvador (+43), Moğolistan (+39), Palau (+37) ve Özbekistan (+37) oldu.

Turizm gelirlerinde ise Pakistan yüzde 60, Güney Kore yüzde 38, Fas yüzde 24, Brunei yüzde 22 ve Brezilya yüzde 12 büyüme kaydetti.

Sektörün en büyük endişesi Orta Doğu krizi

BM Turizm Örgütü tarafından gerçekleştirilen Turizm Uzmanları Paneli araştırmasına göre, 2026 yılında uluslararası turizmi etkileyen en önemli üç unsur Orta Doğu’daki çatışmalar, yüksek ulaşım maliyetleri ve konaklama fiyatları olarak öne çıktı.

Uzmanların yüzde 64’ü Orta Doğu krizinin destinasyonlarındaki seyahat talebini olumsuz etkilediğini belirtirken, yüzde 61’i kriz nedeniyle gelen turist sayısında düşüş yaşandığını ifade etti.

Buna karşılık uzmanların yüzde 17’si, diğer destinasyonlarda yaşanan aksaklıklar nedeniyle kendi bölgelerine yönelik talebin arttığını bildirdi.

Yaz sezonu için temkinli iyimserlik

BM Turizm Örgütü Güven Endeksi sonuçlarına göre sektör profesyonelleri, Kuzey Yarımküre’deki yaz sezonunu kapsayan Mayıs-Ağustos 2026 dönemi için temkinli bir iyimserlik sergiliyor.

0 ile 200 arasında ölçülen endekste, Mayıs-Ağustos dönemi beklentileri 105 puan olarak gerçekleşti. Ocak-Nisan dönemi için bu değer 117 puandı.

Uzmanların yüzde 39’u önümüzdeki dört aylık dönemde performansın daha iyi olacağını öngörürken, yüzde 28’i geçen yıl ile benzer bir tablo bekliyor. Katılımcıların yüzde 31’i ise turizm performansında kötüleşme beklediğini ifade etti.

Yükselen maliyetler yakın destinasyonlara yönelimi artırabilir

BM Turizm Örgütü, Orta Doğu’daki kriz nedeniyle petrol ve jet yakıtı fiyatlarında yaşanan yükselişin hava yolu maliyetlerini artırdığını, bazı pazarlarda yakıt tedarikinde sıkıntılar yaşandığını belirtti.

Artan ulaşım ve konaklama maliyetlerinin tüketici talebini baskılayabileceği, turistlerin ise daha ekonomik ve yaşadıkları bölgelere yakın destinasyonlara yönelmesinin beklendiği ifade edildi.

Öte yandan, 2026 FIFA Dünya Kupası’nın haziran ve temmuz aylarında düzenlenecek olması nedeniyle Kanada, ABD ve Meksika’nın uluslararası turizm hareketliliğinden olumlu etkilenebileceği kaydedildi.