Dedeman Hospitality ile Kazakistan merkezli Smart Strategies and Development (SSD) arasında Kazakistan’ın başkenti Astana’da imzalanan stratejik ortaklık mutabakat zaptı kapsamında Orta Asya, EMEA (Avrupa, Orta Doğu ve Afrika) bölgesi, Türk Devletleri, Tataristan ve Başkurdistan’da otel geliştirme, marka yönetimi, işletme, franchise, teknik hizmetler ve konaklama yatırımları alanlarında ortak projelerin hayata geçirilmesi hedefleniyor.

Dedeman Hospitality Yönetim Kurulu Üyesi Banu Dedeman ile Smart Strategies and Development Ltd. Yönetim Kurulu Başkanı Arslan Bissembayev tarafından imzalanan mutabakat, bölgesel iş birlikleri aracılığıyla konaklama sektöründe daha geniş bir coğrafyada etkinlik göstermeye yönelik önemli bir adım olarak öne çıkıyor.

Dedeman Hospitality ile SSD yeni projeler için güçlerini birleştiriyor

Astana Uluslararası Finans Merkezi (AIFC) bünyesinde faaliyet gösteren Smart Strategies and Development otel geliştirme, yatırım danışmanlığı, proje yönetimi ve otel varlıklarının yapılandırılması alanlarında uzmanlaşmış bir yatırım ve geliştirme platformu olarak öne çıkıyor.

Altmış yılı aşkın süredir Türkiye’nin ilk yerli otel zinciri olarak konaklama sektöründe faaliyet gösteren Dedeman Hospitality ise; farklı pazar segmentlerinde geliştirdiği markaları, operasyonel deneyimi ve güçlü marka birikimiyle sektörün gelişimine yön veren markalar arasında konumlanıyor.

Türk devletleri ile stratejik olarak uyumlu EMEA (Avrupa, Orta Doğu ve Afrika) bölgelerinde uluslararası markalı konaklama varlıklarına yönelik artan talep, iki kurum arasındaki iş birliğinin temel çıkış noktalarından birini oluşturuyor. Bu doğrultuda kurulan stratejik ortaklığın; bölgesel uzmanlığı, konaklama varlık yönetimindeki modern yaklaşımları ve uluslararası proje geliştirme deneyimini bir araya getirerek yeni nesil konaklama projelerinin geliştirilmesine katkı sağlaması hedefleniyor.

Aynı zamanda iş birliğinin; yatırımcılar ve sektör paydaşları açısından yeni fırsatlar yaratması, faaliyet gösterilen bölgelerde modern konaklama altyapısının gelişimini desteklemesi ve uluslararası standartlarda projelerin hayata geçirilmesine katkı sunması amaçlanıyor.

Yeni coğrafyalarda güçlü iş birliği imkanı

Dedeman Hospitality Yönetim Kurulu Üyesi Banu Dedeman, iş birliğine ilişkin görüşlerini şu sözlerle paylaştı:
“Dedeman’ın hikâyesi bundan altmış yılı aşkın süre önce Türkiye’de başladı. Bugün bu köklü mirası yeni coğrafyalara taşırken, ortak kültürel bağlara sahip olduğumuz bölgelerde kalıcı iş birlikleri geliştirmeyi son derece kıymetli buluyoruz. Türk misafirperverliğini ve Dedeman markasının hizmet anlayışını daha geniş coğrafyalarla buluşturmayı hedeflerken, bu iş birliğinin yalnızca yeni yatırımların değil; uzun vadeli ilişkilerin ve ortak başarı hikâyelerinin de temelini oluşturacağına inanıyoruz.”

“Markamızın gücünü yeni coğrafyalara taşımayı hedefliyoruz”

Dedeman Hospitality Yönetim Kurulu Başkanı Ergün Demiray, iş birliğinin stratejik boyutuna ilişkin değerlendirmesinde şu ifadelere yer verdi:

“Konaklama sektörü artık yalnızca ülkeler bazında değil, bölgesel iş birlikleri ve uluslararası ağlar üzerinden şekilleniyor. Smart Strategies and Development ile imzaladığımız bu mutabakat, markamızın farklı coğrafyalardaki büyüme hedeflerini destekleyen önemli bir adım niteliği taşıyor. Orta Asya, EMEA bölgesi ve Türk Devletleri başta olmak üzere geniş bir coğrafyada ortaya çıkan fırsatları uzun vadeli bir perspektifle değerlendiriyor; bilgi birikimimizi, operasyonel deneyimimizi ve markalarımızın gücünü yeni pazarlara taşımayı hedefliyoruz. Bu iş birliğinin, önümüzdeki dönemde hayata geçirilecek yeni projeler için güçlü bir zemin oluşturacağına inanıyoruz.”

Dedeman Hospitality COO’su Tansel Tercan ise iş birliğinin sektörel etkilerine dikkat çekerek şu değerlendirmeyi yaptı:

“SSD ile imzaladığımız anlaşma; Orta Asya, EMEA bölgesi ve Türk Devletleri’nde otel yatırımları ile operasyonel yönetim alanlarında ortak projelerin geliştirilmesine odaklanıyor. Bu ortaklık; uluslararası uzmanlığı, konaklama varlık yönetimindeki modern yaklaşımları ve küresel otel markalarıyla çalışma deneyimini bir araya getiriyor. İş birliğinin, uluslararası ortaklıkları güçlendirme, küresel pazardaki profesyonel varlığı genişletme ve faaliyet gösterilen bölgelerde modern konaklama altyapısının gelişimine katkı sağlama açısından önemli bir adım olduğuna inanıyoruz.”

Türkiye’den Schengen başvuruları 1,2 milyonu aştı

Avrupa Komisyonu tarafından 29 Mayıs 2026 tarihinde açıklanan 2025 yılı Schengen vizesi verilerine göre, Türkiye’den yapılan başvuru sayısı 1 milyon 268 bin 376’ya ulaştı. Bu başvuruların 1 milyon 72 bin 54’ü olumlu sonuçlandı. Ret oranı ise yüzde 14,6 olarak kaydedildi.

Kısa Dalga’da yer alan habere göre Türkiye, Çin’in ardından Schengen vizesine en fazla başvuru yapan ikinci ülke konumunda bulunuyor.

Daha önce açıklanan istatistikler, Türkiye’den yapılan Schengen başvurularında ret oranlarının son yıllarda yükseldiğini ortaya koyuyor. BBC’nin Avrupa Birliği verilerine dayandırdığı bilgilere göre, 2015 yılında yüzde 3,9 olan ret oranı 2016’da yüzde 4,4’e, 2017’de yüzde 6,5’e çıktı. Ret oranındaki en dikkat çekici artış ise pandemi sonrasında yaşandı. 2020 yılında yüzde 12,7 olan oran, 2021’de yüzde 16,9 seviyesine yükseldi.

TBMM Dışişleri Komisyonu Üyesi CHP Eskişehir Milletvekili Utku Çakırözer tarafından paylaşılan verilere göre, Türkiye’den Schengen vizesi için 2022 yılında 778 bin, 2023 yılında 1 milyon 55 bin, 2024 yılında ise 1 milyon 173 bin başvuru yapıldı.

Sözcü gazetesinde yer alan verilere göre ise son 10 yılda yaklaşık 1,5 milyon Schengen başvurusu ret kararı aldı. Buna karşılık başvuru ücretleri kapsamında ödenen yaklaşık 511 milyon euronun iade edilmediği belirtildi.

Premium hizmetlerde veri güvenliği ve hizmet kalitesi şikayetleri

Vize başvurularında ek ücret karşılığında sunulan Premium Lounge ve VIP hizmetleri de başvurucuların şikayetleri arasında yer aldı.

2010 yılından bu yana düzenli olarak yurt dışına çıktığını belirten bir başvurucu, son vize başvurusunda satın aldığı Premium Lounge hizmetinde kişisel bilgilerin diğer müşteriler tarafından duyulabilecek şekilde paylaşıldığını ifade etti.

Başvurucu, randevu saatine rağmen işlemlerin gecikmeli başladığını, çevrimiçi başvuru sistemine geçiş sürecinde teknik sorunlarla karşılaşıldığını ve başvuru formunun doldurulması sırasında çeşitli aksaklıklar yaşandığını aktardı.

Aynı başvurucu, finansal bilgilerinin sistem üzerinden çalışanlar tarafından girildiğini ve hesap oluşturma aşamasında kullanılan şifrenin fotoğrafının çekilmesinin istendiğini belirtti.

Dolapdere’deki başvuru merkezinde randevu sorunu öne çıkıyor

İstanbul Dolapdere’de bulunan VFS başvuru merkezi önünde görüşülen başvurucular da randevu bulma konusunda yaşadıkları zorlukları anlattı.

Bulgaristan için aile ziyareti vizesi almaya çalışan bir başvurucu, randevu temini amacıyla aracıya kişi başı 200 Euro ödediğini, başvuru ücretleri ve seyahat sigortası dahil toplam maliyetin 700 euroya aştığını söyledi.

Başka bir başvurucu ise eşiyle birlikte vize başvurusu yapmak için aracı kuruma 150 euro ödeme yaptığını ancak buna rağmen randevu alamadığını ifade etti. Daha sonra kendi imkanlarıyla VFS sistemi üzerinden randevu bulabildiğini belirtti.

Bölgedeki bazı vize danışmanlık şirketlerinin de “randevu alımı” hizmeti sunduğu görüldü. Bir danışmanlık şirketi yetkilisi, Almanya gibi yoğun talep gören destinasyonlarda turistik vize randevularının 7 ila 8 ay sonrasına verilebildiğini söyledi.

Aynı kaynak, fuar davetiyesi ile yapılan ticari başvuruların daha hızlı ilerleyebildiğini, davetiye temin bedelinin 265 euro, fuar giriş ücretlerinin ise organizasyona göre 30 ila 50 Euro arasında değiştiğini aktardı.

Sosyal medyada ücretli randevu tepkileri

Vize başvuru süreçlerinde randevu erişimiyle ilgili şikayetler sosyal medya platformlarında da paylaşılıyor.

Bir kullanıcı, Birleşik Krallık vizesi için randevu alabilmek amacıyla kişi başı 5 bin 775 TL ödeme yapılmasının istendiğini belirterek uygulamaya tepki gösterdi.

Başka bir kullanıcı ise 340 euro karşılığında randevu bulduğunu, ancak daha sonra aracı kuruluş tarafından ek 90 euro talep edildiğini öne sürdü. Kullanıcıya göre ilave ücret talebi, randevunun yazılım araçları kullanılarak alınması gerekçesiyle yapıldı.

Seyahat sigortalarına ilişkin şikayetler gündemde

Başvurucuların çevrimiçi şikayet platformlarında paylaştığı deneyimler arasında seyahat sigortalarına ilişkin iddialar da yer aldı.

Şikayetlerde, Emaa ve Gravis markalı sigorta ürünlerinin vize süreçlerinde tercih edilmesinin teşvik edildiği, bazı durumlarda ise sigorta bedellerinin iadesi konusunda sorunlar yaşandığı öne sürüldü.

Şikayet platformlarında yer alan bazı başvurular şu şekilde sıralandı:

• Vize reddi halinde geri ödeme garantisi bulunduğu belirtilen seyahat sigortasının, ret sonrasında iade edilmediği iddiası.
• Türkmenistan’daki başvuru merkezlerinde hizmet kalitesi ve iletişim süreçlerine ilişkin şikayetler.
• Irak üzerinden yürütülen işlemlerde ödeme yapılmasına rağmen sonuç alınamadığı yönündeki başvurular.
• Aile birleşimi başvurularında talep edilen belgeler nedeniyle yaşanan mağduriyet iddiaları.
• Onaylanmayan randevular için ücret tahsil edildiği yönündeki kullanıcı şikayetleri.

Vize süreçlerinde maliyetler artıyor

Başvurucuların aktardığı deneyimler, Schengen vizesi başvurularında yalnızca konsolosluk ve hizmet bedellerinin değil, randevu bulmak için ödenen aracılık ücretlerinin de toplam maliyeti artırdığını gösteriyor.

Bazı başvurucular, yoğun talep nedeniyle randevu bulabilmek amacıyla 150 ila 300 Euro arasında değişen ek ödemeler yaptıklarını belirtirken, Premium hizmetler ve seyahat sigortaları da başvuru maliyetlerini yükselten unsurlar arasında yer alıyor.

Lighthouse Reports’un çalışmasının devamında, VFS Global Türkiye ve iş ortağı Gateway’in söz konusu iddia ve tespitlere ilişkin açıklamalarına yer verileceği belirtildi.

Merkezi Minneapolis'te bulunan şirket, yaptığı açıklamada easyJet’e yönelik olası bir teklif üzerinde çalışmanın henüz erken aşamada olduğunu belirtti. Castlelake, şu ana kadar easyJet yönetim kuruluna herhangi bir teklif veya resmi yaklaşımda bulunmadığını da vurguladı.

Şirket açıklamasında, "Herhangi bir teklif verileceğine ya da olası teklifin şartlarına ilişkin kesinlik bulunmamaktadır" ifadelerine yer verildi.

Birleşik Krallık’taki devralma kuralları kapsamında Castlelake’in, 26 Haziran saat 17.00’ye kadar ya bağlayıcı bir teklif niyetini açıklaması ya da süreçten çekilmesi gerekiyor.

Castlelake’in easyJet’te yüzde 2,14 payı bulunuyor

Castlelake daha sonra yaptığı ek açıklamada, easyJet’in çıkarılmış adi sermayesinin yüzde 2,14’üne sahip olduğunu duyurdu. Mevcut düzenlemeler kapsamında şirketin teklif vermesi halinde hisse başına en az 403,23 peni teklif etmesi gerekecek.

easyJet yönetimi ise Castlelake’in açıklamasını not ettiklerini belirterek, yatırım şirketiyle herhangi bir görüşme yapılmadığını ve resmi bir teklif alınmadığını bildirdi.

Şirket açıklamasında, yönetim kurulunun hissedar değerini en üst düzeye çıkarma sorumluluğu doğrultusunda yapılabilecek her türlü teklifi değerlendireceği ifade edildi.

easyJet: "Zamanlama fırsatçı"

easyJet yönetimi, olası teklif değerlendirmesinin şirket hisselerinin geçici olarak baskı altında bulunduğu bir dönemde gündeme geldiğine dikkat çekti.

Şirket, Orta Doğu’daki gelişmelerin müşteri güveni ve jet yakıtı maliyetleri üzerinde etkili olduğunu, bunun da hisse performansına yansıdığını belirtti.

Açıklamada ayrıca easyJet’in devralınmasına yönelik olası bir işlemin önemli düzenleyici, finansal ve operasyonel zorluklar içerdiği ifade edildi.

Londra Borsası’na yapılan bildiride, şirketin yatırım yapılabilir kredi notuna sahip bilanço yapısı, net nakit pozisyonu, müşteri memnuniyeti ve çalışan bağlılığıyla güçlü bir konumda bulunduğu vurgulandı.

easyJet yönetimi, orta vadeli hedeflerinin vergi öncesi 1 milyar sterlinin üzerinde kârlılığa ulaşmak olduğunu yineledi.

Havacılık sektöründe önemli yatırımlar yaptı

2005 yılında kurulan Castlelake, havacılık yatırımları, uçak kiralama ve uçak finansmanı alanlarında faaliyet gösteriyor.

Şirket bugüne kadar havacılık sektöründe 21 milyar doların üzerinde yatırım gerçekleştirdiğini, 650’den fazla uçak satın aldığını ve yaklaşık 200 hava yolu ile iş ilişkisi kurduğunu açıkladı.

Castlelake, Ocak 2025’te Virgin Atlantic’e, bir Airbus A350-1000 uçağı ve dokuz Rolls-Royce Trent motoru teminat gösterilerek sağlanan 400 milyon dolarlık kredi finansmanında yer almıştı.

Şirket ayrıca, İskandinav hava yolu SAS’ın yeniden yapılandırılma sürecinde yatırımcı konsorsiyumunda yer aldı. Castlelake, Temmuz 2025’te SAS’taki hissesinin bir bölümünü Air France-KLM’ye satma konusunda anlaşmaya varmıştı.

easyJet ilk yarıda zarar açıkladı

easyJet Grubu, 31 Mart’ta sona eren altı aylık dönemde 552 milyon sterlin vergi öncesi zarar açıkladı. Şirket bir önceki yılın aynı döneminde 394 milyon sterlin zarar açıklamıştı.

Hava yolu, Orta Doğu’daki gelişmeler nedeniyle ortaya çıkan 25 milyon sterlinlik ek yakıt maliyetinin sonuçlar üzerinde etkili olduğunu bildirdi.

Şirket ayrıca yaz sezonunu desteklemek amacıyla bazı yoğun dönem uçuşlarında yüzde 15’e varan indirim kampanyası başlattı. Kampanya kapsamında tek yön başlangıç bilet fiyatları 19,99 sterlin olarak duyuruldu.

easyJet holidays markası da 31 Temmuz’a kadar gerçekleştirilecek paket turlarda 50 sterlin, 31 Ağustos’a kadar yapılacak şehir kaçamağı rezervasyonlarında ise 20 sterlin indirim uygulayacağını açıkladı.

Kaza, Aydın-Denizli Otoyolu’nun Tırkaz Mahallesi yakınlarında saat 01.30 sıralarında meydana geldi. İzmir-Antalya seferini gerçekleştiren Pamukkale Turizm’e ait 45 BAH 834 plakalı yolcu otobüsü, sürücü Mustafa Fevzi Merdün yönetimindeyken kontrolden çıkarak yol kenarındaki bariyerlere çarptı. Çarpmanın ardından araçta yangın çıktı.

İhbar üzerine bölgeye sağlık, AFAD, UMKE, polis, itfaiye ve jandarma ekipleri sevk edildi. Yangın, itfaiye ekiplerinin müdahalesiyle yaklaşık yarım saat içerisinde kontrol altına alınarak söndürüldü.

Olay yerinde yapılan incelemede otobüs sürücüsü Mustafa Fevzi Merdün ile yolcular Civan Şen, 9 aylık oğlu Eyüp Miraç Şen, Hayriye Arıkan, Merve Erik, Zehra Eyiol, Kırgızistan vatandaşı Güli Tayboya ve Fatma Kartal’ın hayatını kaybettiği belirlendi.

İki kişinin durumu ağır

Kazada yaralanan 33 kişi çevredeki hastanelere sevk edildi. Yaralılardan 17’si tedavilerinin ardından taburcu edilirken, 16 kişinin tedavisinin sürdüğü, bunlardan 2’sinin durumunun ciddiyetini koruduğu bildirildi.

Hayatını kaybedenlerin kimlik tespit çalışmalarının kesinleştirilmesi amacıyla DNA incelemesi başlatıldı. Bu kapsamda yakınlarından alınan örneklerin Denizli Adli Tıp Kurumu’nda incelendiği, işlemlerin tamamlanmasının ardından cenazelerin ailelerine teslim edileceği öğrenildi.

Soruşturma kapsamında yaralı yolcuların ifadelerine de başvuruldu. İlk ifadelere göre yolcuların büyük bölümü kaza sırasında uyuyordu. Yaralıların beyanlarında, sürücünün kazadan yaklaşık 20 dakika önce araçta meydana gelen bir arıza nedeniyle otobüsü emniyet şeridine çektiği, araç üzerinde kontrol gerçekleştirdikten sonra yolculuğa devam ettiği belirtildi.

Kazanın kesin nedeninin belirlenmesine yönelik teknik ve adli incelemeler sürüyor.

Patronlar Dünyası'ndan Necla Dalan'ın haberine göre iş, sanat ve cemiyet dünyasından çok sayıda ismin katılması beklenen etkinlik, İstanbul turizm sektörünün önemli buluşmalarından biri olacak.

1955’ten günümüze uzanan bir turizm simgesi

Harbiye’de yer alan Hilton Istanbul Bosphorus, 10 Haziran 1955 tarihinde Türkiye’nin ilk beş yıldızlı oteli olarak hizmete açıldı.

Amerika kıtası dışında inşa edilen ilk Hilton oteli olma özelliğini taşıyan tesis, Türkiye turizminin gelişiminde önemli kilometre taşlarından biri olarak kabul ediliyor.

2019 yılında başlayan renovasyon çalışmaları kapsamında otelin oda, ortak alan ve hizmet altyapısı tamamen yenilendi.

Doğan Grubu oteli 2005 yılında satın aldı

Otelin mülkiyeti, 2005 yılında gerçekleştirilen özelleştirme ihalesi sonucunda Doğan Ailesi’ne geçti.

Aydın Doğan’nın sahibi olduğu Ortadoğu Otomotiv, Özelleştirme İdaresi tarafından düzenlenen ihalede tesisi 255,5 milyon dolar bedelle satın aldı.

İhalede çok sayıda büyük yatırım grubunun yarıştığı belirtilirken, otelin satışıyla ilgili zaman zaman gündeme gelen yeni devir iddiaları ise şirket tarafından yalanlandı.

Hilton’un İstanbul kararı 1951’de alındı

Otelin temelleri, 9 Ağustos 1951 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı ile Hilton Hotels & Resorts arasında imzalanan anlaşmayla atıldı.

Hilton Hotels International kurucusu Conrad Hilton ve şirket yöneticileri, Avrupa seyahatleri sırasında İstanbul’u uluslararası büyüme stratejilerinin önemli merkezlerinden biri olarak belirledi.

Otelin mimari tasarımı, Türk mimar Sedad Hakkı Eldem ile mimarlık firması Skidmore, Owings & Merrill iş birliğinde hazırlandı.

Yaklaşık 21 ayda tamamlanan yapı, açıldığı dönemde İstanbul’un en yüksek binası olarak öne çıktı.

Diplomatik girişimlerle hayata geçti

Hilton İstanbul’un kuruluş sürecine ilişkin anlatılan hikâyeler arasında dönemin diplomatlarından ve daha sonra Dışişleri Bakanlığı görevini üstlenen Fatin Rüştü Zorlu’nun girişimleri de yer alıyor.

Çeşitli kaynaklara göre Zorlu’nun, Hilton yönetimini Türkiye’de yatırım yapmaya teşvik eden isimlerden biri olduğu belirtiliyor.

Projenin gerçekleştirilmesi için özel düzenlemeler yapılırken, otelin inşasında kullanılacak bazı malzemelerin gümrüksüz ithaline izin verildiği ifade ediliyor.

Açılış beş gün beş gece kutlandı

10 Haziran 1955’te gerçekleştirilen açılış törenleri, dönemin en dikkat çekici sosyal etkinliklerinden biri oldu.

Beş gün süren organizasyon kapsamında Hollywood yıldızları, iş insanları, gazeteciler ve uluslararası davetliler İstanbul’da ağırlandı.

Açılışa katılan isimler arasında Olivia de Havilland ve Terry Moore da yer aldı.

İstanbul turizminin birçok ilki burada yaşandı

Hilton İstanbul Bosphorus, açıldığı tarihten itibaren Türkiye’de turizm ve konaklama sektörünün birçok yeniliğine öncülük etti.

Otel; televizyonlu odalar, otomatik telefon santrali, kartlı oda sistemleri ve bilgisayarlı operasyon altyapısı gibi birçok yeniliği sektöre kazandırdı.

İstanbul’un ilk diskoteği olarak kabul edilen Cloud 9 da 1972 yılında otelde açıldı. Aynı yıl hizmete giren Pilsen Pub ise şehirdeki ilk “happy hour” uygulamalarından birine ev sahipliği yaptı.

Dünyaca ünlü isimleri ağırladı

Hilton İstanbul Bosphorus, yıllar içinde çok sayıda devlet lideri, sanatçı ve spor insanını ağırladı.

Konuklar arasında Elizabeth II, John F. Kennedy, Grace Kelly, Sophia Loren, Elizabeth Taylor, Brigitte Bardot ve Louis Armstrong gibi isimler bulunuyor.

Ayrıca otel, From Russia with Love filminin açılış sahnelerinde de yer aldı. Efsanevi boksör Muhammad Ali ise 1976 yılında boksu bıraktığını açıkladığı dönemde otelde konaklıyordu.

Tamamlanan renovasyonun ardından Hilton İstanbul Bosphorus, tarihi kimliğini koruyarak yeni dönemde de İstanbul’un simge otellerinden biri olarak faaliyetlerini sürdürecek.

Sivil havacılık kaynaklarından edinilen bilgilere göre Air Anka, Rusya uçuşlarında başka bir hava yolundan wet lease yöntemiyle kiraladığı 5 adet Boeing 737-800 tipi uçağı kullanmayı planladı. Ancak Rus makamlarının, Türkiye-Rusya hattında üçüncü bir operatörden wet lease yoluyla temin edilen uçakların kullanılmasına temkinli yaklaştığı ifade ediliyor.

Rus tarafı daha ayrıntılı değerlendirmeler yapıyor

Sektör temsilcilerine göre Rusya Federasyonu Ulaştırma Bakanlığı ile ilgili havacılık otoriteleri, özellikle son yıllarda operasyonel sorumluluk, emniyet denetimi, teknik gözetim, uçuş güvenliği ile sigorta ve hukuki yükümlülükler konularında daha ayrıntılı değerlendirmeler yürütüyor.

Bu çerçevede tartışmanın yalnızca uçuş izni verilmesiyle sınırlı olmadığı, operasyonlarda kullanılacak uçakların hangi operatöre ait olduğu ve Rusya seferlerinin hangi hukuki düzenlemeler kapsamında gerçekleştirileceği konularını da içerdiği ifade ediliyor.

Wet lease modelinde uçakla birlikte kokpit ve kabin ekipleri, bakım hizmetleri ile operasyonel sorumlulukların önemli bölümü kiraya veren şirket tarafından sağlandığına dikkat çeken havacolık uzmanları, “Bu nedenle uçuşlar farklı bir marka altında pazarlansa da operasyonun belirli unsurları kiraya veren hava yolu tarafından yürütülebiliyor. Rus makamları son dönemde ülkeye gerçekleştirilen uçuşlarda operasyonların doğrudan tayin edilmiş taşıyıcı tarafından yapılmasına daha fazla önem veriyor.” yorumunu yapıyor.

Article 83 Bis Süreci Gündemde

Dosyada öne çıkan başlıklardan biri de Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü’nün (ICAO) Article 83 Bis mekanizması olarak gösteriliyor.

Söz konusu mekanizma, uçağın kayıtlı bulunduğu ülke ile uçağı işleten ülke arasında emniyet ve denetim sorumluluklarının resmi olarak paylaşılmasına imkan tanıyor.

Devletler arası mutabakat temelinde yürümesini istiyorlar

Sektör temsilcileri, Türkiye’nin geçmişte çeşitli ülkelerle benzer uygulamalar yürüttüğünü belirtirken, Rus tarafının kendi ülkesine yönelik operasyonlarda bu süreçlerin daha ayrıntılı ve devletler arası mutabakat temelinde yürütülmesini tercih ettiğini aktarıyor.

Bu nedenle yalnızca hava yolu şirketleri arasındaki anlaşmaların yeterli görülmediği, ilgili sivil havacılık otoritelerinin de resmi düzenlemeler ve mutabakatlar çerçevesinde sürece dahil olmasının beklendiği ifade ediliyor.

Kaynaklar, sürecin yalnızca trafik hakları veya slot tahsisleriyle ilgili olmadığını, wet lease uçakların Rusya operasyonlarında kullanılmasına ilişkin düzenleyici ve operasyonel çerçevenin de değerlendirmelerin önemli bir parçasını oluşturduğunu belirtiyor.

Rusya Federal Hava Taşımacılığı Ajansı’nın (Rosaviatsiya) Air Anka’nın uçuş izinlerini uzatmaması ve Tailwind Airlines’ın da benzer şekilde operasyonlarını sürdürememesinin, Antalya turizmini doğrudan etkileyen yeni bir kapasite krizini gündeme taşıdığının altı çiziliyor.

Turizm ve havacılık kaynaklarında yer alan bilgilere göre Air Anka ve Tailwind’in devre dışı kalmasıyla birlikte yaz sezonunda Rusya-Antalya hattında yaklaşık yüzde 10 seviyesinde kapasite kaybı oluşuyor. Buna Azur Air’in operasyonlarını küçültmesi de eklendiğinde ortaya çıkan toplam koltuk kaybının 150 bin koltuğun üzerine çıktığı ifade ediliyor.

Ancak yaşananları yalnızca uçuş izinleri ekseninde değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekilerek “Aslında bugün yaşanan süreç, son üç yıldır giderek sertleşen Türkiye-Rusya havacılık rekabetinin bir sonucu.” yorumu yapılıyor.

Türkiye-Rusya uçuş hakları nasıl belirleniyor?

Türkiye ile Rusya arasındaki tarifeli ve özel uçuşlar tamamen iki ülke arasında yapılan hava ulaştırma anlaşmaları çerçevesinde yürütülüyor. Bu kapsamda her yıl iki ülkenin sivil havacılık otoriteleri bir araya gelerek toplam frekans sayıları, hangi havayollarının tayinli taşıyıcı olacağı, hangi şehirlerden hangi noktalara uçuş yapılacağı, geçici haklar, historic haklar ve kapasite artırımlarını karşılıklı mutabakatla belirliyor. Devamında ise her ülke kendi havayollarına bu hakların dağıtımını yaparak karşı ülkenin otoritesine bildiriyor.

Geçmiş yıllarda özellikle yoğun talep oluşan dönemlerde bazı Türk havayollarına verilen geçici uçuş hakları sonradan operasyon performanslarına bağlı olarak historic haklara dönüştürüldü. Bunun yanında, Covid-19 döneminde ve sonrasında Rus taşıyıcıların operasyonel sıkıntılar yaşadığı süreçlerde Türk taşıyıcılarına çeşitli kolaylıklar sağlandığı da biliniyor.

Asıl sorun uçak eksikliği değil

Uzmanların üzerinde durduğu en önemli konu Rusya’da uçak sıkıntısı bulunmadığı. Buna göre ülkede talep var ve Antalya hâlâ Rus turistlerin en önemli tatil destinasyonlarından biri.

Ancak sorun, yaptırımlar nedeniyle oluşan rekabet eşitsizliği. Rus havayolları bugün Avrupa hava sahalarının önemli bölümünü kullanamıyor. Bu nedenle birçok uçuş daha uzun rotalardan gerçekleştiriliyor. Bazı hatlarda gidiş-dönüş toplam uçuş süresi iki saate kadar uzayabiliyor ve bu da Rus taşıyıcıların yakıt maliyetlerini artırıyor, ekip maliyetlerini yükseltiyor, uçak kullanım verimliliğini düşürüyor ve yolcu konforunu azaltıyor.

Buna karşın Türk taşıyıcılar aynı hatları çok daha kısa rotalarla uçabiliyor. Bu nedenle maliyet avantajı Türk şirketlerine geçiyor.

Yaptırımların en büyük etkisi yakıt maliyetlerindeki artış

Bugün Rus havayollarının yaşadığı en büyük operasyonel sorunlardan biri yakıt konusu. Yaptırımlar nedeniyle Rus taşıyıcılar için bazı meydanlarda yakıt operasyonları ciddi şekilde zorlaşmış durumda.

Bu nedenle Rus taşıyıcılar çoğu zaman; gidiş-dönüş yakıtını Rusya’dan yüklemek, tankering operasyonları yapmak ve alternatif meydanlarda teknik yakıt ikmali planlamak zorunda kalıyor. Özellikle tam dolu uçuşlarda ağırlık limitleri nedeniyle yakıt yüklemesi yeterli olmadığında Soçi gibi meydanlarda teknik iniş yapılması gerekebilmektedir.

Bu durum yalnızca maliyetleri artırmakla kalmıyor, aynı zamanda yolculuk sürelerini de uzatıyor. Türk taşıyıcılar ise Türkiye’de ve operasyon yaptıkları diğer meydanlarda daha rahat yakıt planlaması yapabiliyor.

Yer hizmetleri ve operasyonel maliyetler

Yaptırımlar yalnızca hava sahalarıyla sınırlı değil. Rus bayraklı havayolları; yer hizmetlerinde, finansal işlemlerde, sigorta süreçlerinde, teknik hizmetlerde, bakım organizasyonlarında Türk rakiplerine göre çok daha yüksek maliyetlerle karşılaşıyor. Bazı hizmetlerin üçüncü taraf şirketler üzerinden alınması zorunlu hale geldiği için maliyetler zaman zaman yüzde 50’ye varan oranlarda artabiliyor.

Bu nedenle aynı hatta uçan bir Rus taşıyıcının koltuk maliyeti, Türk taşıyıcılara göre ciddi şekilde yükseliyor.

Rusya neden yeni Türk havayollarına sıcak bakmıyor?

Krizin merkezindeki en önemli konu bu. Rusya Sivil Havacılık Otoritesi’nin temel yaklaşımı son dönemde oldukça net. Rus tarafı, yaptırımlar nedeniyle zaten dezavantajlı hale gelen Rus havayollarının pazar payını korumaya çalışıyor ve bu nedenle yeni Türk taşıyıcılarına geçici hak verilmesi, yeni tarifeli haklar tanınması ve historic hakların artırılması konularına son derece mesafeli yaklaşıyor.

Rus kaynaklarında da son dönemde yabancı havayollarının Rus taşıyıcıların yerine pazara sokulmasına sıcak bakılmadığı yönünde değerlendirmeler yer alıyor.

Çünkü yeni verilecek her hakın, Rus havayollarının rekabet gücünü daha da azaltmasından endişe ediliyor.

Air Anka ve Tailwind’in durumu

Rus tarafının en önemli argümanı, ilgili havayollarının trafik hakları ve operasyonel onaylar kesinleşmeden programlarını satışa açmış olmaları. Rus basınında ve çeşitli havacılık yayınlarında, bazı uçuşların gerekli tüm izin süreçleri tamamlanmadan satışa açıldığı yönünde iddialar yer alıyor.

Uluslararası havacılık uygulamalarında normal şartlarda; trafik hakları alınır, slotlar netleşir, operasyon izinleri tamamlanır ve daha sonra satış açılır. Bu nedenle yaşanan krizin teknik değil, doğrudan trafik hakları ve regülasyon kaynaklı bir kriz olduğu değerlendiriliyor.

Nitekim Rosaviatsiya da yaptığı açıklamada Air Anka’nın yeni başvurularının Türk otoriteleriyle yapılan koordinasyon çerçevesinde onaylanmadığını ifade etti.

Türk taşıyıcılar neden avantajlı?

Bugün Rusya-Türkiye hattında; THY, AJet, Pegasus Airlines, Corendon Airlines ve Southwind Airlines gibi mevcut tarifeli hak sahibi taşıyıcıların operasyonlarında herhangi bir sorun bulunmuyor. Bu şirketler zaten mevcut tayinli taşıyıcı statüsünde faaliyet gösteriyor.

Rus tarafının mevcut yaklaşımının da, yeni oyuncular yerine mevcut taşıyıcıların kapasite artırımıyla pazarın yönetilmesi yönünde olduğuna dikkat çekiliyor. Nitekim Air Anka’dan boşalan bazı programların Türk Hava Yolları tarafından devralınmaya başlandığı sektör kaynaklarına yansımıştır.

Charter meselesinin arka planı

Türkiye-Rusya hattında uzun yıllardır çok hassas bir charter dengesi bulunduğuna dikkat çeken havacılık uzmanları, “Türk taşıyıcılarının Rus yolcuları taşıyarak bağımsız charter operasyonları yapmalarına çeşitli kısıtlamalar uygulanırken, Rus taşıyıcılar kendi turistlerini taşıdıkları sürece charter operasyonlarında daha geniş haklara sahip olabilmektedir. Bu nedenle Rus tarafı yeni Türk charter taşıyıcılarının büyümesini dikkatle takip etmektedir. Mevcut yaptırım ortamında bu hassasiyet daha da artmıştır.” değerlendirmesini yapıyor.

Antalya turizmi için risk var mı?

Antalya turizmi için kısa vadede en önemli riskin kapasite daralması olduğuna vurgu yapılıyor. Rusya-Antalya hattında yaklaşık yüzde 10 seviyesinde oluşan koltuk kaybının özellikle yüksek sezonda; fiyatların yükselmesine, son dakika koltuk sıkıntılarına ve bazı bölgelerde doluluk planlarının değişmesine neden olabileceği kaydediliyor. Ancak mevcut Türk taşıyıcılarının kapasite artırımı ve büyük tur operatörlerinin alternatif planlamaları sayesinde bu açığın önemli kısmının zaman içerisinde telafi edilebileceği ifade ediliyor.

Sonuç olarak Air Anka ve Tailwind krizinin aslında iki havayolunun yaşadığı münferit bir izin problemi olmadığının altı çiziliyor

Yeni duruma “Rusya’nın yaptırımlar nedeniyle zayıflayan taşıyıcılarını koruma çabası ile Türk havayollarının artan operasyonel üstünlüğü arasında oluşan yeni rekabet dengesinin bir sonucu.” olarak bakılıyor.

Sayılan nedenlerden dolayı Rus tarafı bugün yeni Türk taşıyıcılarına ilave hak vermek istememiyor. Çünkü verilecek her yeni hakkın zaten maliyet baskısı altında çalışan Rus havayollarının pazar payını daha da daraltmasından korkuluyor.

Bu nedenle önümüzdeki dönemde Türkiye-Rusya hattında yeni oyuncuların pazara girmesinin zorlaşması, buna karşın mevcut tayinli taşıyıcıların daha da güçlenmesi bekleniyor.

Air Anka ve Tailwind dosyası yalnızca bir hava yolunun konusu değil; Türkiye-Rusya havacılık ilişkilerinin geleceğini, Antalya turizminin kapasite planlamasını ve iki ülke arasındaki turizm trafiğinin yönünü etkileyecek stratejik bir sektör meselesi olarak değerlendiriliyor.

Şirketten yapılan açıklamaya göre ilk sefer 14 Aralık 2026 tarihinde gerçekleştirilecek.

Haftada üç sefer düzenlenecek

Yeni hat kapsamında uçuşlar pazartesi, perşembe ve cumartesi günleri olmak üzere haftada üç frekans olarak icra edilecek.

Yaklaşık 9,5 saat sürecek uçuşlarda kiralanmış bir Airbus A330-300 kullanılacak.

Uçak, Business Class, Economy Plus ve Economy olmak üzere üç farklı kabin sınıfıyla hizmet verecek.

Şirketin açıklamasına göre tüm yolculara kahvaltı, atıştırmalık ikramları ile çay ve kahve servis edilecek. Yolcular ayrıca uçak içindeki “Air Bistro” hizmeti üzerinden ek yiyecek ve içecek satın alabilecek.

“Almanca konuşulan pazarda yeni bir sayfa açıyoruz”

Düsseldorf Havalimanı’nda düzenlenen basın toplantısında konuşan Corendon Satış Direktörü Christian Hein, yeni hattın şirket açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu söyledi.

Hein, Corendon’un Türkiye ve Yunanistan gibi popüler tatil destinasyonlarına yönelik operasyonlarıyla güçlü bir marka bilinirliği oluşturduğunu belirterek, şirketin aynı zamanda seyahat acenteleri ve tur operatörleri için güvenilir bir iş ortağı olarak konumlandığını ifade etti.

Yeni Curaçao hattıyla birlikte Corendon’un ilk kez Almanca konuşulan pazarda uzun menzilli bir ürün sunduğunu kaydetti.

Düsseldorf’un stratejik konumu öne çıktı

Christian Hein, Düsseldorf Airport’un geniş yolcu havzası nedeniyle tercih edildiğini belirtti.

Havalimanının Almanya’nın yanı sıra Hollanda ve Belçika’dan da önemli ölçüde yolcu çektiğini ifade eden Hein, ayrıca Avusturya ve İsviçre’den bağlantılı ulaşım imkânlarının bulunduğunu söyledi.

Corendon Grubu halihazırda Amsterdam çıkışlı olarak Curaçao’ya uçuşlar gerçekleştiriyor. Şirketin Karayip adasında beş otel ve resort yatırımı da bulunuyor.

Biletler acentelerde de satışa sunulacak

Corendon Airlines, Düsseldorf-Curaçao hattı için bilet satışlarının kısa süre içinde başlayacağını duyurdu.

Uçuşların yalnızca doğrudan satış kanallarında değil, seyahat acenteleri aracılığıyla da rezervasyona açılacağı belirtildi.

Şirket ayrıca çok sayıda tur operatörünün yeni hattı ürün portföyüne dahil edeceğini açıkladı.

Yeni rota, Corendon Airlines’ın Almanya pazarındaki faaliyetlerini uzun menzilli destinasyonlarla genişletme stratejisinin ilk adımı olarak öne çıkıyor.

Toplantının gündemini, Air Anka ve Tailwind hava yolu şirketlerinin 25 Mayıs sonrasında Rusya uçuşları için gerekli onayları alamaması nedeniyle ortaya çıkan durum oluşturdu.

Görüşmeye büyükelçi düzeyinde katılım dikkat çekti

Süreçte yalnızca havacılık otoritelerinin değil, diplomatik temsilcilerin de devreye girmesi dikkat çekti. Normal şartlarda hava yolu tarifeleri ve uçuş izinlerine ilişkin konular sektör otoriteleri ve taşıyıcılar arasında yürütülürken, bu kez görüşmelere Türkiye’nin Moskova Büyükelçisi Tanju Bilgiç’in de katılması, konunun iki ülke arasında daha üst düzeyde ele alındığını gösterdi.

Rus tarafında ise toplantıya uluslararası hava ulaşımı ve yabancı hava yollarının Rusya pazarına erişiminden sorumlu Ulaştırma Bakan Yardımcısı Vladimir Poteshkin katıldı.

Rus makamları ilk kez detaylı açıklama yaptı

Toplantı sonrasında yayımlanan açıklamada Rusya Ulaştırma Bakanlığı ile Rosaviatsiya, yaşanan sorunla ilgili pozisyonlarını ilk kez ayrıntılı biçimde ortaya koydu.Rus makamlarına göre Air Anka ve Tailwind, 25 Mayıs sonrasındaki uçuşları için gerekli izinleri bulunmamasına rağmen ekim ayı sonuna kadar olan kapasiteyi satışta tutmaya devam etti.

Haftalık izinlerle uçuyordu

Ancak hava yolu şirketleri, bir süredir devam eden uçuşların her hafta yeni izinlerle uzatıldığını, uzun vadeli uçuş izni verilmemesinin şirketleri operasyonel olarak zora soktuğuna dikkat çekiyor. Şirketler, uzun süreli uçuş izni yerine neden sürekli haftalık izinlerle hava yolu şirketlerinin hatta tutulduğunu sorguluyor.

Rus taşıyıcılarda yeterli kapasite yok, üstelik pahalı

Rus tarafı Air Anka ve Tailwind’e uçuş izni vermemesini ‘aşırı kapasite’ ile gerekçelendirse de, sahadaki durumun açıklandığı gibi olmadığına dikkat çekiliyor. Azur Air’in filosundaki azalmadan kaynaklı kapasite kaybı ile Air Anka ve Tailwind’in kapasitelerinin pazara arz edilen turistik koltuk sayısının yüzde 10’una denk geldiği ve böyle bir açığın Rus taşıyıcılar tarafından kapatılmasının mümkün olmadığına dikkat çekiliyor.

Öte taraftan, Air Anka ve Tailwind ile daha uygun koşullarda anlaşma yapan tur operatörlerinin, Aeroflot gibi Rus taşıyıcılarda kapasite bulsalar dahi, maliyetlerin büyük ölçüde artacağı ifade ediliyor.

Air Anka için geçici çözüm bulundu

Görüşmeler sonucunda Air Anka’nın uçuş programı için geçici bir çözüm üzerinde uzlaşı sağlandı.

Rusya Ulaştırma Bakanlığı’nın açıklamasına göre, Air Anka tarafından planlanan uçuşlar 15-16 Haziran tarihine kadar Türk Hava Yolları ve Corendon Airlines tarafından gerçekleştirilecek.

Böylece yaz sezonunun başlangıcında oluşabilecek daha büyük operasyonel aksaklıkların önüne geçilmesi hedefleniyor.

Tailwind için henüz çözüm açıklanmadı

Toplantı sonrasında yayımlanan bilgilendirmede Air Anka’ya ilişkin geçici düzenlemeye yer verilmesine karşın, Tailwind Airlines uçuş programlarının nasıl telafi edileceğine dair herhangi bir detay paylaşılmadı.

Bu nedenle Tailwind’in Rusya operasyonlarının geleceğine ilişkin belirsizlik devam ediyor.

Kritik tarih 16 Haziran

Taraflar, 16 Haziran’a kadar ek görüşmeler gerçekleştirme konusunda mutabakata vardı.

Bu süreçte Rusya ve Türkiye’nin havacılık otoriteleri, iki ülke arasında ilerleyen dönemde hangi hatların ve hangi taşıyıcılar tarafından işletileceğine ilişkin yeni bir mutabakat zemini arayacak.

Mevcut durumda açıklanan düzenlemeler, kalıcı bir çözümden ziyade yüksek sezonun başlangıcında yaşanabilecek aksaklıkları önlemeye yönelik geçici bir mekanizma olarak değerlendiriliyor.

Bu nedenle sektörün odağında, 16 Haziran sonrasında Air Anka ve Tailwind’in Rusya pazarındaki faaliyetlerinin yeniden başlayıp başlamayacağı ve iki ülkenin yeni bir uçuş düzenlemesi üzerinde anlaşmaya varıp varamayacağı sorusu bulunuyor.

Beş şehir için yeni uçuş programı

Yapılan açıklamalara göre 30 Mayıs itibarıyla Samara, Nijniy Novgorod, Ufa ve Çelyabinsk çıkışlı Antalya uçuşları Corendon Airlines seferleriyle gerçekleştirilecek.

ANEX’in Kazan çıkışlı uçuşların ise 30 Mayıs tarihinde Corendon Airlines ile yapılacağı, 31 Mayıs’tan itibaren günlük Kazan–Antalya programının Türk Hava Yolları uçuşlarıyla devam edeceği bildirildi.

Rus turizm medyasında yer alan habere göre Intourist ise Kazan çıkışlı yolcuların Southwind Airlines uçuşlarına aktarılacağını duyurdu. Şirket ayrıca Yekaterinburg çıkışlı turistlerin de daha önce Southwind Airlines seferlerine yönlendirildiğini açıkladı.

Yolcular ek ücret ödemeyecek

Tur operatörleri, iptal edilen Air Anka uçuşlarından etkilenen turistlerin alternatif uçuşlara ek ücret alınmadan aktarılacağını belirtti.

Seyahat acentelerinden ve yolculardan, güncel uçuş bilgilerinin kişisel rezervasyon sistemleri üzerinden takip edilmesi istendi.

Diğer şehirlerden planlanan alternatif uçuşlara ilişkin bilgilerin ise çalışmalar tamamlandıkça paylaşılacağı ifade edildi.

Antalya’da kalan turistlerin dönüş süreci sürüyor

Air Anka uçuşlarının iptal edilmesi nedeniyle Türkiye’de mahsur kalan yolcuların konaklama sürelerinin tur operatörü tarafından uzatıldığı bildirildi.

Açıklamaya göre Antalya’dan Soçi, Krasnodar, Samara, Kazan, Mineralnye Vody ve Yekaterinburg’a toplam 655 turist alternatif uçuşlarla taşındı.

Kazan, Soçi ve Çelyabinsk çıkışlı 472 turist ise farklı hava yolu şirketleriyle Türkiye’ye gönderildi.

Dönüş uçuşları Air Anka tarafından planlanan Antalya’daki turistlerin tahliye sürecini en geç 5 Haziran’a kadar tamamlaması bekleniyor.

Air Anka uçuşları 26 Mayıs’ta durmuştu

Air Anka, 26 Mayıs itibarıyla Rusya uçuşlarını iptal etmeye başlamış, bir gün sonra Rusya Federal Hava Taşımacılığı Ajansı’nın (Rosaviatsiya), şirkete Rusya uçuşları için gerekli izinleri vermediği ortaya çıkmıştı.

Evrensel’in haberine göre, pandemi sonrası hızlanan süreçte, tarla vasfındaki araziler için özel imar planları hazırlanırken, onaylanan alanlarda villa tipi projelerin arttığı belirtiliyor.

“Turizm tesisi” kayıtlarında, villa projeleri satışta

Balabanlı köyündeki 133 ada 62 numaralı parsel, Çanakkale İl Özel İdaresi kayıtlarında “ekoturizm / kırsal turizm tesis alanı amaçlı uygulama imar planı” kapsamında yer alıyor.

Yaklaşık 19 bin 880 metrekare büyüklüğündeki alanın satış ve tanıtım görsellerinde ise 43 bin 688 metrekarelik arsa üzerinde 55 adet tek katlı 3+1 müstakil villa, ortak havuz, sosyal alanlar ve site içi yollar yer alıyor.

“Agora Assos Evleri” adıyla tanıtılan proje, resmi kayıtlarda turizm tesisi olarak geçmesine rağmen villa yerleşimi konseptiyle pazarlanıyor.

Paşaköy’de yer alan Arriva Terra Vita projesinde de benzer bir yapı dikkat çekiyor. 172 ada 6 numaralı parsel tapu kayıtlarında “turizm alanı”, plan notlarında ise “ekoturizm / kırsal turizm tesis alanı” olarak tanımlanıyor.

Projeye ait tanıtım görsellerinde taş duvarlarla çevrili alanlar, beton yapılar ve kazı çalışmaları görülürken, proje “doğayla uyumlu yaşam”, “eko yaşam” ve “villa yaşamı” söylemleriyle pazarlanıyor.

Balabanlı’daki 188 ada 17 numaralı parsel de yaklaşık 55 dönümlük alanıyla “ekoturizm amaçlı uygulama imar planı” kapsamında yer alıyor. Hemen yanındaki 188 ada 53 parseli ise “apart otel alanı (ekoturizm)” statüsünde bulunuyor.

Uydu görüntülerinde bölgede yoğun yapılaşma izleri görülüyor. Paşaköy’de bazı projelerin ise NEF markasıyla tanıtıldığı belirtiliyor.

Tarla fiyatları birkaç yılda katlandı

Bölgede uzun yıllardır arazi piyasasını takip eden Gayrimenkul Değerleme Uzmanı Müge Özgüven, pandemi sonrası özellikle ekoturizm kullanımına yönelik talebin hızla arttığını ifade ediyor.

Özgüven’in Endeksa verileri ve piyasa hareketleri üzerinden yaptığı değerlendirmeye göre, Balabanlı Tilkitepe mevkisinde tarla vasfındaki taşınmazların metrekare fiyatı birkaç yıl önce 150-250 lira seviyesindeyken, 2023’te 600-800 liraya yükseldi. Güncel ilanlarda ise metrekare fiyatlarının 1500-1600 liraya ulaştığı belirtiliyor.

Ekoturizm imarlı alanlarda ise fiyatların proje niteliği, manzara ve konuma bağlı olarak metrekare başına yaklaşık 7 bin ila 10 bin lira arasında değiştiği ifade ediliyor.

Özgüven’e göre bölgede birçok arazi, köylülerden tarımsal üretim değeri üzerinden satın alındıktan sonra “eko yaşam”, “doğada yaşam” ve “köy yaşamı” söylemleriyle daha yüksek fiyatlarla pazarlanıyor.

“İkinci konut modeli öne çıkıyor”

Konuyla ilgili çalışmalar yapan Yüksek Şehir Plancısı Buse Fındıklı, bölgede yaşanan dönüşümün kırsal kalkınmadan çok ikinci konut üretim modeline dönüştüğünü ifade ediyor.

Fındıklı’ya göre idareye kamuya açık turizm tesisi yapılacağı beyan edilerek izinler alınırken, uygulamada yalnızca mülk sahiplerinin kullanımına açık alanlar ortaya çıkıyor.

Ekoturizm tesislerinin kamuya açık olması ve yerel halkın turizm gelirine katılım sağlaması gerektiğini belirten Fındıklı, sahadaki birçok uygulamanın kapalı villa sitelerine dönüştüğünü ifade ediyor.

Fındıklı’nın Ayvacık üzerine yaptığı akademik çalışmalarda da ekoturizm modelinin doğal alanları parçalı yapılaşmaya açtığı, ikinci konut baskısını artırdığı ve büyük ölçekli yatırım modellerini teşvik ettiği belirtiliyor.

Mahkeme iptalleri sonrası planlar yeniden hazırlandı

2021 yılında meslek odalarının açtığı davalar sonucunda bölgedeki bazı ekoturizm planları idari yargı tarafından iptal edildi.

Mahkemelerin, projelerde kamu yararı, altyapı ve planlama ilkeleri açısından eksiklikler tespit ettiği belirtilirken, süreç daha sonra yeni kurum görüşleri, jeolojik etütler ve altyapı raporlarıyla yeniden devam etti.

Fındıklı’ya göre yeni süreçte değişen temel unsur, projelerin hukuki süreçlere karşı daha dayanıklı hale getirilmesi oldu.

2021 öncesinde daha küçük ve dağınık parsellerde ilerleyen yapılaşmanın, bugün “eko köy” ve “sürdürülebilir yaşam alanı” gibi kavramlarla daha geniş alanlara yayıldığı ifade ediliyor.

Yeni plan değişikliği büyük yatırımcıları öne çıkardı

2025 yılında 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında yapılan değişiklikle ekoturizm tesisleri için minimum 25 bin metrekare parsel büyüklüğü ve azami 1500 metrekare toplam inşaat alanı şartı getirildi.

Müge Özgüven’e göre bu düzenleme, küçük ölçekli yerel üreticiler yerine daha büyük sermaye gruplarının bölgede arazi toplamasını kolaylaştırdı.

Buse Fındıklı da aynı düzenlemenin yerel halkın turizm yatırımı yapma kapasitesini zorlaştırırken, büyük yatırımcıların kırsal alanları gayrimenkul yatırımına dönüştürmesini hızlandırdığını ifade ediyor.

“Tek tapu, çok villa” tartışması

Plan notlarında kat mülkiyeti, kat irtifakı ve devremülk sistemlerine izin verilmediği belirtilse de, şehir plancılarına göre bazı projelerde hisseli kullanım modelleriyle fiili villa kullanım alanları oluşturuluyor.

Agora Assos Evleri projesindeki 55 villalık yerleşim planı da resmi kayıtlarda tek turizm tesisi olarak görünen alanların sahadaki kullanım biçimine ilişkin tartışmaları artırıyor.

Uzmanlar, yapılaşmanın yalnızca mülkiyet yapısını değil, ekolojik bütünlüğü de etkilediğini belirtiyor. Arazilerin parçalanmasıyla doğal geçiş koridorlarının kesintiye uğradığı ifade edilirken, betonlaşmanın toprağın su tutma kapasitesini azalttığı, yer altı su kaynaklarını etkilediği ve zeytinlikler üzerinde baskı oluşturduğu kaydediliyor.

Avrupa Birliği Komisyonu tarafından yayımlanan 2025 yılı Schengen vize istatistiklerinin ardından açıklamalarda bulunan Bağlıkaya, Türk vatandaşlarının vize başvuru sürecinde ciddi sorunlarla karşı karşıya kaldığını söyledi.
Türkiye başvuruda ikinci sırada

AB Komisyonu verilerine göre, 2025 yılında Schengen bölgesine yönelik toplam vize başvurusu 11 milyon 934 bin 106’ya ulaştı. Küresel ret oranı yüzde 14,8 olarak gerçekleşti.

Türkiye ise 1 milyon 268 bin 376 başvuruyla Çin’in ardından Schengen vizesine en fazla başvuru yapan ikinci ülke oldu. Türkiye’den yapılan başvurularda resmi ret oranı yüzde 14,6 seviyesinde gerçekleşti.

Firuz Bağlıkaya, Türkiye’den Schengen bölgesine yönelik vize randevularında genel olarak yüzde 8 artış yaşandığını ancak özellikle seyahat acenteleri açısından önemli pazarlardan olan İtalya ve Fransa’da başvuru sayılarında ciddi düşüş görüldüğünü ifade etti.

Verilere göre, 2025 yılında İtalya’ya yapılan Schengen vize başvuruları bir önceki yıla göre yüzde 32,3 azaldı. Fransa’ya yapılan başvurular ise yaklaşık yüzde 6 geriledi.

“Randevular botlarla bloke ediliyor”

Vize randevu sistemlerinde yaşanan sorunların denetimsizlik nedeniyle illegal bir pazara dönüştüğünü savunan Bağlıkaya, mevcut dijital uygulamalar nedeniyle vatandaşların mağdur edildiğini belirterek, sınırlı sayıda ve düzensiz saatlerde açılan randevuların özel yazılımlı bot hesaplar tarafından saniyeler içinde bloke edildiğini ileri sürdü.

Konsolosluklar veya aracı kurumların randevu sistemlerini gece yarısı, hafta sonu veya resmi tatillerde erişime açabildiğini ifade eden Bağlıkaya, normal kullanıcıların bu süreçte randevu almasının zorlaştığını söyledi.

“Randevular bin euroya kadar satılıyor”

Bağlıkaya, botlarla alınan randevuların daha sonra karaborsada satıldığını iddia ederek şu ifadeleri kullandı:

“Bu botların kapattığı randevular karaborsada 300, 500 hatta acil seyahati olan iş insanlarına ve vatandaşlara 1.000 euroya kadar çıkan fiyatlarla satılıyor.”

Türk vatandaşlarının seyahat özgürlüğünün siber fırsatçılar tarafından istismar edildiğini savunan Bağlıkaya, Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı ile ilgili Avrupa Birliği misyonlarını konuya müdahale etmeye çağırdı.

IATA’nın aylık yolcu trafiği raporunda, düşüşte Orta Doğu pazarındaki sert daralma ile Kuzey Amerika’daki yavaşlamanın etkili olduğu belirtildi.

Verilere göre Orta Doğu hava yolu pazarında yolcu talebi yüzde 46,6 azalırken, Kuzey Amerika’da talep yüzde 0,3 geriledi.

İran savaşı nedeniyle hava yolu operasyonlarında ciddi aksaklıklar yaşandığını belirten IATA, bunun hem kapasite hem de yolcu talebi üzerinde baskı oluşturduğunu ifade etti. Kuruluş ayrıca yükselen petrol fiyatlarının operasyonel maliyetleri artırdığına dikkat çekti.

Willie Walsh: Durum son derece kırılgan

IATA Genel Direktörü Willie Walsh, Orta Doğu’daki savaşın bölgedeki taşıyıcılarda yolcu talebini yüzde 46,6 düşürdüğünü ve bu sert gerilemenin küresel talebi de aşağı çektiğini söyledi.

Walsh, hava taşımacılığı sektöründeki görünümün “son derece kırılgan” olmaya devam ettiğini belirtti.

Jet yakıtı maliyetlerinin Nisan ayında iki katından fazla arttığını ifade eden Walsh, bunun bilet fiyatlarını yukarı yönlü etkilediğini kaydetti.

İleri dönem uçuş planlamalarına ilişkin verilerin, hava yolu şirketlerinin önümüzdeki aylarda daha sınırlı kapasite sunacağını gösterdiğini belirten Walsh, şirketlerin yüksek yakıt maliyetleri ve zayıflayan talep arasında denge kurmaya çalıştığını ifade etti.

Orta Doğu hariç talep artıda kaldı

IATA verilerine göre kilometre başına yolcu geliri (RPK) bazında ölçülen küresel talep, Orta Doğu hariç tutulduğunda Nisan ayında yüzde 1,2 artış gösterdi.

Uluslararası uçuşlarda ise yolcu talebi geçen yılın aynı ayına göre yüzde 5,3 geriledi. Orta Doğu etkisi hariç tutulduğunda uluslararası talepte yüzde 1,9 büyüme kaydedildi.

Avrupalı hava yolu şirketlerinde uluslararası hat talebi yıllık bazda yüzde 0,9 arttı. IATA, bunun Mart ayındaki yüzde 8,1’lik büyümeye kıyasla belirgin bir yavaşlama olduğuna dikkat çekti.

Öte yandan Avrupa ile Asya arasındaki direkt hava trafiği yüzde 15,3 arttı. Bu artışın, daha önce Orta Doğu’daki aktarma merkezleri üzerinden yapılan uçuşların doğrudan seferlere kaymasından kaynaklandığı belirtildi.

26 Mayıs 2026 itibarıyla Türk hava yolu şirketi Air Anka’nın Rusya’dan Antalya’ya charter uçuş gerçekleştiremediği bildirildi. Şirketin daha önce geçici izinlerle uçtuğu, ancak Rusya Federal Hava Taşımacılığı Ajansı’nın (Rosaviatsiya) bu izinleri uzatmadığı kaydedildi.

Rosaviatsiya’nın Telegram kanalında yapılan açıklamada, “Türk havacılık otoriteleriyle koordinasyon çerçevesinde taşıyıcının yeni uçuş başvuruları onaylanmamaktadır” ifadeleri kullanıldı.

Air Anka’nın programında 11 Rus şehri vardı

Havalimanı tarifelerine göre Air Anka’nın yüksek sezonda Antalya’ya günde 11’e kadar uçuş gerçekleştirmesi planlanıyordu. Şirketin Soçi, Nijniy Novgorod, Yekaterinburg, Kazan, Mineralnye Vody, Ufa, Çelyabinsk, Saratov, Krasnodar, Volgograd ve Samara çıkışlı seferler düzenlemesi öngörülüyordu.

26 Mayıs-24 Ekim 2026 döneminde Air Anka’nın Antalya hattında 120 binden fazla koltuk arzı sunduğu belirtildi.

Benzer şekilde Türk hava yolu şirketi Tailwind’in de uçuş izinlerinin uzatılmadığı ifade edildi. Tailwind’in Krasnodar, Grozni, Astrahan ve Saratov çıkışlı uçuşlar planladığı, yaz sezonu için toplamda 30 binden fazla koltuk kapasitesi sunduğu aktarıldı.

Turizm sektörü: Yerine koyacak kapasite yok

Rus düzenleyici kurumları, yerli hava yolu şirketlerinin kaybolan kapasiteyi karşılayabilecek yeterli uçuş gücüne sahip olduğunu savunuyor.

Ancak Rus turizm sektöründen temsilciler farklı görüş bildiriyor. Sektör kaynakları, Rus hava yolu şirketlerinin yüksek sezonda yeterli koltuk sağlayamadığını ve mevcut uçuş maliyetlerinin daha yüksek olduğunu ifade ediyor. Bazı sektör değerlendirmelerine göre maliyet artışının yüzde 30 ile yüzde 150 arasında değiştiği belirtiliyor.

Bu durumun, ilgili uçuşlarla oluşturulan paket tur fiyatlarına da yansıdığı kaydediliyor.

Tailwind özelinde ise Grozni ve Saratov çıkışlı uçuş programlarının tamamen iptal edildiği bildirildi. Astrahan ve Krasnodar çıkışlı yolcular için alternatif hava yolu seçenekleri üzerinde görüşmelerin sürdüğü ifade edildi.

Azur Air’deki küçülme kapasiteyi daha da düşürdü

Antalya hattındaki kapasite sorununun, Rus charter hava yolu şirketi Azur Air’de yaşanan gelişmelerle daha da büyüdüğü belirtiliyor.

Rosaviatsiya’nın daha önce Azur Air’in işletme sertifikasının geçerlilik süresini sınırladığı, bunun ardından şirketin operasyonlarını azaltmak zorunda kaldığı kaydedildi.

Sektör temsilcilerinin değerlendirmelerine göre Azur Air’in daha önce açıkladığı uçuş programını en az üçte bir oranında küçülttüğü ifade ediliyor. Bunun sezon boyunca yaklaşık 150 bin koltukluk ek kayba karşılık geldiği belirtiliyor.

Tur operatörleri, Antalya uçuşlarındaki normalleşmenin düzenleyici kurumların alacağı kararlara bağlı olduğunu ifade ediyor.

Binlerce turist etkilendi

26-28 Mayıs tarihleri arasında Antalya ile Rus şehirleri arasındaki en az 11 uçuşun iptal edildiği bildirildi. Yaşanan gelişmelerin en az 3 bin 500 turisti etkilediği, bazı yolcuların ülkelerine dönemediği, bazılarının ise tatillerine başlayamadığı belirtildi.

Tur operatörlerinin mağduriyeti azaltmak için alternatif çözümler üzerinde çalıştığı kaydedildi.

Tur operatörlerinin Antalya’da mahsur kalan müşterilerini kendi maliyetiyle konaklattığı ve alternatif uçuş seçenekleri üzerinde çalıştığı bildirildi. Rusya mevzuatı kapsamında gerekli tüm işlemleri yürüttüğünü açıklayan şirketler, Antalya’da kalan turistlerin Pegasus, IrAero, SouthWind ve diğer hava yolu şirketlerinin seferleriyle taşındığını duyurdu.

Açıklamalarda, turistlerin dönüşlerinin planlanan tatil sürelerinin bitiş tarihine göre organize edildiği ifade edildi.

Air Anka uçuşlarıyla tatile çıkamayan yolculara ise tam para iadesi veya farklı tarih ve destinasyon seçenekleri sunulduğu belirtildi.

Kaynak: ATOR Bülteni

Dünya genelinde milyonlarca kişi, vize başvurularını artık doğrudan konsolosluklar yerine devletlerin yetkilendirdiği dış hizmet sağlayıcıları üzerinden gerçekleştiriyor. Araştırmaya göre bu sistemin en büyük aktörlerinden biri olan VFS Global, 71 ülke adına vize başvurularını yürütüyor ve 168 ülkede 4 binin üzerinde başvuru merkezi işletiyor.

Araştırma, Lighthouse Reports tarafından yönetildi ve Indian Express, Radio France International, Actualité, Der Spiegel, Twala, Maison des Reporters, Initium Media, Le Monde, Kısa Dalga, News24, The Nation Nigeria, The Nation Kenya, Carri Bloom ve Politico’nun aralarında bulunduğu medya kuruluşlarının katkısıyla hazırlandı. Türkiye ayağını ise Kısa Dalga muhabiri Canan Coşkun yürüttü.

Araştırmanın özeti

Uluslararası araştırmacı gazetecilik çalışmasında ulaşılan sonuçlar özetle şöyle:

• Vize başvuru sahipleri ihtiyaç duymadıkları ek hizmetleri satın almaya yönlendiriliyor.
• Kısa mesaj, kurye, çıktı, tarama ve premium (özel) salon hizmetleri bazı ülkelerde fiilen zorunluymuş gibi sunuluyor.
• Bazı çalışanlar, başvuru sahiplerine “daha fazla öderseniz vize alırsınız” algısı yaratmakla suçlanıyor.
• VFS personeline ek hizmet satışı için hedef ve komisyon sisteminin uygulandığı belirtiliyor.
• Eski çalışanlar, Trump’a yakın ABD’li bir iş insanının kontrolündeki Blackstone’un şirkete yatırım yapmasının ardından satış baskısının arttığını anlattı.
• Gişelerde toplam ücretin içine ek hizmetler dahil edilerek başvuru sahiplerinin fark etmeden ödeme yaptığı aktarılıyor.
• Premium ya da özel salon hizmetleri bazı yerlerde “daha hızlı randevu veya işlem imkânı” gibi sunuluyor.
• Bazı ülkelerde vize randevularının usulsüz biçimde satıldığı ve aracıların devreye girdiği iddia ediliyor.
• VFS’nin bazı rüşvet vakalarını sözleşme yaptığı devletlere bildirmediği ileri sürülüyor.
• Kişisel verilerin güvenli saklanması, zamanında silinmesi ve şifrelenmesi konusunda ihlaller tespit edildi. Slovakya veri ihlali nedeniyle VFS’ye 5 bin euro ceza verdi.
• Pasaport ve belgelerin kaybedilmesi, yanlış ücret alınması ve yetersiz personel eğitimi raporlara yansıdı.
• Botlar ve dış acenteler aracılığıyla randevuların bloke edildiği ve sonradan satıldığı belirtiliyor.
• Avrupa Birliği raporları, VFS’nin hizmet kalitesi sorunlarını kalıcı biçimde gidermekte başarısız olduğunu gösteriyor.
• Devletler VFS ile yaptıkları sözleşmelerin ihlali sayılabilecek uygulamalara rağmen çoğu zaman VFS’ye yaptırım uygulamaktan kaçınıyor.

VFS’nin vize imparatorluğu

VFS Global, devletler adına vize başvurularını kabul eden, başvuru merkezlerini işleten ve milyonlarca kişinin konsolosluklara erişiminde ara kapı haline gelen en büyük hizmet sağlayıcı konumunda. Araştırma, bu sistemin birçok ülkede başvuru sahipleri açısından daha hızlı ve kolay bir kamu hizmeti olmaktan çok, ek ücretler, satış baskısı ve denetim eksiklikleriyle işleyen bir ticari modele dönüştüğünü ortaya koyuyor.

Dosyanın ana bulgularına göre VFS Global, seyahat edebilmek için vize başvurusunda bulunanların maliyetini artırarak, başvuru sahiplerinin kişisel verilerini tehlikeye atarak ve onları yolsuzluk ve rüşvet riskine maruz bırakarak büyük kâr elde ediyor.

Araştırmaya göre şirket, özellikle başvuru sahiplerini ihtiyaç duymadıkları pahalı ek hizmetleri satın almaya yönlendiriyor ve bu hizmetleri satın almalarının vizelerini garanti altına alacağı izlenimini yaratıyor.

Araştırmaya göre VFS Global, devletler adına vize başvurularını kabul eden, başvuru merkezlerini işleten ve konsolosluk süreçlerinde aracılık yapan en büyük şirketlerden biri konumunda bulunuyor. Şirketin internet sitesindeki bilgilere göre VFS, 2001 yılından bu yana 542 milyondan fazla başvuruyu işledi, 231 milyondan fazla biyometrik kayıt aldı.

Merkezi Zürih ve Dubai’de bulunan şirketin çoğunluk hissesi, yatırım şirketi Blackstone’a ait. Azınlık hissedarları arasında ise Kuoni ve Hugentobler Vakfı, Temasek ve Dubai Holding yer alıyor.

Araştırmaya göre VFS’nin gelirlerinde son yıllarda dikkat çekici bir artış yaşandı. Şirketin Lüksemburg’daki mali kayıtlarına göre faaliyet kârı 2017’de 39 milyon euro seviyesindeyken 2024 itibarıyla 172 milyon euroya yükseldi. Aynı dönemde başvuru başına gelir yüzde 83 arttı.

Dosyada yer alan bilgilere göre VFS, bu büyümeyi “yüksek marjlı” olarak tanımladığı isteğe bağlı ek hizmet satışlarına bağlıyor. 2022’de Blackstone’un şirkete yüzde 75 oranında ortak olmasının ardından, bazı eski çalışanlar ek hizmet satış baskısının arttığını öne sürdü.

Ek hizmetler ve satış baskısı iddiaları

Araştırmada, kısa mesaj bilgilendirmesi, kurye teslimatı, belge tarama, çıktı alma ve premium salon hizmetlerinin birçok ülkede fiilen zorunluymuş gibi sunulduğu aktarıldı.

Eski ve mevcut çalışanların ifadelerine göre bazı merkezlerde personele satış hedefleri verildiği, ek hizmet satışları üzerinden prim veya komisyon sistemi uygulandığı iddia edildi.

Kenya, Nijerya, Hindistan ve Senegal’de görev yapan eski çalışanlar, başvuru sahiplerine premium hizmetlerin daha hızlı işlem veya randevu sağlayacağı izleniminin verildiğini anlattı. Bazı çalışanlar, başvuru ücretlerine ek hizmetlerin dahil edilerek toplam tutarın doğrudan müşteriye söylendiğini belirtti.

Avrupa Birliği ülkelerinin hazırladığı denetim raporlarında da benzer bulgular yer aldı. Çek Cumhuriyeti’nin 2024 tarihli raporunda, VFS’nin ek hizmetleri tanıtmak için “aşırı baskı” uyguladığı ifade edildi. İsveç ve Norveç raporlarında ise ek hizmetlerin isteğe bağlı olduğunun yeterince açık belirtilmediği kaydedildi.

Premium hizmetler ve randevu sistemi

Araştırmada, bazı ülkelerde premium salon hizmetlerinin daha hızlı randevu alma veya işlem avantajı sağlıyormuş gibi sunulduğu öne sürüldü. Avrupa Birliği Schengen kuralları kapsamında eşit erişim ilkesinin ihlal edildiğine ilişkin değerlendirmeler de raporda yer aldı.

Hindistan’da yaşanan bir olayda, Belçika vizesine başvuran 71 yaşındaki bir kadına, randevusuna geç kaldığı gerekçesiyle yeniden tarih alması veya premium salon hizmeti için ek ücret ödemesi gerektiğinin söylendiği aktarıldı.

Araştırmada ayrıca bot yazılımlar ve dış acenteler aracılığıyla randevuların toplu şekilde bloke edildiği ve daha sonra ücret karşılığında satıldığı iddialarına yer verildi. Avrupa Birliği hükümetlerinin hazırladığı çeşitli raporlarda bu sorunun yıllardır tekrarlandığı belirtildi.

Veri güvenliği ve kişisel bilgiler

Araştırma kapsamında elde edilen belgelerde, VFS’nin kişisel verilerin korunmasına ilişkin uygulamalarında çeşitli eksiklikler bulunduğu iddia edildi.

Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü kapsamında hazırlanan bazı iç raporlarda, başvuru verilerinin zamanında silinmediği, yeterli şekilde şifrelenmediği ve veri işleme konusunda personel eğitimlerinin yetersiz kaldığı belirtildi.

Slovakya’nın veri ihlalleri nedeniyle şirkete 5 bin euro ceza verdiği, Hindistan’daki bazı merkezlerde başvuru sahiplerine ait verilerin uzun süre sistemlerde tutulduğu aktarıldı.

Rüşvet ve usulsüzlük iddiaları

Araştırmada, bazı ülkelerde randevu ve “vize garantisi” iddiasıyla yasa dışı ödeme taleplerinin gündeme geldiği belirtildi.

Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde yapılan gizli kamera çekimlerinde, bir VFS çalışanının aracı kişilerle birlikte çalışarak ek ücret karşılığında “garanti vize” vadettiği öne sürüldü. Delhi’deki eski çalışanlar da seyahat acenteleri ile bazı personeller arasında rüşvet ilişkileri bulunduğunu iddia etti.

Senegal’de ise 2025 yılında randevu sattığı belirtilen bir çalışanın işten çıkarıldığı ve tutuklandığı kaydedildi.

VFS Global ise yaptığı açıklamada, etik dışı davranış iddialarının son üç yılda yaklaşık 17 bin çalışanının yüzde 0,6’sını kapsadığını belirterek tüm vakaların soruşturulduğunu ifade etti.

Avrupa Birliği raporlarında hizmet kalitesi eleştirileri

Araştırma kapsamında incelenen Avrupa Birliği belgelerinde, VFS’nin hizmet kalitesine ilişkin çok sayıda sorun tespit edildiği belirtildi.

Belgelerde pasaport kayıpları, yanlış ücret tahsilatları, belge sıralama hataları, tarama sorunları, bilgi teknolojileri altyapı eksiklikleri ve personel yetersizliği gibi başlıklar yer aldı.

2023 yılında Avrupa Birliği üyesi ülkelerin, Hindistan’daki hizmet kalitesi sorunları nedeniyle ortak çalışma grubu kurduğu aktarıldı. Bazı üye devletlerin, VFS’nin tekrar eden eksiklikleri gidermekte başarısız olduğunu raporladığı belirtildi.

Vize hizmetlerinin özelleştirilmesi tartışılıyor

Araştırmanın bulguları, vize hizmetlerinin özel şirketlere devredilmesi modelini de yeniden gündeme taşıdı.

Belçika Konsolosluk İşleri Genel Müdürü Joris Salden, Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde sürecin dış kaynak kullanımına verilmesinin maliyetleri artıracağını belirterek sistemi kurum içinde tutmayı tercih ettiklerini açıkladı.

Fransa Dışişleri Bakanlığı’ndaki sendika temsilcisi Catherine Jacq ise vize hizmetlerinin şirketlere devredilmesinin başvuru sahipleri açısından süreci daha pahalı hale getirdiğini söyledi.

Araştırma nasıl yürütüldü?

Araştırma kapsamında Avrupa Birliği Komisyonu’na, Birleşik Krallık’a ve AB üyesi ülkelere 40’tan fazla bilgi edinme başvurusu yapıldı. 2020-2024 dönemine ait çok sayıda denetim ve izleme raporu incelendi.

Ayrıca 16 ülkeden yapılan 2 bin 170 vize başvurusuna ait makbuz örnekleri analiz edildi. Araştırma ekibi, 10 ülkeden başvuru sahipleri ve eski VFS çalışanlarıyla görüşmeler gerçekleştirdi.

VFS yöneticileriyle de cevap hakkı kapsamında Dubai’de mülakat yapıldığı belirtildi.

Gerileme yavaşladı

TDA verilerine göre nisan ayında tur operatörü pazarındaki rezervasyon girişleri, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 9 gerilemesine rağmen normalleşme eğilimi gösterdi. Yaz sezonunda ise toplam büyüme yüzde 2 seviyesinde gerçekleşti.

Analize göre, nisan ayında son dakika rezervasyonları toplam aylık cironun yalnızca yüzde 5’ini oluşturdu. Kış sezonunun son seyahat ayında rezervasyonlardaki düşüş ve iptaller nedeniyle son dakika satışlarında yüzde 40’lık gerileme yaşandığı belirtildi.

Türkiye geçen yıl seviyesine yaklaştı

TDA’nın değerlendirmesine göre doğu Akdeniz destinasyonlarına yönelik talep nisan ayında toparlanma sinyalleri verdi. Türkiye rezervasyonları geçen yılın yalnızca yüzde 2 altında gerçekleşirken, Yunanistan yüzde 4 büyüme kaydetti. Mısır ise yüzde 18’lik rezervasyon kaybı yaşadı.

Doğu Akdeniz genelinde nisan ayındaki toplam düşüş yüzde 4 seviyesinde gerçekleşirken, bir önceki ay bu oran yüzde 34 olarak ölçülmüştü.

Batı Akdeniz’de ise özellikle İspanya ve İtalya destinasyonlarına yönelik talebin güçlü seyrini koruduğu belirtildi. TDA, gelir artışında fiyat yükselişlerinin etkili olduğunu vurguladı. Özellikle Kanarya Adaları’nda ortalama tatil fiyatlarının yüzde 5’in üzerinde arttığı ifade edildi.

Uzak destinasyonlarda çift haneli düşüş

TDA verilerine göre yaz sezonunda uzun mesafe destinasyon rezervasyonları yüzde 13 düşüş gösterdi. Kış sezonunda ise bu segmentteki gerileme yüzde 7 oldu.

Körfez ülkeleri ve Asya destinasyonları başta olmak üzere birçok uzak destinasyonda çift haneli kayıplar yaşandığı belirtildi. Büyük bölgesel aktarma merkezleri üzerinden ulaşılan destinasyonların da bu düşüşten etkilendiği ifade edildi.

ABD’ye yönelik talebin ise yaklaşan FIFA Dünya Kupası ve ülkenin 250’nci kuruluş yılı etkinliklerine rağmen toparlanmadığı kaydedildi. Alman tur operatörü pazarında ABD rezervasyon gelirlerinin geçen yılın yüzde 44 altında kaldığı açıklandı.

TDA’ya göre nisan sonu itibarıyla yaz sezonu rezervasyon hacmi, geçen yılki toplam cironun yüzde 66’sına ulaştı.

Bodrum’a kötü haber

Edinilen bilgilere göre, daha önce duyurulan bazı yeni dış hat rotaları artık uygulanmayacak. İptal edilen hatlar arasında Bodrum-Basel bağlantısının yanı sıra Bodrum-Bükreş, Bodrum- Kopenhag ve Bodrum-Dubai uçuşları da yer alıyor.

Bodrum ile Basel arasında planlanan uçuşların Haziran sonu veya Temmuz başında başlaması öngörülüyordu.

Ankara, İstanbul ve Çukurova’dan iptaller

Şirketin daha önce de bazı uluslararası rotaları erken sonlandırdığı veya tamamen tarifeden çıkardığı belirtiliyor. Bu kapsamda Ankara çıkışlı Münih, Beyrut ve Stockholm uçuşlarının yanı sıra İstanbul Sabiha Gökçen’den Kişinev, Gence, Cenevre, Iaşi ve Nahçıvan seferleri iptal edilen hatlar arasında yer aldı. Çukurova Havalimanı’ndan planlanan Beyrut hattının da iptal edilen seferler arasında olduğu bildirildi.

Buna karşın AJet’in Ankara Esenboğa’dan St. Petersburg hattında 1 Temmuz itibarıyla haftanın 5 günü karşılıklı sefer başlatacağı, uçuşların Boeing 737-800 tipi uçaklarla icra edileceği kaydedildi.

AJet, söz konusu düzenlemelerin nedenine ilişkin resmi bir açıklama yapmadı. Ancak sektör kaynakları ve havacılık uzmanları, artan yakıt maliyetleri ile Orta Doğu’daki jeopolitik gelişmelerin hava yolu şirketleri üzerindeki baskıyı artırdığına dikkat çekiyor.

Özellikle İran’daki savaşın ardından bölgede hava sahası risklerinin ve operasyon maliyetlerinin yükselmesi, birçok taşıyıcının uluslararası uçuş planlarını yeniden gözden geçirmesine neden oldu.

TUI ile anlaşarak Bodrum’u üçüncü üs yapmıştı

Ajet’in iptal ettiği hatlar arasında Özellikle Bodrum hatları dikkat çekiyor. Henüz başlamadan iptal edilen hatlar, Ajet’in TUI ile işbirliği yaparak Bodrum’u üçüncü üs yapma planı çerçevesinde hayata geçirilmişti.

Plan çerevesinde Ajet’in Yaz sezonunda Bodrum'dan Londra-Stansted, Nürnberg ve Hamburg'a haftada iki kez; Leipzig, Kopenhag, Berlin, Hannover, Viyana, Stokholm, Prag, Bükreş, Basel ve Bremen'e de haftada birer kez sefer düzenlemesi hedefleniyordu.

DW Türkçe'ye konuşan turizmcilere göre, İran savaşının turizmde yarattığı sıkıntılar yerli turistler sayesinde bir nebze hafiflemiş oldu. Turizmciler, son dönemdeki hareketliliğe rağmen, hükümetin 2026 sonunda turizmden 68 milyar dolar gelir elde etme hedefini yakalamanın pek mümkün olmadığı görüşünde.

Gözler bayram sonrasında

28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in İran'a saldırmasıyla başlayan savaş, İran'ın komşusu olan Türkiye'nin turizm hedeflerine darbe vurdu. Savaşın kısa sürede Körfez ülkelerine yayılması ve İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatması sonrasında enerji fiyatlarında yaşanan yükseliş, özellikle Avrupalı turistin tatil planlarında değişikliğe gitmesine neden oldu. Şimdi gözler Kurban Bayramı ve sonrasında başlayacak yaz sezonunda Türkiye turizminin nasıl bir performans göstereceğinde.

"Geçen yıla göre yüzde 8 kayıp var"

Aram ekim Duran’a konuşan Akdeniz Turistik Oteller ve İşletmeler Birliği (AKTOB) Başkanı Kaan Kavaloğlu, bayram tatilinin erken açıklanması sayesinde turizmde ciddi bir canlılık yakalandığını dile getiriyor. "Şu anda Antalya'daki otellerde yüzde 100'e yakın doluluk var" diyen Kavaloğlu, özellikle Avrupa'da yaşayan Türk vatandaşlarının da bu dönemde tatil için Türkiye'ye geldiğine dikkat çekiyor.

Öte yandan İran savaşı nedeniyle 1 Ocak-25 Mayıs tarihlerinde turizmde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 8'lik kayıp oluştuğunu kaydeden AKTOB Başkanı, şunu dile getiriyor:

"Şu an için önümüzde zor bir tablo var. Savaşın Avrupa'daki ekonomileri zorlamasının da turist gelişine olumsuz etkisi var. Zor bir sezon geçecek gibi gözüküyor. Bu süreçte yerli turistlerin yüzde 15-20 civarında artış göstermesi bizim için çok olumlu oldu."

Nisan'da turist sayısı yüzde 9,4 azaldı

Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın Nisan 2026 döneminde Türkiye'ye gelen yabancı ziyaretçi verilerine göre, geçen ay Türkiye'ye gelen yabancı sayısı geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 9,44 azaldı ve 3 milyon 532 bin 505 oldu. Ocak-Nisan döneminin geneline bakıldığında ise yabancı ziyaretçi sayısı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2,08 azalarak 10 milyon 369 bin 762'ye geriledi.

Ocak-Nisan döneminde de en fazla ziyaretçi alan il yüzde 51,47 ile İstanbul oldu. Sıralamada İstanbul'u Antalya, Edirne, Artvin ve İzmir takip etti.

Şimşek: Turizmi 12 aya yaymak istiyoruz

Geçtiğimiz günlerde Türkiye'nin turizm performansına dair açıklamalarda bulunan Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, turizmi yılın 12 ayına yaymak istediklerini vurgulayarak, "Bu bizim için hem istihdam hem de döviz geliri açısından çok değerli. Kültür, gastronomi, doğa, kongre ve sağlık turizmi, bunlar bizim için çok stratejik alanlar" dedi.

İran savaşının başlamasının ardından turizmi destekleyici adımlar attıklarını vurgulayan Bakan Şimşek, "Öncelikli olarak finansmana erişim konusunda bir adım attık ve 60 milyar liralık kredi garanti fonu üzerinden finansmana erişimi kolaylaştırıyoruz. Sadece o değil, çok istisnai bir vergi indirimine de gittik. Konaklama vergisinin oranını yüzde 2'den yüzde 1'e düşürdük" diye konuştu.

"Barış umudu arttıkça turizm canlandı"

Ege Turistik İşletmeler ve Konaklamalar Birliği (ETİK) Başkanı Mehmet İşler, İran savaşında tarafların ateşkes kararı ile barış umutlarının güçlendiğini ve bu durumun bölge turizmine olumlu yansıdığını söylüyor.

"Ateşkesin devam etmesinin üstüne bayram tatilinin bereketi de eklendi" diyen Mehmet İşler, savaş nedeniyle Türkiye'den İspanya'ya yönelmiş olan yabancı turistlerin İspanya'daki fiyat artışları nedeni ile tekrar Türkiye'yi tercih etmeye başladığı bilgisini veriyor.

Bu nedenle son haftalarda yabacı rezervasyonlarda artışlar yaşanmaya başladığını ifade eden ETİK Başkanı, "Savaşın başladığı ilk 2 ayda turizmde ciddi bir ağırlaşma ve yavaşlama görmüştük. Ama şu an hem savaş kelimesine alıştı insanlar hem de o ilk baştaki hararet söndü. Havaların ısınmasıyla da yavaş yavaş rezervasyonlar canlanmaya başladı. Böyle devam ederse 2026 hedeflerini tutturmamız zor olsa da, geçen yılki rakamları yakalamak bizim için başarı olacak" değerlendirmesinde bulunuyor.

ABD-İsrail arasında olası bir barış anlaşmasının Türkiye'de turizm sezonunu Ekim sonuna kadar uzatabileceğini söyleyen Mehmet İşler, "Barış sağlanırsa özellikle Eylül ve Ekim aylarında ciddi bir rezervasyon talebi patlayacaktır diye düşünüyoruz. Zaten Türkiye savaşın taraflarından biri değildi. Ama coğrafi yakınlık nedeniyle yabacı turist gelmeye çekindi. Şimdi bu olumsuz havanın yavaş yavaş dağıldığını gözlemliyoruz" diyor.

Rapora göre, sektörün yolcu kapasitesi de aynı dönemde yaklaşık 36 milyon seviyesinden 50 milyona yaklaşacak. Mevcut sipariş defterine göre kapasite artışının en güçlü hissedileceği dönem ise kısa vadede olacak.

2033’e kadar beklenen ortalama büyüme oranları

2026 yılında kruvaziyer yolcu kapasitesinin yüzde 9 artması beklenirken, bu oran 2027’de yüzde 5, 2028’de yüzde 4 seviyesinde öngörülüyor. 2029, 2030, 2031, 2032 ve 2033 yıllarında ise yıllık büyümenin yüzde 3 seviyelerinde devam edeceği tahmin ediliyor. Sektörün toplam kapasitesi büyüdükçe yıllık artış oranları gerilese de, toplam yolcu sayısındaki artışın yüksek kalmaya devam edeceği belirtiliyor.

2026 yılı içerisinde toplam 13 yeni kruvaziyer gemisinin hizmete girmesi planlanıyor. Söz konusu gemiler için imzalanan inşa kontratlarının toplam değerinin 9,5 milyar doların üzerinde olduğu ifade ediliyor. Rapora göre, gemi başına yatak kapasitesi bazında inşa maliyeti 350 bin doların üzerine çıktı.

Bu yıl filoya katılacak gemilerin ortalama tonajı 94 bin 307 gros ton olarak hesaplandı. En büyük yeni gemi, Legend of the Seas olacak. Finlandiya’daki Meyer Turku tersanesinde Royal Caribbean Group için inşa edilen geminin 250 bin 800 gros ton büyüklüğünde olması planlanıyor.

Öte yandan, Antarktika operasyonlarına yönelik geliştirilen ve Antarctica21 için inşa edilen Magellan Discoverer ise 590 gros ton ile listenin en küçük gemisi olarak öne çıkıyor.

5.000 + yolcu kapasiteli yeni gemiler inşa ediliyor

Yeni gemilerin ortalama yolcu kapasitesi 2 bin 85 kişi olarak hesaplanırken, en yüksek kapasiteye sahip gemiler arasında 5 bin 610 yolculu Legend of the Seas ile MSC World Asia yer alıyor. MSC World Asia, Fransa’daki Chantiers de l’Atlantique tersanesinde inşa ediliyor ve 5 bin 400 yolcu kapasitesine sahip olacak.

Pazar segmentlerine göre değerlendirildiğinde ise 2026 yılında hizmete girecek yeni yatak kapasitesinin 22 bin 841’i çağdaş kruvaziyer segmentinde, 4 bin 166’sı lüks segmentte ve 100’ü ekspedisyon segmentinde yer alacak.

,

Turizm Güncel'de yer alan habere göre, Air Anka’nın uçuş izinleriyle ilgili sorunlar yaşanıyor. Şimdiye kadar Rusya’ya kısa süreli izinlerle uçan Air Anka’nın bugünkü uçuşlarına izin verilmediği, hava yolunun çok sayıda uçuşunun belirsizlik ile karşı karşıya kaldığı ifade ediliyor.

Tur operatörleri için charter uçuşlar yapan Air Anka’nın bu dönemde günlük 6 uçuşunun bulunduğu, ilerleyen dönemler için uçuş sayısının çok daha fazla olduğu ifade ediliyor. Sorunun kısa sürede çözülmemesi durumunda, iki ülke arasındaki turist taşımacılığında kaos yaşanacağının altı çiziliyor.