ABD ve İsrail'in saldırılarıyla başlayan İran merkezli jeopolitik gerilim, küresel turizmde zincirleme etki yaratarak talep yönünü hızla değiştiriyor. Artan yakıt maliyetleri, uzayan uçuş rotaları ve güvenlik algısındaki bozulma, özellikle Orta Doğu ve Doğu Akdeniz odaklı destinasyonları baskılarken Avrupa pazarını öne çıkarıyor.
Havayolu maliyetleri artıyor, rotalar yeniden şekilleniyor
Körfez bölgesindeki hava sahası kısıtları, Dubai, Abu Dhabi ve Doha gibi önemli hub’ları operasyonel açıdan zorlamaya başladı. Uçuş süreleri uzarken, yakıt tüketimi ve bilet fiyatları yükseliyor.
IFO Institute verilerine göre turizm sektörü güven endeksi Mart ayında -41,7 puana gerileyerek sert bir düşüş kaydetti. Enstitüden Patrick Höppner, belirsizliğin hem yolcu hem de şirket kararlarını ciddi şekilde etkilediğini belirtiyor.
Popüler destinasyonlarda sert talep kaybı
Gerilime coğrafi olarak yakın algılanan destinasyonlar en büyük kaybı yaşıyor. Birleşik Arap Emirlikleri rezervasyonlarında yüzde 90’a varan düşüş görülürken, Mısır ve Türkiye’de talep daralması yaşanıyor. Yunanistan’da da rezervasyon akışının zayıfladığı belirtiliyor.
Benzer etki uzak destinasyonlarda da hissediliyor. Ko Samui gibi popüler noktalarda talep bazı dönemlerde yarıya kadar geriledi.
Talep Avrupa’ya yöneliyor
Küresel daralmaya rağmen turizm hareketliliği yön değiştiriyor. Özellikle Avrupa içi seyahatler güç kazanıyor. TUI Group verilerine göre yaz rezervasyonlarının yaklaşık yüzde 75’i Avrupa destinasyonlarına yönelmiş durumda.
Talep artışı İspanya, İtalya, Portekiz ve İskandinav ülkelerinde yoğunlaşıyor. Portekiz'de artan talep nedeniyle konaklama kapasitesinin zorlandığı ve fiyatların yükseldiği ifade ediliyor.
Orta ve Doğu Avrupa yükselişte
Global Payments analizine göre Çek Cumhuriyeti yaklaşık 250 bin ek turist çekebilir. Hırvatistan’nın 560 bin ek ziyaretçi ile yaklaşık 500 milyon euro gelir artışı sağlayabileceği belirtiliyor. Avusturya ve Macaristan için de benzer gelir artışı öngörülüyor.
Tomáš Furinda, yüksek yakıt fiyatları ve jeopolitik risklerin turistleri Avrupa içinde kalmaya yönelttiğini ifade ediyor.
Havayolları kapasiteyi Avrupa’ya kaydırıyor
Talep değişimine bağlı olarak havayolları krizden etkilenen bölgelere uçuşlarını azaltırken Avrupa hatlarını artırıyor. Lufthansa Group, yaz sezonu için 1.600 ek sefer planlayarak özellikle güney Avrupa destinasyonlarına kapasite artırımı yaptı.
Talebin jeopolitik risklere duyarlı olduğu, yakıt maliyetlerinin rota ve kapasite planlamasını etkilediği, Avrupa içi ve yakın destinasyonlara yönelimin arttığı, fiyatlar ve kapasite üzerinde baskı oluştuğu ve planlamada esnekliğin önem kazandığı belirtiliyor.