ABD ve İsrail'in İran'a saldırıları ile yükselen jeopolitik gerilim ve Türkiye'ye dönük talebin daraldığı bir ortamda gerçekleşen toplantıda, Körfez savaşının etkileri ve sezonda dönük stratejiler konuşuldu. Toplantıya, Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkanı ve Ziraat Bankası Genel Müdürü Alpaslan Çakar başta olmak üzere kamu-özel bankaların üst düzey temsilcileri katıldı. 2026 yılının ilk çeyrek turizm verilerinin paylaşıldığı toplantıda, küresel gelişmelerin sektöre etkileri, finansman yapısı ve turizmin sürdürülebilir büyümesine yönelik yol haritası masaya yatırıldı.

Krizin etkileri değerlendirildi

Toplantıda, küresel ölçekte yaşanan jeopolitik gelişmelerin turizm sektörüne etkileri kapsamlı şekilde ele alındı. Özellikle Körfez bölgesinde Amerika-İsrail-İran hattında yaşanan savaşın uluslararası seyahat hareketliliği üzerindeki yansımaları, rezervasyon davranışlarında meydana gelen değişimler, enerji fiyatlarındaki dalgalanmalar ve küresel ekonomik belirsizliklerin sektöre etkileri değerlendirildi.

Önde gelen destinasyonlar benzer küresel risklerle karşı karşıya

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, görüşmede yaptığı değerlendirmede, dünyanın önde gelen turizm destinasyonlarının benzer küresel risklerle karşı karşıya bulunduğunu belirterek Türkiye’nin bu süreçte krizleri sahada aktif yönetim anlayışıyla yönettiğini ifade etti.

Bakan Ersoy, toplantıda 2026 yılının ilk çeyreğine ilişkin turizm verilerini değerlendirdi. İlk çeyrekte ziyaretçi sayısının geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 4,2 artışla 9 milyon 219 bine, turizm gelirinin ise yine yüzde 4,2 artışla 9 milyar 896 milyon dolara yükseldiğini belirten Ersoy, tüm küresel zorluklara rağmen Türkiye turizminin güçlü performansını koruduğunu vurguladı.

Turizm sektörünün yalnızca ziyaretçi sayılarıyla değil; krizlere dayanıklılığı, hızlı adaptasyon kapasitesi ve güçlü koordinasyon kabiliyetiyle de öne çıktığını ifade eden Ersoy “Biz süreci uzaktan izleyen değil; sahada, sektörle birlikte yöneten bir anlayışla hareket ediyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.

Turizme dönük destek mekanizmaları ele alındı

Toplantıda, turizm sektörünün finansal sürdürülebilirliğinin güçlendirilmesine yönelik atılabilecek adımlar ile kamu-özel sektör iş birliğiyle geliştirilebilecek destek mekanizmaları da ele alındı. Turizm sektörünün farklı alanlarında faaliyet gösteren işletmelerin finansmana erişiminin kolaylaştırılması, yatırım ortamının desteklenmesi, sektörün nakit akışının güçlendirilmesi ve işletmelerin dayanıklılığının artırılmasına yönelik kısa ve orta vadeli çözüm başlıkları üzerinde duruldu.

Yaz sezonuna ilişkin beklentilerin de değerlendirildiği toplantıda, küresel gelişmelerin rezervasyon süreçlerine etkileri, son dakika rezervasyon eğilimleri ve pazar bazlı değişimler detaylı şekilde analiz edildi. Bakanlık ile bankacılık sektörü arasında turizm sektörünün güçlü yapısının korunmasına yönelik koordinasyonun artırılması konusunda görüş birliğine varıldı.

Talep değişimleri anlık olarak takip ediliyor

Bakan Ersoy, Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansının uluslararası pazarlardaki tanıtım faaliyetlerini kesintisiz sürdürdüğünü de belirterek, Türkiye’nin güvenli, güçlü ve erişilebilir bir destinasyon olduğu mesajının küresel ölçekte kararlılıkla verilmeye devam ettiğini ifade etti.

Toplantıda ayrıca, başta Türk Hava Yolları olmak üzere havayolu sektörüyle yürütülen yakın iş birliği sayesinde pazarlardaki talep değişimlerinin anlık takip edildiği, uçuş planlamaları ve kapasite kullanımına yönelik gerekli aksiyonların hızlı şekilde devreye alındığı bilgisi de paylaşıldı.

"Turizm, bankacılık sektörü açısından stratejik bir alan"

Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkanı ve Ziraat Bankası Genel Müdürü Alpaslan Çakar da toplantıda yaptığı değerlendirmede, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un ortaya koyduğu vizyonun sektör açısından yol gösterici olduğunu ifade etti.

Çakar, “Sayın Bakanımızın sahadan gelen verilerle ortaya koyduğu değerlendirmeler, küresel gelişmelere ilişkin öngörüleri ve sektörün ihtiyaçlarına yönelik yaklaşımı bizlere önemli bir yol haritası sunuyor. Turizm sektörü yalnızca ülkemiz ekonomisi açısından değil, bankacılık sektörü açısından da son derece stratejik bir alan. Müşteri portföyümüzün önemli bir bölümünü turizm sektöründe faaliyet gösteren işletmeler oluşturuyor. Dolayısıyla sektörün güçlü, sürdürülebilir ve sağlıklı şekilde büyümesi bizleri de doğrudan daha etkin hareket etmeye yönlendiriyor.” dedi.

Bakan Ersoy’un süreci sektörle birlikte sahada aktif şekilde yöneten yaklaşımının önemine dikkat çeken Çakar, kamu ve özel bankaların turizm sektörünün finansal sürdürülebilirliğini desteklemeye devam edeceğini belirtti.

Toplantıda, finansmana erişim, yatırım ortamının güçlendirilmesi ve işletmelerin nakit akışının desteklenmesi konusunda bankacılık sektörü ile kamu kurumları arasındaki koordinasyonun büyük önem taşıdığını vurguladı.

Hamburger 42 euro

OdaTV’de yer alan habere göre, Bodrum’daki popüler mekânlarda bir öğle yemeği yemek bile artık çok yüksek rakamlara denk geliyor. Menüdeki fiyatlara göre lahmacun 30 euro, hamburger 42 euro, pizza ise 40 euro oldu.

Geçen yıl Bodrum'da bulunan ünlü beach’lerin fiyatlarının 100 ila 170 euro arasında değiştiği belirtilen haberde, bu yıl da fiyatların döviz üzerinden artmasının beklendiği ifade edildi.

Fiyatların dövize göre belirlenmesi yasal mı?

Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın “Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar”ı doğrultusunda işletmelerin döviz endeksli satış yapmasının yasal olmadığı belirtilen haberde, söz konusu karara 2018 yılında eklenen madde ile “Türkiye'de yerleşik kişilerin, Bakanlıkça belirlenen hâller dışında, kendi aralarındaki menkul ve gayrimenkul alım satım, taşıt ve finansal kiralama dâhil her türlü menkul ve gayrimenkul kiralama, leasing ile iş, hizmet ve eser sözleşmelerinde sözleşme bedeli ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülükleri döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılamaz.” ifadesinin eklendiği hatırlatıldı.

Restoran ve kafelerin, yemek hizmeti kapsamında bir “hizmet sözleşmesi” niteliğinde olması nedeniyle menü fiyatlarının doğrudan euro veya dolar olarak belirlenmesinin mevzuata aykırı olduğu belirtildi.

Kurban Bayramı tatilinin 9 güne uzatılmasının üzerinden henüz 24 saat geçmeden ulaşım sektöründen zam sinyalleri gelmeye başladı. Bilet fiyatlarındaki artışa sosyal medyada çok sayıda vatandaş tepki gösterdi.

Bir sosyal medya kullanıcısı, İstanbul-Hatay uçak biletlerinin 5 bin liradan başladığını belirterek, “Allah sizi bildiği gibi yapsın ya bayramda memlekete gitmek bile lüks” ifadelerini kullandı. İstanbul-Ankara uçak bileti 1500-2000 lira, otobüs bileti 1100-1400 lira arasında seyrediyor. İstanbul-İzmir uçak bileti 3000-5000 lira, otobüs bileti 1300-1500 lira. İstanbul-Gaziantep gibi uzun mesafelerde ise uçak bileti 6000-7300 lira, otobüs bileti 1800-2100 lira arasında değişiyor.

Talep düştü, maliyet arttı

Sözcü’nün haberine göre Türkiye Otobüsçüler Federasyonu Başkanı Mustafa Yıldırım, son beş yılda seyahat talebinin yüzde 50 düştüğünü belirterek, “Akaryakıt, otoyol gibi maliyetlerimiz arttığı için sektör, iş olmamasına rağmen zam yapmak zorunda kalıyor. Yaz dönemine girerken yeniden bir yüzde 20’lik zam gelir” dedi.

İç hat uçak biletlerinde tavan aşıldı

Ulaştırma Bakanlığı’nın belirlediği tavan fiyatlara geçen ay yüzde 14 zam gelmiş ve iç hat biletlerde tavan fiyat 6 bin 990 liraya yükselmişti. Ancak sektörde bilet fiyatları şimdiden bu tutarı geçti. Havayolu şirketlerinin yeni bir zam daha yapabileceği konuşulmaya başlandı.

Raporda, borç artışının büyük ölçüde kamu borçlanmaları kaynaklı olduğu ve artışın özellikle ABD ve Çin’de yoğunlaştığı belirtildi. Küresel borcun Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’ya (GSYH) oranı ise 2023 başından bu yana yatay seyrini sürdürerek ilk çeyrekte yüzde 305 seviyesinde gerçekleşti.

Borç dinamikleri gelişmiş ve gelişmekte olan ekonomiler arasında farklılaşma gösterdi. Gelişmiş ekonomilerde borç oranları düşüş eğilimini korurken, gelişmekte olan ülkelerde artış sürdü. Bu dönemde borç oranlarında en belirgin yükseliş Norveç, Kuveyt, Çin, Bahreyn ve Suudi Arabistan’da kaydedildi.

Toplam borç stokunun dağılımına bakıldığında, hane halkı borçları 65,1 trilyon dolar, finansal olmayan şirket borçları 101,8 trilyon dolar, kamu borçları 108,5 trilyon dolar ve finansal sektör borçları 77,3 trilyon dolar seviyesine ulaştı. GSYH’ye oran bazında hane halkı borçları yüzde 56,2’ye, finansal sektör borçları ise yüzde 65,9’a geriledi. Aynı dönemde finansal olmayan şirket borçları yüzde 88,8’e, kamu borçları ise yüzde 94,8’e yükseldi.

Türkiye’de ise borçluluğun GSYH’ye oranında gerileme kaydedildi. Hane halkı borçlarının oranı yüzde 10 seviyesinde sabit kalırken, finansal olmayan şirket borçları yüzde 38,5’ten yüzde 37,7’ye, kamu borçları yüzde 27,2’den yüzde 26,2’ye düştü. Finansal sektör borçlarının oranı ise yüzde 17,1’den yüzde 17,3’e yükseldi.

Raporda, yaşlanan nüfus, artan savunma harcamaları, enerji güvenliği, siber güvenlik ve yapay zekâ yatırımları gibi yapısal faktörlerin orta ve uzun vadede borç seviyeleri üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturduğu ifade edildi. Ayrıca, Orta Doğu’daki jeopolitik gelişmelerin borçlanma dinamikleri üzerinde etkili olabileceği ve enerji ile gıda fiyatlarındaki artışın mali destek ihtiyacını artırarak borçlanmayı yükseltebileceği belirtildi.

Uçuş birleştirme

Açıklanan düzenlemeler kapsamında, havayollarına aynı gün aynı destinasyona yapılan birden fazla uçuşu birleştirme imkânı tanınacak. Bu sayede taşıyıcılar, düşük doluluk oranına sahip seferleri son anda iptal etmek yerine yolcuları daha erken aşamada alternatif uçuşlara yönlendirebilecek. Böylece hem operasyonel verimlilik sağlanacak hem de “hayalet uçuşlar” olarak adlandırılan düşük doluluklu seferlerin önüne geçilecek.

İngiltere Ulaştırma Bakanı Heidi Alexander, yeni düzenlemenin havayollarına planlama konusunda önemli bir esneklik kazandıracağını belirterek, yolcu ve iş dünyasının korunmasının öncelikli hedef olduğunu vurguladı.

Slot kullanımı esnetiliyor

Planın önemli başlıklarından biri de slot kurallarına yönelik geçici esneklik oldu. Buna göre havayolları, belirli bir oranda kalkış ve iniş slotlarını kullanmadan iade edebilecek ve buna rağmen sonraki sezonlarda bu haklarını kaybetmeyecek. Bu düzenleme, özellikle yakıt tedarikinde yaşanabilecek belirsizlikler karşısında daha gerçekçi uçuş planlaması yapılmasına olanak tanıyacak.

Söz konusu adım, İngiltere’nin bağımsız slot koordinatörünün daha önce yaptığı düzenlemeyi genişletiyor. Yeni yaklaşım, havayollarının yakıt sıkıntısı fiilen ortaya çıkmadan önce önlem alabilmesine imkân veriyor.

Olası risklere karşı hazırlık yapılıyor

Hükümet, Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının ardından jet yakıtı arzını günlük olarak izlediklerini ve sektör paydaşlarıyla yakın temas halinde olduklarını belirtti. Mevcut durumda herhangi bir arz sıkıntısı rapor edilmezken, olası risklere karşı hazırlık yapılmasının kritik olduğu ifade ediliyor.

Sektör temsilcileri de alınan önlemleri genel olarak olumlu karşılıyor. ABTA, düzenlemelerin tüketici güvenini artıracağını belirtirken, sürecin seyahat acenteleri ve tur operatörlerinin görüşlerini de kapsayacak şekilde yürütülmesi gerektiğine dikkat çekti.

Öte yandan Birleşik Krallık Sivil Havacılık Otoritesi ve Airlines UK yetkilileri, mevcut durumda uçuş operasyonlarının normal seyrettiğini ve yakıt tedarikinde acil bir sorun bulunmadığını vurguladı. Ancak jeopolitik gelişmelerin sektörde belirsizlik yarattığına işaret edilerek, proaktif planlamanın önemine dikkat çekildi.

Türkiye’de tüketici fiyatları Nisan 2026 itibarıyla artış eğilimini sürdürdü. Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan verilere göre, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) aylık bazda %4,18, yıllık bazda ise %32,37 artış kaydetti.

2026 yılı Nisan ayında TÜFE, bir önceki yılın Aralık ayına göre %14,64, on iki aylık ortalamalara göre ise %32,43 oranında yükseldi.

Ana harcama grupları ve konaklama kalemi

En yüksek ağırlığa sahip harcama gruplarında artışlar dikkat çekti. Gıda ve alkolsüz içeceklerde yıllık artış %34,55 olurken, ulaştırmada %35,06, konut, su, elektrik ve gaz kaleminde ise %46,60 artış gerçekleşti.

Lokanta ve otellerde son durum

Lokanta ve otellerde enflasyon Nisan ayında yüzde 3,50, bie önceki yılın Aralık ayına göre yüzde 13,98, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 31,54 ve 12 aylık ortalamalara göre yüzde 33,70 oranında artış gösterdi.

Aylık değişimde öne çıkan kalemler

Nisan ayında aylık bazda en yüksek artış %7,99 ile konut grubunda gerçekleşti. Gıda ve alkolsüz içeceklerde %3,70, ulaştırmada ise %4,29 oranında artış kaydedildi.

Bu üç ana grubun aylık enflasyona toplam katkısı 2,58 puan oldu.

Alt sınıflarda genel artış eğilimi

Endekste kapsanan 174 alt sınıfın 147’sinde fiyat artışı gerçekleşti. 19 alt sınıfta düşüş görülürken, 8 alt sınıfta değişim olmadı.

Çekirdek enflasyon göstergeleri

İşlenmemiş gıda, enerji, alkollü içecekler, tütün ve altın hariç hesaplanan özel kapsamlı TÜFE göstergesi (B), Nisan ayında aylık %3,42, yıllık %30,51 artış gösterdi.

On iki aylık ortalamalara göre bu göstergedeki artış ise %32,01 olarak kaydedildi.

Turinvoice tarafından hazırlanan interaktif harita, Türkiye genelinde SBP ile ödeme kabul eden noktaları bir araya getiriyor. Şirket yetkilileri, listedeki tüm noktaların sahada test edildiğini ve sistemin aktif olarak çalıştığının doğrulandığını belirtiyor. Haritada yer alan işletmelerin büyük bölümünde, turistlerin kolayca fark edebilmesi için SBP logolu etiketler bulunuyor.

Antalya, İstanbul ve Ege’de yoğunlaşma dikkat çekiyor

Verilere göre SBP ile ödeme kabul eden noktaların önemli bir bölümü Antalya bölgesinde yer alıyor. Antalya’daki tatil destinasyonlarında 800’ün üzerinde işletmede sistem aktif olarak kullanılırken, Ege kıyılarında bu sayı 80’i aşıyor. İstanbul’da ise 240’tan fazla noktada SBP ile ödeme yapılabiliyor. Ayrıca Kapadokya, Mersin, Adana ve Ankara Havalimanı gibi destinasyonlarda da sistemin kullanıldığı belirtiliyor.

Turinvoice, sisteme dahil olan işletme sayısının her ay ortalama 150 yeni nokta artış gösterdiğini ve haritanın düzenli olarak güncellendiğini ifade ediyor.

Geniş hizmet yelpazesinde kullanım mümkün

SBP ile ödeme sistemi yalnızca perakende alışverişle sınırlı kalmıyor. Eczaneler, optik mağazaları, gıda ve hediyelik eşya dükkanları, tekstil mağazaları, restoran ve kafeler gibi birçok noktada ruble ile ödeme yapılabiliyor. Bunun yanı sıra turistik hizmetler kapsamında da sistemin kullanıldığı görülüyor. Turistler, SBP aracılığıyla tur satın alabiliyor, otel içi hizmetler için ödeme yapabiliyor, transfer ve fast-track gibi hizmetleri hem Türkiye’de bulundukları sırada hem de Rusya’dan çıkış öncesinde satın alabiliyor.

Sahada test edildi: QR kod ile hızlı ödeme

ATOR muhabirinin Antalya’da gerçekleştirdiği saha testlerinde, farklı kategorilerdeki işletmelerde SBP ile ödeme işlemlerinin sorunsuz şekilde tamamlandığı aktarıldı. İşletmelerde yer alan QR kod üzerinden gerçekleştirilen ödemelerde, turistlerin kendi banka uygulamaları aracılığıyla ruble cinsinden ödeme yaptığı ve işlemin kısa sürede tamamlandığı belirtildi.

Ödeme sürecinde, satıcı tarafından oluşturulan QR kodun mobil cihazla taranması sonrasında kullanıcı ilgili banka uygulamasına yönlendiriliyor ve işlem onaylanarak ödeme tamamlanıyor. Ödeme tutarı doğrudan ruble olarak görüntülenirken, tahsilat işletmenin hesabına Türk lirası olarak aktarılıyor.

Kur karşılaştırmaları ve işlem yapısı

Saha gözlemlerine göre, SBP ile yapılan işlemlerde uygulanan kurun belirli tarihlerde 1 Türk lirası karşılığında yaklaşık 1,9 ruble seviyesinde gerçekleştiği ifade ediliyor. Aynı dönemde döviz bozdurma yöntemiyle yapılan işlemlerde elde edilen kurun benzer seviyelerde olduğu görülüyor.

SBP sistemi üzerinden yapılan ödemelerde, Rusya’daki bankalara ait kartlar (Mir, Visa ve Mastercard dahil) kullanılabiliyor. Ödeme işlemleri doğrudan banka uygulamaları üzerinden gerçekleştiriliyor ve işlem sürecinde ek SMS doğrulaması gerekmiyor.

Sistem turistik bölgelerde yaygınlaşıyor

Antalya başta olmak üzere turistik merkezlerde yapılan gözlemler, SBP ile ödeme sisteminin işletmeler tarafından bilindiğini ve aktif şekilde önerildiğini ortaya koyuyor. Özellikle yoğun turist trafiğinin bulunduğu bölgelerde, sistemin kullanımının giderek yaygınlaştığı ve farklı sektörlerdeki işletmelerin altyapıya dahil olduğu görülüyor.
Turinvoice tarafından oluşturulan harita üzerinden erişilebilen noktaların artmaya devam ettiği ve sistemin Türkiye genelinde daha geniş bir alana yayılmasının hedeflendiği belirtiliyor.

BDDK’nın konuya ilişkin açıklamasında “Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu'nun 29.01.2026 tarihli ve 11367 sayılı Kararı kapsamında, kredi kartı limitlerine ilişkin düzenlemeler çerçevesinde; bankalar ve ilgili kamu kurumlarıyla iş birliği içerisinde yürütülen teknik ve idari çalışmalar devam etmektedir. Mevcut durum itibarıyla, söz konusu düzenlemelere ilişkin alınmış yeni bir karar bulunmamaktadır. Kamuoyuna saygı ile duyurulur.” ifadelerine yer verildi.

Düzenleme kapsamında tüketicilerin tüm bankalardaki kredi kartlarının toplam 400 bin TL üstündeki limitleri yüzde 50 ile 80 arasında değişen oranlarda azaltılacaktı. Kart limiti düşürülürken bankalar, son 12 aydaki en yüksek kullanım oranını dikkate alacak. Bankalar kredi kartı limitlerini 1 Ocak 2027'ye kadar tüketicinin aylık ve yıllık geliriyle uyumlu hale getirecekti.

Uygulama askıya alındı mı?

BDDK tarafından bankalara tanınan 3 aylık hazırlık süresinin bitimine az kaldı.

NTV’de yer alan habere göre bankacılık çevrelerinin aktardığı bilgiler, kredi kartı limitlerine yönelik düzenlemenin askıya alındığını gösteriyordu. Bankacılık çevreleri, bankaların konuyla ilgili BDDK'ya dönüşlerinin devam ettiğini ve mevcut durumda uygulamanın askıya alındığını belirtmekle yetinmişti.

Kredi kartı limitleri değişecek mi?

Uygulamanın askıya alınması, kredi kartı limitlerinde değişiklik yapılmayacağı ve mevcut düzenlemenin yürürlükte olduğu anlamına geliyor.

16 Şubat’ta yürürlüğe girmesi gerekirken 3 ay süreyle ertelenen uygulama hayata geçirilmeyecek. Böylece bankalar, kredi kartı limitlerinde mevcut uygulamayı sürdürmeye devam edecek.

Kurul, kararın açıklamasının ardından bankalara ek süre verdi. Süre uzatımından önce 15 Şubat'a kadar süre veren BDDK, eğitim ve sağlık harcamalarının toplam limitten düşmemesini istemiş, bu harcamalar dışında bütün kredi kartı limitlerinin yeniden belirlenmesi gerektiğine dikkat çekmişti.

BDDK bankalara gönderdiği son yazıda, kredi kartı limitlerinin yeniden belirlenmesi için müşterilerle temasa geçmeleri ve “Mağduriyetlerinin önlenmesi amacıyla dijital kanallar üzerinden gelir belgelerinin temini ve teyidi süreçlerinin oluşturulması, eğitim ve sağlık harcamalarının olumsuz şekilde etkilenmemesini sağlayacak gerekli sistemsel geliştirmenin yapılmasının gerektiğini” iletti. Yazıda, söz konusu kararın sağlıklı ve kesintisiz şekilde uygulanabilmesi için bankaların gerekli sistemsel altyapılarını en geç 3 ay içerisinde tesis etmeleri ve tüm operasyonel süreçlerini eksiksiz biçimde tamamlamaları istendi.

BDDK'nın ocak ayı sonunda aldığı kararlara göre, limit azaltması yapılırken, bir kişiye ait bütün kartların toplam limiti esas alınacak. BDDK kararına göre limit belirlenmesinde 2025 yılı sonuna kadar yapılmış kredi kartı harcamaları dikkate alınacaktı.

“Haberimin arkasındayım”

İddiayı ilk gündeme getiren gazeteci Remzi Özdemir ise haberinin arkasında olduğunu söyledi. Özdemir “Kredi Kart Düzenlemesi: BDDK: “Yeni bir karar yok.” Peki çalışmalar ne zaman hayata geçecek? Sürenin bitmesine günler kaldı, bankalardan hâlâ tek bir adım yok. Bu fikir ekonomi yönetiminden çıktı; uygulanamayacağı anlaşılınca sürüncemede bırakıldı. Zaten BDDK başından beri sıcak bakmıyordu. Haberimin arkasındayım!” ifadelerini kullandı.

Uzun vadede önemli bir değişiklik öngörmedi

Küresel yatırım bankası Morgan Stanley, Orta Doğu'daki gerilimin enerji piyasalarına etkisini değerlendirdiği raporunda petrol fiyatlarına ilişkin beklentilerini sabit tuttu. Banka, Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyat kısıtlamalarına rağmen uzun vadeli görünümde önemli bir değişiklik öngörmedi.

2026'da zirve beklentisi

Analistler, Dated Brent petrol fiyatlarının 2026 yılının ikinci çeyreğinde varil başına 110 dolar seviyesinde zirve yapacağını tahmin etti. Bu öngörü, jeopolitik risklere rağmen piyasanın belirli bir dengeye doğru ilerleyeceğine işaret ediyor.

Sonraki dönemde kademeli gerileme

Rapora göre, petrol fiyatlarının 2026'nın üçüncü çeyreğinde 100 dolar seviyelerine gerilemesi bekleniyor.

Banka, petrol piyasasının 2027 yılına kadar kademeli olarak dengelenerek varil başına 80 dolar seviyelerinde istikrar kazanacağını öngörüyor.

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a saldırı başlatması ve İran'ın misilleme olarak Hürmüz Boğazı'nı kapatmasıyla petrol fiyatlarında rekor artışlar yaşanmış, bazı ülkelerde akaryakıt tedarikiyle ilgili sorunlar yaşanmaya başlamıştı.

Von der Leyen, bölgede ateşkes ilan edilmesine rağmen müzakerelerin tıkandığını ve sürecin belirsizliğini koruduğunu vurguladı. Olası bir anlaşmanın, İran’ın nükleer ve balistik füze programı ile Hürmüz’deki deniz trafiğini aksatan unsurları kapsaması gerektiğini belirtti. Boğazın kapalı kalmasının Avrupa ekonomisine ciddi zarar verdiğini ve seyrüsefer özgürlüğünün yeniden sağlanmasının kritik olduğunu ifade etti.

İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarının bölgedeki istikrarı daha da zora sokabileceğini söyleyen von der Leyen, tüm taraflara ateşkes ve Lübnan’ın egemenliğine saygı çağrısı yaptı. Enerji krizinin sadece arzı değil, ekonomik dengeleri de etkilediğini; çatışma sona erse bile Körfez’den tedarikte aksaklıkların sürebileceğini dile getirdi.

AB’nin bu süreçte koordineli hareket etmesi gerektiğini vurgulayan von der Leyen, gaz depolarının ortak yönetimi, petrol stoklarının eşgüdümlü kullanımı ve yüksek fiyatlardan en çok etkilenen hane ile sektörlere yönelik geçici destekler üzerinde çalıştıklarını açıkladı. Ayrıca devlet yardımı kurallarının esnetilmesi planlanıyor.
Enerji faturasında en büyük payın doğrudan enerji maliyetlerinden geldiğini belirten von der Leyen, vergi, şebeke ücretleri ve emisyon ticaret sisteminde de düzenlemeler yapılacağını söyledi. Krizin vatandaşlar üzerindeki etkisinin akaryakıt, gıda ve faturalar üzerinden doğrudan hissedildiğini vurguladı.

Son olarak, AB’nin fosil yakıtlara aşırı bağımlılığının ağır bir bedel yarattığını ifade eden von der Leyen, çözümün yenilenebilir ve nükleer enerji yatırımlarını artırmak olduğunu belirtti. Avrupa’da halihazırda elektriğin yüzde 70’inden fazlasının bu kaynaklardan sağlandığını, ancak depolama ve şebeke altyapısının güçlendirilmesi gerektiğini sözlerine ekledi.

Aktif büyüklük 12,4 trilyon lirayı aştı

Açıklanan verilere göre, 2025 yıl sonu itibarıyla bankanın toplam aktifleri 12 trilyon 403 milyar 663 milyon 86 bin 819 lira olarak gerçekleşti. Aynı dönemde TCMB’nin altın varlıkları 4 trilyon 817 milyar 61 milyon 208 bin 973 lira seviyesine ulaştı.

İhtiyat akçesi sınırlı kaldı

Banka kayıtlarına göre ihtiyat akçesi tutarı ise 334 milyon 168 bin 579 lira oldu. Bu veriler doğrultusunda TCMB, 2025 yılını 1 trilyon 64 milyar 875 milyon 321 bin 767 lira zararla tamamladı.

Küresel merkez bankaları da zarar yazdı

Öte yandan küresel ölçekte merkez bankalarının bilanço performanslarında da benzer bir tablo görüldü. ABD Merkez Bankası (Fed), 2025 yılında 18,7 milyar dolar faaliyet zararı açıklayarak üst üste üçüncü kez zarar bildirdi. Fed’in zararı 2023’te 114,3 milyar dolar, 2024’te ise 77,6 milyar dolar olarak kaydedilmişti.

Avrupa Merkez Bankası (ECB) da geçen yılı 1 milyar 254 milyon avro zararla kapattı. ECB’nin zararı 2024’te 7,944 milyar avro, 2023’te ise 1,27 milyar avro seviyesinde gerçekleşmişti.

Dünya ölçeğinde savaşların, çatışmaların ve jeopolitik gerilimlerin artması, Alman sanayi devlerinin bir bir rotayı savunma sektörüne kırmasını da beraberinde getirdi. Deutz CEO’su Sebastian Schulte, motorlarının zorlu maden ve iklim şartlarındaki başarısını savunma alanına taşıma kararı aldığında çalışanlarının tepkisinden çekiniyordu.

Nazi geçmişinin gölgesindeki Almanya’da, mühendislerin bu teknik meydan okumayı ve iş fırsatlarını memnuniyetle karşılaması, ülkedeki zihniyet değişimini gözler önüne serdi.

Ekonomik büyümenin yeni motoru

Oksijen’in The Telegraph’tan aktardığı habere göre Alman sanayisi; zayıf talep, artan enerji maliyetleri ve Çin’in düşük fiyatlı rekabetiyle boğuşurken, yeniden silahlanma hamlesi İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana en zorlu testi veren ekonomi için can suyu olabilir. ING ekonomisti Carsten Brzeski "Savunma harcamaları, bu yıl Almanya’daki az sayıdaki pozitif büyüme sürprizinden biri olabilir" sözlerini kullandı.

Harcama rakamları ise baş döndürücü. Başbakan Friedrich Merz yönetimi, anayasal borç frenini gevşeterek savunma bütçesini adeta "steroidle" besledi.

Geçen yıl 62 milyar euro olan çekirdek bütçenin, 2029 yılına kadar 153 milyar euroya çıkarılması planlanıyor. Bu rakam, Rusya’nın Ukrayna’ya başlattığı operasyondan önceki bütçenin neredeyse üç katı.

Otomotiv devlerinden savunma çıkarması

Geçmişte bu harcamaların büyük kısmı Amerikan savunma devlerine akıyordu. Ancak Donald Trump ile yaşanan transatlantik gerilimin, Berlin’i yerli sanayiye odaklanmaya ittiği ifade ediliyor. Son dönemde açılan 178 savunma projesinden 160’ı Alman yüklenicilere gitti.

Otomotiv sektöründeki kriz, bu dönüşümün en büyük tetikleyicisi. Volkswagen’in kapanma tehlikesiyle karşı karşıya olan Osnabrück fabrikasının, İsrailli Rafael firmasının füze savunma sistemleri için araç üretmesi gündemde.

Bosch gibi dev tedarikçiler de ürünlerinin savunma uygulamalarını inceliyor. BDI savunma uzmanı Matthias Wachter’e göre, on yıl önce "sigara" gibi görülen savunma sektörü, artık kurumsal sorumluluğun ve inovasyonun merkezi haline geldi.

Eski sanayiler dronlarla tanışıyor

Deutz, bu değişimi sadece kendi ürünleriyle değil, drone üreticileriyle ortaklıklar kurarak da destekliyor. CEO Schulte, eski ekol ağır sanayinin, son teknoloji savunma girişimlerinin üretim kapasitesini artırmada bir "blueprint" (taslak) oluşturabileceğine inanıyor.

Savunma Bakanı Boris Pistorius’un 100’den fazla CEO ile bir araya gelmesi, Almanya tarihinde eşine az rastlanır bir koordinasyonun işareti olarak görülüyor.

Uzun bir maraton

Telegraph'a göre bu dönüşüm kolay olmayacak. Uzmanlar, sanayi şirketlerinin ordunun karmaşık tedarik süreçlerine uyum sağlamakta zorlanabileceği konusunda uyarıyor.

Ayrıca, savunma sanayisinin ekonomideki payı artsa da otomotiv gibi dev bir sektörü tek başına ikame etmesi gerçekçi görünmüyor. Otomotiv Alman ekonomisinin %7'sini oluştururken, savunmanın payı henüz %0,5 seviyelerinde.
Berlin’in bu devasa bütçeyi sadece mühimmat üretimine değil, uzun vadeli inovasyon ve istihdam yaratacak stratejik bir plana dönüştürüp dönüştüremeyeceği merak konusu.

Porsche da savunma sektörüne giriyor

Almanya’da dümeni savunma sektörüne kıran bir diğer otomotiv şirketi ise Porsche SE. Şirket, otomotiv sektöründeki küresel durgunluk ve Çin pazarındaki talep kaybı nedeniyle gelir kaynaklarını çeşitlendirmek amacıyla savunma ve güvenlik teknolojileri alanına stratejik bir giriş yapmaya hazırlanıyor. Yaklaşık 2 milyar avroluk bir likidite rezervine sahip olan holding, doğrudan silah üretimi yerine uydu gözetleme, siber güvenlik, drone sistemleri ve lojistik gibi yüksek teknoloji odaklı alanlara yatırım yapacak bir platform kurmayı planlıyor. Mevcut portföyünde halihazırda Quantum Systems ve Isar Aerospace gibi "çift kullanımlı" teknoloji şirketlerini barındıran Porsche, Deutsche Telekom ve çeşitli Avrupalı aile ofisleriyle iş birliği yaparak savunma sanayisini otomotiv dışındaki üçüncü ana büyüme sütunu haline getirmeyi hedefliyor.

2026 yılı Mart ayında TÜFE; bir önceki yılın Aralık ayına göre yüzde 10,04, on iki aylık ortalamalara göre ise yüzde 32,82 artış gösterdi. Böylece enflasyonda yıllık bazda düşüş eğilimi sürerken, aylık artışın devam ettiği gözlendi.

Ana harcama gruplarında belirleyici artış

En yüksek ağırlığa sahip üç ana harcama grubunda yıllık artışlar dikkat çekti. Buna göre yüzde 51,97 ile eğitim, yüzde 42,06 ile konut, 34,35 ile ulaştırma ve 32,36 gıda ve alkolsüz içecekler en fazla artış yaşanan kalemler oldu.

Aylık bazda ulaştırma öne çıktı

Mart ayında aylık değişimlere bakıldığında ise ulaştırma grubunun yüzde 4,52 ile en yüksek artışı kaydettiği görüldü. Onu yüzde 4,36 ile alkollü içecekler ve tütün, yüzde 3,80 ile bilgi ve kültür ve 2,82 ile sigorta ve finansal hizmetler takip etti.

Alt kalemlerde geniş tabanlı artış

TÜFE kapsamındaki 174 alt sınıfın dağılımı, fiyat artışlarının genele yayıldığını ortaya koydu. 127 alt sınıfta artış yaşanırken, 40 alt sınıfta düşüş kaydedildi. 7 alt sınıfın fiyatında ise değişiklik yaşanmadı.

Lokanta ve otellerde son durum

Lokanta ve otellerde fiyatlar bir önceki aya göre yüzde 1,17, bir önceki yılın Aralık ayına göre yüzde 10,13, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 31,66 ve 12 aylık ortalamalara göre yüzde 34,49 oranında arttı.

ENAG’a göre enflasyon rakamları

Enflasyon Araştırma Grubu (ENAG) tarafından hesaplanan Tüketici Fiyat Endeksi (E-TÜFE), Mart 2026 döneminde yüzde 4,10 oranında artış gösterdi. E-TÜFE endeksinin son 12 aylık artış oranı ise yüzde 54,62 olarak hesaplandı.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve Ticaret Bakanlığı işbirliğiyle oluşturulan, şubat ayına ilişkin geçici dış ticaret verileri açıklandı.

BloombergHT’de yer alan habere göre, Genel Ticaret Sistemi (GTS) kapsamında ihracat, şubatta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 1,5 artarak 21 milyar 49 milyon dolar, ithalat yüzde 5,5 yükselerek 30 milyar 80 milyon dolar oldu.

Dış ticaret açığı, şubatta yıllık bazda yüzde 15,9 artarak 7 milyar 796 milyon dolardan 9 milyar 31 milyon dolara çıktı.

İhracatın ithalatı karşılama oranı, Şubat 2025'te yüzde 72,7 iken geçen ay yüzde 70 olarak kayıtlara geçti.

Ocak-şubat döneminde dış ticaret açığı yüzde 13,8 arttı

Ocak-şubat döneminde ise ihracat, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 1,3 azalarak 41 milyar 361 milyon dolar, ithalat yüzde 2,8 yükselerek 58 milyar 776 milyon dolar olarak gerçekleşti.

Söz konusu dönemde, dış ticaret açığı yüzde 13,8 artışla, 15 milyar 306 milyon dolardan 17 milyar 415 milyon dolara çıktı.

İhracatın ithalatı karşılama oranı Ocak-Şubat 2025 döneminde yüzde 73,2 iken bu yılın aynı döneminde yüzde 70,4'e geriledi.

Enerji ve altın hariç dış ticaret

Geçen ay enerji ürünleri ve parasal olmayan altın hariç ihracat, yüzde 4,4 artarak 19 milyar 99 milyon dolardan 19 milyar 935 milyon dolara çıktı.

Enerji ürünleri ve parasal olmayan altın hariç ithalat, söz konusu ayda yüzde 12,8 artarak 20 milyar 328 milyon dolardan 22 milyar 928 milyon dolara yükseldi.

Enerji ürünleri ve parasal olmayan altın hariç dış ticaret açığı, şubatta 2 milyar 993 milyon dolar olarak gerçekleşti. Dış ticaret hacmi yüzde 8,7 artarak, 42 milyar 863 milyon dolar olarak tespit edildi.

Söz konusu ayda, enerji ve altın hariç ihracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 86,9 olarak belirlendi.

İngiltere başta olmak üzere Avrupa’da çiftçiler ve üreticiler artan maliyet baskısı altında kalırken, bu durumun kısa sürede market raflarına zam olarak yansıması bekleniyor.

Gübre krizi tarımı vuruyor

Tarım sektörünün temel yapı taşlarından biri olan sentetik gübre, aslında doğrudan enerjiye bağlı bir ürün. Doğal gazdan elde edilen hidrojen ile azotun birleşmesi sonucu üretilen amonyak, gübrenin ana hammaddesini oluşturuyor.

Ancak Hürmüz Boğazı’nın kapanmasıyla birlikte bu süreçte kullanılan enerji maliyetleri hızla yükseldi. Küresel gübre arzının yaklaşık yüzde 30’unun geçtiği bu kritik rota üzerindeki aksama, fiyatları adeta uçurdu. Üre fiyatı yıl başında ton başına 300 dolar seviyesindeyken mart sonunda 700 dolara yaklaştı.

Çiftçi ikilemde: Üret ya da vazgeç

Artan maliyetler karşısında çiftçiler zorlu bir karar vermek zorunda kalıyor: Ya iki kat maliyetle üretime devam edecekler ya da gübre kullanımını azaltarak verim kaybını göze alacaklar. Her iki senaryo da sonuçta tüketici fiyatlarına zam olarak yansıyacak. İngiltere’de yerli gübre üretiminin düşmesi de sorunu büyütüyor. Ülke, ihtiyacının yarısından azını kendi üretirken, geri kalanını ithalatla karşılamak zorunda kalıyor.

“Ukrayna krizinden daha kötü olabilir”

Sektör temsilcileri durumun ciddiyetine dikkat çekiyor. Gübre ithalatçısı Nitrasol’un Başkanı John Fuller, son haftalarda fiyatların yüzde 25 daha arttığını ve yeni siparişlerin çok daha pahalıya mal olduğunu belirtiyor. Fuller’a göre mevcut tablo, dört yıl önceki Ukrayna krizinden bile daha ağır sonuçlar doğurabilir. O dönemde yaşanan yüzde 10’luk enflasyon artışının benzerinin yeniden gündeme gelmesi bekleniyor.

Hayvancılık ve sebze üretimi alarmda

Sadece bitkisel üretim değil, hayvancılık da ciddi risk altında. İngiltere’de bir çiftçi, gübre fiyatlarının ton başına 370 sterlinden 500 sterline çıktığını ve stokların yetersiz olduğunu söylüyor. Gübre kullanmaması halinde verimin yarıya düşeceğini belirten üreticiler, maliyet artışını hemen tüketiciye yansıtamadıkları için zarar riskiyle karşı karşıya.

Benzer bir kriz seracılıkta da yaşanıyor. Londra yakınlarındaki Lea Valley bölgesinde, seralarda yetiştirilen sebzeler hem gübre hem de enerji maliyetleri nedeniyle baskı altında. Gaz fiyatlarının bir ayda yüzde 90’dan fazla artması, üreticileri zor durumda bırakıyor. Ancak marketlerle yapılan sabit fiyat anlaşmaları nedeniyle satış fiyatları artırılamıyor.

Gıda enflasyonu kapıda

Uzmanlara göre bu gelişmeler zincirleme bir etki yaratacak. Artan üretim maliyetleri önce çiftçiyi, ardından tedarik zincirini ve en sonunda tüketiciyi vuracak. Eğer enerji ve gübre fiyatlarındaki yükseliş devam ederse, Avrupa’da yeni bir gıda enflasyonu dalgası kaçınılmaz görünüyor. Üreticiler ise çözüm için devletlerin hızlı adımlar atması gerektiğini vurguluyor.

Kaynak: Dünya

Altın ocak ayı sonunda 5 bin 602 dolar ile tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı ve mart başında da tırmanışını sürdürecek gibi görünüyordu.

Ancak o tarihten bu yana neredeyse yüzde 25 gerileyerek 4 bin 100 dolar seviyesine kadar indi. Bu düşüş, altının geçen yıl kaydettiği olağanüstü performanstan keskin bir geri çekilmeye işaret ediyor.

2025'te metal, merkez bankalarının rezerv biriktirmesi ve yatırımcıların ekonomik belirsizlik ortamında koruma arayışına girmesiyle, son yılların en iyi yıllık getirilerinden birini sağlayarak yüzde 60'tan fazla yükseldi ve rekor kırdı.

2026'daki düşüş ise, geçen yılki muazzam ralliyi takip eden vadeli işlemler ve borsada işlem gören fonlardaki kaldıraçlı pozisyonların hızla çözülmesini tetikledi.

Fonlardaki kaldıraçlı pozisyonlar çözüldü

Bu sert yön değişikliği, jeopolitik çalkantı dönemlerinde güvenli liman işlevi gören metalin geleneksel rolüyle çelişiyor. Yükselen ABD Hazine tahvili getirileri ve güçlenen dolar, kıymetli metaller için belirleyici karşı rüzgarlar oldu.

İran savaşının tetiklediği daha yüksek petrol fiyatları, enflasyon beklentilerini yukarı çekerek piyasaların Fed'den daha az faiz indirimi beklemesine, hatta daha önce gündemde olmayan ilave sıkılaştırma adımlarını fiyatlamasına yol açtı.

Bu durum, getiri sağlamayan altını elde tutmanın fırsat maliyetini artırırken, doların güçlenmesi de uluslararası alıcılar için altını daha pahalı hale getirdi.

Sonuç, beklenen güvenli varlıklara kaçış yerine, kaldıraçlı yatırımcıların teminat tamamlama çağrılarıyla karşı karşıya kalmasıyla hızlanan klasik bir “likiditeye kaçış” oldu.

Metallerdeki düzeltme, son yılların en sertlerinden biri olarak öne çıkıyor.

Gümüş de altının düşüşünden payını alıyor

Altının hareketlerini çoğu zaman daha da abartan gümüş, çok daha büyük bir düşüşle onu takip etti.

Beyaz metal, 29 Ocak'ta, yani altından sadece bir gün sonra 121 dolar ile tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı; ancak o tarihten bu yana yaklaşık yüzde 50 gerileyerek 61 dolara kadar indi. Gümüş halen 70 dolar seviyesinden işlem görüyor.

Veriler, yatırımcı sayısındaki düşüşün son üç haftadır kesintisiz sürdüğünü ortaya koyuyor. Bir önceki hafta yatırımcı sayısı 92 bin 541 kişi azalırken, 13 Mart haftasında ise düşüş 17 bin 63 kişiyle daha sınırlı kalmıştı. Son haftadaki sert gerileme, bireysel yatırımcıların piyasadan çıkışının ivme kazandığına işaret etti.

Uzmanlar, yatırımcı sayısındaki düşüşte küresel piyasalardaki dalgalanma, jeopolitik riskler ve yurt içi faiz ortamının etkili olabileceğine dikkat çekiyor. Özellikle alternatif yatırım araçlarının cazibesinin artması, küçük yatırımcıların borsadan uzaklaşmasına neden olan başlıca unsurlar arasında gösteriliyor.

Kaynak: Ekonomim

Frankfurter Allgemeine Zeitung etkinliğinde konuşan Blume, Volkswagen’in Alman hükümeti ve Avrupa’nın savunma çabalarını desteklediğini vurguladı. Blume “Uzun yıllardır bu alanda aktif değildik ve birçok açıdan telafi etmemiz gerekiyor. Bu nedenle Osnabrück için bir çözüm olabilir,” dedi.

Şirketin savunma sektöründeki olası faaliyetlerinin yalnızca araç üretimindeki temel uzmanlığı üzerine odaklanacağını belirten Blume “Net olmak gerekirse, Volkswagen Group’un savunma sektöründeki faaliyetleri öncelikle askeri taşımaya odaklanacak. Silah sistemleriyle ilgilenmiyoruz.” ifadelerini kullandı.

Raporlar, Volkswagen’in İsrail’in devlet şirketi Rafael Advanced Defense Systems ile olası bir iş birliğini değerlendirdiğini ortaya koyuyor. Tesis, Demir Kubbe hava savunma sistemiyle ilişkili olmayan ağır taşımacılık araçları, fırlatıcılar ve jeneratörler üretebilir.

Ancak bu planlar barış aktivistleri ve muhalefet tarafından eleştiriliyor. Osnabrück Barış Girişimi (OFRI), Volkswagen’i savunma şirketleriyle anlaşmayı bırakmaya ve tesisi sivil üretime odaklamaya çağırdı. Sol Parti milletvekili Mirze Edis, İsrail ile savunma iş birliğini “kabul edilemez” olarak nitelendirdi.

İran ise bu saldırılara misilleme olarak İsrail’deki hedefleri, ABD’nin Körfez ve Orta Doğu ülkelerindeki askeri üslerini, kimi havalimanlarını ve ABD askeri personelinin kaldığı ileri sürülen otelleri ve binaları hedef aldı.

Saldırılar enerji alt yapılarına sıçradı

Ancak savaşın 19’uncu gününde çatışmalar başka bir boyuta taşındı. İsrail’in, dünyanın en büyük doğalgaz sahalarından biri olan, İran ile Katar’ın işletmesindeki Güney Pars sahasından çıkan gaz ve petrolün işlendiği Asaluye Rafinerisi'ne düzenlediği saldırı ile savaş yeni bir boyuta taşındı. Düzenlenen bu saldırı hem küresel ekonomide büyük bir enerji krizini ateşleyecek hem de büyük çevresel yıkımlara neden olabilecek yeni bir safha anlamına geliyordu.

İran’dan misilleme

Beklendiği üzere İran bu saldırıya Körfez ülkelerindeki ABD bağlantılı enerji tesislerini vurarak yanıt verdi. İran’ın misillemelerinde Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar’daki bir dizi enerji tesisi ile İsrail’deki çeşitli noktalar hedef alındı. Katar’ın ulusal enerji şirketi, Ras Laffan Sanayi Bölgesi'nin balistik füzelerle vurulduğunu, büyük hasar meydana gelen bölgede yangın çıktığını açıkladı.

Trump: İsrail saldırıyı bizden habersiz yaptı

Saldırıların enerji altyapılarına sıçraması ve küresel bir enerji krizine dönüşebileceği tehlikesinin ortaya çıkması üzerine açıklama yapan ABD Başkanı Donald Trump şu açıklamayla geri adım attı:

“İsrail, Orta Doğu'da yaşananlara duyduğu öfkeyle İran'daki Güney Pars Gaz Sahası olarak bilinen büyük bir tesise şiddetli bir saldırı gerçekleştirdi. Tesisin tamamının yalnızca nispeten küçük bir bölümü hedef alındı. Amerika Birleşik Devletleri'nin bu saldırıdan hiçbir şekilde haberi yoktu ve Katar devleti de hiçbir biçimde bu olaya dahil değildi, ne de böyle bir şeyin gerçekleşeceğine dair herhangi bir bilgisi vardı. Ne yazık ki İran, Güney Pars saldırısına ilişkin bu gerçekleri bilmiyordu ve haksız ve gerekçesiz bir şekilde Katar'ın LNG (sıvılaştırılmış doğal gaz) tesisinin bir bölümüne saldırdı.

İran, bu son derece önemli ve değerli Güney Pars sahasıyla ilgili olarak Katar'a yönelik saldırılara devam etmediği sürece, İsrail tarafından başka bir saldırı yapılmayacaktır. Ancak İran, bu durumda tamamen masum olan Katar'a saldıracak kadar yanlış bir karar alırsa, Amerika Birleşik Devletleri, İsrail'in yardımı veya onayı olmaksızın Güney Pars Gaz Sahası'nın tamamını, İran'ın daha önce hiç görmediği ölçekte bir güç ve şiddetle tamamen yok edecektir.”

Riyad’daki dışişleri bakanları toplantısından ortak bildiri

Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad'da Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın da katıldığı "İslam ülkeleri" toplantısında bölgede yaşanan gelişmeler ele alındı. Türkiye’nin de imza attığı ortak bildiride İran’ın misillemeleri kınanırken ABD ve İsrail'in adının dahi geçmemesi dikkat çekti.

Ortak bildiride İran’ın bölgedeki ABD üslerini ve stratejik noktaları vurması kınanırken, bölgesel istikrarın tesisi için İran’a saldırıları durdurma ve "iyi komşuluk" ilkelerine uyma çağrısı yapıldı. İran ile ilişkilerin geleceğinin; egemenliğe saygı ve iç işlerine müdahale etmeme prensibine bağlı olduğu belirtilen bildiride, İran’dan BM Güvenlik Konseyi kararlarına uyması ve Hürmüz Boğazı’ndaki güvenliği tehdit etmemesi istendi.

ABD’de İran savaşı istifası

Öte taraftan ABD’de İran savaşına yönelik çatlak büyüyor. ABD Ulusal Terörle Mücadele Merkezi Direktörü Joe Kent, ülkesinin İran’a yönelik saldırılarını "vicdanen destekleyemeyeceğini" belirterek görevinden istifa ettiğini açıklamıştı.

Eski Fox News sunucusu Tucker Carlson'ın sorularını yanıtlayan Joe Kent, ABD-İsrail operasyonuyla Hamaney’i öldürmeyi, "yapmamız gereken son şeydi" sözleriyle tanımladı.

Kent, "Hamaney İran'ın nükleer programını ılımlılaştırıyordu, nükleer silah elde etmelerinin önüne geçiyordu. Eğer onu saldırgan şekilde öldürürseniz, insanlar bu rejim ve yeni Ayetullah'ın yanında sokaklara dökülür. Elimizdeki tüm veriler de bunun doğru olduğunu gösteriyor" dedi."

Umman Dışişleri Bakanı: Amerika kendi dış politikasının kontrolünü kaybetti

ABD ve İsrail'in ani saldırısı başladığı sırada devam etmekte olan ABD-İran müzakelerine ev sahipliği yapan Umman Dışişleri Bakanı Badr Albusaidi, ABD'nin müttefiklerine İran'la olan "istenmeyen ilişkiden" kurtulmaları için yardım çağrısında bulundu. Washington'ın kendi dış politikasının kontrolünü devrettiğini savundu ve "Amerika kendi dış politikasının kontrolünü kaybetti. Bu Amerika'nın savaşı değil" dedi.

"Hem İsrail'in hem de Amerika'nın bundan istediklerini elde edebilecekleri olası bir senaryo yok" diyen Albusaidi, The Economist için yazdığı bir görüş yazısında, ABD'nin bu çatışmaya dahil olmasına izin vererek "en büyük yanlış hesaplamasını" yaptığını söyledi.

"İsrail'in İran rejimini devirme hedefinin uzun süreli bir kara harekatı gerektireceği ve bunun da Trump'ın daha önce sona erdirmeye söz verdiği sonsuz savaşlarda yeni bir cephe açacağı" uyarısında bulundu.

Albusaidi, İran'ın ABD üslerine ev sahipliği yapan Körfez ülkelerine yönelik misilleme saldırılarını, "kaçınılmaz ancak son derece üzücü bir yanıt" olarak nitelendirdi ve bunun "İran liderliğinin elindeki muhtemelen tek rasyonel seçenek" olduğunu söyledi.

Ayrıca, Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemi trafiğinin aksamasının öngörülebilir bir sonuç olduğunu belirterek, bunun enerji fiyatlarını yükselttiğini ve derin bir durgunluk tehdidi oluşturduğunu ifade etti.

Cumhuriyet’te yer alan habere göre, saldırılardan önce 72,48 dolar olan Brent türü ham petrolün vadeli varil fiyatı, iki haftada keskin yükseliş ve düşüşler gösterdi. İran lideri Ayetullah Ali Hamaney’in de hayatını kaybettiği saldırıların ardından 2 Mart’ta Brent petrol jeopolitik endişelerle 82,37 dolara kadar yükseldi ve günü 77,74 dolardan kapattı. Böylece petrol fiyatı önceki kapanışa göre yüzde 7,26 artarak 17 Mart 2022’den sonraki en yüksek günlük artışını kaydetti.

Arz kaygıları derinleşti

Hürmüz Boğazı’na yönelik tehditlerin tedarik kesintisi endişelerini artırmasıyla petrol fiyatları sonraki günlerde 78-86 dolar aralığında işlem gördü. İran’ın bölgedeki ABD üsleri ve enerji tesislerini hedef alan misillemeleri, sigorta şirketlerinin savaş poliçelerini askıya alması ve bazı üreticilerin güvenlik gerekçesiyle üretimlerini kısmaları piyasadaki arz kaygılarını derinleştirdi.

Brent petrolün varil fiyatı 6 Mart’ta 94,64 dolara kadar yükselirken haftayı 92,69 dolardan tamamladı. Böylece petrol fiyatları haftalık bazda yüzde 27,8 artarak Nisan 2020’den bu yana en hızlı yükselişini gerçekleştirdi.

İkinci haftada da dalgalanmalar sürdü. Brent petrol 9 Mart’ta yüzde 28,9 artışla 119,5 dolara kadar çıkarak 29 Haziran 2022’den sonraki en yüksek seviyesini gördü. Ancak G7 ülkelerinin acil petrol rezervlerini ortak kullanıma açabileceği beklentileri ve ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’la savaşın yakında sona erebileceğine dair açıklamalarıyla fiyatlar gerileyerek günü 98,96 dolardan kapattı.

10 Mart’ta ise satış baskısı arttı. Brent petrol gün içinde 81,16 dolara kadar gerilese de İran’ın Hürmüz Boğazı’na mayın döşediğine ilişkin haberlerle günü 87,8 dolardan tamamladı. Günlük bazda yaklaşık yüzde 11,3 düşen fiyatlar son dört yılın en güçlü gerilemesini kaydetti.

IEA’nın kararının etkisi kısa sürdü

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) üyesi ülkelerin stratejik petrol rezervlerini piyasaya sürme kararı yükselişi bir süre sınırlasa da Basra Körfezi’ndeki tanker saldırılarıyla Brent petrol 12 Mart’ta yeniden 100 doların üzerine çıktı. Saldırıların başlamasının ardından iki hafta sonunda Brent petrol saldırı öncesine göre yüzde 42,3 artışla haftayı 103,14 dolardan kapattı.

LNG ve doğalgaz fiyatları da arttı

Enerji piyasalarındaki gerilim LNG ve doğal gaz piyasalarını da etkiledi. Katar’ın Ras Laffan tesislerinde üretimi güvenlik riskleri nedeniyle durdurması küresel LNG arzının yaklaşık beşte birini etkileyebilecek bir risk oluşturdu. Avrupa’da Hollanda merkezli TTF’te işlem gören doğal gaz kontratları da sert yükseldi ve fiyatlar saldırı öncesine göre yüzde 57 artışla haftayı 50,1 avrodan tamamladı.