Celestyal tarafından yapılan açıklamada, şirkete ait iki geminin sorunsuz bir şekilde Hürmüz Boğazı’ndan çıktığı doğrulandı. Caçıklamada bu gelişmenin, bölgesel hassasiyetin arttığı bir dönemde kruvaziyer sektörü açısından önemli bir operasyonel dönüm noktası oluşturduğu kaydedildi.

17 Nisan Cuma günü, Kaptan Nikolaos Vasileiou komutasındaki Celestyal Discovery, bölgesel yetkililer ve deniz güvenlik ekipleriyle yakın işbirliği içinde geliştirilen ve titizlikle koordine edilen bir seyir planını uygulayarak, Arap Körfezi'nden ayrılan ilk kruvaziyer gemisi oldu. Bu öncü adımın, Boğaz'dan güvenli bir geçiş rotası oluşturduğu ve diğer kruvaziyer işletmecilerinin de bu rotayı izlemesine olanak sağladığı ifade edildi.

Bunun üzerine, 18 Nisan Cumartesi günü, Kaptan Angelos Vasilakos komutasındaki Celestyal Journey gemisinin aynı geçidi başarıyla geçtiği ve belirlenen koridoru kullanarak bölgeden ayrılan daha geniş bir kruvaziyer konvoyuna öncülük ettiği belirtildi.

Seyir planlarının kritik konumdaki yetkililer ve güvenlik paydaşlarıyla yapılan kapsamlı koordinasyon sonucunda hazırlandığına dikkat çeken Celestyal, böylece tüm hareketlerin en üst düzeyde güvenlik, hassasiyet ve durum farkındalığıyla gerçekleştirilmesinin sağlandığını vurguladı.

Kaptanlardan olağanüstü liderlik, sakin komuta

Operasyon boyunca Kaptan Vasileiou ve Kaptan Vasilakos’un gemideki ve karadaki ekiplerle birlikte olağanüstü liderlik, uzmanlık ve sakin komuta sergilediğine işaret eden keruvaziyer şirketi, “Kaptanların karmaşık ve hassas koşullarda seyir yapma konusundaki çabaları, tüm mürettebatın güvenliğini ve her iki geminin de başarılı bir şekilde geçişini sağlamada hayati rol oynadı.” dedi.

Gemiler yaz sezonu programlarına başlayacak

Celestyal Türkiye Direktörü Özgü Alnıtemiz, başarılı bir şekilde geçişlerini tamamlayan Celestyal Discovery ve Celestyal Journey gemilerinin şu anda Akdeniz’e doğru yeniden konumlandığını belirtti. Gemilerin planlanan yaz sezonuna başlayacaklarını belirten Alnıtemiz, şu noktaların altın çizdi:

''Akdeniz programımızda sadece sınırlı sayıda sefer iptaliyle bu önemli süreci atlattık. Gemilerimiz nihayet dönüyor, sabırsızlıkla ve heyecanla yeniden yaz sezonuna odaklandık. Misafirlerimize ve tüm iş ortaklarımıza şu anda satışta olan tüm gelecek seferlerin planlandığı gibi gerçekleştirileceğini teyit ediyoruz. Seyahatin iş birlikleri üzerine kurulu bir sektör olduğunu hep birlikte görmüş olduk. Hızlı iş birliği ve kesintisiz destek, sürecin güvenli ve sorunsuz şekilde yönetilmesinde kritik rol oynamıştır. Başta mürettebatımız olmak üzere seyahat acenteleri, tahliye sürecine destek veren hava yolları, yerel otoriteler ve turizm kuruluşları olmak üzere tüm partner ve çözüm ortaklarımıza teşekkür ederiz.''

Bu gelişme, yalnızca operasyonel değil, aynı zamanda psikolojik ve ticari açıdan da sektör için önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Özellikle seyahat acenteleri ve satış kanalları açısından yeni iptallerin önüne geçilmiş oldu.

İlk hareket, Celestyal Cruises’a ait Celestyal Discovery ile başladı. Gemi, cuma sabahı Dubai’deki Port Rashid’den ayrılarak Hürmüz Boğazı girişindeki Khasab’a yöneldi ve aynı gün öğleden sonra boğazı geçen ilk kruvaziyer oldu.

Cumartesi günü ise Celestyal Journey, MSC Euribia, Mein Schiff 5 ve Mein Schiff 4 gemileri Boğaz’dan geçerek ana limanları için dönüş yoluna geçti.

Gemilerin zaman zaman çelişkili güvenlik sinyallerine rağmen rotalarını değiştirmeden ilerledi. MSC Euribia’nın 23,2 knot hıza ulaşması dikkat çekti.

MSC Cruises, yaptığı açıklamada geçişin ilgili otoritelerle koordinasyon içinde gerçekleştiğini duyurdu. Benzer bir açıklama TUI Cruises tarafından da paylaşıldı. Gemilerin bir kısmı geçiş sırasında güvenlik gerekçesiyle takip sistemlerini geçici olarak kapattı.

İptaller sınırlı kalacak

Başarılı geçişe rağmen bazı kısa vadeli iptaller kaçınılmaz oldu. TUI Cruises, gemilerin Avrupa’ya dönüşü ve yeniden operasyonel hazırlık süreci nedeniyle Mein Schiff 4 için 17 Mayıs 2026’ya, Mein Schiff 5 için 15 Mayıs 2026’ya kadar planlanan seferlerin iptal edildiğini açıkladı.

Yaz sezonu büyük ölçüde kurtarıldı

Sektör açısından en kritik sonuç ise yaz sezonunun büyük ölçüde korunmuş olması. MSC Cruises’ın 16 Mayıs’ta Kiel’den sezona başlamayı planlaması, operasyonların hızla normale döneceğine işaret ediyor.

İran ve ABD, savaşın başından bu yana fiilen kapalı olan Hürmüz Boğazı'nın ateşkes boyunca ticari trafiğe tamamen açık olacağını açıkladı. Bunun ardından su yolundan ilk yolcu gemisini geçti.

MarineTraffic adlı gemi izleme kuruluşu, Umman'a gitmek üzere yolcusuz olarak yola çıktığı bildirilen Malta bandıralı yolcu gemisinin 47 gün boyunca demirli kaldıktan sonra cuma günü Dubai'den ayrıldığını açıkladı.

Euro News Türkçe'de yer alan habere göre, Celestyal Discovery adlı geminin cumartesi günü Umman'a varması bekleniyor.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi cuma günü yaptığı açıklamada, İsrail ve Lübnan arasındaki ateşkes süresince tüm gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan güvenli bir şekilde geçmesine izin vereceğini söylemişti.

ABD Başkanı Donald Trump ise boğazın açılması nedeniyle İran'a ve diğer ülkelere teşekkür ederken, su yolundaki ABD ablukasının "İran ile anlaşma yüzde 100 tamamlanana kadar" devam edeceğini duyurmuştu.

İlk ek ücretler devreye girdi

Nicko Cruises, artan maliyetler nedeniyle yakıt ek ücretini uygulamaya koyan şirketler arasında yer aldı. Şirket, 1 Mayıs 2026 itibarıyla nehir turlarında kişi başı gecelik 8 euro, okyanus seyahatlerinde ise 10 euro ek ücret almaya başladı. Bu bedel, fatura ve rezervasyon belgelerinde ayrıca gösteriliyor.

Benzer şekilde Arosa da 18 Mart’tan itibaren yeni rezervasyonlarda günlük 9 euro enerji maliyeti ek ücreti uyguluyor. Bu tutar paket fiyatlara dahil edilse de faturalarda ayrı kalem olarak belirtiliyor ve komisyona tabi tutuluyor.

Plantours ise mart sonundan bu yana nehir kruvaziyerlerinde gecelik 7 euro, deniz turlarında ise 15 euro yakıt ek ücreti alıyor.

Bazı şirketler esnek yaklaşıyor

1A Vista Reisen, yolcularına şimdilik gönüllü katkı modeli sunuyor. Kabinlere bırakılan bilgilendirme notlarıyla misafirlere isteğe bağlı ödeme imkânı tanınırken, maliyetlerin yüksek seyretmesi durumunda zorunlu ek ücret uygulamasına geçilebileceği belirtiliyor.

Phoenix Reisen ise mevcut durumda herhangi bir yakıt ek ücreti planlamadığını açıkladı.

Büyük oyuncular beklemede

MSC Cruises, mevcut fiyatlara henüz yakıt ek ücreti yansıtmadıklarını, ancak jeopolitik gelişmeleri yakından takip ettiklerini duyurdu.

TUI Cruises ise yakıt maliyetlerini kısmen hedge işlemleriyle dengelediklerini belirtti. Şirket, yılın önemli bir bölümüne ilişkin yakıt ihtiyacını önceden sabitleyerek maliyet artışlarını sınırlamaya çalışıyor. Fiyatlandırma politikalarının ise gelişmelere bağlı olarak güncelleneceği ifade ediliyor.

AIDA ‘sabit fiyat’ vurgusu yapıyor

Pazar liderlerinden AIDA Cruises, mevcut satış stratejisinde fiyat istikrarına dikkat çekiyor. Şirket, 2028’e kadar olan seyahatleri sabit fiyat garantisiyle satışa sunduğunu ve sonradan fiyat artışı yapılmayacağını vurguluyor. Ancak uzun vadede enerji maliyetlerindeki yükselişin yeni fiyatlandırmalara yansıyacağı da açıkça ifade ediliyor.

Sektörde fiyat artışı kaçınılmaz

Uzmanlara göre kısa vadede şirketler farklı stratejiler izlese de, artan yakıt ve enerji maliyetleri kruvaziyer sektöründe genel fiyat seviyesini yukarı çekecek. Bu durumun hem tur operatörleri hem de tüketici talebi üzerinde belirleyici etkiler yaratması bekleniyor.

Gemilerin Avrupa’ya dönüşünün en az dört hafta süreceğini belirten sektör kaynakları, bu gecikmenin nedeninin yalnızca Afrika’nın etrafından dolaşılması gereken uzun rota değil, aynı zamanda mürettebat ve tedarik zincirine ilişkin ciddi operasyonel zorluklar olduğuna dikkat çekiyor. Personelin büyük bölümünün tahliye edildiği gemilerde şu anda yalnızca asgari sayıda mürettebat bulunuyor.

Yeniden operasyonlara başlanabilmesi için yeni ekiplerin uçakla getirilmesi, ikmal süreçlerinin tamamlanması ve gemilerin teknik olarak hazır hâle getirilmesi gerekiyor.

İlk iptaller başladı

Mein Schiff 5’in Avrupa’daki sezon açılışı şimdiden iptal edildi. Gemi, 17 Nisan 2026’da Palma de Mallorca çıkışlı Akdeniz programına başlayacaktı. Ancak şirket, 24 Nisan’a kadar olan tüm seferlerin iptal edildiğini duyurdu.

Benzer şekilde Celestyal Cruises, yaz sezonunun ilk seferlerini iptal etmek zorunda kaldı. Celestyal Journey’nin 4 Nisan kalkışlı Akdeniz turları ve Celestyal Discovery’nin 6 Nisan’daki Yunan adaları programı iptal edilen seferler arasında yer aldı.

MSC ve diğer gemiler için risk büyüyor

MSC Euribia’nın 2 Mayıs’ta Kiel’den başlaması planlanan Avrupa sezonu da risk altında. Aynı şekilde Mein Schiff 4 için planlanan 10 Mayıs Palma çıkışlı seferlerin de gecikme ihtimali artıyor.

Ekonomik etkisi ağır olabilir

İptaller özellikle TUI Cruises için ciddi gelir kaybı anlamına geliyor. Şirketin iki gemisi toplam kapasitenin yaklaşık %25’ini oluşturuyor. Uzun süreli operasyon aksaması, yaz sezonu gelirlerini doğrudan etkileyebilir.

Daha kritik tablo ise Celestyal Cruises için geçerli. Şirketin tüm filosu hâlen Körfez’de bulunuyor. Hürmüz Boğazı üzerinden güvenli geçişin sağlanamaması durumunda, uzun süreli operasyon duruşu şirketin finansal yapısını ciddi şekilde zorlayabilir.

AIDA tarafından yapılan açıklamada, Orta Doğu’daki durumun “belirsizliğini koruduğu ve yakın gelecekte güvenilir şekilde öngörülemediği” gerekçesiyle bu bölgede planlanan tüm seferlerin programdan çıkarıldığı belirtildi.

Bu karar kapsamında AIDA Prima gemisinin Afrika çevresinden geçerek Körfez’e yapılması planlanan pozisyonlama seferleri de iptal edildi. Şirket, erken alınan bu kararla yolcular ve satış ortakları için planlama güvenliği sağlamayı amaçladığını açıkladı.

Program değişikliğinden etkilenen yolcular ve seyahat acentelerinin bilgilendirileceği belirtilirken, başka bir AIDA kruvaziyerine yeniden rezervasyon yapan yolculara kabin başına 200 avro gemi içi harcama kredisi verileceği duyuruldu. Tek kişilik konaklamalarda bu tutar 100 avro olacak.

Şirket ayrıca 2026-2027 kış sezonu için AIDA Prima’nın yeni programının Nisan ortasından itibaren rezervasyona açılacağını bildirdi. Alternatif rotalar arasında Karayipler, Kanarya Adaları ve Kuzey Avrupa bulunuyor.

AIDA’nın ana şirketi olan Costa Crociere de benzer bir karar alarak önümüzdeki sonbahar ve kış sezonunda Körfez bölgesini programdan çıkardı. Şirket, bu kararla yolculara ve satış ortaklarına erken planlama imkânı sunmayı hedeflediğini açıkladı.

Bu kapsamda Costa Smeralda gemisinin Birleşik Arap Emirlikleri’ne planlanan transfer seferleri de iptal edildi. Gemi bunun yerine Kanarya Adaları ile Madeira arasında haftalık rotalarda hizmet verecek.

Bu seferler için başlangıçta planlanan Costa Pacifica ise Batı Akdeniz’e kaydırılacak ve Güney Avrupa ile Kuzey Afrika rotalarında uzun kruvaziyerler gerçekleştirecek.

Costa, iptal edilen seferler için rezervasyonu bulunan yolcuların başka bir Costa kruvaziyerine yeniden rezervasyon yapabileceğini ve kabin başına 200 avro gemi içi kredi alacağını duyurdu.

Şirket, Costa Smeralda’nın Kanarya Adaları rotaları ile Costa Pacifica’nın Batı Akdeniz ve Kuzey Afrika programının Mart ayı sonuna kadar tüm rezervasyon kanallarında satışa açılacağını açıkladı.

TUI Cruises'dan sefer iptalleri

TUI Cruises, yaptığı güncellemede Abu Dabi çıkışlı Mein Schiff 4’ün pazartesi günü planlanan seferinin iptal edildiğini duyurdu. Ayrıca 8 ve 9 Mart’ta gerçekleştirilmesi planlanan turların da programlandığı şekilde yapılamayacağı açıklandı. Benzer şekilde 5 Mart’ta Doha çıkışlı Mein Schiff 5 seferi de iptal edildi.

Şirket, etkilenen tüm yolcuların doğrudan bilgilendirildiğini ve gerekli olması halinde yeni düzenlemeler konusunda misafirlerle “derhal ve proaktif biçimde” iletişime geçileceğini bildirdi. Devam eden dinamik güvenlik ortamı ve sınırlı uçuş bağlantıları nedeniyle dönüş planlamalarının havayollarıyla yakın koordinasyon içinde yürütüldüğü ifade edildi. Mein Schiff 5’ten gelen bilgilere göre gemideki durumun şu an itibarıyla sakin olduğu aktarıldı.

MSC'nin gemisi Dubai Limanı'ndan çıkamıyor

Kriz yalnızca TUI Cruises ile sınırlı değil. MSC Cruises’a ait MSC Euribia da Dubai’de limanda bekliyor. 4 Mart’ta planlanan kalkışın iptalinin ardından, 7 Mart kalkışlı sefer de iptal edildi. Şirket, etkilenen yolculara seyahat bedelinin tamamının iade edileceğini açıkladı. MSC Cruises, gemide durumun sakin olduğunu ve yolcuların iyi şekilde ağırlandığını belirtti.

Şirket ayrıca bölgedeki ABD askeri makamlarının talimatları doğrultusunda geminin Dubai Limanı’nda tutulduğunu duyurdu. Bölgedeki hava sahasının kapalı kalmaya devam ettiği, elçilikler ve dışişleri makamlarıyla temas halinde olunarak gemide bulunan yolculara ilişkin bilgilerin paylaşıldığı ve olası tahliye planlarının takip edildiği ifade edildi.

Belirsizlik sürüyor

Gemilerin Körfez bölgesinden ne zaman ayrılabileceği ise belirsizliğini koruyor. Verband Deutscher Reeder (VDR), pazartesi günü yaptığı açıklamada şu aşamada Hürmüz Boğazı’nda fiziksel bir abluka bulunmadığını bildirdi. Ancak İranlı makamlar tarafından gemilere geçişi kullanmamaları yönünde uyarılar ve telsiz çağrıları yapıldığı aktarıldı. Savaş gemileri, mayınlar veya sistematik kontrollerle tamamen kapatılmış bir deniz geçişi bulunmadığı belirtilirken, durumun kısa sürede değişebileceği uyarısında bulunuldu.

Tekreferans.com’da yer alan habere göre Varlık Fonu, limanın kruvaziyer gemilerinin yanaştığı bölümünü daha cazip hale getirmek için bazı kararlar aldı. Buna göre şu an yolcu iskelelerinin bulunduğu bölümdeki var olan tüm binalar tamamen yıkılacak. Yıkılan alan üzerine içinde otelin, alışveriş merkezinin ve restoranların olduğu, İstanbul’daki Galataport’a benzer bir kompleks kurulacak. Rıhtımlarda da ciddi değişiklik yapılacak.

Fon turizm gruplarıyla temasta

Bu yatırımları, limanın yolcu bölümünü devralacak olan turizmde profesyonelleşmiş gruplardan biri gerçekleştirecek. Fonun bu konuda kruvaziyer liman işleticilerinin yanı sıra çeşitli turizm gruplarıyla da temas halinde olduğu belirtiliyor. Hatta bu iş için yeni bir firmanın da kurulmasının gündeme gelebileceği konuşuluyor. Türkiye Varlık Fonu’nun yük limanını aniden ve sessizce Albayrak Grubu’na devrettiği gibi, yolcu rıhtımlarının da bir yatırımcıya devrini kısa süre içinde somutlaştırabileceği dile getiriliyor.

Söz konusu proje sadece kruvaziyer gemileriyle gelen yolculara değil İzmirlilere de açık olacak. Başta Kordon ve Kemeraltı esnafı olmak üzere İzmir’deki esnafın ve trafik yoğunluğunu artıracağı için vatandaşların böyle bir projeye temkinli bakması bekleniyor.

Binali Yıldırım da denemişti

İzmir Ticaret Odası’nın sski başkanı Ekrem Demirtaş’ın 2010 yılında hazırladığı, Dönemin Ulaştırma Bakanı Binali Yıldırım’ın da onayladığı planlar kapsamında, 15 yıl önce de limanın yolcu bölümüne otel ve dev bir AVM’nin yer alacağı bir turizm-ticaret merkezi kurulması gündeme gelmişti. Bu doğrultuda Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’nca hazırlanan proje ihalesine sadece Balçova’daki Kaya Otel’i işleten Kaya Holding teklif vermiş, ihale kamuoyundaki tepkiler ve sadece bir firmadan teklif gelmesi nedeniyle iptal edilmişti.

Limanın devrine ilişkin soruları yanıtlayan Albayrak Grubu Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Mustafa Albayrak, limanın devriyle ilgili açıklamanın doğrudan Türkiye Varlık Fonu tarafından yapıldığını belirterek, şahsi bir değerlendirmede bulunmasının şu aşamada mümkün olmadığını ifade etti.

Albayrak, “Varlık Fonu gerekli açıklamayı yaptı. Şu an için benim kişisel olarak ayrıca bir açıklama yapmam söz konusu değil. Sürece ilişkin incelemeler devam ediyor. Konuyla ilgili grubumuzun resmi açıklaması, Kurumsal İlişkiler birimi tarafından basın duyurusu şeklinde yapılacaktır” dedi.

Sıcak sevenlere Arap Körfezi

İstanbul’dan uçaklı paketlerle erişilebilen Arap Körfezi kruvaziyer programları 3 gecelik kısa gün alternatifiyle dikkat çekiyor. Kişi başı 194 Euro’dan başlayan programın rotasında Abu Dabi, Dubai ve Sir Bani Yas adası var. Arap Yarımadası’nın mega kentlerinde alışveriş yapabilir, çölde safari turuna katılabilir, Arap coğrafyasının doğal güzelliklerini ve mimarisini derinliğine keşfedebilirsiniz.

349 euroya Yunan Adaları

Dededen toruna her zevke ve her yaşa hitap eden kruvaziyer turları içinde ülkemizde en çok tercih edileni Yunan Adaları rotası. Atina’yı gezip görmenin de mümkün olduğu bu kruvaziyer turları, Yunan Adaları’nı keşfetmenin en kolay ve en ekonomik yolu aynı zamanda. Mart ayında başlayacak programlarıyla Celestyal gemileri her cumartesi, pazartesi ve salı günleri Kuşadası’ndan kalkacak. Konaklama, yeme içme, seyahat sigortası, rehberlik hizmetleri ve wifi hizmetinin dahil olduğu kruvaziyer turlarında fiyatlar bayram tatiline özel kişi başı 349 Euro’dan başlıyor. Beş yıldızlı bir tatil imkanı sunan gemi yolculuğu, Ege ve antik Yunan kültürünü keşfetmenize olanak sağlıyor.

7 gecede Batı Karayipler

Kruvaziyer turlarını bir kere deneyimleyen gezginlerin ikinci tercihi de genellikle kruvaziyer oluyor. Kruvaziyer yolculuklarının en güzel yanı valiz açıp kapatma derdi olmadan birçok şehri keşfedebilme ayrıcalığı. Uzak denizlerde kruvaziyer deneyimi ise bambaşka. MSC Divina ile 7 gecelik Batı Karayipler turunda dış kabin fiyatı kişi başı 634 Euro. 22 Mart’ta Miami’den başlayacak olan turun rotasında Cozumel (Meksika), Georgetown (Birleşik Krallık), Ochoc Rios (Jamaica) var.

Avrupa kıyılarında keşif

Bayram tatili hem uzun tatil avantajını değerlendirmek hem de farklı destinasyonları tek bir seyahatte kruvaziyer ile keşfetmek isteyenler için en ideal zamanlardan biri. Barselona’dan başlayıp Batı Akdeniz turu yapacak olan Costa Toscana ile 7 gece 8 günlük kruvaziyer turu 729 eurodan başlıyor. Rotasında Cagliari, Napoli, Roma, Cenova, Marsilya yer alıyor.

Alternatif bir rota da Kanarya Adaları. Bu bölgeyi ziyaret etmenin en pratik ve ekonomik yolu kruvaziyer seyahatleri diyebiliriz. Kanarya Adaları’nı Costa Fortuna gemisi ile 7 gecede keşfetmek isteyenler için kabinler 579 Euro’dan başlıyor. Rotasında Portekiz’e bağlı Madeira Adası, İspanya’ya bağlı Santa Cruz de Tenerife, La Gomera, Kanarya Adaları, Fuerteventura, Arrecife, Lanzarote, Las Palmas yer alıyor.

Karavancruises.com’da Karayipler’den Akdeniz’e, Norveç Fiyortları’ndan Avrupa’nın en güzel şehirlerine kadar dünya denizlerinde seyreden birçok kruvaziyer programına erişmeniz mümkün.

Tamamen sonlandırılması gündemde

2024’te yapılan anlaşmalar, kruvaziyer uğrak sayısının azaltılmasını ve PTA’nın 2035’e kadar Coenhaven gibi batı bölgelerine taşınmasını hedefliyordu. Amaç, Merkez İstasyon ve tarihi kent merkezindeki büyük gemi yoğunluğunu düşürmekti. Ancak Amsterdam Belediye Meclisi, terminalin taşınmasına yönelik projeyi geçen hafta durdurdu. Liman politikalarından sorumlu Belediye Başkan Yardımcısı Hester van Buren, taşınma maliyetinin yaklaşık 85 milyon avroyu bulacağını ve uzun vadeli faydaların belirsiz kaldığını açıkladı. Van Buren’e göre, deniz kruvaziyerlerini tamamen sonlandırmak sürdürülebilirlik, hava kalitesi ve yaşam kalitesi açısından daha net kazanımlar sunuyor.

Sadece 46 milyon euro vergi kaygı yaşayacak

Tam yasak senaryosunun, 30 yıllık dönemde turist vergileri ve liman gelirleri dahil olmak üzere yaklaşık 46 milyon avroluk bir vergi kaybı yaratacağı hesaplanıyor. Buna rağmen koalisyon, deniz kruvaziyerlerinden çıkışı tercih edilen seçenek olarak görüyor. Ancak mevcut yönetim, Mart 2026’daki yerel seçimler öncesinde bu konuda nihai bir oylama yapmayacak. Karar, bir sonraki belediye yönetimine bırakılacak.

Yeni şartlar getirildi

Bu süreçte kruvaziyer trafiğine yönelik kısıtlamalar artarak devam ediyor. 2026 itibarıyla Amsterdam’a yanaşabilecek deniz kruvaziyeri sayısı yılda 100 ile sınırlandırılacak; bu rakam daha önce 190’dı. 2027’den itibaren izin verilen tüm kruvaziyer gemilerinin limandayken kıyı elektriğine bağlanması zorunlu olacak. Ayrıca günübirlik kruvaziyer yolcuları için kişi başı iniş vergisi 2026’da 15 avroya yükseltildi. Bu uygulama, Amsterdam’da turuna başlayıp bitiren yolcuları kapsamıyor.

Rotalarını Rotterdam gibi yakın limanlara kaydıran bazı kruvaziyer şirketleri ise, şimdiden yolcular için Amsterdam’a otobüsle günübirlik transferler düzenliyor. Nehir kruvaziyerleri ise ayrı bir düzenlemeye tabi tutuluyor ve bu segment için şu aşamada tam bir yasak planlanmıyor.

Konaklama kapasitesinde ‘sıfır büyüme’ ilkesi

Kruvaziyerlere yönelik adımlar, Amsterdam’ın daha geniş kapsamlı turizm yönetim politikasının parçası. Kent, 2021’den bu yana yıllık 20 milyon geceleme sınırı uyguluyor ve konaklama kapasitesinde “sıfır büyüme” ilkesini benimsiyor. 2026 itibarıyla turistik konaklamalarda KDV oranının yüzde 21’e çıkarılması, yeni otel inşaatlarının yasaklanması ve merkezi bölgelerde kısa dönem kiralamaların yıllık 15 gece ile sınırlandırılması da bu stratejinin unsurları arasında yer alıyor.

Mart 2026 seçimlerinin ardından alınacak karar, Amsterdam’ı okyanus tipi kruvaziyer gemilerini tamamen yasaklayan ilk büyük Avrupa kentlerinden biri hâline getirebilir. Bu durumun, aşırı turizme karşı Avrupa genelinde emsal oluşturabileceği ifade ediliyor.

9 yeni gemi ilk kez Kuşadası’nı rotasına dahil etti

2025 sezonunda 9 yeni kruvaziyer gemisi ilk kez Kuşadası’nı rotasına dahil ederek Ege Port Kuşadası’na demirledi. Resilient Lady, Costa Fortuna, Elysium, National Geographic Orion, Spirit of Adventure, Viking Vela, Viking Vesta, Aroya ve Norwegian Pearl, sezon boyunca limanı ilk kez ziyaret eden gemiler arasında yer aldı. Efes Antik Kenti başta olmak üzere bölgenin tarihi ve kültürel destinasyonlarına deniz yoluyla erişim sağlayan limana, sezon boyunca farklı segmentlerde faaliyet gösteren kruvaziyer gemileri sefer düzenledi.

‘Büyüyen ölçeğe hazır bir liman altyapısı oluşturuyoruz’

Global Ports Holding Doğu Akdeniz Bölge Direktörü ve Ege Port Kuşadası Genel Müdürü Aziz Güngör, elde edilen sonuçların uzun vadeli bir vizyonun ve çabanın ürünü olduğunu vurguladı: “Ege Port Kuşadası’nda ulaştığımız bu yüksek performans, operasyonel disiplinimiz, sahadaki deneyimli ekiplerimiz ve paydaşlarımızla kurduğumuz etkin iş birliklerinin bir sonucudur. Türkiye’nin en çok tercih edilen kruvaziyer limanı olarak, artan gemi ve yolcu trafiğini verimli ve güvenli şekilde yönetebilecek altyapımızı sürekli olarak geliştiriyoruz. Önümüzdeki dönemde de Kuşadası’nı Doğu Akdeniz’de kruvaziyer gemileri için vazgeçilmez bir uğrak noktası olarak konumlandırmaya devam edeceğiz.”

GES yatırımıyla enerji ihtiyacının tamamı karşılanıyor

Ege Port Kuşadası, artan operasyon hacmine paralel olarak yenilenebilir enerji altyapısına yönelik yatırımlarını sürdürüyor. Liman Yolcu Terminali çatısında 2025 yılı Haziran ayında devreye alınan güneş enerjisi santrali (GES) ile yıllık yaklaşık 312.552 kWh elektrik üretimi hedefleniyor. Bu kapsamda yolcu terminali ile operasyonel sahanın enerji ihtiyacının tamamı yenilenebilir kaynaklardan karşılanıyor. Proje kapsamında 426 güneş paneli ve 5 invertör devreye alındı. GES yatırımı, Ege Port Kuşadası’nın enerji kullanımında yenilenebilir kaynaklara geçiş sürecinin bir parçası olarak konumlanıyor.

Karadeniz’de Trabzon–Soçi hattında deneme seferine çıkan Seabridge Feribotu, Rus liman yetkililerinden izin alamadığı için üç günlük bekleyişin ardından Trabzon’a geri döndü.

Feribot, 6 Kasım’da Soçi açıklarında demirleyerek limana yanaşmak için izin beklemeye başladı. Yetkililerin açıklamasına göre gemi, gerekli tüm kontrolleri ve “Rosmorreçflot” (Rus Deniz ve Nehir Taşımacılığı Ajansı) kayıt işlemlerini tamamlamasına rağmen Rusya tarafından şamandıra veya rıhtım izni alamadı.

Gemide 20 yolcu bulunuyordu; bunlardan 18’i Rus vatandaşıydı. Şirket, mağduriyetleri önlemek için Rus yolcuların ülkelerine dönüş biletlerini kendi karşılayacağını açıkladı.

Vali güvenlik ve alt yapı yetersizliğini gerekçe gösterdi

Krasnodar Kray yönetimi, uluslararası seferlerin güvenliğiyle ilgili sorunlar çözülmeden Trabzon–Soçi hattının yeniden açılmayacağını belirtti. Ancak bu durum hem feribot yolcularının hem de hattı kullanmayı planlayanların tepkisini çekti. Konuyla ilgili olarak 17 Ekim’de açıklama yapan Vali Kondratyev, seferlerin başlaması konusunda hem ‘güvenli değil’ hem de ‘zamansız’ açıklamasını yapmış, seferlerin başlamaması gerektiğini ifade etmişti. Feribotun bir ay önce yaptığı test seferlerinde, güvenlik ve alt yapı yetersizliği konuları gündeme gelmişti

Yolcuların yayımladığı bir açık mektupta, “Bin yolculu kruvaziyer gemisi Astoria Grande hiçbir sorun yaşamadan Soçi limanına alınırken, 20 yolculu feribotun bekletilmesi çifte standarttır” ifadeleri yer aldı.

Bölgesel ulaşım açısından önemli bir hat

Feribot hattı, özellikle araçla Türkiye’ye seyahat etmek isteyen Rus turistler için büyük önem taşıyordu. Sosyal medyada birçok kullanıcı, hattın açılmasını “zaman ve maliyet açısından ideal çözüm” olarak nitelendirmişti. Özellikle Kırım ve Güney Rusya’dan Türkiye’ye gitmek isteyen sürücüler, bu hattı uygun bir alternatif olarak görüyordu.

Ancak bazı yolcular, 51 yaşındaki geminin teknik durumu konusunda endişelerini dile getirdi. Seabridge, geçmişte İtalya ve Hırvatistan bayrakları altında hizmet vermiş eski bir gemi olarak biliniyor.

Daha önce de ertelenmişti

Trabzon–Soçi feribot hattının yeniden başlatılması planı, 2024 yılı boyunca çeşitli nedenlerle birkaç kez ertelenmişti. Ekim ayında yapılan test seferinde de benzer bürokratik engeller yaşanmış, Krasnodar Valisi Veniamin Kondratyev hattın “henüz güvenli olmadığını ve erken” olduğunu açıklamıştı.

Rusya’daki sektör kaynaklarına göre, Seabridge feribotu Rus karasularına giriş izni almış olsa da limana yanaşma yetkisi verilmedi.

Bakanlık tarafından yapılan açıklamaya göre, Ağustos ayı sonu itibarıyla, Türkiye’deki 18 kruvaziyer limanına gelen yolcu sayısı 1,5 milyona yaklaştı. Açıklamada, bu rakamın son 12 yıldaki en yüksek seviye olduğu kaydedildi.

2024’te 753 olan sefer sayısının bu yıl yüzde 17 artışla 878’e yükseldiği, yolcu sayısının ise yüzde 18 artışla 1,5 milyona yaklaştığı kaydedilen açıklamada, sadece Ağustos ayında gelen kruvaziyer turisti sayısının ise 357 bin olduğu belirtildi

Kültür ve Turizm Bakanı Ersoy sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda şu ifadelere yer verdi:

“2025 yılının Ocak–Ağustos döneminde kruvaziyer turizminde tarihi bir yükseliş yaşıyoruz. 18 kruvaziyer limanımızda yaklaşık 1,5 milyon yolcuyu ağırladık. Bu rakam son 12 yılın en yüksek seviyesi oldu. Önemli bir gelişme de ana limanı olarak Türkiye’yi seçen seferlerin sayısındaki artış. Bu yabancı ziyaretçilerin daha fazla ülkemizde konaklaması anlamına geliyor.

Kruvaziyer turizmi yalnızca turizm gelirlerimizi artırmakla kalmıyor; aynı zamanda liman kentlerimizin ekonomisine ve kültürel canlılığına da büyük katkı sağlıyor.

Kuşadası ve İstanbul’un yanı sıra Çanakkale, Sinop, Trabzon, Samsun ve Marmaris gibi yeni rotalarla limanlarımız, kruvaziyer gemilerinin gözde uğrak noktası haline geliyor. Galataport İstanbul da bu başarıya güç katan en önemli merkezlerimizden biri.

Kruvaziyer turizminde ulaştığımız bu başarılarda, liman altyapılarının güçlendirilmesi ve yatırımların hayata geçirilmesinde büyük katkıları olan Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığımıza da teşekkür ediyorum.

Türkiye Yüzyılı vizyonuyla kruvaziyer turizminde yükselişimiz hız kesmeden devam edecek. Türkiye, kruvaziyer turizminde artık sadece Akdeniz’in değil, dünyanın da en cazip destinasyonlarından biri haline geldi.”

Yılın ilk sekiz ayında ulaşılan bu tarihi zirveyle birlikte, sezon sonunda 600 bin yolcu hedefinin aşılması ve geçen yıla göre yüzde 130’luk bir artışın gerçekleşmesi öngörülüyor.

MSC Fantasia ile İstanbul hareketli keşifler

2025 yaz sezonunda İstanbul hareketli programlarını gerçekleştiren MSC Fantasia, 9 gece 10 gün süren Ege & Adriyatik turlarıyla İtalya’nın Trieste/Venedik ve Bari; Yunanistan’ın Korfu, Katakolon, Pire/Atina limanlarını ziyaret ediyor, ardından Kuşadası/Efes’e uğrayarak yeniden İstanbul’a dönüyor.

7 Mayıs – 16 Ekim tarihleri arasında 19 kez İstanbul’a uğrayacak olan gemi, 4.363 yolcu kapasitesiyle sezon boyunca yaklaşık 90.000 misafiri Türkiye’ye getirecek. MSC Fantasia, 2026 yaz sezonunda da İstanbul hareketli programlar gerçekleştirmeye devam edecek.

EXPLORA I: Ultra lüksün yeni tanımı

İstanbul’a gelen diğer gemi EXPLORA I, Ağustos 2023’te Explora Journeys markasının ilk gemisi olarak ilk seferini gerçekleştirdi. MSC Grubu’nun 300 yıllık denizcilik mirasından doğan Explora Journeys; seçkin, yeni nesil lüks seyahat severler için okyanus yolculuğunu yeniden tanımlama vizyonuyla ultra lüks segmentte hizmet veriyor ve misafirlerini denizle, kendileriyle ve benzer yaşam tarzına sahip kişilerle buluşturmayı hedefliyor. Süperyat konseptiyle tasarlanan Explora Journeys gemileri, en popüler destinasyonları daha az keşfedilmiş niş limanlarla, uzun süreli ve geceleme konaklamalarıyla harmanlayarak her açıdan keşif duygusunu besleyen rotalar sunuyor.

EXPLORA I, 2025 yaz sezonunda 5 Mayıs – 9 Ekim tarihleri arasında 21 kez Türkiye limanlarına uğrayacak. İstanbul’dan 9 kez biniş imkanı sunmasının yanı sıra Bodrum, Bozcaada, Kuşadası, Antalya ve Marmaris limanları da programlarında yer alıyor.

Tamamı teraslı ve okyanus manzaralı olarak “denizdeki ev” konseptiyle tasarlanan 461 suit, penthouse ve rezidans, 6 restoran ve 11 farklı gastronomi deneyimi, 12 bar ve lounge, 4 yüzme havuzu, özel kabanalı geniş teras alanı, wellness ve eğlence imkanlarıyla cruise dünyasına bambaşka bir soluk getiriyor. 920 yolcu kapasitesi ve 640 mürettebatıyla kişiselleştirilmiş ve üst düzey bir hizmet kalitesiyle misafirlerini ağırlıyor.

Explora Journeys filosu, 2028 yılına kadar toplam 6 gemiyle hizmet verecek. 16 Eylül 2024’te ilk seferini gerçekleştiren filonun ikinci gemisi EXPLORA II, 2026 yaz sezonu kapsamında Mayıs ayından itibaren Türkiye limanlarında olacak.

“Türk turizmine katkımızı artıracağız”

MSC Cruises ve Explora Journeys Türkiye Ülke Müdürü Işın Hekimoğlu, şu açıklamada bulundu:

“Her iki markamıza ait gemilerimizi aynı anda İstanbul’da görmekten büyük gurur ve mutluluk duyuyoruz. Bu tablo, Türkiye’ye olan güvenimizin ve yatırımlarımızın en somut göstergesidir. Gemilerimizin yıl boyunca Türk limanlarına düzenli olarak uğraması, ülkemizi küresel cruise haritasında daha da görünür kılmaktadır.

Türk misafirlerimizin cruise tatillerine olan ilgisinin her geçen gün arttığını memnuniyetle gözlemliyoruz. Bizim hedefimiz, bu tatil biçiminin sunduğu benzersiz avantajları daha geniş kitlelere anlatmak. Evlerinden çıkıp kendilerine en yakın limandan, yüzen bir otele adım atarak; her sabah farklı bir ülke ve şehirde uyanmak, birinci sınıf eğlence ve aktivitelerden yararlanmak, dünya mutfaklarından lezzetler tatmak misafirlerimizin beklentilerinin çok ötesinde bir deneyim sunuyor.

Yaz sezonunda MSC Cruises markamızla İstanbul hareketli MSC Fantasia’nın yanı sıra Kuşadası hareketli MSC Divina gemimiz ve Explora Journeys markamızla EXPLORA I’ı limanlarımızda ağırlarken, kış sezonunda da her hafta İstanbul ve İzmir hareketli MSC Lirica gemimizle Türkiye’de olacağız. Yıl boyunca kesintisiz sürdürdüğümüz seferlerimizle Türk turizmine sağladığımız katkıdan gurur duyuyoruz. Önümüzdeki dönemde de yatırımlarımızı artırarak, hem misafirlerimize daha fazla seçenek sunmayı hem de ülkemizin cruise turizmindeki konumunu güçlendirmeyi amaçlıyoruz.”

Atık sular ve deniz kirliliği

ABD Çevre Koruma Ajansı’na göre 3.000 yolculu bir kruvaziyer gemisi haftada 176 bin galon atık su üretiyor. Bu, sektör genelinde yılda 1 milyar galondan fazla atık suya – 1.515 olimpik havuza eşdeğer – karşılık geliyor.

Modern gemilerde atık suyu denize bırakmadan önce arıtma sistemleri bulunsa da ağır metaller, besin maddeleri ve biyolojik olarak parçalanmayan organik kimyasallar gibi kirleticiler arıtma sonrası bile suya karışabiliyor. Friends of the Earth’ün raporuna göre büyük kruvaziyer şirketlerinin hiçbiri gelişmiş arıtma sistemlerinin performansını kamuya açıklamıyor.

Earth.org’da yer alan habere göre deniz ortamı, gemilerden kaynaklanan siyah su (tuvalet atıkları) ve gri su (lavabo, duş, çamaşır, mutfak atıkları) kirliliğine karşı hassas. Bu atıklar, oksijen seviyesini düşüren zararlı alg patlamalarına, planktonların fotosentez ve metabolizma süreçlerinin bozulmasına ve deniz yaşamının büyümesinin engellenmesine yol açabiliyor. Balast ve sintine suları da toksik bileşikler ve petrol türevleriyle ekosistemleri tehdit ediyor.

Hava kirliliği ve emisyonlar

Transport & Environment verilerine göre 2022’de Avrupa limanlarında faaliyet gösteren 214 kruvaziyer gemisi, 509 ton kükürt oksit, 19.125 ton azot oksit ve 448 ton PM2.5 salımı gerçekleştirdi. Uluslararası Denizcilik Örgütü’nün 2020’de gemi yakıtlarında kükürt oranına getirdiği küresel sınır, emisyonları azaltmayı hedeflese de kruvaziyer gemileri hâlâ Avrupa’daki tüm otomobillerden daha fazla kükürt salıyor.

Sektör, dizel yerine sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) kullanımına yöneliyor. Ancak LNG, karbon dioksit ve kükürt salımını azaltsa da yüksek oranda metan içeriyor. Metan, 20 yıllık süreçte karbondioksitten 80 kat daha güçlü bir sera gazı etkisi yaratıyor. Uzmanlar, sektörün yeşil hidrojen gibi gerçek anlamda temiz yakıtlara yönelmesi gerektiğini vurguluyor.

Gürültü ve katı atık sorunu

Kruvaziyer gemilerinin yarattığı su altı gürültüsü, deniz memelileri başta olmak üzere birçok canlı türünün yön bulma, iletişim ve beslenme davranışlarını olumsuz etkiliyor. Gürültü kirliliği, özellikle hassas türlerin yaşadığı koruma alanlarında ekolojik dengeyi bozuyor.

Bunun yanı sıra, bir haftalık kruvaziyer seyahatinde yaklaşık 50 ton katı atık oluşuyor. Dünya deniz taşımacılığından kaynaklanan katı atıkların %24’ü kruvaziyer gemilerinden geliyor. Plastik atıklar, deniz canlıları için uzun vadeli zehirlenme ve ölüm riskleri taşıyor.

Sektörde “yeşil” tartışmalar

Friends of the Earth’ün hava kirliliği değerlendirmesinde Disney Cruise Lines C+, Royal Caribbean D-, Cunard Cruise Line ise F aldı. Sadece Norveçli Hurtigruten’in keşif gemisi A notuna ulaşabildi.

Geçen yıl Hollanda Reklam Kurulu, MSC Cruises’ın LNG’yi “sürdürülebilir yakıt” olarak tanıtan ve 2050 net sıfır hedefinde ilerlediklerini iddia eden reklamlarını “yanıltıcı” buldu. Çevre örgütleri, sektörün yeşil imaj kampanyalarına milyarlar harcarken çevre düzenlemelerine karşı lobi faaliyetleri yürüttüğünü belirtiyor.

Şirketin İngiltere’deki operasyonu tamamen Londra’dan yürütülecek. Web tabanlı yapı sayesinde İngiliz kullanıcılar, tüm satış sürecini çevrim içi olarak tamamlayabilecek. Satış ve içerik stratejileri, İngiltere’deki tatil alışkanlıkları dikkate alınarak şekillendirildi.

Ahmet Yazıcı: “İngiltere pazarı stratejik önem taşıyor”

Turizm sektöründeki uluslararası deneyimlerini, İngiltere gibi gelişmiş ve kruvaziyer turizmine ilgi gösteren bir pazarda değerlendirmek istediklerini belirten Sea Genesis Group Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Yazıcı, “Kruvaziyer turizmi dünya genelinde hızla büyürken, biz de bu büyümeye İngiltere gibi stratejik bir pazarda dahil olmayı hedefledik. Cruise724.com markasıyla sadece İngiltere’ye özel hizmet sunacağız. Bu yeni oluşumun hem şirketimiz hem de Türk turizm sektörü için önemli bir kilometre taşı olacağına inanıyoruz.” dedi.

Yurt dışı açılımında yeni hedefler

Türkiye, sahip olduğu uzun kıyı şeridi, gelişmiş liman altyapısı ve Akdeniz çanağındaki stratejik konumuyla kruvaziyer turizmi açısından önemli bir aktör konumunda. Son yıllarda yapılan liman yatırımları, İstanbul, Kuşadası ve Antalya gibi şehirlerin kruvaziyer turizminde öne çıkmasını sağladı.

Bu güçlü altyapı ve tecrübeyle birlikte Sea Genesis Group, İngiltere pazarındaki faaliyetlerini başarıyla başlatarak küresel büyüme stratejisini hızlandırıyor. Grup, İngiltere’deki operasyonunun ardından Avrupa’nın diğer ülkelerinde de dijital kruvaziyer tur platformlarıyla pazara girmeyi planlıyor.

Crown Iris adlı yolcu gemisinde bulunan yaklaşık 1.600 İsrailli yolcunun karaya çıkmasına, adada toplanan 300’den fazla protestocu nedeniyle izin verilmedi. Göstericiler, İsrail’in Gazze’deki savaşı ve Filistinlilere yönelik muamelesine tepki göstererek, yolcuların adaya hoş gelmediğini net bir şekilde ifade etti. Protestocular, üzerinde “Soykırımı Durdurun” yazılı büyük bir pankart açtı ve Filistin bayrakları taşıdı.

Göstericiler tarafından yapılan yazılı açıklamada, Yunanistan’ın İsrail’le giderek artan ekonomik, teknolojik ve askeri ilişkileri de eleştirildi. Açıklamada, şu ifadelere yer verildi:

“Syros sakinleri olarak ama her şeyden önce insan olarak, mahallemizde yaşanan bu soykırım savaşının sona ermesine katkı sağlamak amacıyla harekete geçiyoruz.”

Olay sırasında bazı yolcuların İsrail bayrakları sallayarak ve İsrail yanlısı sloganlar atarak tepki gösterdiği bildirildi.

Gemiyi işleten İsrailli denizcilik şirketi Mano Maritime, olayı doğrulayarak şu açıklamayı yaptı:

“Gemi Syros’a ulaştı ancak Filistin yanlısı bir protesto ile karşılaştı. Yolcuların karaya çıkmasına izin verilmedi ve gemide mahsur kaldılar.”

İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar, olay sonrası Yunan mevkidaşı George Gerapetritis ile iletişime geçti. Yunan Dışişleri Bakanlığı bu teması doğrulasa da görüşmenin içeriğine dair detay vermedi.

Son yıllarda Yunanistan, İsrailli turistler için popüler bir destinasyon haline gelirken, iki ülke arasındaki siyasi ve ekonomik ilişkiler de yakınlaşmıştı. Ancak olay, Yunanistan’da İsrail’in Gazze’deki eylemlerine yönelik artan rahatsızlığı da gözler önüne serdi. Ülkede son dönemde anti-İsrail grafitiler yaygınlaşırken, Filistin’e destek mesajları taşıyan yazı ve işaretler de sıkça görülüyor.

"Kruvaziyer turizmine ilk kez sınır getiriliyor"

Barcelona Belediye Başkanı Jaume Collboni, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, "Şehirde kruvaziyer gemilerinin büyümesine ilk kez sınır konuluyor," ifadelerini kullandı. Collboni, aşırı turizme karşı sert tavrıyla biliniyor ve özellikle bir günlük kruvaziyer ziyaretlerinin Sagrada Familia gibi popüler noktalarda yoğunluğa neden olduğuna dikkat çekiyor.

2025’in ilk beş ayında kruvaziyer gemi gelişleri bir önceki yıla göre %21, yolcu sayısı ise %20 artarak 1,2 milyona ulaştı. Bu artış, 2018–2024 yılları arasındaki %20’lik büyümenin üstüne çıktı. Artan turist sayısı, şehirde konut fiyatlarının yükselmesi, çevresel baskılar ve kültürel alanlardaki kalabalıklar nedeniyle halktan tepki görüyor. Son yıllarda artan protestolar da bu rahatsızlığın göstergesi.

Yeni terminal ve sürdürülebilir liman projeleri yolda

2018’den bu yana şehir merkezindeki kruvaziyer faaliyetlerini azaltmaya çalışan Barcelona, 2023’te Las Ramblas’ın ucundaki Kuzey Terminali’ni kapattı. Yeni liman planı kapsamında mevcut bazı terminaller yıkılırken, sürdürülebilir özelliklerle donatılacak yeni Terminal C inşa ediliyor. Bu terminal, karadan enerji besleme altyapısı ve 7.000 yolcu kapasiteli modern donanımıyla öne çıkacak. Mevcut Terminal C’nin 2026 sonunda yıkılması, yeni terminalin ise 2028’de açılarak 2030 itibarıyla tam kapasiteyle çalışması planlanıyor.
Beş terminalden dördü özel şirketlerce işletilecek:
• Terminal D ve E: Carnival Corporation
• Terminal H: MSC Cruises
• Terminal G (yapım aşamasında): Royal Caribbean Group
• Terminal C ise kamuya ait olacak.

Altyapıya yatırım ve kalabalık yönetimi

Plan kapsamında Porta d’Europa Köprüsü’nün 90 milyon euroluk genişletme çalışmaları da devam ediyor. Bu projeyle liman ile şehir arasındaki bağlantı geliştirilecek. Ayrıca, A ve B terminallerinin bulunduğu rıhtım 50 milyon euro yatırımla yenilenecek; karasal enerji bağlantıları ve misafir hizmetleri geliştirilecek.

Yolcu yoğunluğunu daha iyi yönetmek adına limandan şehir merkezine düzenli otobüs seferleri planlanırken, büyük turistik alanlardaki kalabalık seviyelerini anlık gösteren dijital ekranlar da kurulacak. Böylece turistlerin şehre daha dengeli yayılması sağlanacak.

ABD Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri'ne (CDC) bağlı Gemi Hijyeni Programı (Vessel Sanitation Program) verilerine göre, 14 Mayıs 2025 itibarıyla yıl içinde 12 Norovirüs vakası kaydedildi. Bu sayı, bir önceki yılın tamamında kaydedilen 15 vakaya neredeyse eşit. 2023 yılında ise 13 vaka rapor edilmişti. Pandemi dönemindeki kısıtlamalar nedeniyle daha önceki yıllarda vaka sayıları oldukça düşüktü.

Bağışıklık düşüklüğü ve yeni virüs varyantı etkili olabilir

Alman Spiegel dergisinde yer alan habere göre uzmanlar, bu artışın başlıca nedenlerinden birinin, halk arasında yeni bir Norovirüs varyantına karşı bağışıklığın henüz yeterince gelişmemiş olması olduğunu belirtiyor. Özellikle ABD’de 2024 Ağustos – 2025 Haziran arasında Norovirüs vakalarında ciddi bir artış gözlendi; bu dönemdeki salgın sayısı, önceki yılın aynı dönemine kıyasla neredeyse iki katına çıktı. CDC’nin kriterlerine göre, bir kruvaziyer gemisinde yolcu ve mürettebatın en az %3’ünün belirtiler göstermesi halinde vaka resmi kayıtlara geçiyor.

Norovirüs: Küresel ve son derece bulaşıcı

Norovirüsler dünya genelinde yaygın olup, insanlarda görülen akut mide-bağırsak enfeksiyonlarının en yaygın nedenleri arasında yer alır. Ani başlayan şiddetli ishal ve kusma ile kendini gösteren hastalık, mide bulantısı, karın ağrısı, baş ağrısı ve halsizlik gibi belirtilerle seyreder. Özellikle çocuklar ve yaşlılarda ciddi sıvı kaybına yol açarak hayati tehlike oluşturabilir.

Norovirüs, çok düşük dozlarda bile bulaşabilen son derece bulaşıcı bir virüstür. Şu anda virüse karşı onaylı bir aşı bulunmamaktadır.

Kruvaziyer gemileri, her gün binlerce kişinin ortak alanları kullanması nedeniyle virüsün yayılması için mükemmel ortamlar oluşturur. Salgınlar genellikle bir yolcunun taşıyıcı olması, kontamine bir eşya ya da gıda maddesinin kullanılmasıyla başlar.

Salgınlar hızla büyüyebiliyor

Norovirüs’ün kısa kuluçka süresi, gemi seyahatleri sırasında birkaç bulaş dalgasının yaşanmasına neden olabilir. Hatta aynı gemide birkaç farklı seyahatte ardı ardına salgınlar görülebiliyor.

Örneğin, **lüks yolcu gemisi "Queen Mary 2"**de Mart ayında yaşanan bir salgında, CDC verilerine göre 2538 yolcunun 266’sı – yani yaklaşık %11’i – enfekte oldu. Enfekte kişiler karantinaya alındı, gemide kapsamlı dezenfeksiyon çalışmaları yürütüldü. Ancak salgının kesin kaynağı tespit edilemedi.

Yolculara uyarı

Yetkililer, yolculara kişisel hijyen kurallarına özellikle dikkat etmeleri gerektiğini hatırlatıyor. CDC ve Avrupa’daki sağlık kurumları, kruvaziyer seyahati öncesi ve sırasında el hijyenine azami dikkat edilmesini, kontamine olabilecek gıdalardan uzak durulmasını ve belirtilerin görülmesi durumunda derhal sağlık birimlerine başvurulmasını öneriyor.

Muğla’nın Fethiye ilçesine bağlı Göcek'te hizmet vermeye başlayan “Four Sisters Yachting”, kadınlara ve ailelere özel alkolsüz yat turlarıyla hem yerli hem de yabancı turistlere helal konseptli bir tatil sunuyor. Firma, Türkiye’de bu konsepti ticari boyuta taşıyan ilk olma özelliği taşıyor.

Dört kızıyla birlikte kurdu

Dört kızıyla birlikte böyle bir girişime imza attıklarını belirten firmanın kurucusu Nezir Dinler, “Göcek'te kadınlara özel turlar, aileye özel yat gezileri ve alkolsüz organizasyonlar sunuyoruz. 2024 yaz sezonunun başında hizmet vermeye başladık. Gelen yoğun talep üzerine tekne sayımızı 3’e çıkardık. Turlar, Fethiye merkezli olarak Göcek koylarında minimum 3 günlük konaklama ile düzenleniyor" dedi.

Kadın kaptan, kadın personel

Tatilcilere günde 2 ila 3 farklı doğal koy ziyaret imkanı sunduklarını anlatan Dinler, "Doğayla iç içe ve mahremiyetin ön planda olduğu izole bir tatil sağlıyoruz. Her şey dahil konseptiyle hizmet veriyoruz" bilgisini verdi. Yatlarda görev yapan kaptan ve personelin tamamı kadınlardan oluşuyor. Karma gruplar kabul edilmiyor; hizmet tamamen kadınlara özel ya da ailelere yönelik olarak veriliyor. Alkolsüz içecekler, helal sertifikalı menüler ve içerikler, muhafazakâr tatil anlayışına uygun şekilde düzenlenmiş durumda. “Pandemi sonrası bireysel ve doğayla uyumlu tatillere ilgi arttı. Bu alandaki boşluğu fark ettik ve Türkiye’de bu modeli uygulayan ilk ticari işletme olduk. Mahremiyeti ön planda tutan bir tatil anlayışı benimsiyoruz. Bu nedenle talepler beklentimizin üzerinde oldu” diyen Dinler, hizmetlerine yönelik ilgiden memnun olduklarını belirtti.

Yurt dışından gelen taleple büyüme hedefi

Menülerinde boykortedilen (İsrail ürünleri) yer vermediğini “Four Sisters Yachting”in işletmecileri, tüm ürünlerde muhafazakar hassasiyetlere uygun helal sertifikalı içerikler sunduğunu belirtiyor. Şirket, sadece yerli turist değil, başta Körfez ülkeleri olmak üzere yurt dışından gelen taleplerle de büyümeyi hedefliyor.