Mayıs ve Haziran ayları için 300 frekans azalttığı hatırlatıldı

Rusya merkezli bazı kaynaklarda, mayıs ve haziran aylarını kapsayan dönemde 300’den fazla uçuşun iptal edildiği ve havayolunun bazı uluslararası hatlarda kademeli daralmaya gittiği öne sürüldü. Bu gelişmenin, küresel jeopolitik riskler, Avrupa pazarındaki talep düşüşü ve artan yakıt maliyetleriyle bağlantılı olduğu ifade ediliyor.

“Türkiye’ye dönük arz tarafında ciddi bir boşluk yok”

Buna karşın sektör temsilcileri, Türkiye hattında arz tarafında ciddi bir boşluk oluşmadığını vurguluyor. Tur operatörlerine göre iptal edilen uçuşların önemli bölümü charter segmentinde yer alırken, yolcular alternatif taşıyıcılara yönlendiriliyor. Bu kapsamda Southwind Airlines gibi havayolları devreye girerek kapasiteyi dengelemeye katkı sağlıyor.

Paket tur fiyatları değişmeyecek

Operatörler, uçuş değişikliklerine rağmen paket tur fiyatlarının sabit kaldığını ve yolculardan ek ücret talep edilmediğini belirtiyor. Ancak hizmet standardı açısından farklılıklar dikkat çekiyor. Örneğin, bazı alternatif uçuşlarda ikram hizmeti sunulmazken, bagaj hakkının da daha düşük seviyede olduğu ifade ediliyor. Bu durum, özellikle hizmet kalitesi ve bagaj avantajı nedeniyle Türk Hava Yolları tercih eden yolcular açısından önemli bir değişiklik olarak öne çıkıyor.

Bütçeli hava yolları öne çıkıyor

Pazar dinamiklerine bakıldığında, talep tarafında daha ekonomik seçeneklere yönelim dikkat çekiyor. Pegasus Airlines ve AJet gibi düşük maliyetli taşıyıcıların bu süreçte daha fazla tercih edildiği belirtiliyor. Bu eğilim, havayollarının kapasite planlamasını doğrudan etkileyen unsurlar arasında yer alıyor.

Türkiye uçuşları planlandığı şekilde devam ediyor

Tur operatörleri, mevcut durumda Türkiye uçuşlarında operasyonların planlandığı şekilde devam ettiğini ve özellikle Antalya ile Dalaman hatlarında charter programlarının sürdüğünü vurguluyor. Ayrıca pazarda birden fazla havayolu alternatifinin bulunması, olası kapasite daralmalarının fiyatlara yansımasını sınırlayan temel faktör olarak değerlendiriliyor.

Uzmanlara göre, mevcut daralmanın belirli bir seviyede kalması halinde Rusya çıkışlı Türkiye turizminde ne bilet fiyatlarında keskin bir artış ne de ciddi bir kapasite sorunu bekleniyor. Ancak talepteki genel yavaşlama ve maliyet baskıları, sezonun geri kalanında pazarın seyrini belirleyecek temel unsurlar olmaya devam edecek.

Türk Hava Yolları tarafından yapılan açıklamada; Suriye’nin başkenti Şam, Lübnan’ın başkenti Beyrut ve ve Ürdün’ün başkenti Amman’a dönük seferlerin 1 Mayıs’tan itibaren yeniden başlatılacağı ifade edildi.

Söz konusu hatlar ABD ve İsrail’in İran’a dönük saldırılarının başladığı 28 Şubat’tan bu yana kapalı bulunuyordu.

Birçok hat ekonomik olmaktan çıktı

FIA bünyesinde yer alan Air India, IndiGo ve SpiceJet gibi büyük taşıyıcılar, mevcut maliyet ortamının birçok hattı ekonomik olmaktan çıkardığını ve fiyatların bu seviyede kalması halinde operasyonları gözden geçirilmek zorunda kalınacaklarını belirtti.

Yakıt masrafı km başına 200 bin rupiyi aştı

Sektördeki temel sorun, havacılık türbin yakıtı (ATF) fiyatlarındaki sert artış. Ortadoğu ve Körfez bölgesindeki jeopolitik gerilim nedeniyle son dönemde yakıt fiyatlarının kilometre başına 200 bin rupi (2.100 dolar) seviyesini aşması ülkedeki havacılık sektörünü zor durumda bıraktı.

Normal şartlarda havayolu maliyetlerinin yüzde 30-40’ını oluşturan yakıt giderleri, mevcut tabloda yüzde 55-60 seviyelerine kadar yükselmiş durumda. Bu değişim, sektörün kârlılığını ciddi şekilde aşındırırken, özellikle uluslararası hatlarda fiyatlama esnekliğinin sınırlı olması nedeniyle maliyet artışlarının yolcuya yansıtılması zorlaşıyor.

Tüketim vergisi ve KDV indirimi talebi

Mevcut koşulların nakit akışları üzerinde de baskı yarattığını ve finansal riskleri artırdığını belirten FIA, hem kısa vadeli hem de yapısal önlemler talep etti. Kısa vadede jet yakıtı üzerindeki yüzde 11’lik tüketim vergisinin geçici olarak kaldırılmasını talep eden federasyon, eyalet bazında yüzde 25’e kadar çıkabilen KDV oranlarının da düşürülmesini istedi

Uzun vadede ise sektör, jet yakıtı fiyatlandırmasında daha öngörülebilir bir mekanizma talep ediyor. Özellikle rafineri marjları ile ham petrol fiyatları arasındaki uyumsuzluğun, petrol fiyatları düşse bile jet yakıtının yüksek kalmasına neden olduğu ve bunun planlama süreçlerini zorlaştırdığı ifade ediliyor.

Tedbir almak kaçınılmaz hale gelecek

Havayollarına göre bu durum yalnızca maliyet artışı değil, doğrudan operasyonel sürdürülebilirlik sorunu yaratıyor. Yakıt fiyatlarının yüksek seviyelerde kalması halinde kapasite azaltımı, hat optimizasyonu ve bilet fiyatlarında artış kaçınılmaz görünüyor.

Küresel ölçekte de benzer bir eğilim dikkat çekerken, birçok havayolu şirketi artan yakıt maliyetlerini dengelemek için ya fiyat artışına gidiyor ya da düşük kârlı hatları askıya alıyor. Hindistan’da ise şirketler şu ana kadar maliyet artışının bir kısmını absorbe etmeyi başarsa da, sektör temsilcileri bu durumun sürdürülebilir olmadığını vurguluyor.

İşte havayolu şirketlerinin güncel uçuş durumları ve operasyonel kararları:

Avrupalı taşıyıcılarda uzun süreli iptaller

• Lufthansa Grubu: Lufthansa, Swiss, Austrian, Brussels Airlines ve Edelweiss; Dubai ve Tel Aviv uçuşlarını 31 Mayıs’a kadar askıya aldı. Abu Dabi, Amman, Beyrut ve Riyad dahil pek çok noktaya uçuşlar 24 Ekim’e kadar durduruldu.
• Air France-KLM: Air France; Tel Aviv, Beyrut, Dubai ve Riyad seferlerini 10 Mayıs’a kadar askıya alırken; KLM, Riyad ve Dubai uçuşlarını 14 Haziran’a kadar durdurdu.
• British Airways (IAG): Orta Doğu kapasitesini düşüren şirket, Cidde rotasını kalıcı olarak kapattı. Dubai ve Doha seferlerini Temmuz ayından itibaren günde bire indirme kararı aldı.
• Aegean Airlines: Tel Aviv uçuşlarına kademeli olarak dönmeyi planlayan şirket, Beyrut uçuşlarını 26 Haziran, Dubai uçuşlarını ise 29 Haziran’a kadar iptal etti.
• LOT Polish Airlines: Tel Aviv uçuşlarını 31 Mayıs, Riyad uçuşlarını ise 30 Haziran’a kadar askıya aldı.

Kuzey Amerika ve Asya Pasifik hattı

• Delta & Air Canada: Delta, New York-Tel Aviv hattını iptal ederken Atlanta rotasını Eylül başına erteledi. Air Canada ise Tel Aviv ve Dubai uçuşlarını 7 Eylül’e kadar durdurdu.
• Cathay Pacific: Dubai ve Riyad yolcu seferlerini 30 Haziran’a kadar askıya alan şirket, Avrupa’daki yoğun talebi karşılamak için Londra ve Paris hatlarına ek seferler koydu.
• Qantas: Orta Doğu yerine Avrupa rotalarına odaklanan taşıyıcı, Roma ve Paris sefer sayılarını artırma kararı aldı.

Bölgesel taşıyıcılar ve Türkiye pazarı

• Pegasus Hava Yolları: İran, Irak, Ürdün, Lübnan ve Körfez ülkelerini kapsayan geniş bir coğrafyada uçuşlarını 1 Haziran’a kadar iptal ettiğini duyurdu.
• SunExpress: Türk Hava Yolları ve Lufthansa’nın ortak kuruluşu, Dubai uçuşlarını 21 Mayıs’a kadar durdurdu.
• El Al: İsrail merkezli taşıyıcı operasyonlarını kademeli olarak genişletse de 31 Mayıs’a kadar tüm Dubai uçuşlarını iptal etti.
• Emirates & Etihad: BAE merkezli taşıyıcılar, kısıtlı bir uçuş programıyla operasyonlarına devam ettiklerini açıkladı.

Düşük maliyetli taşıyıcılar (LCC)

• Wizz Air: İsrail uçuşlarını 4 Mayıs’a, Dubai ve Amman seferlerini ise Eylül ortasına kadar erteledi. Medine uçuşları ise süresiz olarak askıya alındı.
• Norwegian Air: Tel Aviv ve Beyrut hatlarının açılışını 15 Haziran’a öteledi.

Havacılık sektörü temsilcileri, bölgedeki gelişmelere bağlı olarak uçuş takvimlerinde güncellemelerin devam edebileceği konusunda sektörü uyarıyor.

Havayolu, 15 Mayıs itibarıyla Taşkent–Antalya hattında haftanın her günü karşılıklı sefer düzenleyecek. Uçuşların 347 koltuk kapasiteli Airbus A330 tipi uçaklarla yapılması planlanıyor. Operasyonların “full service” (tam hizmet) konseptiyle yürütüleceği açıklandı.

Tanıtım kapsamında Antalya’da bir bilgilendirme toplantısı düzenlendi. Şirket yetkilileri, hatla ilgili operasyonel detayları ve kapasite planlamasını sektör temsilcileriyle paylaştı. Açılış konuşmasını yapan Centrum Airlines Yönetim Kurulu Başkanı Abdulaziz Abdurahmanov, Taşkent – Antalya hattında özel havayolu olarak uçuş başlatmanın gururunu yaşadıklarını belirterek, 15 Mayıs itibarıyla haftanın her günü Airbus A330 tipi uçaklarla, 347 koltuk kapasitesi ve “full content” hizmet anlayışı ile operasyonlara başlayacaklarını açıkladı.

Centrum Airlines’ın geniş gövdeli uçakla pazara giriş yapmasının, Özbekistan çıkışlı turizm hareketini güçlendireceği belirtiliyor.

Özellikle son yıllarda yükselen Orta Asya pazarı, Türkiye için alternatif ve stratejik bir kaynak pazar haline gelmiş durumda. Bu noktada Centrum Airlines’ın agresif büyüme hedefleri de dikkat çekiyor. Şirketin önümüzdeki iki yıl içinde filosunu 100 uçağa çıkarma planı, yalnızca bir havayolu yatırımı değil, aynı zamanda Özbekistan’ın turizm ve dışa açılım vizyonunun önemli bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Yeni hattın, Özbekistan çıkışlı Türkiye trafiğine ek kapasite sağlaması ve Antalya destinasyonunun pazar çeşitliliğine katkı sunması bekleniyor.

Ryanair CEO’su O’Leary, Hürmüz Boğazı çevresinde yaşanan gerilimin ardından yalnızca Nisan ayında şirketin yakıt maliyetinin 50 milyon dolar arttığını belirtti. Petrol fiyatlarının varil başına 150 dolar seviyesinde kalması durumunda ise bu ek maliyetin önümüzdeki 12 ayda 600 milyon dolara ulaşabileceğini ifade etti.

“Yakıt yoksa uçuş da yok”

O’Leary, sektör açısından en büyük riskin yalnızca fiyat artışı değil, yakıt tedarikinde yaşanabilecek aksaklıklar olduğunun altını çizdi. Yaz sezonuna ilişkin belirsizliğin arttığını belirten O’Leary, “Yakıt gelmezse uçuşlar gerçekleşmez. Bu, yüksek maliyetten daha büyük bir sorundur” değerlendirmesinde bulundu.

Mevcut krizin kısa sürede sona ermesi halinde dahi, yakıt piyasalarının dengelenmesinin 3–4 ay sürebileceği belirtiliyor. Bu durum, 2026 yaz sezonu için kapasite planlamasında ciddi riskler oluşturuyor.

Wizz Air ve airBaltic için ‘iflas’ uyarısı

O’Leary’nin açıklamalarındaki en çarpıcı nokta ise doğrudan verdiği iflas sinyali oldu. Wizz Air ve airBaltic’i açık şekilde işaret eden O’Leary, Avrupa’da iki ya da üç havayolunun 2026 sonuna kadar iflas edebileceğini söyledi.

O’Leary’ye göre yeterli yakıt hedge’i bulunmayan ve maliyet baskısını yönetemeyen taşıyıcılar, özellikle yılın son çeyreğinde nakit rezervlerini hızla tüketecek. Likiditenin kuruması halinde ise operasyonların askıya alınması ve pazardan çekilme ihtimali gündeme gelecek.

Bu senaryo, sektörde kapasite daralmasına yol açarken güçlü bilançoya sahip şirketlerin rekabet avantajını artırabilir.

Wizz Air: “Finansal olarak güçlüyüz”

Wizz Air cephesi ise iflas iddialarını net bir dille reddetti. Wizz AirCEO József Váradi, şirketin önümüzdeki 6 ay için yakıt ihtiyacının %70’ini hedge ettiğini ve zorlu piyasa koşullarında dahi en az 18 ay operasyonlarını sürdürebilecek likiditeye sahip olduğunu açıkladı.

Şirket, uçuş iptali planlamadığını belirtirken, esnek kapasite yönetimiyle değişen piyasa koşullarına hızlı adapte olmayı hedeflediğini vurguladı.

airBaltic için risk daha yüksek

airBaltic tarafında ise daha kırılgan bir tablo öne çıkıyor. Şirketin kredi notu Fitch Ratings ve S&P Global tarafından düşürüldü. Değerlendirmelerde, şirketin finansal esnekliğinin zayıf olduğu ve likidite baskısının arttığına dikkat çekildi.

Analizlere göre, ek sermaye desteği sağlanmadığı takdirde airBaltic’in önümüzdeki 6 ila 12 ay içinde ciddi bir likidite kriziyle karşı karşıya kalabileceği belirtiliyor.

Ryanair Büyüme Hedeflerini Koruyor

Tüm bu risklere rağmen Ryanair, büyüme hedeflerini koruyor. Şirket, 2026 yılında 216 milyon, 2027 yılında ise 222–223 milyon yolcu taşımayı hedefliyor.

O’Leary, kriz öncesinde talebin oldukça güçlü olduğunu ancak jeopolitik gelişmelerin tabloyu kısa sürede değiştirdiğini ifade etti. Şirket finansal beklentilerini revize etmezken, yakıt fiyatlarındaki belirsizliğin kârlılık öngörülerini zorlaştırdığına dikkat çekildi.

TUI UK & İrlanda Direktörü Neil Swanson, müşterilere “fiyat netliği ve güven” sağlamak istediklerini belirterek, rezervasyon yapan yolcuların tatil fiyatlarının sabit kalacağını vurguladı.

easyJet: 2026 yazı için de geçerli

easyJet ve easyJet Holidays, yalnızca mevcut rezervasyonlarda değil, 2026 yaz sezonu için yapılan yeni satışlarda da yakıt ek ücreti uygulanmayacağını açıkladı.

easyJet holidays CEO’su Garry Wilson, operasyonların normal şekilde sürdüğünü ve yolcuların hem planlama hem de fiyat açısından “tam güvenceye” sahip olduğunu ifade etti.

Jet2’dan ‘sıfır ek ücret’ politikası

Jet2, rezerve edilmiş tüm uçuş ve tatillerde "sıfır ek ücret" politikasını onaylayarak sektöre ve müşterilerine güvence verdi. Havacılık yakıtı maliyetlerindeki küresel artışa rağmen "sektör lideri" taahhüdünü açıklayan havayolu, rezervasyon anındaki fiyatın müşterinin ödeyeceği nihai tutar olacağını garanti etti. Jet2 CEO'su Steve Heapy, Orta Doğu'daki çatışmaların etkisiyle jet yakıtı fiyatlarının iki katına çıktığı ve Lufthansa, Air France-KLM ile Emirates gibi taşıyıcıların acil ek ücretler uygulamaya başladığı bir dönemde, tatilcilerin ek maliyet sürprizleri yaşamadan rezervasyon yapabilmelerinin en doğru yaklaşım olduğunu vurguladı.

IAG fiyat ayarlamaları yapılıyor

Buna karşılık International Airlines Group (IAG), artan petrol fiyatları nedeniyle fiyatlarda düzenlemeye gittiğini açıkladı. Grup bünyesinde British Airways, Aer Lingus, Iberia ve Vueling bulunuyor.

Şirket, yakıt tedarikinde kesinti yaşanmadığını ancak fiyat artışlarının kaçınılmaz şekilde maliyet baskısı yarattığını belirtti.

Hükümetten slot esnekliği adımı

İngiliz Ulaştırma Bakanlığı, olası yakıt sıkıntılarına karşı havayollarına slot esnekliği sağlanabileceğini duyurdu. Buna göre, uçuş yapamayan havayolları "kullanmazsan kaybedersin" (use it or lose it) kuralı kapsamında slot kaybı yaşamayacak.

Slot tahsisinden sorumlu Havalimanı Slot Koordinatörlüğü, bu kapsamda kuralları güncelledi. Böylece havayolları, sadece slotlarını korumak için gereksiz uçuş gerçekleştirmek zorunda kalmayacak.

Orta Doğu etkisi sürüyor

Orta Doğu’daki gerilim sonrası jet yakıtı fiyatlarının iki katına çıktığı belirtilirken, birçok havayolu maliyet baskısını yönetmek için ek ücret veya tasarruf önlemleri devreye alıyor. Bu kapsamda Lufthansa Group, Air France-KLM ve Emirates gibi taşıyıcılar da benzer adımlar atmış durumda.

Yolcular için mevcut durum

Yetkililer, şu aşamada yolcuların seyahat planlarını değiştirmesine gerek olmadığını, ancak uçuş öncesinde havayolu bilgilendirmelerinin takip edilmesini öneriyor. Ayrıca seyahat sigortası yapılması ve resmi seyahat uyarılarının kontrol edilmesi tavsiye ediliyor.

THY’nin aldığı karar, ABD ve İsrail’in İran’a saldırı başlatması sonrası akaryakıt fiyatlarının iki kata yakın artması ve yükselen bilet fiyatları sonucu yolcu talebinin düşmesinin ardından geldi.

THY’nin uçuşları iptal edeceği hatlar şunlar:

* Akabe (Ürdün)
* Billund (Danimarka)
* Bissau (Gine-Bissau)
* Fergana (Özbekistan)
* Freetown (Sierra Leone)
* Havana (Küba)
* Hurgada (Mısır)
* Juba (Güney Sudan)
* Kinşasa (Demokratik Kongo Cumhuriyeti)
* Kerkük (Irak)
* Leipzig/Halle (Almanya)
* Libreville (Gabon)
* Luanda (Angola)
* Lusaka (Zambiya)
* Monrovia (Liberya)
* Necef (Irak)
* Pointe-Noire (Kongo Cumhuriyeti)
* Türkistan (Kazakistan)

Körfez ülkelerinden ve İran’dan turist gelişlerinin sıfırlandığı ve tedirginlik ve belirsizlik nedeniyle Avrupa’da talebin düştüğü bir dönemde, Uzak Doğu pazarlarında da sorunlar yaşandığı, frekans sayıları azalırken fiyatların arttığı belirtiliyor.

Konuyla ilgili açıklama yapan TÜROFED Genel Sekreteri, Kapadokyalı turizmci Yakup Dinler, Türk Hava Yolları’na çağrıda bulunarak fiyatların gözden geçirilmesini istedi. Düşen frekanslar ve artan fiyatlar nedeniyle Türkiye’ye dönük talebin zayıfladığına dikkat çeken Dinler, şu noktaların altını çizdi:

“Türk Hava Yolları hepimizin gururudur; Türkiye’nin en güçlü ve en bilinir markalarından biri olmanın ötesinde, ülkemizin dünyaya açılan en önemli vitrini niteliğindedir.

Ancak mevcut konjonktürde fiyatların çok yüksek seyretmesi, özellikle kültür turizmi açısından kritik öneme sahip Uzakdoğu pazarını olumsuz etkilemektedir.

Ortadoğu’daki gelişmeler nedeniyle bölgedeki birçok hava yolu frekans azaltımına gitmekte, bu durum Türkiye’ye yönelik talebin zayıflamasına ve rekabet koşullarının yeniden şekillenmesine yol açmaktadır.

Bu süreçte THY’nin, en azından geçici bir dönem için, Uzakdoğu pazarına yönelik rekabetçi fiyat kampanyalarıyla talebi canlandırması ve kültür turizmini desteklemesi büyük önem taşımaktadır.

Geçmişte bu konuda THY yönetiminin sınırlı bir esneklik sergilediği bilinmektedir. Bu doğrultuda, @TCKulturTurizm ve @tgakurumsal destekleriyle yeni yönetimin proaktif ve stratejik adımlar atarak sürecin en az hasarla yönetilmesini sağlayacağına inanıyoruz.”

Berlin’de konuşlu 7 uçağın daha düşük maliyetli havalimanlarına sahip Avrupa ülkelerine kaydırılacağını bildiren Ryanair, plan kapsamında boşa çıkan uçakların İsviçre, Slovakya, Arnavutluk ve İtalya gibi pazarlarda değerlendirileceğini açıkladı.

Personel başka üslere yönlendirilecek

Şirketin yaptığı açıklamaya göre, üssün 24 Ekim itibarıyla kapatılacağı bilgisi Berlin merkezli pilot ve kabin ekiplerine iletildi. Uçuş ekiplerinin, Ryanair’in Avrupa genelindeki diğer üslerinde alternatif pozisyonlara yönlendirileceği ifade edildi.

Almanya’daki maliyetler eleştiriliyor

Ryanair, Almanya’daki havalimanı ücretleri ve vergilerin yüksekliğini daha önce de gündeme getirmişti. Uluslararası havayolu şirketleri de uzun süredir Almanya’daki operasyon maliyetlerinin rekabeti zorlaştırdığı yönünde değerlendirmelerde bulunuyor.

Almanya hükümeti ise sektörü desteklemek amacıyla 1 Nisan’da aldığı kararla hava yolu vergisini Temmuz ayından itibaren düşürerek Mayıs 2024 seviyelerine çekmeyi planlıyor. Buna rağmen şirketlerin kapasite planlamalarında temkinli hareket ettiği görülüyor.

Program kapsamında Rusya Federasyonu'nun Krasnodar, Grozny, Astrakhan ve Saratov kentlerinden Antalya'ya seferler düzenlenecek.

İlk uçuş programı Krasnodar’dan 30 Nisan’da haftada 3 frekansla başlıyor. 25 Mayıs ve 27 Mayıs’ta devreye alınacak Grozny ve Astrakhan çıkışlı uçuşlar haftada 2 frekans olarak icra edilecek. Saratov ise 28 Mayıs itibarıyla haftada 2 frekansla programa dahil ediliyor.

Uçuşlara ilişkin detaylar

Uçuşlar Boeing 737-400 tipi uçaklarla gerçekleştirilecek. Seferlerde 20 kg bagaj ve 5 kg kabin bagajı hakkı sunuluyor. Uçuşlarda ücretsiz sıcak yemek servisi bulunmazken, yolculara içme suyu ikram ediliyor.

Paket tur fiyatları belli oldu

Yeni uçuş programı kapsamında paket turlar satışa açıldı. Mayıs sonu–Haziran başı çıkışlı örnek fiyatlar şöyle:

Krasnodar çıkışlı 31 Mayıs tarihli, 7 gece, 5 yıldızlı her şey dahil otel konaklamalı paket turlar iki kişi için 130 bin rubleden başlıyor. Fiyat, FUN&SUN SMART Hane Sun 5 yıldızlı otel için geçerli.

Grozny çıkışlı 29 Mayıs tarihli, 7 gece, 4 yıldızlı her şey dahil konseptli turlar iki kişi için 121 bin rubleden başlıyor. Aynı segmentte Astrakhan çıkışlı 27 Mayıs turları ise 99 bin rubleden başlayan fiyatlarla sunuluyor.

Saratov çıkışlı 28 Mayıs tarihli, 4 yıldızlı her şey dahil otelleri kapsayan paketlerin başlangıç fiyatı ise iki kişi için 122 bin ruble olarak açıklandı.

Geçtiğimiz günlerde Leipzig-İstanbul uçuşlarını durduran Türk Hava Yolları, şimdi de Afrika’da büyük ölçekli uçuş iptallerine gitme kararı aldı.

Hava Sosyal Medya’nın özel haberine göre THY, Orta Doğu’daki mevcut jeopolitik gelişmelerin sivil havacılık üzerindeki etkileri nedeniyle bazı dış hat operasyonlarında geçici düzenlemeye gitti. Bu kapsamda bazı Afrika ülkelerine gerçekleştirilen uçuşlar geçici olarak askıya alınıyor.

Edinilen bilgilere göre 13 Haziran 2026 ile 23 Ekim 2026 tarihleri arasında Afrika’daki bazı noktalara uçuş yapılmayacak. Uçuşların 24 Ekim 2026 itibarıyla yeniden başlatılması planlanırken, operasyonların gelişmelere bağlı olarak daha erken bir tarihte normale dönme ihtimali de bulunuyor.

THY’nin aldığı karardan 17 hattın etkileneceği belirtilirken, bunların hangi hatlar olduğu şu aşamada bilinmiyor.

Yakıt fiyatları iki katına çıktı

Şirketten yapılan açıklamada, iptal edilen uçuşların yaklaşık 40 bin ton jet yakıtına karşılık geldiği ve İran kaynaklı kriz sonrası yakıt fiyatlarının iki katına çıktığı belirtildi. Yaz sezonuna ilişkin nihai uçuş planının Nisan sonu veya Mayıs başında açıklanacağı bildirildi.

Avrupa’da arz endişesi

Karar, Avrupa’da jet yakıtı arzına yönelik endişelerin arttığı bir dönemde geldi. International Energy Agency, Avrupa’nın altı haftadan az yakıt stoku kaldığı uyarısında bulundu.

Avrupa Birliği, alternatif yakıt tedariki ve mevcut kaynakların daha esnek kullanımı için çeşitli seçenekleri değerlendiriyor. Apostolos Tzitzikostas, gerektiğinde havayolları için kuralların esnetilebileceğini ifade etti.

Küresel ölçekte kapasite daralıyor

Artan yakıt maliyetleri, küresel havacılık sektöründe kapasite kısıntılarını beraberinde getiriyor. Delta Air Lines, maliyetleri dengelemek amacıyla bazı hatlarını kapatmayı planladığını açıklarken, Asya merkezli taşıyıcıların da benzer adımlar attığı bildirildi.

Cathay Pacific, AirAsia X ve Air New Zealand gibi havayolları da yakıt tasarrufu amacıyla bazı uçuşlarını azaltıyor.

Avrupa’da maliyet baskısı artıyor

Yakıt fiyatlarındaki yükseliş, hedge mekanizmaları kullanan Avrupa havayollarını da etkiliyor. easyJet, artan maliyetler nedeniyle kış döneminde beklenenden daha yüksek zarar açıkladı. Virgin Atlantic ise fiyat artışlarına rağmen bu yıl kârlılığa dönmenin zor olacağını bildirdi.

Avrupa Komisyonu’nun jet yakıtı stoklarının izlenmesi ve üye ülkeler arasında dağıtımına yönelik yeni önlemler açıklaması bekleniyor.

İran savaşı maliyetleri artırdı

Volksstimme'de yer alan habere göre THY'nin gerekçesi, son dönemde yükselen jet yakıtı fiyatları. ABD ve İsrail'in saldırılarıyla başlayan İran merkezli jeopolitik gerilimler, küresel ölçekte kerosen maliyetlerini artırarak havacılık sektörünün kârlılığını zorluyor. 2012’den bu yana operasyonel olan hat, talep açısından güçlü performans sergilemesine rağmen sürdürülebilirlik baskısı nedeniyle askıya alındı.

Leipzig için stratejik kayıp

Leipzig/Halle açısından karar, yalnızca bir hat iptali değil, küresel bağlantı kapasitesinde daralma anlamına geliyor. İstanbul üzerinden Asya, Afrika ve Orta Doğu’ya sağlanan geniş ağ erişimi kesintiye uğradı. Buna karşın şirket, hattın orta-uzun vadede yeniden açılabileceğini ve bölgenin önemini koruduğunu belirtiyor.

Yolcular Berlin’e yönlendiriliyor

Etkilenen yolcuların büyük ölçüde Berlin Brandenburg Airport üzerinden alternatif uçuşlara yönlendirileceği açıklandı. Bu durum, bölgesel havalimanlarından hub havalimanlarına doğru talep kaymasının güçlenebileceğine işaret ediyor.

Sektör genelinde daralma eğilimi

Gelişme, Avrupa havacılığında art arda gelen kapasite azaltımlarının bir parçası. Lufthansa’nın bölgesel yapılanmasında küçülmeye gitmesi ve filoda optimizasyona yönelmesi de benzer maliyet baskılarına bağlanıyor.

Öte yandan International Air Transport Association (IATA), Avrupa’da yakıt arzına bağlı operasyonel aksaklık riskine dikkat çekerek, uçuş iptallerinin artabileceği uyarısında bulunuyor.

CityLine operasyonu kapatılıyor

Alınan en dikkat çekici karar, Lufthansa’nın bölgesel iştiraki CityLine’ın tamamen kapatılması oldu. Şirket, 27 uçaktan oluşan filonun uçuş programından kalıcı olarak çıkarılacağını duyurdu. Böylece, daha önce zarar ettiği gerekçesiyle kapatılması planlanan CityLine için süreç öne çekilmiş oldu.

Uzun ve kısa hatlarda kapasite azalıyor

Lufthansa, yalnızca bölgesel operasyonları değil, geniş gövdeli filosunu da küçültüyor. Yaz sezonu sonunda dört Airbus A340 ve iki Boeing 747 olmak üzere toplam altı uzun menzilli uçağın filodan çıkarılması planlanıyor. Ayrıca 2026-2027 kış sezonunda kısa ve orta menzilli operasyonlarda kullanılmak üzere beş uçağın daha yere çekileceği açıklandı.

İdari maliyetlerde ek kesinti

Grup, operasyonel kesintilere ek olarak idari giderleri de azaltmayı hedefliyor. Personel alımı, iç etkinlikler ve dış danışmanlık hizmetlerinde yeni tasarruf önlemleri devreye alınacak. Lufthansa, daha önce açıkladığı plan kapsamında 2030’a kadar idari pozisyonda çalışan 4 bin kişiyi işten çıkarmayı hedefliyordu.

Hedef yakıt tüketimini ve maliyeti düşürmek

Şirket, alınan önlemlerin özellikle yakıt maliyetlerinde “orantısız derecede yüksek” tasarruf sağlayacağını belirtiyor. Bu kapsamda daha verimsiz uçaklar erken emekliye ayrılırken, toplam yakıt tüketimi de azaltılacak.

Lufthansa’nın yakıt ihtiyacının yüzde 80’i hedge (önceden sabitlenmiş) durumda olsa da, kalan yüzde 20’lik bölümün yüksek piyasa fiyatlarından temin edilmesi maliyet baskısını artırıyor.

Çalışanlar ve sendikalar süreçten etkileniyor

Şirket yönetimi, CityLine çalışanları için grup içinde alternatif pozisyonlar yaratmaya çalışacaklarını belirtirken, daha önce açıklanan kesintiler pilot grevlerini tetiklemişti. Nisan ayında gerçekleşen grevler nedeniyle yüzlerce uçuş iptal edilmişti.

Sektörde zincirleme etki bekleniyor

Uzmanlara göre Lufthansa’nın attığı bu adım, Avrupa havacılık sektöründe benzer maliyet odaklı küçülme kararlarının önünü açabilir. Artan yakıt fiyatları ve arz belirsizliği, önümüzdeki dönemde havayollarının kapasite planlamasında daha temkinli hareket etmesine yol açacak.

İki özel hava yolu uçuşlara başlıyor

Bu yeni düzenleme kapsamında, Centrum Airlines Taşkent–Antalya hattında haftanın 7 günü charter seferler düzenlemeye hazırlanıyor. Aynı dönemde Qanot Sharq Airlines da 29 Mayıs – 31 Ekim 2026 tarihleri arasında haftanın 1, 4, 6 ve 7. günlerinde Airbus A330 tipi uçaklarla, ekonomi ve business sınıf seçenekleriyle sefer gerçekleştirecek.

PEGAS Touristik garantili koltuk anlaşmaları yaptı

Söz konusu uçuşlar için Özbekistan’da faaliyet gösteren başta Pegas Touristik ve Aqua Travel olmak üzere birçok tur operatörü ile garantili koltuk anlaşmaları yapılması planlanıyor.

Uzbekistan Airways'in uçuşları da sürecek

Öte yandan Uzbekistan Airways, partneri Asia Lux ile birlikte charter operasyonlarını sürdürmeye devam edecek ve Taşkent–Antalya hattındaki varlığını koruyacak.

Sektör temsilcilerine göre bu gelişme, yalnızca Özbekistan pazarı için değil, aynı zamanda Türk bayraklı havayolu şirketleri açısından da yeni fırsatlar yaratacak önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.

Planlanan uçuş programları doğrultusunda, normalde 40 bin olan paket tur yolcu sayısının 2026 yaz sezonunda Özbekistan’dan Antalya’ya gelecek turist sayısının 100 bin kişiye ulaşması bekleniyor.

Krizin merkezinde Hürmüz Boğazı var

Küresel havacılık sektörünü etkileyen gelişmelerin başında Orta Doğu’daki jeopolitik kriz geliyor. İran’ın, ABD ve İsrail saldırılarına karşılık olarak Hürmüz Boğazı’nı uzun süredir kapalı tutması, jet yakıtı fiyatlarında sert artışa yol açtı ve arz güvenliğine yönelik endişeleri artırdı.

Avrupa'nın 6 haftalık jet yakıtı kaldı

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Avrupa’nın mevcut koşullarda yaklaşık altı haftalık jet yakıtı stokuna sahip olduğunu belirterek, Orta Doğu’dan gelen arzın en az yarısının ikame edilememesi durumunda yaz aylarında ciddi sıkıntılar yaşanabileceği uyarısında bulundu.

Avrupa alternatif tedarik arayışında

Avrupa ülkeleri, kaybolan arzı telafi edebilmek için ABD ve Nijerya gibi alternatif pazarlardan jet yakıtı tedarikini artırmaya çalışıyor. Ancak mevcut veriler, bu kaynakların Orta Doğu’dan gelen arzın ancak yarısından biraz fazlasını karşılayabileceğine işaret ediyor.

Bu durum, özellikle yaz sezonu öncesinde bazı havalimanlarında fiziksel yakıt sıkıntısı ve buna bağlı uçuş iptalleri riskini gündeme getiriyor.

Havayolları için maliyet baskısı artıyor

Jet yakıtı, havayolu şirketlerinin operasyonel maliyetlerinin yüzde 20 ila 40’ını oluşturuyor. Avrupa’da jet yakıtı fiyatı nisan başında ton başına 1.838 dolarla tarihi zirveye ulaştı. Bu rakam, kriz öncesinde yaklaşık 831 dolar seviyesindeydi.

EasyJet, yalnızca mart ayında artan yakıt maliyetleri nedeniyle 25 milyon sterlin ek yük oluştuğunu açıklarken, birçok havayolu maliyetleri dengelemek için hedge (fiyat sabitleme) stratejilerine başvuruyor.

Sektörde “olağanüstü durum” tartışması

Avrupa havacılık sektörü temsilcileri, olası yakıt sıkıntısı veya hava sahası kapanmalarının “olağanüstü durum” kapsamında değerlendirilmesini talep ediyor. Bu düzenleme, iptal edilen uçuşlar için havayollarının yolculara tazminat ödeme yükümlülüğünü sınırlayabilir.

Yaz sezonu için kritik süreç

Uzmanlara göre, Orta Doğu’daki arzın kısa vadede normale dönmemesi halinde Avrupa’da yaz sezonu öncesinde daha fazla uçuş iptali gündeme gelebilir. Büyük havalimanlarının önceliklendirilmesi beklenirken, küçük ve orta ölçekli destinasyonların daha fazla etkilenmesi olası görünüyor.

Hükümetten kapasiteyi iç hatlara kaydırma planı

Rusya Ekonomik Kalkınma Bakanlığı, bu gelişmeler üzerine yeni bir adım attı. Bakanlık, Ulaştırma Bakanlığı ve Rusya Federal Hava Taşımacılığı Ajansı’na (Rosaviatsiya) başvurarak, Orta Doğu hatlarında atıl kalan uçak kapasitesinin iç hatlara yönlendirilmesini önerdi. Amaç, talebin yüksek olduğu ancak doğrudan uçuş bulunmayan ya da yetersiz kalan rotalarda kapasiteyi artırmak.

Talep analizi yeni rotaları ortaya çıkardı

Ekonomik Kalkınma Bakanı Maksim Reşetnikov’un açıklamasına göre, turizm platformlarıyla birlikte yapılan analizler, Rusya içinde doğrudan uçuş bulunmayan ancak yüksek talep gören birçok destinasyonu ortaya koydu. Bu doğrultuda, yeni hatların açılması ve mevcut uçuş sayılarının artırılması planlanıyor.

Boşalan kapasite fırsata dönüştürülmek isteniyor

Söz konusu girişim, Orta Doğu uçuşlarındaki kısıtlamalar nedeniyle ortaya çıkan kapasite fazlasını değerlendirmeyi hedefliyor. Mart 2026 itibarıyla Rusya ile bölge ülkeleri arasında 62 ila 109 uçuşun iptal edildiği belirtilirken, bu durum havayolları için önemli bir operasyonel boşluk yarattı.

İç turizmde erişim artabilir

Uzmanlara göre bu hamle, yalnızca havayolu şirketlerinin kapasite kullanımını iyileştirmekle kalmayacak, aynı zamanda iç turizmi de destekleyecek. Özellikle doğrudan bağlantısı olmayan şehirler için yeni uçuşların devreye alınması, iç pazarda hareketliliği artırabilir ve bölgesel turizm ekonomilerine katkı sağlayabilir.

“Flex” “Comfort” oldu, kabin bagajı kaldırıldı

Yeni ücret sınıfı modelinin, ürünlerin kapsam ve içeriklerinin daha net tanımlandığı bir yapı sunduğunu kaydeden Corendon “Bu kapsamda, daha önce Flex adıyla sunulan ürün, Comfort adıyla yeniden konumlandırılıyor. Comfort sınıfında yapılan en dikkat çekici değişiklik ise kabin bagajı hakkının kaldırılması oldu. Bu düzenlemeyle birlikte, bagajını check-in aşamasında teslim eden yolcular için kabin içi operasyonel yoğunluğun azaltılması ve daha konforlu bir uçuş deneyimi sağlanması amaçlanıyor.” ifadelerine yer verdi.

Hat bazlı bagaj stratejisi

Yeni modelde bagaj haklarını hat tipine göre farklılaştırarak gelir yönetimi ve operasyonel verimlilik odaklı bir yapı benimsediğine dikkat çeken Corendon Airlines, “Turistik hatlarda standart bagaj hakkı ve esnek ürün seçenekleri ön plana çıkarken; Anadolu hatlarında daha yüksek bagaj hakları sunularak yolcu ihtiyaçlarına göre farklılaşan bir hizmet modeli geliştiriliyor. Bu yaklaşım, hat bazlı talep dinamiklerine uyum sağlanmasını hedefliyor.” dedi.

Operasyonel süreçlerde mevcut yapı korunuyor

Corendon Airlines’ın hayata geçirdiği bu yenilikle ücret sınıfı yapısındaki güncellemeye rağmen satış, rezervasyon ve operasyonel süreçlerde herhangi bir değişiklik bulunmuyor. Mevcut iptal ve değişiklik koşulları ile iş ortaklarının süreçleri aynı şekilde devam edecek. Yeni ücret sınıfı yapısıyla ürün gamını sadeleştirirken, segment bazlı hizmet farklılaşmasıyla rekabet gücünü artırmayı hedefliyor.

Çalışan sayısı 1000’den 200-300’e düşürülüyor

Sektör kaynakları, iFly’ın mevcut durumda yaklaşık 200–300 çalışanla yoluna devam etmeyi hedeflediğini belirtiyor. Bu kadro; uçuş ekipleri, teknik personel ile sınırlı sayıda muhasebe ve hukuk çalışanından oluşacak. Şirketin daha önce yaklaşık 1.000 kişilik bir istihdama sahip olduğu ifade edilirken, yüzlerce çalışanın işten ayrılması bekleniyor.

Faaliyet modeli kökten değişiyor

iFly’ın iş modeli de radikal biçimde dönüşüyor. Şirket, artık kendi uçuş operasyonlarını büyütmek yerine, uçaklarını ve ekiplerini kapsayan “wet lease” modeliyle Aeroflot’a hizmet veriyor. Bu kapsamda uçuş planlama, bilet satışı ve gelir yönetimi tamamen Aeroflot tarafından yürütülüyor.

Sektördeki değerlendirmeler, iFly’ın kısa vadede bağımsız uçuş operasyonlarına geri dönmesinin zor olduğu yönünde. Ancak şirketin mevcut yapısını farklı alanlara yönlendirerek yeniden konumlanabileceği ifade ediliyor.

Krizin kökeninde yaptırımlar ve filo kaybı var

2009 yılında Tez Tour’un charter hava yolu olarak kurulan iFly, pandemi öncesinde uluslararası charter pazarında faaliyet gösteriyor ve tur operatörleriyle yakın çalışıyordu. Ancak 2022 sonrası yaptırımlar, şirketin operasyonlarını ciddi şekilde sekteye uğrattı. Çin ve Belçika’da iki uçağını kaybeden şirketin filosu daralırken, çift tescil sorunları nedeniyle bazı hatlarda uçuşlar durduruldu.

2024 ve 2025 yıllarında Airbus A330 uçaklarının büyük bölümü Aeroflot’a kiralandı. Son olarak dördüncü geniş gövdeli uçağın da devredilmesiyle şirketin aktif uçuş kapasitesi fiilen sona erdi. Mevcut “wet lease” anlaşmalarının 2027 sonuna kadar devam etmesi planlanıyor.

Kârlılık durumu

Şirketin 2025 gelirleri %10 artışla 8,2 milyar rubleye ulaşırken, bunun 5,9 milyar rublesi “wet lease” faaliyetlerinden geldi. Net kâr 6,3 milyar ruble olarak açıklansa da, bu artışın büyük ölçüde döviz kalemlerinin yeniden değerlenmesinden kaynaklandığı belirtiliyor.

Öte yandan 2022–2024 döneminde biriken toplam zarar 8,6 milyar rubleyi aşmış durumda. Bu da şirketin finansal toparlanmasının hâlâ kırılgan olduğunu gösteriyor.

Zor ama rasyonel karar

Havacılık uzmanlarına göre iFly’ın attığı adım, mevcut piyasa koşullarında kaçınılmaz. Gelir üretmeyen operasyonların ve fazla personelin azaltılması, şirketin ayakta kalması için gerekli görülüyor.

“Wet lease” modelinin mevcut belirsizlik ortamında daha öngörülebilir gelir sağladığına dikkat çeken sektör temsilcileri, iFly’ın gelecekte teknik bakım gibi alanlara yönelerek iş modelini çeşitlendirebileceğini değerlendiriyor.