İran savaşı maliyetleri artırdı

Volksstimme'de yer alan habere göre THY'nin gerekçesi, son dönemde yükselen jet yakıtı fiyatları. ABD ve İsrail'in saldırılarıyla başlayan İran merkezli jeopolitik gerilimler, küresel ölçekte kerosen maliyetlerini artırarak havacılık sektörünün kârlılığını zorluyor. 2012’den bu yana operasyonel olan hat, talep açısından güçlü performans sergilemesine rağmen sürdürülebilirlik baskısı nedeniyle askıya alındı.

Leipzig için stratejik kayıp

Leipzig/Halle açısından karar, yalnızca bir hat iptali değil, küresel bağlantı kapasitesinde daralma anlamına geliyor. İstanbul üzerinden Asya, Afrika ve Orta Doğu’ya sağlanan geniş ağ erişimi kesintiye uğradı. Buna karşın şirket, hattın orta-uzun vadede yeniden açılabileceğini ve bölgenin önemini koruduğunu belirtiyor.

Yolcular Berlin’e yönlendiriliyor

Etkilenen yolcuların büyük ölçüde Berlin Brandenburg Airport üzerinden alternatif uçuşlara yönlendirileceği açıklandı. Bu durum, bölgesel havalimanlarından hub havalimanlarına doğru talep kaymasının güçlenebileceğine işaret ediyor.

Sektör genelinde daralma eğilimi

Gelişme, Avrupa havacılığında art arda gelen kapasite azaltımlarının bir parçası. Lufthansa’nın bölgesel yapılanmasında küçülmeye gitmesi ve filoda optimizasyona yönelmesi de benzer maliyet baskılarına bağlanıyor.

Öte yandan International Air Transport Association (IATA), Avrupa’da yakıt arzına bağlı operasyonel aksaklık riskine dikkat çekerek, uçuş iptallerinin artabileceği uyarısında bulunuyor.

CityLine operasyonu kapatılıyor

Alınan en dikkat çekici karar, Lufthansa’nın bölgesel iştiraki CityLine’ın tamamen kapatılması oldu. Şirket, 27 uçaktan oluşan filonun uçuş programından kalıcı olarak çıkarılacağını duyurdu. Böylece, daha önce zarar ettiği gerekçesiyle kapatılması planlanan CityLine için süreç öne çekilmiş oldu.

Uzun ve kısa hatlarda kapasite azalıyor

Lufthansa, yalnızca bölgesel operasyonları değil, geniş gövdeli filosunu da küçültüyor. Yaz sezonu sonunda dört Airbus A340 ve iki Boeing 747 olmak üzere toplam altı uzun menzilli uçağın filodan çıkarılması planlanıyor. Ayrıca 2026-2027 kış sezonunda kısa ve orta menzilli operasyonlarda kullanılmak üzere beş uçağın daha yere çekileceği açıklandı.

İdari maliyetlerde ek kesinti

Grup, operasyonel kesintilere ek olarak idari giderleri de azaltmayı hedefliyor. Personel alımı, iç etkinlikler ve dış danışmanlık hizmetlerinde yeni tasarruf önlemleri devreye alınacak. Lufthansa, daha önce açıkladığı plan kapsamında 2030’a kadar idari pozisyonda çalışan 4 bin kişiyi işten çıkarmayı hedefliyordu.

Hedef yakıt tüketimini ve maliyeti düşürmek

Şirket, alınan önlemlerin özellikle yakıt maliyetlerinde “orantısız derecede yüksek” tasarruf sağlayacağını belirtiyor. Bu kapsamda daha verimsiz uçaklar erken emekliye ayrılırken, toplam yakıt tüketimi de azaltılacak.

Lufthansa’nın yakıt ihtiyacının yüzde 80’i hedge (önceden sabitlenmiş) durumda olsa da, kalan yüzde 20’lik bölümün yüksek piyasa fiyatlarından temin edilmesi maliyet baskısını artırıyor.

Çalışanlar ve sendikalar süreçten etkileniyor

Şirket yönetimi, CityLine çalışanları için grup içinde alternatif pozisyonlar yaratmaya çalışacaklarını belirtirken, daha önce açıklanan kesintiler pilot grevlerini tetiklemişti. Nisan ayında gerçekleşen grevler nedeniyle yüzlerce uçuş iptal edilmişti.

Sektörde zincirleme etki bekleniyor

Uzmanlara göre Lufthansa’nın attığı bu adım, Avrupa havacılık sektöründe benzer maliyet odaklı küçülme kararlarının önünü açabilir. Artan yakıt fiyatları ve arz belirsizliği, önümüzdeki dönemde havayollarının kapasite planlamasında daha temkinli hareket etmesine yol açacak.

İki özel hava yolu uçuşlara başlıyor

Bu yeni düzenleme kapsamında, Centrum Airlines Taşkent–Antalya hattında haftanın 7 günü charter seferler düzenlemeye hazırlanıyor. Aynı dönemde Qanot Sharq Airlines da 29 Mayıs – 31 Ekim 2026 tarihleri arasında haftanın 1, 4, 6 ve 7. günlerinde Airbus A330 tipi uçaklarla, ekonomi ve business sınıf seçenekleriyle sefer gerçekleştirecek.

PEGAS Touristik garantili koltuk anlaşmaları yaptı

Söz konusu uçuşlar için Özbekistan’da faaliyet gösteren başta Pegas Touristik ve Aqua Travel olmak üzere birçok tur operatörü ile garantili koltuk anlaşmaları yapılması planlanıyor.

Uzbekistan Airways'in uçuşları da sürecek

Öte yandan Uzbekistan Airways, partneri Asia Lux ile birlikte charter operasyonlarını sürdürmeye devam edecek ve Taşkent–Antalya hattındaki varlığını koruyacak.

Sektör temsilcilerine göre bu gelişme, yalnızca Özbekistan pazarı için değil, aynı zamanda Türk bayraklı havayolu şirketleri açısından da yeni fırsatlar yaratacak önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.

Planlanan uçuş programları doğrultusunda, normalde 40 bin olan paket tur yolcu sayısının 2026 yaz sezonunda Özbekistan’dan Antalya’ya gelecek turist sayısının 100 bin kişiye ulaşması bekleniyor.

Krizin merkezinde Hürmüz Boğazı var

Küresel havacılık sektörünü etkileyen gelişmelerin başında Orta Doğu’daki jeopolitik kriz geliyor. İran’ın, ABD ve İsrail saldırılarına karşılık olarak Hürmüz Boğazı’nı uzun süredir kapalı tutması, jet yakıtı fiyatlarında sert artışa yol açtı ve arz güvenliğine yönelik endişeleri artırdı.

Avrupa'nın 6 haftalık jet yakıtı kaldı

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Avrupa’nın mevcut koşullarda yaklaşık altı haftalık jet yakıtı stokuna sahip olduğunu belirterek, Orta Doğu’dan gelen arzın en az yarısının ikame edilememesi durumunda yaz aylarında ciddi sıkıntılar yaşanabileceği uyarısında bulundu.

Avrupa alternatif tedarik arayışında

Avrupa ülkeleri, kaybolan arzı telafi edebilmek için ABD ve Nijerya gibi alternatif pazarlardan jet yakıtı tedarikini artırmaya çalışıyor. Ancak mevcut veriler, bu kaynakların Orta Doğu’dan gelen arzın ancak yarısından biraz fazlasını karşılayabileceğine işaret ediyor.

Bu durum, özellikle yaz sezonu öncesinde bazı havalimanlarında fiziksel yakıt sıkıntısı ve buna bağlı uçuş iptalleri riskini gündeme getiriyor.

Havayolları için maliyet baskısı artıyor

Jet yakıtı, havayolu şirketlerinin operasyonel maliyetlerinin yüzde 20 ila 40’ını oluşturuyor. Avrupa’da jet yakıtı fiyatı nisan başında ton başına 1.838 dolarla tarihi zirveye ulaştı. Bu rakam, kriz öncesinde yaklaşık 831 dolar seviyesindeydi.

EasyJet, yalnızca mart ayında artan yakıt maliyetleri nedeniyle 25 milyon sterlin ek yük oluştuğunu açıklarken, birçok havayolu maliyetleri dengelemek için hedge (fiyat sabitleme) stratejilerine başvuruyor.

Sektörde “olağanüstü durum” tartışması

Avrupa havacılık sektörü temsilcileri, olası yakıt sıkıntısı veya hava sahası kapanmalarının “olağanüstü durum” kapsamında değerlendirilmesini talep ediyor. Bu düzenleme, iptal edilen uçuşlar için havayollarının yolculara tazminat ödeme yükümlülüğünü sınırlayabilir.

Yaz sezonu için kritik süreç

Uzmanlara göre, Orta Doğu’daki arzın kısa vadede normale dönmemesi halinde Avrupa’da yaz sezonu öncesinde daha fazla uçuş iptali gündeme gelebilir. Büyük havalimanlarının önceliklendirilmesi beklenirken, küçük ve orta ölçekli destinasyonların daha fazla etkilenmesi olası görünüyor.

Hükümetten kapasiteyi iç hatlara kaydırma planı

Rusya Ekonomik Kalkınma Bakanlığı, bu gelişmeler üzerine yeni bir adım attı. Bakanlık, Ulaştırma Bakanlığı ve Rusya Federal Hava Taşımacılığı Ajansı’na (Rosaviatsiya) başvurarak, Orta Doğu hatlarında atıl kalan uçak kapasitesinin iç hatlara yönlendirilmesini önerdi. Amaç, talebin yüksek olduğu ancak doğrudan uçuş bulunmayan ya da yetersiz kalan rotalarda kapasiteyi artırmak.

Talep analizi yeni rotaları ortaya çıkardı

Ekonomik Kalkınma Bakanı Maksim Reşetnikov’un açıklamasına göre, turizm platformlarıyla birlikte yapılan analizler, Rusya içinde doğrudan uçuş bulunmayan ancak yüksek talep gören birçok destinasyonu ortaya koydu. Bu doğrultuda, yeni hatların açılması ve mevcut uçuş sayılarının artırılması planlanıyor.

Boşalan kapasite fırsata dönüştürülmek isteniyor

Söz konusu girişim, Orta Doğu uçuşlarındaki kısıtlamalar nedeniyle ortaya çıkan kapasite fazlasını değerlendirmeyi hedefliyor. Mart 2026 itibarıyla Rusya ile bölge ülkeleri arasında 62 ila 109 uçuşun iptal edildiği belirtilirken, bu durum havayolları için önemli bir operasyonel boşluk yarattı.

İç turizmde erişim artabilir

Uzmanlara göre bu hamle, yalnızca havayolu şirketlerinin kapasite kullanımını iyileştirmekle kalmayacak, aynı zamanda iç turizmi de destekleyecek. Özellikle doğrudan bağlantısı olmayan şehirler için yeni uçuşların devreye alınması, iç pazarda hareketliliği artırabilir ve bölgesel turizm ekonomilerine katkı sağlayabilir.

“Flex” “Comfort” oldu, kabin bagajı kaldırıldı

Yeni ücret sınıfı modelinin, ürünlerin kapsam ve içeriklerinin daha net tanımlandığı bir yapı sunduğunu kaydeden Corendon “Bu kapsamda, daha önce Flex adıyla sunulan ürün, Comfort adıyla yeniden konumlandırılıyor. Comfort sınıfında yapılan en dikkat çekici değişiklik ise kabin bagajı hakkının kaldırılması oldu. Bu düzenlemeyle birlikte, bagajını check-in aşamasında teslim eden yolcular için kabin içi operasyonel yoğunluğun azaltılması ve daha konforlu bir uçuş deneyimi sağlanması amaçlanıyor.” ifadelerine yer verdi.

Hat bazlı bagaj stratejisi

Yeni modelde bagaj haklarını hat tipine göre farklılaştırarak gelir yönetimi ve operasyonel verimlilik odaklı bir yapı benimsediğine dikkat çeken Corendon Airlines, “Turistik hatlarda standart bagaj hakkı ve esnek ürün seçenekleri ön plana çıkarken; Anadolu hatlarında daha yüksek bagaj hakları sunularak yolcu ihtiyaçlarına göre farklılaşan bir hizmet modeli geliştiriliyor. Bu yaklaşım, hat bazlı talep dinamiklerine uyum sağlanmasını hedefliyor.” dedi.

Operasyonel süreçlerde mevcut yapı korunuyor

Corendon Airlines’ın hayata geçirdiği bu yenilikle ücret sınıfı yapısındaki güncellemeye rağmen satış, rezervasyon ve operasyonel süreçlerde herhangi bir değişiklik bulunmuyor. Mevcut iptal ve değişiklik koşulları ile iş ortaklarının süreçleri aynı şekilde devam edecek. Yeni ücret sınıfı yapısıyla ürün gamını sadeleştirirken, segment bazlı hizmet farklılaşmasıyla rekabet gücünü artırmayı hedefliyor.

Çalışan sayısı 1000’den 200-300’e düşürülüyor

Sektör kaynakları, iFly’ın mevcut durumda yaklaşık 200–300 çalışanla yoluna devam etmeyi hedeflediğini belirtiyor. Bu kadro; uçuş ekipleri, teknik personel ile sınırlı sayıda muhasebe ve hukuk çalışanından oluşacak. Şirketin daha önce yaklaşık 1.000 kişilik bir istihdama sahip olduğu ifade edilirken, yüzlerce çalışanın işten ayrılması bekleniyor.

Faaliyet modeli kökten değişiyor

iFly’ın iş modeli de radikal biçimde dönüşüyor. Şirket, artık kendi uçuş operasyonlarını büyütmek yerine, uçaklarını ve ekiplerini kapsayan “wet lease” modeliyle Aeroflot’a hizmet veriyor. Bu kapsamda uçuş planlama, bilet satışı ve gelir yönetimi tamamen Aeroflot tarafından yürütülüyor.

Sektördeki değerlendirmeler, iFly’ın kısa vadede bağımsız uçuş operasyonlarına geri dönmesinin zor olduğu yönünde. Ancak şirketin mevcut yapısını farklı alanlara yönlendirerek yeniden konumlanabileceği ifade ediliyor.

Krizin kökeninde yaptırımlar ve filo kaybı var

2009 yılında Tez Tour’un charter hava yolu olarak kurulan iFly, pandemi öncesinde uluslararası charter pazarında faaliyet gösteriyor ve tur operatörleriyle yakın çalışıyordu. Ancak 2022 sonrası yaptırımlar, şirketin operasyonlarını ciddi şekilde sekteye uğrattı. Çin ve Belçika’da iki uçağını kaybeden şirketin filosu daralırken, çift tescil sorunları nedeniyle bazı hatlarda uçuşlar durduruldu.

2024 ve 2025 yıllarında Airbus A330 uçaklarının büyük bölümü Aeroflot’a kiralandı. Son olarak dördüncü geniş gövdeli uçağın da devredilmesiyle şirketin aktif uçuş kapasitesi fiilen sona erdi. Mevcut “wet lease” anlaşmalarının 2027 sonuna kadar devam etmesi planlanıyor.

Kârlılık durumu

Şirketin 2025 gelirleri %10 artışla 8,2 milyar rubleye ulaşırken, bunun 5,9 milyar rublesi “wet lease” faaliyetlerinden geldi. Net kâr 6,3 milyar ruble olarak açıklansa da, bu artışın büyük ölçüde döviz kalemlerinin yeniden değerlenmesinden kaynaklandığı belirtiliyor.

Öte yandan 2022–2024 döneminde biriken toplam zarar 8,6 milyar rubleyi aşmış durumda. Bu da şirketin finansal toparlanmasının hâlâ kırılgan olduğunu gösteriyor.

Zor ama rasyonel karar

Havacılık uzmanlarına göre iFly’ın attığı adım, mevcut piyasa koşullarında kaçınılmaz. Gelir üretmeyen operasyonların ve fazla personelin azaltılması, şirketin ayakta kalması için gerekli görülüyor.

“Wet lease” modelinin mevcut belirsizlik ortamında daha öngörülebilir gelir sağladığına dikkat çeken sektör temsilcileri, iFly’ın gelecekte teknik bakım gibi alanlara yönelerek iş modelini çeşitlendirebileceğini değerlendiriyor.

Arz üzerindeki baskı devam edecek

Reuters tarafından aktarılan açıklamalara göre Walsh, Hürmüz Boğazı yeniden açılsa dahi jet yakıtı arzının kısa sürede normale dönmesini beklemediğini ifade etti. Küresel petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği bu kritik geçidin yeniden faaliyete geçmesi, ham petrol akışını artırabilecek olsa da, rafineri kapasitesindeki kesintiler nedeniyle nihai ürün arzı üzerindeki baskının devam edeceği öngörülüyor.

Petrolün varil fiyatı 100 doların altına düştü ama...

ABD Başkanı Donald Trump tarafından açıklanan ve İran ile iki haftalık ateşkesi içeren plan sonrasında petrol fiyatları varil başına 100 doların altına geriledi. Ancak IATA’ya göre ham petrol fiyatlarındaki bu düşüş, jet yakıtı maliyetlerine aynı hızda yansımayacak. Bunun temel nedeni, Orta Doğu’nun küresel rafine ürün arzındaki kritik rolü ve mevcut üretim aksaklıkları.

Walsh, rafineri faaliyetlerindeki kesintilerin yalnızca jet yakıtını değil, tüm rafine petrol ürünlerini etkilediğini vurgulayarak, “Arzın ihtiyaç duyulan seviyeye dönmesi zaman alacak” değerlendirmesinde bulundu. Ham petrol ile jet yakıtı arasındaki yüksek farkın rafinerileri jet yakıtı üretimini artırmaya teşvik edebileceğini ifade etti.

Birçok hava yolu önlem almaya başladı

Söz konusu gelişmeler, halihazırda maliyet baskısı altındaki havayolu sektörünü daha da zorluyor. Son dönemde jet yakıtı fiyatlarının iki katına çıkmasıyla birlikte, özellikle Asya merkezli taşıyıcılar operasyonel önlemler almaya başladı. Birçok havayolu şirketi uçuş frekanslarını azaltırken, bazıları kalkış noktalarından ekstra yakıt yüklemeyi veya ara yakıt ikmali durakları eklemeyi tercih ediyor.

Krizin etkisi en çok ithalata bağımlı ve düşük gelirli pazarlarda hissediliyor. Vietnam, Myanmar ve Pakistan gibi ülkelerde jet yakıtı arzındaki daralma operasyonel maliyetleri hızla yukarı çekiyor. Öte yandan Çin ve Tayland jet yakıtı ihracatını durdururken, Güney Kore ise ihracatı geçen yılki seviyelerle sınırlama kararı aldı.

Kısa vadede jet yakıtı maliyeti yüksek kalacak

IATA’ya göre, ham petrol akışının yeniden başlaması halinde özellikle Çin ve Güney Kore gibi ülkelerin rafine ürün ihracatına yeniden yönelmesi bekleniyor. Ancak bu sürecin zaman alacağı ve kısa vadede jet yakıtı maliyetlerinin yüksek kalmaya devam edeceği öngörülüyor.

Mevcut tablo havayolu şirketleri açısından yalnızca kısa vadeli bir maliyet artışı değil, aynı zamanda operasyonel planlama ve rota optimizasyonu açısından da kalıcı değişimlerin habercisi olarak değerlendiriliyor. Jet yakıtı arzındaki kırılganlık, küresel havacılık sektöründe risk yönetimi ve tedarik çeşitlendirmesinin önümüzdeki dönemde daha kritik hale geleceğine işaret ediyor.

Patronlar Dünyası'nın ilgili haberi şöyle:

"Türk Hava Yolları üst yönetiminde büyük değişim. Türk Hava Yolları'nın Yönetim Kurulu ve İcra Komitesi Başkanı Ahmet Bolat ile Genel Müdür Bilal Ekşi görevden alındı. THY’nin yeni yönetim kurulu başkanı Murat Şeker olurken, Ahmet Olmuştur ise genel müdür koltuğuna oturdu.

Kulislerden sızan bilgilere göre, her iki isme de yeni görevleri tebliğ edildi. Karar, 9 Nisan’da düzenlenecek THY Genel Kurulu’nda resmiyet kazanacak.

İki isim de THY içinden

2016 yılından bu yana THY’nin mali süreçlerini (CFO) yöneten ve 2021’de yönetim kurulu üyeliğine seçilen Prof. Dr. Murat Şeker, akademik ve profesyonel geçmişiyle dikkat çekiyor. Marmara Üniversitesi Endüstri Mühendisliği mezunu olan Şeker, Minnesota Üniversitesi’nde ekonomi doktorasını tamamladıktan sonra uzun yıllar Dünya Bankası bünyesinde ekonomist olarak görev yaptı. Şeker’in başkanlık döneminde THY’nin finansal büyüme stratejilerinin ön planda olması bekleniyor.

THY kariyeri çağrı merkezinden başlıyor

Ahmet Olmuştur ise THY’nin çekirdekten yetişme kadrosundan. THY kariyerine 2000 yılında çağrı merkezinde başlayan ve kurumun hemen her kademesinde görev alan Ahmet Olmuştur, son olarak pazarlama, satış ve ticari operasyonlardan sorumlu Genel Müdür Yardımcılığı görevini yürütüyordu. Olmuştur, uluslararası eğitim geçmişi ve IATA gibi küresel kuruluşlardaki tecrübesiyle biliniyor."

İran savaşı sonrası talep yön değiştirdi

Mart ortasında yapılan açıklamaların ardından jeopolitik gelişmeler, talep yapısını önemli ölçüde değiştirdi. İran savaşı sonrası Körfez merkezli hub’ların devre dışı kalması, özellikle Asya ve kısmen Güney Afrika hatlarında Türk Hava Yolları’nın transit yolcu talebini artırdı. İstanbul aktarmalı uçuşlara yönelim güçlenirken, bu durum şirketin ana markasına ticari anlamda önemli bir avantaj sağladı.

Bu gelişmenin, 2025’te yaklaşık yüzde 55 seviyesinde olan İstanbul’daki aktarmalı yolcu oranını daha da yukarı taşıması bekleniyor.

İstanbul hem destinasyon hem aktarma merkezi

Talepteki değişime rağmen Türkiye’nin bir destinasyon olarak cazibesini koruduğunu vurgulayan Harun Baştürk, yolcuların giderek daha büyük bir kısmının İstanbul’u yalnızca bir aktarma noktası değil, aynı zamanda bir şehir turizmi destinasyonu olarak değerlendirmeye başladığını kaydetti.

Buna paralel olarak, yolcuların önemli bir bölümü de havayolunun güçlü iç hat ağı sayesinde Türkiye’nin farklı destinasyonlarına yöneliyor. Bu yapı, İstanbul’un hem küresel bir hub hem de “Türkiye’ye açılan kapı” rolünü aynı anda güçlendiriyor.

Almanya’dan geniş uçuş ağı

Türk Hava Yolları, Almanya genelinde 11 farklı havalimanından İstanbul’a uçuş gerçekleştirerek pazardaki erişimini yüksek seviyede tutuyor. Bu geniş ağ, hem doğrudan Türkiye talebini hem de transit yolcu akışını besleyen temel unsurlar arasında yer alıyor.

Antalya hattında AJet öne çıkıyor

Şirket, geçmişte gündeme gelen Frankfurt–Antalya hattında Türk Hava Yolları markasıyla yeniden uçuş başlatmayı planlamıyor. Bu hat için düşük maliyetli marka AJet konumlandırılmış durumda.

Harun Baştürk, yüksek rekabet ve kapasite fazlasının bulunduğu bu hatta AJet’in daha rekabetçi bir model sunduğunu ifade ediyor. Bu yaklaşım, grubun Almanya pazarında segment bazlı konumlandırmayı derinleştirdiğini ortaya koyuyor.

Süreç, Portekiz hükümetinin yeniden başlattığı özelleştirme planı kapsamında ilerliyor. Bu kapsamda şirketin %44,9’luk hissesi stratejik bir havayolu ortağına sunulurken, %5’lik payın çalışanlara ayrılması planlanıyor.

IAG yarıştan çekildi

International Airlines Group (British Airways’in sahibi) sürece dahil olmazken, rekabet Air France-KLM ve Lufthansa arasında şekillenmiş durumda. Her iki grubun teklif bedelleri ise henüz açıklanmadı.

Lizbon’un stratejik konumu öne çıkıyor

Air France-KLM CEO’su Benjamin Smith, TAP’in özellikle Lizbon merkezli operasyonlarının büyük stratejik değer taşıdığını vurguladı. Şirket, Lizbon’u Güney Avrupa’nın önemli bir hub’ına dönüştürmeyi ve özellikle Güney Amerika ile transatlantik bağlantıları güçlendirmeyi hedefliyor.

Grup ayrıca, TAP’in mevcut ağının Air France-KLM ve Transavia ile büyük ölçüde tamamlayıcı olduğunu ve bu sayede Avrupa genelinde bağlantıların artacağını savunuyor.

Lufthansa’dan “en iyi ortak” iddiası

Carsten Spohr ise daha önce yaptığı açıklamada Lufthansa’nın TAP için “en iyi ortak” olacağını ifade etmişti. Lufthansa’ya göre bu ortaklık, Lizbon’un Amerika ve Afrika arasında güçlü bir Atlantik hub’ı haline gelmesini sağlayacak.

Küresel ağ entegrasyonu kritik

Air France-KLM cephesi, TAP’in gruba katılması halinde Delta Air Lines ve Virgin Atlantic gibi transatlantik ortaklarla daha güçlü bir entegrasyon sağlanacağını belirtiyor.

Bu durumun, özellikle Portekiz diasporası için bağlantı seçeneklerini artıracağı ve ülkenin küresel erişimini güçlendireceği ifade ediliyor.

Süreç yılın ikinci yarısında tamamlanacak

Özelleştirme sürecinin 2026 yılının ikinci yarısında tamamlanması bekleniyor. Nihai karar, yalnızca finansal tekliflere değil, aynı zamanda stratejik uyum ve TAP’in uzun vadeli büyüme potansiyeline göre şekillenecek.

Air BP tarafından uygulanan kısıtlamaların en az 9 Nisan’a kadar sürmesi bekleniyor. Amaç, mevcut stokları kritik uçuşlar için korumak.

Öncelik uzun mesafe ve acil uçuşlarda

Yayımlanan NOTAM’lara göre, yakıt dağıtımında öncelik; ambulans uçuşları, devlet uçuşları ve üç saatten uzun menzilli seferlere verilecek. Kısa mesafeli uçuşlar için ise uçak başına 2.000 litre yakıt üst sınırı uygulanıyor.

Sektör kaynaklarına göre bu miktar, Boeing 737 ve Airbus A320 gibi dar gövdeli uçaklar için bir saatten kısa uçuş süresine karşılık geliyor. Bu durum, ön yakıt ikmali yapılmadan iç hat ve bazı kısa/orta mesafe uçuşların operasyonunu fiilen imkânsız hale getiriyor.

Tedarik zinciri kırılganlığı ortaya çıktı

Havalimanı işletmecileri krizin etkisini sınırlı göstermeye çalışsa da, yaşanan gelişmeler Avrupa’nın yakıt tedarik zincirindeki kırılganlığı gözler önüne seriyor. SAVE Group, sorunun tek bir tedarikçiden kaynaklandığını ve alternatif sağlayıcıların devrede olduğunu belirtirken, operasyonların büyük ölçüde sürdüğünü açıkladı.

Öte yandan bazı bölgesel havalimanları, mevcut stokların birkaç hafta daha yeterli olduğunu ifade ederek kısa vadeli riskleri sınırlı görse de belirsizlik devam ediyor.

Hürmüz Boğazı krizin merkezinde

Krizin temelinde, küresel enerji arzı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanma yer alıyor. Avrupa’ya giden petrol tankerlerinin akışındaki aksama, jet yakıtı tedarikini doğrudan etkiliyor.

Lufthansa, durumun özellikle Asya pazarında hissedilmeye başlandığını ve Hürmüz’deki krizin uzaması halinde yakıt arz güvenliğinin ciddi risk altına gireceğini açıkladı. Bazı bölgelerde jet yakıtı fiyatlarının %100’ün üzerinde artış gösterdiği belirtiliyor.

Ryanair’den yaz sezonu uyarısı

Avrupa’nın en büyük düşük maliyetli taşıyıcılarından Ryanair, gelişmeleri yakından izlediklerini duyurdu. Şirket, mevcut yakıt stoklarının Mayıs sonuna kadar yeterli olduğunu belirtirken, İran’daki savaşın uzaması halinde yaz sezonunda uçuş iptallerinin gündeme gelebileceği uyarısında bulundu.

Tur operatörleri hızla uzaklaşıyor

Kriz derinleşirken, Azur Air’in en önemli iş ortakları da alternatif arayışına girdi. Büyük tur operatörleri Anex Tour ve Intourist, operasyonlarını farklı hava yolu şirketlerine kaydırmaya başladı.

https://kompromat1.online’de yer alan habere göre, Azur Air ile güçlü bağını sürdüren tek büyük oyuncu ise, Wildberries tarafından satın alınan, Fun&Sun olarak öne çıkıyor. Bu durum, pazarda Azur Air’in olası bir satın alma veya yeniden yapılandırma sürecine girdiği yönündeki spekülasyonları artırıyor.

Yakıt ek ücretleri krizi tırmandırdı

Nisan ayı başından itibaren Fun&Sun’ın seyahat acentelerinden Azur Air uçuşları için ek yakıt ücretleri talep etmesi, sektörde yeni bir gerilim yarattı. Tur operatörü, bu ücretlerin ödenmemesi halinde önceden satılmış turların iptal edilebileceği uyarısında bulundu.

Öte yandan Azur Air yönetimi, bu kararın kendi inisiyatiflerinde olmadığını belirterek mesafe koydu. Sektör kaynakları, bu gelişmeyi “potansiyel yeni yatırımcının piyasaya erken müdahalesi” olarak yorumluyor.

Üst yönetimde dikkat çeken ayrılıklar

Şirket içinde yaşanan üst düzey ayrılıklar da dikkat çekiyor. Teknik tarafta operasyon ve uçuş güvenliği sorumluları dahil olmak üzere birçok kilit yönetici görevlerinden ayrıldı. CEO Yevgeny Korolev’in de görevden ayrılabileceği konuşuluyor.

Havacılık sektöründe bu tür eş zamanlı yönetim değişimleri, genellikle sahiplik değişimi veya büyük ölçekli yeniden yapılanma süreçlerinin habercisi olarak değerlendiriliyor.

Regülatör baskısı ve “zorunlu satış” senaryosu

Azur Air’in daha önce de benzer şekilde regülasyon baskısıyla karşı karşıya kaldığı bilinirken, mevcut süreçte bu baskının daha sert olduğu görülüyor. Sektör kulislerinde, şirketin manevra alanının daraldığı ve bir satış anlaşmasına zorlanabileceği konuşuluyor.

Wildberries bağlantısı ve büyüme stratejisi

İddialara göre, sürecin arkasında, Azur Air’e yönelik ilginin arkasında Devlet Başkanlığı İdaresi Başkanı Anton Vayno ve senatör Süleyman Kerimov gibi Wildberries ile bağlantılı güçlü isimler bulunuyor. Şirketin son dönemde lojistik ve ulaşım alanında yaptığı yatırımlar — “Gruzovichkof, Taxovichkof ve Citymobil” gibi markaların satın alınması — bu stratejiyi destekler nitelikte.

Olası bir Azur Air satın alması, Wildberries’in turizm taşımacılığına giriş yaparak dikey entegrasyonunu güçlendirmesi anlamına gelebilir.

Azur Air’in kontrolü şu anda kimde?

Bilinenin aksine Azur Air’in kontrolü şu anda ANEX Grubu’nda veya Neşet Koçkar’da değil. Azur Air’in kontrolü 2022 yılından bu yana, Serhat Koçkar’da bulunuyor. Yani fiili olarak iki şirket arasında herhangi bir bağ bulunmuyor. Durum 2026 charter anlaşmalarında da net şekilde görülüyor. ANEX Tour ile Intourist’in Azur Air ile herhangi bir charter anlaşması bulunmuyor.

2024 yılında yaşanan finansal krizi aşmak amacıyla 380 milyon euro tutarında tahvil ihraç eden şirket, şimdi bu borcun kupon (faiz) ödemelerini karşılamakta zorlanıyor. Önümüzdeki ödeme dönemi için gerekli olan 27,5 milyon euroluk kaynak henüz sağlanabilmiş değil.

Bu gelişme üzerine Air Baltic, ana hissedarı olan Letonya hükümetiyle yeni bir finansman paketi için görüşmeler yürütüyor. Kamu desteği, şirketin kısa vadeli yükümlülüklerini yerine getirebilmesi açısından kritik önem taşıyor.

Son yıllarda filo ve hat ağını genişleterek büyüme stratejisi izleyen Air Baltic, Baltık havacılık pazarında kilit oyunculardan biri konumunda. Ancak mevcut finansal kırılganlık, yalnızca şirketin operasyonlarını değil, bölgedeki hava ulaşımı dengesini de etkileyebilir.

Sektör analistlerine göre şirketin önünde iki temel senaryo bulunuyor: Hissedar ve kreditörlerle yeniden yapılandırma anlaşmasına varmak ya da daha derin bir finansal krizle karşı karşıya kalmak.

Önümüzdeki aylarda Air Baltic’in atacağı adımlar, hem şirketin geleceğini hem de Baltık bölgesindeki havacılık arzını doğrudan belirleyecek. Yatırımcılar açısından ise süreç, yüksek risk ve belirsizlik içeren bir dönem olarak değerlendiriliyor.

Artık iki katına çıkan jet yakıtı maliyetleri, yükselen bilet fiyatları ve buna bağlı düşen rezervasyonlar havayollarını zorluyor. Ayrıca yakıtın sadece pahalı değil, bazı bölgelerde sınırlı olabileceği endişesi de öne çıkıyor.

Lufthansa iki aşamalı kriz planı hazırladı

Lufthansa yönetimi bu gelişmeler üzerine iki aşamalı kriz paketi hazırladı.

İlk aşamada 20 uçağın operasyon dışı bırakılması planlanıyor. Bu, grubun toplam kapasitesinin yaklaşık %2,5’ine karşılık geliyor. Alman gazetesi FAZ’a konuşan Lufthansa CEO’su Carsten Spohr, bu adımın kış sezonunu atlatmak için yeterli olmasını umduklarını belirtti.

Gerekirse ikinci aşamada kapasite yüzde 5’e kadar düşürülebilir ve yaklaşık 40 uçak yere indirilebilir.

Küresel ölçekte benzer adımlar

ABD’de United Airlines halihazırda kapasite kesintilerine başladı. Güney Kore’de ise Korean Air dahil olmak üzere büyük taşıyıcılar artan maliyetleri dengelemek için “acil durum modu”na geçti.

Yakıt fiyatı bir ayda ikiye katlandı

Uluslararası Hava Taşımacıları Birliği (IATA) verilerine göre jet yakıtı fiyatları yıllık bazda yüzde 116 artarken, Şubat-Mart 2026 döneminde iki katına çıktı. Bu artış, havayollarının maliyetlerini hızla yukarı çekerken talep tarafında da baskı yaratıyor.

Hedge stratejisi sınırlı koruma sağlıyor

Lufthansa, 2026 yılı yakıt ihtiyacının yüzde 80’inden fazlasını hedge etmiş durumda. Ayrıca 2027 için de yaklaşık yüzde 40 oranında koruma sağlandı. Ancak Spohr’a göre bu durum tam bir güvence değil. Şubat ayında 1,4 milyar euroya mal olan yakıtın bugün yaklaşık iki katına çıkması, hedge edilmeyen kısmın maliyetini ciddi şekilde artırıyor.

Asya’da ilk arz sinyalleri

Yakıt arzına ilişkin riskler özellikle Asya’da hissedilmeye başladı. Bazı havalimanları ek uçuşları kabul etmezken, yakıt ikmali kısıtlamaları gündeme geliyor. Spohr, “Kıtlık yaşanacaksa önce Avrupa dışında görülür” diyerek riskin coğrafi dağılımına dikkat çekti.

Havayolları fiyat artırıyor, uçuşları azaltıyor

Kriz küresel ölçekte farklı tepkilere yol açtı. Japon taşıyıcılar Avrupa hatlarında yakıt ek ücretlerini neredeyse iki katına çıkardı, Thai Airways bilet fiyatlarını yüzde 15’e kadar artırdı, Bangkok Airways artışı yüzde 20’ye çıkardı; Vietnam, Malezya ve Filipinler’de bazı havayolları uçuşlarını azalttı Çin’de ise devlet destekli havayolları, artan maliyetler ve zayıflayan talep nedeniyle baskı altında.

Tedarik zinciri ve jeopolitik riskler

Çin’in jet yakıtı ihracatını kısıtlaması küresel arz endişelerini artırdı. Özellikle Çin’den yüksek oranda yakıt tedarik eden ülkeler için risk büyüyor. Asya ve Okyanusya’da yakıt fiyatlarının dünya ortalamasının 2,4 katına çıkması, bölgesel dengesizliklerin derinleştiğini gösteriyor.

Operasyonel planlama zorlaşıyor

Lufthansa, uzun menzilli uçuşlarda sadece varış noktasında yakıt bulunabilirliğini değil, gerekirse alternatif yakıt ikmal noktalarını da değerlendiriyor.

Şirket, Körfez hattındaki uçuşların azalmasıyla Asya’ya alternatif rotalar planlarken, Hindistan gibi pazarlarda ek uçuş izinleri aldı.

Hükümetler iç pazarı korumaya yöneliyor

Bazı ülkeler iç yakıt arzını güvence altına almak için önlemler alıyor. Çin ihracatı kısıtlarken, Güney Kore ihracatı azaltıyor. Japonya’da ise yabancı havayollarına yakıt kısıtlamaları uygulanabildiği belirtiliyor.

Singapur ise sürdürülebilir yakıt için planlanan çevre vergisini erteleyerek sektöre kısa vadeli rahatlama sağlamayı tercih etti.

Ek seferlerin nisan ayı sonundan itibaren kademeli olarak devreye alınması planlanıyor.

10 Rus şehrinden Antalya’ya direkt uçuş

Aeroflot Group, Antalya operasyonunu Moskova dışındaki şehirlerden de genişletiyor. Buna göre, yaz sezonunda Rusya’nın St. Petersburg, Vladikavkaz, Yekaterinburg, Kazan, Mineralnye Vody, Nizhny Novgorod, Novosibirsk, Samara, Ufa ve Krasnodar şehirlerinden Türkiye’nin turizm merkezine direkt uçuşlar düzenlenecek.

2025’te 675 bin yolcu taşındı

2025 yılında Aeroflot ve grup bünyesindeki Rossiya Airlines, Moskova–Antalya hattında toplam 675 binden fazla yolcu taşıdı. Bu rakam, 2024 yılına göre %7 artışa işaret ediyor.

Mısır uçuşlarında da artış açıklanmıştı

Havayolu şirketi daha önce, artan talep nedeniyle Mısır uçuşlarında da kapasite artışına gideceğini duyurmuştu. Moskova çıkışlı olarak Hurghada ve Sharm El Sheikh destinasyonlarına geçen sezona kıyasla 14 ek sefer planlandığı belirtildi.

Ancak asıl sert etki jet yakıtında görüldü. Sektör verilerine göre jet yakıtı fiyatları yaklaşık iki katına çıkarak varil başına 197 dolar seviyesine ulaştı. Havayolu maliyetlerinin yüzde 20 ila yüzde 40’ını oluşturan yakıt giderlerindeki bu sıçrama, şirketleri hızla aksiyon almaya zorladı.

Kapasite daralıyor, rotalar uzuyor

Artan maliyetler sadece fiyatlara değil, operasyonel yapıya da doğrudan yansıdı. Körfez merkezli hava ulaşımında kritik öneme sahip Dubai, Doha ve Abu Dabi gibi hub’lar üzerindeki riskler nedeniyle uçuş rotaları yeniden planlanıyor.

Bu durum uçuş sürelerinin uzamasına, yakıt tüketiminin daha da artmasına ve bazı hatlarda kapasitenin daralmasına neden oluyor. Özellikle Asya–Avrupa koridorunda artan direkt uçuş talebiyle birleşen bu gelişmeler, doluluk oranlarını yükseltirken bilet fiyatlarını da yukarı çekiyor.

Havayolları fiyat artırıyor, uçuş kesiyor

Küresel ölçekte birçok havayolu şirketi, artan maliyetleri dengelemek için fiyat artışları, ek ücretler ve kapasite kesintileri uygulamaya başladı. Bazı hava yollarının krize verdiği yanıtlar şöyle:

• Cathay Pacific: 1 Nisan itibarıyla uzun menzil uçuşlarda yakıt ek ücretini %34 artırdı.
• SAS Scandinavian Airlines: Nisan ayında yaklaşık 1.000 uçuşu iptal ederken kısa ve uzun menzilde ciddi fiyat artışlarına gitti.
• Qantas: Avrupa hatlarında doluluk oranları zirveye çıkarken fiyatlar yukarı yönlü revize edildi.
• Air India ve Air India Express: İç ve dış hatlarda kademeli yakıt ek ücretleri devreye alındı.
• Air France-KLM: Uzun menzil ekonomi sınıfı biletlerde ortalama 50 euro artış yaptı.
• Thai Airways: Fiyatlar %10-15 yükselirken erken rezervasyon öneriliyor.
• Air New Zealand: 1.100 uçuş iptal edildi, 44.000’den fazla yolcu etkilendi.
• SunExpress: Türkiye–Avrupa hatlarında geçici yakıt ek ücreti uygulamasına geçiyor.
• United Airlines: Karlı olmayan hatlarda kesintiye gidiyor.

Bu gelişmeler, sektör genelinde “fiyat artışı + kapasite daralması” ikilisinin kalıcı bir trende dönüşebileceğine işaret ediyor.

Asya pazarında kırılganlık artıyor

Özellikle Güney Kore pazarı, yüksek dolar kuru ve ithal yakıta bağımlılık nedeniyle krizi daha sert hissediyor. Güney Kore merkezli hava yolu şirketi T'way Air 16 Mart’ta kriz yönetimi başlatırken, Asiana Airlines maliyetleri yeniden yapılandırma sürecine girdi.

Bununla birlikte Vietnam ve ABD hatlarında ciddi kapasite kesintileri görülüyor. Phu Quoc, Da Nang gibi turistik destinasyonlar ile New York, Los Angeles ve San Francisco gibi ana hub’larda uçuşlar azaltılıyor.

B2B perspektif: Maliyet baskısı kalıcı olabilir

Sektör profesyonelleri için en kritik başlık, enerji fiyatlarının orta vadede yüksek kalma ihtimali. Petrol fiyatlarının 2027’ye kadar 100 doların üzerinde seyretmesi beklentisi, havayollarının yakıt hedge stratejilerini yeniden gözden geçirmesine, daha kârlı hatlara odaklanmasına ve dinamik fiyatlama modellerini daha agresif kullanmasına neden oluyor.

Büyük taşıyıcılar hedge avantajıyla görece daha dayanıklı kalırken, düşük maliyetli ve küçük ölçekli oyuncular daha yüksek risk altında bulunuyor.

Talep güçlü, ancak riskler büyüyor

Tüm maliyet baskısına rağmen yolcu talebinde belirgin bir düşüşün yaşanmaması dikkat çekiyor. Bu durum kısa vadede havayollarına nefes aldırsa da, uzun vadede sürdürülebilirlik açısından soru işaretleri yaratıyor. Özellikle kapasite daralması, artan fiyat hassasiyeti ve jeopolitik belirsizlik önümüzdeki dönemde sektörde dalgalanmanın devam edeceğine işaret ediyor.

Havacılık, jeopolitik risklere yeniden bağımlı

Sonuç olarak ABD ve İsrail’in başlattığı bu savaş küresel havacılığın enerji ve jeopolitik dengelere ne kadar hassas olduğunu bir kez daha ortaya koydu. Artan yakıt maliyetleri doğrudan bilet fiyatlarına yansırken, uçuş ağları yeniden şekilleniyor.

Bu durum, tur operatörlerinden havayollarına kadar turizm sektöründeki oyuncular için daha dikkatli kapasite planlaması, fiyat yönetimi ve risk dağıtımı gerektiren yeni bir dönemin başladığına işaret ediyor.

Almanya’nın Münih kentinde bulunan Franz Josef Strauss Havalimanı’ndan Lufthansa Hava Yolları’na ait Airbus A320neo tipi, LH-1742 sefer sayılı uçak, 180 yolcusu ile sabah saatlerinde İstanbul Havalimanı’na indi. Uçak tören ile karşılanırken, havalimanı yetkilileri ilk sefer için yolcuları terminal binasında çiçeklerle karşıladı. Terminalde uçağın yolcularına yiyecek ve içecek ikramında bulunuldu.

Her gün karşılıklı uçuş imkanı

Havacılık dünyasında “connectivity” (bağlanabilirlik) açısından kritik öneme sahip olan bu rota, haftanın 7 günü karşılıklı olarak operasyon merkezleri arasında köprü kuracak. Yeni seferlerin, Türkiye ile Avrupa arasındaki hava trafiğini güçlendirmenin yanı sıra, Münih üzerinden gerçekleşecek aktarmalı uçuşlar için de yolculara geniş bir yelpaze sunması bekleniyor.

Başbakan Yardımcısı ve Toplum ve Bölge Kalkınma Bakanı Oleksii Kuleba tarafından imzalanan 16 Mart tarihli karar, sivil havacılık operasyonlarının güvenli şekilde yeniden başlatılmasını planlayacak danışma organını oluşturuyor. Rusya’nın Şubat 2022’de başlattığı operasyon sonrası Ukrayna hava sahası ticari uçuşlara kapalı kaldı, tüm yolcu seferleri durduruldu ve havayolu şirketleri hizmetlerini belirsiz süreliğine askıya almak zorunda kaldı.

Uçuşların aşamalı ve güvenli şekilde yeniden başlatılmasını sağlayacak

Çalışma grubu, havalimanlarının hazır olma durumu, hava trafik yönetimi yetenekleri ve güvenlik protokollerini değerlendirerek uçuşların aşamalı ve güvenli şekilde yeniden başlatılmasını planlayacak. Görev gücü hem yüz yüze hem de sanal ortamda toplantılar yapacak ve kritik havacılık altyapısının korunmasına dair öneriler geliştirecek.

Birçok kurumla iş birliği yapılacak

Grubun başkanlığını Serhii Derkach üstlenirken, hükümet organları, acil durum hizmetleri, havacılık otoriteleri ve altyapı ajansları gibi geniş bir paydaş yelpazesi sürece dahil edilecek. Çalışma grubunda ayrıca Devlet Havacılık İdaresi, Ukrayna hava navigasyon hizmetleri ve silahlı kuvvetlerden üst düzey temsilciler bulunuyor. Uluslararası kuruluşlarla da görüşmeler yapılacak; IATA ve ICAO ile iş birliği planlanıyor.

Öncelik Kiev ve Lviv havalimanlarında

Özellikle Kiev Boryspil, Kiev Zhuliany ve Lviv Danylo Halytskyi uluslararası havalimanları, ilk açılacak noktalar olarak değerlendiriliyor. Lviv, cephe hattından uzaklığı ve Polonya sınırına yakın konumuyla stratejik avantaj sunuyor. Savaş öncesi yılda 1,8 milyon yolcu ağırlayan Lviv, yeni terminaliyle yıllık 5 milyon yolcu kapasitesine sahipti ve 15 havayolu ile 60 destinasyona bağlantı sağlıyordu.

Zelenski öncelikle Kiev Boryspil’in açılmasını istiyor

Ancak Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski, sembolik ve stratejik önemi nedeniyle öncelikli olarak Kiev Boryspil’in açılması gerektiğini vurguluyor. Uçuşların yeniden başlatılması; askeri, düzenleyici ve ticari faktörlerin karmaşık birleşimine bağlı olacak. Sigorta mekanizmaları ve güvenlik garantileri de kritik rol oynuyor.

En büyük darbe Körfez havayollarına

Krizin merkezinde yer alan Körfez bölgesi, özellikle havacılık açısından kritik bir konumda bulunuyor. Dubai, Doha ve Abu Dabi gibi küresel aktarma merkezleri, savaşın etkilerini doğrudan hissediyor.

Bu merkezlerin gücü, Avrupa, Asya, Afrika ve Kuzey Amerika arasındaki yolcu akışını bir araya getirmelerinden geliyor. Ancak artan güvenlik riskleri ve operasyonel zorluklar, bu modeli ciddi şekilde zayıflatmış durumda.

Operasyonlar zorlaştı, hatlar uzadı

Havayolları uçuşlarını sürdürse de operasyonlar artık çok daha karmaşık. Bazı şirketler faaliyetlerini geçici olarak farklı ülkelere kaydırmak zorunda kaldı. Örneğin Gulf Air ve Kuwait Airways operasyonel esneklik sağlamak için alternatif çözümler geliştirdi.

Buna karşılık, daha uzun uçuş rotaları ve kapalı hava sahaları nedeniyle maliyetler hızla yükseliyor. Özellikle yakıt tüketimi ciddi şekilde artarken, kerosen fiyatlarındaki yükseliş havayollarının finansal dengesini zorluyor.

Fiyatlar yükseliyor ama kazanan yok

Bazı taşıyıcılar kısa vadede fiyat artışlarıyla gelirlerini artırsa da, uzmanlara göre bu durum sürdürülebilir değil. Thai Airways ve Singapore Airlines gibi şirketler belirli hatlarda avantaj sağlasa da, genel tablo sektör genelinde maliyet baskısının ağır bastığını gösteriyor.

Eiselin’e göre bilet fiyatlarındaki artış, şirketlerin fırsatçılığından çok arz-talep dengesinin bozulmasından kaynaklanıyor. Kapasite düşerken talep yüksek kalınca fiyatların yükselmesi kaçınılmaz hale geliyor.

Kapasite kesintileri ve yakıt riski

Krizin bir diğer sonucu da kapasite daralması. United Airlines gibi bazı büyük taşıyıcılar uçuş programlarını azaltacaklarını açıkladı.

Riskin büyüklüğü savaşın süresine bağlı

Uzmanlara göre sektörün karşı karşıya olduğu riskin boyutu, savaşın ne kadar süreceğine bağlı. Kısa vadeli bir kriz yönetilebilir görülse de, uzayan bir çatışma özellikle finansal olarak zayıf havayollarını ciddi şekilde tehdit ediyor.

Buna karşın Emirates ve Qatar Airways gibi güçlü bilanço yapısına sahip şirketler daha dayanıklı bir profil çiziyor. Ancak bu şirketlerin bile uzun süreli bir krizde baskı altında kalacağı belirtiliyor.

Devlet desteği kritik rol oynuyor

Körfez havayollarının en önemli avantajlarından biri, devlet destekli yapıları. Bu durum, kriz dönemlerinde finansal dayanıklılığı artırıyor. Ancak aynı zamanda bu havayolları, bölgenin ticaret, turizm ve küresel bağlantı modelinin de temelini oluşturuyor.

Algı hasarı ve toparlanma sorusu

Tüm bu gelişmeler, Körfez’in “güvenli aktarma merkezi” imajına zarar vermiş durumda. Ancak geçmiş krizlerde olduğu gibi talebin zamanla geri dönmesi bekleniyor.

Sektörün önündeki temel soru net: Bu kriz ne kadar sürecek? Çünkü havacılıkta dengeleri belirleyen asıl faktör artık talep değil, zaman.

Asya havacılık sektörünü kriz vurdu

ABD ve İsrail’in saldırıları nedeniyle İran’ın Hürmüz Boğazı’nın kapatması, küresel havacılık sektörünü derin bir jet yakıtı krizine sürükledi. Asya’da başlayan uçuş iptalleri ve rekor fiyat artışlarının kısa sürede Avrupa ve ABD’ye yayılması bekleniyor.

Tedarik zinciri kırıldı: Hürmüz Boğazı’nın kapalı olması, küresel rafinerilerin ikame edemeyeceği boyutta bir yakıt açığı yarattı. Mart ve Nisan aylarında toplam 37 milyon varil jet yakıtının kaybolacağı öngörülüyor.

Asya alarm veriyor: Çin ihracatı kısıtlarken, Vietnam'dan Yeni Zelanda'ya kadar pek çok havayolu şirketi yakıt yokluğu ve maliyetler nedeniyle yüzlerce uçuşu iptal etti.

Avrupa ve ABD tehdit altında: Basra Körfezi’nden gelen yakıta bağımlı olan Avrupa’nın birkaç hafta içinde benzer bir dar boğaz yaşaması bekleniyor. ABD’de ise özellikle dışa bağımlı olan Batı kıyıları risk grubunda.

Bilet fiyatlarına "kaçınılmaz" zam: IATA verilerine göre jet yakıtı fiyatları yılbaşından bu yana ikiye katlandı. Bu durumun yolculara yüksek bilet fiyatları ve ek yakıt ücretleri (bazı rotalarda yolcu başı +400$) olarak yansıması kaçınılmaz görülüyor.